Adhyaya 1

അധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ സൂതൻ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന കൃഷ്ണൻ/മാധവനെ സ്തുതിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ശ്വേതദ്വീപിൽ ബ്രഹ്മാവ് പരമദേവനെ സമീപിച്ച് മാർഗശീർഷ മാസത്തിന്റെ സാങ്കേതിക വിവരണം ചോദിക്കുന്നു—അധിദേവത, ദാനവിധി, സ്നാനവിധി, ആചാരനിയമങ്ങൾ, ആഹാരസംയമം, മന്ത്ര-ധ്യാന-പൂജയുടെ ശരിയായ രീതികൾ. ഭഗവാൻ ഈ ചോദ്യം സർവ്വജീവികൾക്കും ഹിതകരമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. മാർഗശീർഷത്തിൽ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന വ്രതങ്ങളും നിയമങ്ങളും യജ്ഞങ്ങളുടെയും തീർത്ഥസേവയുടെയും സമാഹൃത ഫലം നൽകുന്നു; ഈ മാസത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം കേൾക്കുന്നതുപോലും തുലാപുരുഷദാനം പോലുള്ള മഹാദാനഫലത്തോട് തുല്യമെന്ന് പറയുന്നു. തപസ്സും യോഗമാർഗങ്ങളും ദൈവത്തെ വശീകരിക്കുന്നതിൽ പരിമിതമാണെന്ന് കാണിച്ച്, ഈ മാസത്തിൽ ഭക്തികർമങ്ങൾ പ്രത്യേകമായി സുലഭവും ഫലപ്രദവുമാണെന്ന് വിശദീകരിക്കുന്നു; മാസങ്ങളുടെ പുണ്യക്രമത്തിൽ മാർഗശീർഷം അത്യന്തം പ്രിയമെന്ന് ഉയർത്തിപ്പറയുന്നു. പ്രഭാതസ്നാനം മുഖ്യസാധനമായി നിർദ്ദേശിച്ച് ഒരു ദൃഷ്ടാന്തകഥ പറയുന്നു—നന്ദഗോപന്റെ ഗോകുലത്തിൽ ഗോപികമാർ മാർഗശീർഷസ്നാനത്തിന് പ്രേരിതരായി പുലർച്ചെ സ്നാനം ചെയ്ത് പൂജ നടത്തി, ഹവിഷ്യാഹാരനിയമം പാലിച്ചു. ദേവൻ പ്രസന്നനായി വരം നൽകി; അതിനാൽ മനുഷ്യർ മാർഗശീർഷം വിധിപൂർവ്വം ആചരിക്കണം എന്ന ഉപദേശത്തോടെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.