Adhyaya 41
Prabhasa KhandaDvaraka MahatmyaAdhyaya 41

Adhyaya 41

ഈ അധ്യായത്തിൽ പ്രഹ്ലാദൻ പ്രസ്താവിക്കുന്ന ധർമ്മ‑സംവാദത്തിലൂടെ ദ്വാരകയും ഗോമതിയും ഉള്ള പ്രത്യേക മഹിമ വർണ്ണിക്കുന്നു. ഗോമതിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് കേതകി, തുളസി മുതലായ അർപ്പണങ്ങളോടെ ശ്രീകൃഷ്ണപൂജ ചെയ്യുന്നവൻ അപൂർവ മംഗളം പ്രാപിക്കുന്നു, ഭയങ്കരമായ സംസാരചക്രത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; ഫലശ്രുതിയിൽ ഇതിനെ അമൃതത്വസമാന പുണ്യമായി പറയുന്നു. ദ്വാരകയെ മനസ്സിൽ സ്മരിക്കുന്നതുമാത്രം ഭൂത‑വർത്തമാന‑ഭാവി പാപങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു; കലിയുഗത്തിൽ ദ്വാരകാഭിമുഖ ഭക്തിഭാവം മനുഷ്യജീവിതസാഫല്യത്തിന്റെ ലക്ഷണമെന്നുമാണ് നിരൂപണം. ദ്വാരകയിൽ ഒരാൾക്ക് പോലും ഭോജനദാനം ചെയ്താൽ മറ്റിടങ്ങളിൽ അനേകരെ ഭോജിപ്പിക്കുന്നതിലധികം ഫലം ലഭിക്കുമെന്നു പറയുന്നു; യതിഭോജനം, ദാനം മുതലായവയുടെ മഹിമയും ചേർത്തു പറയുന്നു. പിതൃഗണങ്ങൾ ദ്വാരകയിൽ വസിക്കുന്നു എന്ന ആശയത്തോടെ, ഗോമതീസ്നാനത്തിനു ശേഷം തിലോദകപ്രദാനം, ശ്രാദ്ധം, പിണ്ഡദാനം ചെയ്താൽ അക്ഷയഫലം ലഭിക്കുകയും പിതാക്കൾക്ക് ദീർഘകാല തൃപ്തി ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുമെന്ന് പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ഗ്രഹണം, വ്യതീപാതം, സംക്രാന്തി, വൈധൃതി തുടങ്ങിയ കാലവിശേഷങ്ങൾ കർമ്മകാല നിർണ്ണയത്തിന് സൂചിപ്പിച്ച്, തീർത്ഥപട്ടികയിലൂടെ ദ്വാരകാതീർത്ഥത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠത സ്ഥാപിക്കുന്നു.

Shlokas

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । धन्यास्तु नरलोकास्ते गोमत्यां तु कृतोदकाः । पूजयिष्यंति ये कृष्णं केतकीतुलसीदलैः

ശ്രീപ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—മനുഷ്യലോകത്തിൽ ഗോമതിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ ധന്യർ; കേതകീപുഷ്പവും തുളസിദളവും കൊണ്ട് ശ്രീകൃഷ്ണനെ പൂജിക്കുന്നവരും ധന്യർ।

Verse 2

न तेषां संभवोऽस्तीह घोरसंसा रगह्वरे । तेषां मृत्युः पुनर्नास्ति ह्यमरत्वं हि ते गताः

അവർക്ക് ഈ ഭീകരമായ സംസാരഗഹ്വരത്തിൽ വീണ്ടും ജനനം ഇല്ല. അവരുടെ മേൽ മരണം വീണ്ടും വരികയില്ല; കാരണം അവർ അമരത്വം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 3

अन्यत्र वै यतीनां तु कोटीनां यत्फलं भवेत् । द्वारकायां तु चैकेन भोजितेन ततोऽधिकम्

മറ്റിടങ്ങളിൽ കോടിക്കണക്കിന് യതിമാർക്ക് ഭോജനം നൽകിയാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ദ്വാരകയിൽ ഒരേയൊരു യതിക്ക് ഭോജനം നൽകിയാലും അതിലധികമായി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 4

अतीतं वर्त्तमानं च भविष्यद्यच्च पातकम् । निर्द्दहेन्नास्ति संदेहो द्वारका मनसा स्मृता

ഭൂതകാലം, വർത്തമാനം, ഭാവി—ഇവയിലെ പാപങ്ങൾ എല്ലാം സംശയമില്ലാതെ ദഹിക്കുന്നു; മനസ്സിൽ ദ്വാരകയെ സ്മരിച്ചാൽ മതി।

Verse 5

ज्ञात्वा कलियुगे घोरे हाहाभूतमचेतनम् । द्वारकां ये न मुञ्चन्ति कृतार्थास्ते नरोत्तमाः

ഘോരമായ കലിയുഗത്തിൽ ജനങ്ങൾ ഹാഹാകാരത്തോടെ മോഹിതരായി വിവേകം നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, ദ്വാരകയെ ഉപേക്ഷിക്കാത്ത നരോത്തമർ സത്യമായും കൃതാർത്ഥരാണ്।

Verse 6

मृतानां यत्र जंतूनां श्वेतद्वीपे स्थितिः सदा

എവിടെ മരിച്ച ജീവികൾക്ക് ശ്വേതദ്വീപത്തിൽ നിത്യമായി ഉറപ്പുള്ള വാസസ്ഥാനം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 7

अग्निष्वात्ता बर्हिषद आज्यपाः सोमपाश्च ये । एकविंशतिः पितृगणा द्वारकायां वसंति ते

അഗ്നിഷ്വാത്തർ, ബർഹിഷദ്, ആജ്യപ, സോമപ—ഇങ്ങനെ പിതൃഗണങ്ങളുടെ ഇരുപത്തൊന്ന് വിഭാഗങ്ങളും ദ്വാരകയിൽ വസിക്കുന്നു।

Verse 8

पुष्करादीनि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा । कुरुक्षेत्रादि क्षेत्राणि काश्यादीन्यूषराणि च

പുഷ്കരാദി തീർത്ഥങ്ങൾ, ഗംഗാദി പാവന നദികൾ, കുരുക്ഷേത്രാദി ക്ഷേത്രങ്ങൾ, കാശ്യാദി പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെയും ഇവിടെ തന്നെ സമാഹിതമായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 9

गयादिपितृतीर्थानि प्रभासाद्यानि यानि च । स्थानानि यानि पुण्यानि ग्रामाश्च निवसंति वै

ഗയാദി പിതൃതീർത്ഥങ്ങളും പ്രഭാസാദി പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളും, കൂടാതെ ഉള്ള എല്ലാ പുണ്യസ്ഥാനങ്ങളും പാവനഗ്രാമങ്ങളും—അവയൊക്കെയും നിശ്ചയമായും ഇവിടെ തന്നെയുണ്ട്.

Verse 10

काश्यादिपुर्यो या नित्यं निवसंति कलौ युगे । नित्यं कृष्णस्य सदने पापिनां मुक्तिदे सदा

കാശി മുതലായ പുണ്യപുരികൾ കലിയുഗത്തിലും നിത്യമായി നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ സ്വധാമത്തിൽ സദാ പാപികൾക്കും പോലും നിരന്തരം മോക്ഷദാനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 11

वैशाखशुक्लद्वादश्यां प्रबोधिन्यां शेषतः । वैशाख्यां दैत्यशार्दूल कल्पादिषु युगादिषु

വൈശാഖ ശുക്ല ദ്വാദശി, പ്രത്യേകിച്ച് ‘പ്രബോധിനി’ തിഥിയിൽ, കൂടാതെ വൈശാഖ മാസത്തിലും—ഹേ ദൈത്യശാർദൂലാ—കൽപാദി യുഗാദി ആരംഭങ്ങളിലും (ഇതേവിധം തന്നേ).

Verse 12

चंद्रसूर्योपरागेषु मन्वादिषु न संशयः । व्यतीपातेषु संक्रांतौ वैधृतौ दैत्यनायक

ചന്ദ്രഗ്രഹണവും സൂര്യഗ്രഹണവും സമയങ്ങളിൽ, മന്വന്തരാദി സന്ധികാലങ്ങളിലും—സംശയമില്ല—വ്യതീപാതം, സംക്രാന്തി, വൈധൃതി യോഗങ്ങളിലും, ഹേ ദൈത്യനായകാ!

Verse 13

तिलोदकं च यद्दत्त तत्स्थले पितृभक्तितः । तत्सर्वमक्षयं प्रोक्तं गोमत्यां स्नानपूर्वकम्

ആ സ്ഥലത്ത് പിതൃഭക്തിയോടെ അർപ്പിക്കുന്ന തിലോദകം—ഗോമതിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്—നൽകിയാൽ, അതെല്ലാം അക്ഷയഫലപ്രദമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 14

येऽत्र श्राद्धं प्रकुर्वंति पिंडदानपुरःसरम् । तेषामत्राक्षया तृप्तिः पितॄणामुपजायते

ഇവിടെ പിണ്ഡദാനത്തെ മുഖ്യമായി ചെയ്ത് ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർക്ക്, അവരുടെ പിതൃദേവന്മാർക്ക് ഇവിടെ തന്നെ അക്ഷയ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 41

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थ द्वारकामाहात्म्ये गोमतीस्नान कृष्णपूजन यतिभोजन दान श्राद्धादिसत्फलवर्णनंनामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ നാലാം ദ്വാരകാമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘ഗോമതീസ്നാനം, കൃഷ്ണപൂജ, യതിഭോജന, ദാനം, ശ്രാദ്ധാദികളുടെ സത്ഫലവർണ്ണനം’ എന്ന നാൽപ്പത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.