Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

अरतिक्रोधचापल्ये भयं नैतानि यस्य च । अदीर्घसूत्रं धीरं च नारदं तं नमाम्यहम्

Transliteration

aratikrodhacāpalye bhayaṃ naitāni yasya ca | adīrghasūtraṃ dhīraṃ ca nāradaṃ taṃ namāmyaham

Translation

അരതി, ക്രോധം, ചാപല്യം—ഇവയുടെ ഭയം ഇല്ലാത്തവൻ; വൈകിപ്പിക്കൽ ഇല്ലാത്ത, ധീരനും സംയമനിഷ്ഠനും ആയ ആ നാരദനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

Word by Word

• अरतिक्रोधचापल्ये: in restlessness, anger, and fickleness
• अरतिक्रोधचापल्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अरति (प्रातिपदिक) + क्रोध (प्रातिपदिक) + चापल्य (प्रातिपदिक)
• Form: समाहार-द्वन्द्वः (अरति-क्रोध-चापल्यानि); नपुंसकलिङ्गे; एकवचनम्; सप्तमी-विभक्तिः (Locative singular)

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; एकवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative singular)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation)

• एतानि: these (things)
• एतानि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गः; बहुवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative plural)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive singular)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and)

• अदीर्घसूत्रम्: not procrastinating / not long-threaded
• अदीर्घसूत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्) + दीर्घसूत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नञ्-समासः (दीर्घसूत्रः न); पुंलिङ्गः; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः; विशेषणम् (नारदम्)

• धीरम्: steadfast, wise
• धीरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• नारदम्: Nārada
• नारदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्गः; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः

• नमामि: I bow to
• नमामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः; उत्तमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः

Speaker

Indra (Mahendra) — within the cited stotra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: Nārada depicted calm amid symbolic storms—anger and restlessness personified as fading shadows; his posture is steady, suggesting dhairya and promptness.

Characters & Entities

• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner mastery—freedom from anger, restlessness, and delay—is praised as a mark of the realized sage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the focus is on ethical-spiritual virtues.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it encourages cultivation of self-control as dharma.