Adhyaya 6

Verse 1

गौतम उवाच । पुरा नारायणः कल्पे शयानः सलिलार्णवे । शेषपर्यंकशयने कदाचिन्नैव बुध्यत

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—പുരാതനമായ ഒരു കല്പത്തിൽ നാരായണൻ ജലാർണവത്തിൽ ശയിച്ചിരുന്നു. ശേഷപര്യങ്കശയനത്തിൽ കിടന്നിരുന്ന അദ്ദേഹം ഒരിക്കൽ പോലും ഉണർന്നില്ല।

Verse 2

तमसा पूरितं विश्वमपज्ञातमलक्षणम् । वीक्ष्य कल्पावसानेऽपि विषेदुर्नित्यसूरयः

തമസ്സാൽ നിറഞ്ഞ, തിരിച്ചറിയാനാകാത്തതും ലക്ഷണരഹിതവുമായ വിശ്വം കണ്ടു—കല്പാന്തത്തിലും—നിത്യസൂരന്മാർ വിഷാദത്തിലായി।

Verse 3

अहो कष्टमिदं रूपं तमसा विश्वमोहनम् । येन कल्पावसानेपि विष्णुर्नाद्यापि बुध्यते

അയ്യോ, എത്ര ദാരുണമായ അവസ്ഥ! ഈ തമസ് സർവ്വവിശ്വത്തെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ കല്പാന്തത്തിലും വിഷ്ണു ഇന്നും ഉണർന്നിട്ടില്ല.

Verse 4

ज्योतिषः पुरुषं पूर्णमपश्यंतं सुरा अपि । कथं वा तमसः शांतिं लभेरन्परिभाविनः

ജ്യോതിസ്സ്വരൂപനായ പൂർണ്ണപുരുഷനെ ദേവന്മാരും കാണുന്നില്ലെങ്കിൽ, തമസ്സാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടവർ ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് ശാന്തി എങ്ങനെ പ്രാപിക്കും?

Verse 5

इति निश्चित्य मनसा देवदेवमुमापतिम् । चिंतयामासुरात्मस्थं तेजोराशिं निरंजनम्

ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ച് അവർ ദേവദേവനായ ഉമാപതിയെ ധ്യാനിച്ചു—ആത്മസ്ഥനായ, നിർമലമായ തേജസ്സിന്റെ പുഞ്ചമായവനെ.

Verse 6

ततः प्रसन्नो भगवांस्तेजोराशिर्महेश्वरः । विश्वावनाय विज्ञप्तः प्रणतैर्नित्यसूरिभिः

അപ്പോൾ തേജോരാശിയായ ഭഗവാൻ മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനായി; നിത്യസൂരികളായ ദേവന്മാർ നമസ്കരിച്ചു വിശ്വരക്ഷയ്ക്കായി വിനീതമായി അപേക്ഷിച്ചിരുന്നു.

Verse 7

ततस्तेजोमयाच्छंभोः स्फुलिंगांशुसमुद्भवाः । उदस्तंभंत देवानां त्रयस्त्रिंशच्च कोटयः

അപ്പോൾ തേജോമയനായ ശംഭുവിൽ നിന്ന് സ്ഫുലിംഗങ്ങളും കിരണങ്ങളും ഉദ്ഭവിച്ചു; അവ ദേവന്മാരുടെ മുപ്പത്തിമൂന്ന് കോടി സമൂഹത്തെ താങ്ങി സ്ഥിരപ്പെടുത്തി.

Verse 8

बोधितः सकलैर्देवैः समुत्थाय रमापतिः । प्रभातं वीक्ष्य सकलं मनस्येवमचिन्तयत्

സകല ദേവന്മാരാലും ഉണർത്തപ്പെട്ട രമാപതി വിഷ്ണു എഴുന്നേറ്റു. പ്രഭാതംപോലെ എല്ലാം പ്രകാശിക്കുന്നതു കണ്ടു മനസ്സിൽ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു.

Verse 9

मया तमसि उद्रेकादकाले शयनं कृतम् । प्रबोधाय परं ज्योतिः स्वयं दृष्टः सदाशिवः

തമസ്സിന്റെ പ്രബലോദ്രേകത്തിൽ ഞാൻ അകാലത്തിൽ ശയനം ചെയ്തു. എന്നെ ഉണർത്താൻ പരമജ്യോതി ആയ സദാശിവൻ സ്വയം എനിക്ക് പ്രത്യക്ഷദർശനം നൽകി.

Verse 10

जगदुत्पत्तिकृत्यानि स्वयं कर्तुं व्यवस्यति । किं मयात्र पुनः कार्यं ब्रह्मणा वा स्वयंभुवा

അവൻ ജഗദുത്പത്തി സംബന്ധമായ കൃത്യങ്ങൾ സ്വയം ചെയ്യാൻ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ഇവിടെ എനിക്കോ—സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മനോ പോലും—ഇനി എന്ത് പ്രവർത്തി?

Verse 11

धिङ्मां स्थितमनात्मज्ञं निद्रया हृतचेतसम् । अथवा सर्वकर्तारं शरणं यामि शंकरम्

എനിക്ക് ധിക്കാരം—ആത്മജ്ഞാനമില്ലാതെ ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു; നിദ്ര എന്റെ ചിത്തം കവർന്നു! അതുകൊണ്ട് സർവകർത്താവായ ശങ്കരനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 12

सर्वदोषप्रशमनं सर्वाभीष्टफलप्रदम् । पवित्रमल्पपुण्यानां दुर्लभं शंभुदर्शनम्

ശംഭുവിന്റെ ദർശനം എല്ലാ ദോഷങ്ങളും ശമിപ്പിച്ച് എല്ലാ അഭീഷ്ടഫലങ്ങളും നൽകുന്നു. അതി പരമപവിത്രം; എന്നാൽ അല്പപുണ്യമുള്ളവർക്ക് ശംഭുദർശനം ദുർലഭം.

Verse 13

चिंतयन्नेवमात्मस्थं ज्योतिर्लिंगं सदाशिवम् । प्रणनाम हरिर्भक्त्या देवमष्टांगतो मुहुः

ഇങ്ങനെ ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ജ്യോതിര്ലിംഗസ്വരൂപനായ സദാശിവനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് ഹരി ഭക്തിയോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും അഷ്ടാംഗപ്രണാമം ചെയ്ത് ദേവനെ വന്ദിച്ചു।

Verse 14

विश्वस्रष्टारमीशानं तुष्टाव दुरितच्छिदम् । अथ तेजोमयः शंभुः शरण्यः शरणागतम्

അവൻ വിശ്വസ്രഷ്ടാവായ ഈശാനനെ, പാപനാശകനെയായി സ്തുതിച്ചു. തുടർന്ന് തേജോമയനും ശരണ്യനുമായ ശംഭു ശരണം തേടിവന്നവനിലേക്കു തിരിഞ്ഞു।

Verse 15

अनुगृह्य कटाक्षैस्तं समुत्तिष्ठेत्यभाषत । उत्थाय करुणापूर्णं शंभुं चंद्रार्द्धशेखरम्

കരുണാഭരിതമായ കടാക്ഷങ്ങളാൽ അവനെ അനുഗ്രഹിച്ച് അദ്ദേഹം “എഴുന്നേൽക്കുക” എന്നു അരുളി. തുടർന്ന് എഴുന്നേറ്റ ഹരി കരുണാപൂർണ്ണനായ ചന്ദ്രാർദ്ധശേഖരൻ ശംഭുവിനെ ദർശിച്ചു।

Verse 16

नमस्त्रिभुवनेशाय त्रिमूर्तिगुणधारिणे । त्रिदेववपुषे तुभ्यं त्रिदृशे त्रिपुरद्रुहे

ത്രിഭുവനേശ്വരനേ, ത്രിമൂർത്തിഗുണധാരിയേ; ത്രിദേവവപുസ്സായ നിനക്കു നമസ്കാരം; ദേവഗണങ്ങൾ ദർശിക്കുന്നവനേ; ത്രിപുരദ്രുഹേ, നമസ്കാരം।

Verse 17

त्वमेव जगतामीशो निजांशैर्देवतामयैः । कार्यकारणरूपेण करोषि स्वेच्छया क्रियाः

നീ തന്നെയാണ് ലോകങ്ങളുടെ ഏക ഈശ്വരൻ. ദേവതാരൂപമായി പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന നിന്റെ സ്വന്തം അംശങ്ങളാൽ നീ കാരണവും കാര്യവും ആയി നിലകൊണ്ട് സ്വേച്ഛയാൽ സർവ്വക്രിയകളും നിർവഹിക്കുന്നു।

Verse 18

मां नियुज्य जगद्गुप्तौ परिमोह्य च मायया । न दोषमुत संकल्पं विहातुमपि नेच्छसि

എന്നെ ലോകരക്ഷയ്ക്ക് നിയോഗിച്ച്, നിന്റെ മായയാൽ മോഹിപ്പിച്ചിട്ടും, നീ ദോഷവും അതിന്റെ മൂലസങ്കൽപവും പോലും നീക്കാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നില്ല।

Verse 19

किं करोमि जगन्मूर्त्तौ न्यस्तभारोऽस्म्यहं त्वयि । न दोषमीहसे नूनमकालशयनेन माम्

ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം, ഹേ ജഗന്മൂർത്തേ? എന്റെ ഭാരം ഞാൻ നിനക്കു ഏല്പിച്ചു. അകാലശയനം ചെയ്തതിനാൽ എന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്താൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെന്ന് തീർച്ച।

Verse 20

हर शम्भो हरेरार्तिमनुतापं समीक्ष्य सः । आदिदेश हरः श्रीमान्प्रायश्चित्तं हरेरिदम्

ഹേ ഹര, ഹേ ശംഭോ—ഹരിയുടെ ദുഃഖവും അനുതാപവും കണ്ടു, ശ്രീമാൻ ഹരൻ ഹരിക്കായി ഈ പ്രായശ്ചിത്തം വിധിച്ചു।

Verse 21

अरुणाचलरूपेण तिष्ठामि वसुधातले । तस्य दर्शनमात्रेण भविता ते तमः क्षयः

ഞാൻ അരുണാചലരൂപത്തിൽ ഭൂതലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അതിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ നിന്റെ തമസ് (അജ്ഞാനം-ദുഃഖം) ക്ഷയിക്കും।

Verse 23

पूर्वस्मै विष्णवे तत्र वरो दत्तो मया पुरा । तदैव तैजसं लिंगमरुणाचल संज्ञितम् । तेजोमयमिदं रूपं प्रशांतं लोकरक्षणात् । यदग्निमयमव्यक्तमपारगुणवैभवम्

മുമ്പ് ആ സ്ഥലത്ത് ഞാൻ വിഷ്ണുവിന് വരം നൽകിയിരുന്നു. അന്നുതന്നെ ആ തേജോമയ ലിംഗം ‘അരുണാചലം’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി. ഈ രൂപം ദിവ്യ തേജസ്സാൽ നിർമ്മിതം—ലോകരക്ഷാർത്ഥം പ്രശാന്തം; സ്വഭാവത്തിൽ അഗ്നിമയം, അവ്യക്തം, അപാര ഗുണവൈഭവസമ്പന്നം।

Verse 24

नदीनां निर्झराणां च मेघमुक्तांभसामपि । अंतर्ज्योतिर्मयत्वेन लयस्तत्रैव दृश्यते

നദികൾക്കും അരുവികൾക്കും മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് പെയ്യുന്ന ജലത്തിനും, ആ സ്ഥലം അന്തർജ്യോതിർമയമായതിനാൽ അവിടെത്തന്നെ ലയം സംഭവിക്കുന്നു.

Verse 25

अंधानां दृष्टिलाभेन पंगूनां पादसंचरैः । अपुत्राणां च पुत्राप्त्या मूकानां वाक्प्रवृत्तिभिः

അന്ധർക്ക് കാഴ്ച ലഭിക്കുന്നതിലൂടെയും, മുടന്തർക്ക് നടക്കാൻ കഴിയുന്നതിലൂടെയും, മക്കളില്ലാത്തവർക്ക് പുത്രലബ്ധിയിലൂടെയും, ഊമകൾക്ക് സംസാരശേഷി ലഭിക്കുന്നതിലൂടെയും (ഇതിൻ്റെ മഹത്വം അറിയപ്പെടുന്നു).

Verse 26

सर्वसिद्धिप्रदानेन सर्वव्याधिविमोचनैः । सर्वपापप्रशमनैर्यत्सर्ववरदं स्थितम्

സർവ്വ സിദ്ധികളും നൽകുന്നതിനാലും, എല്ലാ രോഗങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കുന്നതിനാലും, എല്ലാ പാപങ്ങളെയും ശമിപ്പിക്കുന്നതിനാലും ഇത് സർവ്വ വരങ്ങളും നൽകുന്നതായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

Verse 27

इत्युक्तांतर्दधे शम्भुर्हरिश्चैवारुणाचलम् । आगत्य तप आस्थाय शोणाचलमुपास्त च

ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ശംഭു അന്തർധാനം ചെയ്തു. ഹരിയും അരുണാചലത്തിൽ വന്ന്, തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ട് ശോണാചലത്തെ ഉപാസിച്ചു.

Verse 28

तमद्रिं परितो दृष्ट्वा सुरान्काननसंश्रयान् । ऋषीणामाश्रमान्पुण्यान्स्थापयामास वै हरिः । वेदान्सांगोपनिषदान्समंतान्मूर्तिधारिणः

ആ പർവ്വതത്തിന് ചുറ്റും വനത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദേവന്മാരെ കണ്ട്, ഹരി ഋഷികളുടെ പുണ്യ ആശ്രമങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. അവിടെ വേദങ്ങൾ അവയുടെ അംഗങ്ങളോടും ഉപനിഷത്തുകളോടും കൂടി മൂർത്തീഭാവത്തിൽ എല്ലായിടത്തും സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു.

Verse 29

ससर्ज दिव्यरूपाणां शतमप्सरसां कुलम् । नृत्यैर्गीतैश्च वादित्रैस्सेवध्वमिति चादिशत्

അവൻ ദിവ്യസൗന്ദര്യമുള്ള നൂറ് അപ്സരസ്സുകളുടെ ഒരു സംഘം സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നെ ‘നൃത്തം, ഗാനം, വാദ്യങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഈ പുണ്യധാമത്തെ സേവിക്കുവിൻ’ എന്നു ആജ്ഞാപിച്ചു.

Verse 30

स्नात्वा ब्रह्मसरस्यस्मिन्विष्णुः कमललोचनः । प्रदक्षिणं चकारामुमरुणाद्रिं समर्चितम्

കമലനേത്രനായ വിഷ്ണു ഈ ബ്രഹ്മസരസ്സിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കപ്പെട്ട ആ അരുണാദ്രി (അരുണാചലം) പ്രദക്ഷിണ ചെയ്തു.

Verse 31

अपापः सर्वलोकानामाधिपत्यं च लब्धवान् । रमया सहितो नित्यमभिरूपसुरूपया

പാപരഹിതനായി അവൻ സർവ്വലോകങ്ങളുടെയും അധിപത്യം നേടി; മനോഹരവും മംഗളസ്വരൂപിണിയുമായ രമാ (ശ്രീ/ലക്ഷ്മി)യോടൊപ്പം നിത്യവും വസിച്ചു.

Verse 32

भास्करस्तेजसां राशिरसुरैरपि पीडितः । ब्रह्मोपदेशादानर्च भक्त्यारुणगिरीश्वरम्

തേജസ്സിന്റെ മഹാരാശിയായ ഭാസ്കരൻ, അസുരന്മാരാൽ പോലും പീഡിതനായിട്ടും, ബ്രഹ്മോപദേശമനുസരിച്ച് ഭക്തിയോടെ അരുണഗിരീശ്വരനെ ആരാധിച്ചു.

Verse 33

निमज्ज्य विमले तीर्थे पावने ब्रह्मनिर्मिते । प्रदक्षिणं चकारैनमरुणार्द्रि स्वयंप्रभुम्

ബ്രഹ്മനിർമ്മിതമായ ആ നിർമലവും പാവനവുമായ തീർത്ഥത്തിൽ മുങ്ങി, അവൻ സ്വയംപ്രഭുവായ അരുണാദ്രി (അരുണാചലം) പ്രദക്ഷിണ ചെയ്തു.

Verse 34

अशेषदैत्यविजयं लब्ध्वा मेरुप्रदक्षिणम् । लेभे च परमं तेजः परतेजःप्रणाशनम्

സകല ദൈത്യന്മാരെയും പൂർണ്ണമായി ജയിച്ച് മേരുവിനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത ശേഷം അവൻ പരമതേജസ് നേടി—അത് ശത്രുതേജസ്സിനെ നശിപ്പിക്കുന്ന തേജസ്സാണ്.

Verse 35

दक्षशापानलाक्रांतस्सोमः शिववचोबलात् । अरुणाचलमभ्यर्च्य लब्धरूपोऽभवत्पुनः

ദക്ഷന്റെ ശാപാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധനായ സോമൻ (ചന്ദ്രൻ) ശിവവചനബലത്താൽ അരുണാചലത്തെ അർച്ചിച്ച് വീണ്ടും തന്റെ യഥാരൂപം പ്രാപിച്ചു.

Verse 36

अग्निर्ब्रह्मर्षिशापेन यक्ष्मरोगप्रपीडितः । अपूतोऽपि पवित्रोऽभूदरुणाचलसेवया

ബ്രഹ്മർഷിയുടെ ശാപത്താൽ യക്ഷ്മാരോഗം ബാധിച്ച അഗ്നി, അശുദ്ധനായിരുന്നിട്ടും, അരുണാചലസേവയാൽ ശുദ്ധനായി.

Verse 37

शक्रो वृत्रं बलं पाकं नमुचिं जृंभमुद्धृतम् । शिवलब्धवरान्दैत्यान्पुरा हत्वा जगत्पतीन्

ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുൻപ് ശിവനിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ച ലോകത്തെ പീഡിപ്പിച്ച ദൈത്യന്മാരായ വൃത്രൻ, ബലൻ, പാകൻ, നമുചി, ജൃംഭൻ, ഉദ്ധൃതൻ എന്നിവരെ വധിച്ചു.

Verse 38

पातकैश्च परिक्षीणस्तथा लोकांतमाश्रितः । शम्भुं प्रसाद्य तपसा शिवेन परिचोदितः

പാപങ്ങളാൽ ക്ഷീണിച്ച് ലോകാന്തം ആശ്രയിച്ച ശേഷം, ശിവന്റെ പ്രേരണയാൽ അവൻ തപസ്സിലൂടെ ശംഭുവിനെ പ്രസന്നനാക്കി.

Verse 39

अरुणाद्रिं समभ्यर्च्य विपापोऽभूत्सुराधिपः । इष्ट्वा च हयमेधेन प्रीणयामास शंकरम्

അരുണാദ്രിയെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചതോടെ ദേവാധിപൻ പാപമുക്തനായി; അശ്വമേധയാഗം നടത്തി ശങ്കരനെ പ്രസന്നനാക്കി।

Verse 40

लब्ध्वा चेन्द्रपदं शक्रः शतमप्सरसांकुलम् । सेवार्थमादिशन्छ्रीमान्दिव्यदुंदभिसेवया

ഇന്ദ്രപദം ലഭിച്ച ശ്രീമാൻ ശക്രൻ നൂറുകണക്കിന് അപ്സരസ്സുകളുടെ മദ്ധ്യേ സേവാർത്ഥം ആജ്ഞകൾ നൽകി; ദിവ്യ ദുന്ദുഭികളുടെ സേവയോടെ പൂജ ക്രമപ്പെടുത്തി।

Verse 41

पुष्पमेघान्समादिश्य दिव्याभिः पुष्पवृष्टिभिः । समर्चयति शोणाद्रिं दिवि नित्यं च वंदते

പുഷ്പമേഘങ്ങളെ ആജ്ഞാപിച്ച് ദിവ്യ പുഷ്പവർഷങ്ങളാൽ ശോണമലையை ആരാധിക്കുന്നു; സ്വർഗത്തിൽ നിന്നു നിത്യവും വന്ദിക്കുന്നു।

Verse 42

शेषोऽपि शोणशैलेशं समभ्यर्च्य शिवाज्ञया । अभजत्कामरूपत्वं महीमण्डलधारकः

ഭൂമണ്ഡലം ധരിക്കുന്ന ശേഷനും ശിവാജ്ഞപ്രകാരം ശോണമലയുടെ ഈശ്വരനെ ആരാധിച്ച് ഇഷ്ടരൂപധാരണശക്തി നേടി।

Verse 43

अन्ये नागाश्च गन्धर्वाः सिद्धाश्चाप्सरसां गणाः । दिक्पालाश्च तमभ्यर्च्य लेभिरेऽपेक्षितान्वरान्

മറ്റു നാഗന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളും ദിക്പാലന്മാരും അവനെ ആരാധിച്ച് അഭീഷ്ടവരങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു।

Verse 44

देवैरशेषैर्दैत्यादीञ्जेतुकामैः समुद्यतैः । प्रार्थितः सर्वतोऽभीष्टवरदोऽरुणभूधरः

ദൈത്യാദികളെ ജയിക്കുവാൻ ഉത്സുകരായി സന്നദ്ധരായ എല്ലാ ദേവന്മാരും പ്രാർത്ഥിച്ചപ്പോൾ, അരുണാചലം എന്ന അരുണവർണ്ണ ഭൂധരൻ അവർക്കു എല്ലാ ദിക്കുകളിലും അഭീഷ്ട വരങ്ങൾ നൽകി।

Verse 45

त्वष्ट्रा विरचिताकार आदित्यस्तेजसा तपन् । ग्रहनाथस्तु शोणाद्रिं विलंघयितुमुद्यतः

ത്വഷ്ടാവ് നിർമ്മിച്ച രൂപമുള്ള, തേജസ്സാൽ ദഹിക്കുന്ന ആദിത്യൻ ശോണാദ്രിയെ ലംഘിക്കുവാൻ പുറപ്പെട്ടു; ഗ്രഹണങ്ങളുടെ നാഥനായ രാഹുവും ആ പർവ്വതം ചാടിക്കടക്കുവാൻ ഉത്സുകനായി।

Verse 46

रथवाहाः पुनस्तस्य शक्तिहीनाः श्रमं गताः । सोऽपि श्रिया विहीनश्च जातः गोणाद्रितेजसा

അപ്പോൾ അവന്റെ രഥവാഹകർ ശക്തിഹീനരായി ക്ഷീണത്തിലായി; അവനും ശോണാദ്രിയുടെ തേജസ്സാൽ തന്റെ ശോഭ നഷ്ടപ്പെട്ടു।

Verse 47

नाशक्नोच्च दिवं गन्तुं सर्वगत्यांशुमालिनः । स तु ब्रह्मोपदेशेन समाराध्यारुणाचलम्

സർവ്വഗതിയുള്ള അംശുമാലിക്കും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം അവൻ വിധിപൂർവ്വം അരുണാചലത്തെ ആരാധിച്ചു।

Verse 48

प्रीत्या तस्माद्विभोर्लेभे मार्गं व्योम्नो हयाञ्छुभान् । ततः प्रभृति तिग्मांशुः स हि शोणाख्यपर्वतम्

ആ വിഭു പ്രസന്നനായി അവന് ആകാശത്തിൽ സുതാര്യമായ മാർഗവും മംഗളകരമായ അശ്വങ്ങളും നൽകി; അതിനുശേഷം തീക്ഷ്ണകിരണനായ സൂര്യൻ ‘ശോണം’ എന്ന പർവ്വതം ലംഘിക്കുന്നില്ല।

Verse 49

न लंघयति किं त्वस्य प्रदक्षिणपरिक्रमैः । दक्षयागपरिध्वस्ता हीनांगास्त्रिदशाः पुरा

അവൻ അതിനെ കടന്നുപോകുന്നില്ല; മറിച്ച് പ്രദക്ഷിണാ-പരിക്രമയായി ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു. പണ്ടുകാലത്ത് ദക്ഷയാഗധ്വംസത്തിൽ ദേവന്മാർ അവയവക്ഷതം പ്രാപിച്ച് ഹീനാംഗരായി.

Verse 50

अरुणाचलमाराध्य नवान्यंगानि लेभिरे । पूषा दन्तं शिखी हस्तं भगो नेत्रं त्वखंडितम्

അരുണാചലത്തെ ആരാധിച്ച് അവർ പുതിയ അവയവങ്ങൾ നേടി. പൂഷന് ദന്തം ലഭിച്ചു, ശിഖിക്ക് കൈ ലഭിച്ചു, ഭഗന് അഖണ്ഡമായ കണ്ണ് ലഭിച്ചു.

Verse 51

घ्राणं वाणी च लेभे सा शोणाचलनिषेवणात् । भार्गवः क्षीणनेत्रस्स विष्णुहस्तकुशाग्रतः

ശോണാചലത്തെ ആശ്രയിച്ചതാൽ അവൾക്ക് ഘ്രാണശക്തിയും വാണിയും ലഭിച്ചു. കൂടാതെ ക്ഷീണനേത്രനായ ഭാർഗവൻ, വിഷ്ണുവിന്റെ കൈയിലെ കുശാഗ്രം മൂലം പീഡിതനായി.

Verse 52

बलिदत्तावनीदानजलधारानिरोधतः । स तु शोणाचलं गत्वा तपः कृत्वातिदुष्करम्

ബലിയുടെ ഭൂമിദാനത്തിനായി നിശ്ചയിച്ച ജീവദായക ജലധാര തടഞ്ഞതുകൊണ്ട് അവൻ ശോണാചലത്തിലേക്ക് പോയി അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ് ചെയ്തു.

Verse 53

लेभे नेत्रं च पूतात्मा भास्कराख्ये गिरौ स्थितः । अरुणाचलनाथस्य सेवया सूर्यसारथिः

ഭാസ്കരനാമക പർവതത്തിൽ വസിച്ച പവിത്രാത്മാവായ സൂര്യസാരഥി, അരുണാചലനാഥന്റെ സേവയാൽ തന്റെ കണ്ണ് വീണ്ടെടുത്തു.

Verse 54

प्रतर्दनाख्यो नृपतिर्ग्रहीतुं देवकन्यकाम् । अरुणाद्रिपतेर्गानं कुर्वंतीं सादरोऽभवत्

പ്രതർദനൻ എന്ന രാജാവ് ദേവകന്യയെ പിടിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു; എന്നാൽ അരുണാദ്രിപതിയെ സ്തുതിച്ച് ഗാനം ചെയ്യുന്ന അവളെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ ആദരത്തോടെ വിനീതനായി।

Verse 55

क्षणात्कपिमुखो जातो मंत्रिभिश्चोदितो नृपः । प्रत्यर्प्य तां पुनश्चान्याः प्रादादरुणभूभृते

ക്ഷണത്തിൽ രാജാവിന് കപിമുഖം ഉണ്ടായി; മന്ത്രിമാരുടെ പ്രേരണയാൽ അവളെ തിരികെ ഏല്പിച്ചു, പിന്നെ മറ്റു കന്യകളെ അരുണഭൂഭൃത് (അരുണാചല പർവ്വതം)ക്ക് സമർപ്പിച്ചു।

Verse 56

ततश्चारुमुखोजातः प्रसादादरुणेशितुः । सायुज्यमस्मै सकलं दत्तवान्भक्तिभावतः

അനന്തരം അരുണേശ്വരന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവൻ സുന്ദരമുഖനായി; ഭക്തിഭാവം കണ്ടു പ്രഭു അവനു സമ്പൂർണ്ണ സായുജ്യം (ഏകത) ദാനമായി നൽകി।

Verse 57

अरुणाचलनाथस्यसंनिधौ ज्ञानदुर्बलः । गंधर्वः पुष्पकाख्यस्तु भक्तिहीनो ह्यगात्पुरा

പൂർവ്വം അരുണാചലനാഥന്റെ സന്നിധിയിൽ പുഷ്പക എന്ന ഗന്ധർവ്വൻ വന്നു; അവൻ ജ്ഞാനത്തിൽ ദുർബലനും ഭക്തിയില്ലാത്തവനും ആയിരുന്നു।

Verse 58

ततो व्याघ्रमुखं दृष्ट्वा गंधर्वपरिचारकाः । किमेतदिति साश्चर्यं पप्रछुस्ते परस्परम्

അപ്പോൾ അവനെ വ്യാഘ്രമുഖനായി കണ്ട ഗന്ധർവ്വപരിചാരകർ അത്ഭുതത്തോടെ പരസ്പരം ചോദിച്ചു—“ഇത് എന്ത്?”

Verse 59

अथ नारद निर्दिष्टमवज्ञाफलमात्मनः । बुद्ध्वारुणाद्रिं संपूज्य पुनश्च सुमुखोऽभवत्

അപ്പോൾ നാരദന്റെ ഉപദേശത്താൽ തന്റെ അവജ്ഞയുടെ ഫലം അറിഞ്ഞ് അവൻ അരുണാദ്രിയെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു; പിന്നെയും സുമുഖനായി।

Verse 60

शिवभूमिरियं ख्याता परितो योजनद्वयम् । मुक्तिस्तत्र प्रमीतानां कदापि विलयो न हि

ഈ ദേശം ശിവഭൂമിയെന്നു പ്രസിദ്ധം; ചുറ്റും രണ്ട് യോജന വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെ ദേഹത്യാഗം ചെയ്യുന്നവർക്ക് മോക്ഷം ഉറപ്പ്; അത് ഒരിക്കലും ലയിക്കുകയില്ല।

Verse 61

सप्तर्षयः पुरा भूमौ शापदोषसमन्विताः । सिषेविरेरुणाद्रिं वै नाथो ज्ञात्वा विनिश्चयम्

പുരാതനകാലത്ത് ഭൂമിയിൽ ശാപദോഷം ബാധിച്ച സപ്തർഷിമാർ അരുണാദ്രിയെ ആശ്രയിച്ച് ആരാധിച്ചു; നാഥൻ അവരുടെ ദൃഢനിശ്ചയം അറിഞ്ഞ് (അനുഗ്രഹിച്ചു)।

Verse 62

शापमोक्षं ददौ श्रीमान्सप्तर्षीणां महात्मनाम् । सप्तर्षिभिः कृतं तीर्थं सर्वपापविनाशनम्

ആ ശ്രീമാനായ നാഥൻ മഹാത്മാക്കളായ സപ്തർഷിമാർക്ക് ശാപമോക്ഷം നൽകി. സപ്തർഷികൾ സ്ഥാപിച്ച ആ തീർത്ഥം സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്।

Verse 63

शोणाचलस्य निकटे दृश्यते पावनं शुभम् । पंगुर्मुनिः शोणशैलात्पादौ लब्धुं समागतः

ശോണാചലത്തിന്റെ സമീപത്ത് ശുഭവും പാവനവുമായ ഒരു തീർത്ഥം ദൃശ്യമാകുന്നു. ഒരു പംഗു മുനി തന്റെ പാദങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കാൻ ശോണമലയിൽ എത്തി।

Verse 64

अंतर्हितप्रार्थितार्थो दारुहस्तपुटे वहन् । जानुचंक्रमणव्यग्रः शोणनद्यास्तटं गतः

അദൃശ്യമായി പ്രാർത്ഥിച്ച ഫലം സിദ്ധിച്ചപ്പോൾ, ദാരുഹസ്തപുടത്തിൽ ജലം വഹിച്ച്, മുട്ടുകുത്തി നീങ്ങുന്നതിൽ വ്യഗ്രനായി ശോണാ നദീതീരത്തെത്തി।

Verse 65

दारुहस्तपुटे तीर्थे निचिक्षेप पिपासतः । जानुचंक्रमणे तस्मिन्धूर्तस्तोयं पिपासति

ദാഹത്താൽ അവൻ ദാരുഹസ്തപുട തീർത്ഥത്തിൽ ആ ജലം ഒഴിച്ചു. അതേ മുട്ടുകുത്തി നീങ്ങുന്ന നിലയിൽ തന്നെ പീഡിതൻ ദാഹശമനത്തിന് ജലം കുടിച്ചു।

Verse 66

अथ शोणाचलं प्राप्तः कथं वा दारुहस्तकः । किमेतदिति तं पृच्छन्नाधावत्कलितत्परः

പിന്നെ ശോണാചലത്തിലെത്തി, “ഈ ദാരുഹസ്തകൻ ഇവിടെ എങ്ങനെ വന്നു?” എന്നു വിചാരിച്ച്, “ഇതെന്ത്?” എന്നു ചോദിച്ചുകൊണ്ട്, അറിയാൻ താത്പര്യത്തോടെ അവന്റെ അടുക്കൽ ഓടിച്ചെന്നു।

Verse 67

लब्धपादश्च सहसा जगाम च निजालयम् । नाद्राक्षीत्पुरुषं तत्र दारुहस्तौ पुरोगमौ

അപ്രതീക്ഷിതമായി പാദങ്ങൾ ലഭിച്ചപ്പോൾ അവൻ സ്വന്തം വസതിയിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ഒരു പുരുഷനെയും കണ്ടില്ല; മുമ്പേ പോയിരുന്ന ആ രണ്ടു ‘ദാരുഹസ്തങ്ങൾ’ മാത്രമേ കണ്ടുള്ളൂ।

Verse 68

स्वयं गृहीत्वा चालोक्य ववंदेऽरुणपर्वतम् । ननंद लब्धचरणो लब्धरूपो महामुनिः

അവയെ സ്വയം എടുത്തുനോക്കി അവൻ അരുണപർവ്വതത്തെ വന്ദിച്ചു. ആ മഹാമുനി ആനന്ദിച്ചു—പാദങ്ങൾ വീണ്ടുകിട്ടി, ദേഹരൂപവും പൂർണ്ണമായി।

Verse 69

विस्मयोत्फुल्लनयनैः शिवभक्तैर्महात्मभिः । पूजितो लब्धपादः सञ्जगाम च यथागतम्

വിസ്മയത്തോടെ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളുള്ള മഹാത്മ ശിവഭക്തർ അദ്ദേഹത്തെ പൂജിച്ചു. പാദം വീണ്ടും ലഭിച്ചതോടെ, വന്നതുപോലെ തന്നെ അദ്ദേഹം മടങ്ങിപ്പോയി.

Verse 70

वाली शक्रसुतः श्रीमाञ्छ्रंगादुदयभूभृतः । अस्ताचलस्य शिखरं प्रतिगन्तुं समुद्यतः

ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്നവന്റെ ശ്രീമാൻ പുത്രനായ വാലി, കിഴക്കൻ പർവതശിഖരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു, അസ്താചല (പടിഞ്ഞാറൻ പർവത) ശിഖരത്തിലേക്ക് പോകാൻ ഒരുങ്ങി.

Verse 71

आलुलोकेऽरुणगिरिं मध्ये देवनमस्कृतम् । ऊर्ध्वं गंतुं समुद्युक्तः क्षीणवीर्योऽपतद्भुवि

മദ്ധ്യേ ദേവന്മാർ നമസ്കരിക്കുന്ന അരുണഗിരിയെ അവൻ കണ്ടു. മേലോട്ടു കയറാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ ശക്തി ക്ഷയിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണു.

Verse 72

पित्रा शक्रेण संगम्य चोदितः शोणपर्वतम् । लिंगं तैजसमभ्यर्च्य लब्धवीर्योऽभवत्पुनः

പിതാവിനെയും ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)നെയും കണ്ടുമുട്ടി, അവരുടെ പ്രേരണയാൽ അവൻ ശോണമലയിൽ ചെന്നു. അവിടെ തേജോമയ ലിംഗത്തെ അർച്ചിച്ച് വീണ്ടും വീര്യം നേടി.

Verse 73

नलः पूर्वं समभ्यर्च्य स्वसृष्टा मानवप्रियाः । पालयामास धर्मात्मा नीतिसारसमन्वितः

രാജാവ് നലൻ ആദ്യം വിധിപൂർവ്വം പൂജ ചെയ്തു; തുടർന്ന് താൻ സ്ഥാപിച്ച, മനുഷ്യർക്കു പ്രിയമായ പ്രജയെ സംരക്ഷിച്ചു—അവൻ ധർമ്മാത്മാവും നയസാരസമ്പന്നനും ആയിരുന്നു.

Verse 74

इलः प्रविश्य सहसा गौरीवनमखंडितम् । स्त्रीभावं समनुप्राप्तः पप्रच्छ स्वं पुरोधसम्

ഇലൻ അഖണ്ഡിതമായ ഗൗരീവനത്തിൽ പെട്ടെന്ന് പ്രവേശിച്ച ഉടൻ തന്നെ സ്ത്രീഭാവം പ്രാപിച്ചു; അതിനെക്കുറിച്ച് തന്റെ പുരോഹിതനോടു ചോദിച്ചു।

Verse 75

वशिष्ठेन समादिष्टः शोणाद्रिं समपूजयत् । तपसाराध्य देवेशं पुनः पुंस्त्वमुपागतः

വശിഷ്ഠന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം അവൻ ശോണമല (ശോണാദ്രി) യെ യഥാവിധി പൂജിച്ചു; തപസ്സാൽ ദേവേശനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് വീണ്ടും പുരുഷത്വം പ്രാപിച്ചു।

Verse 76

सोमोपदेशाद्भक्त्याथ सस्मारारुणपर्वतम् । ईशानुग्रहतो लेभे शापमोक्षं तपोधिकः

സോമന്റെ ഉപദേശത്താൽ ഭക്തിയോടെ അവൻ അരുണപർവ്വതം (അരുണാചലം) സ്മരിച്ചു; ഈശ്വരാനുഗ്രഹത്താൽ ആ തപസ്വി ശാപമോചനം നേടി।

Verse 77

लेभे च परमं स्थानमप्राप्यममरैरपि । भरतो मृगशावस्य स्मरणादायुषोऽत्यये

ആയുസ്സിന്റെ അവസാനം ഭരതൻ മൃഗശാവകനെ നിരന്തരം സ്മരിച്ചതിനാൽ അമരന്മാർക്കും അപ്രാപ്യമായ പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 78

न मुक्तिं प्राप योगेन मृगजन्मनि संगतः । पत्नीविरहजं दुःखं प्राप्तवानमितं हरिः

മൃഗജന്മത്തിൽ ആസക്തനായതിനാൽ അവൻ യോഗത്തിലൂടെ മോക്ഷം പ്രാപിച്ചില്ല; ഹരിയും ഭാര്യാവിയോഗജന്യമായ അപാര ദുഃഖം അനുഭവിച്ചു।

Verse 79

पुनर्भृगूपदेशेन शोणाद्रिमिममर्चयन् । अवतारेषु सर्वेषु सर्वदुःखान्यपाकरोत्

വീണ്ടും ഭൃഗുവിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഈ ശോണമല (ശോണമദ്രി) ആരാധിച്ചപ്പോൾ, അവൻ തന്റെ എല്ലാ അവതാരങ്ങളിലും സകല ദുഃഖങ്ങളും നീക്കി।

Verse 80

सरस्वती च सावित्री श्रीर्भूमिः सरितस्तथा । अभ्यर्च्य शोणशैलेशमापदो निरतारिषुः

സരസ്വതി, സാവിത്രി, ശ്രീ, ഭൂമി, നദികൾ എന്നിവരും—ശോണമലാധിപനെ അഭ്യർചിച്ച്—ആപത്തുകളിൽ നിന്ന് കടന്നുപോയി।

Verse 81

भास्करः पूर्वदिग्भागे विश्वामित्रस्तु दक्षिणे । पश्चिमे वरुणो भागे त्रिशूलं चोत्तराश्रयम्

കിഴക്കുദിക്കിൽ ഭാസ്കരൻ നിലകൊള്ളുന്നു, തെക്കിൽ വിശ്വാമിത്രൻ; പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് വരുണൻ, വടക്കിന്റെ ആശ്രയമായി ത്രിശൂലം നിലനിൽക്കുന്നു।

Verse 82

योजनद्वयपर्यंते सीमाः शैलेषु संस्थिताः । चतस्रो देवतास्त्वेताः सेवंते शोणपर्वतम्

രണ്ട് യോജന വരെ വ്യാപിക്കുന്ന ദൂരത്തിൽ മലകളിൽ അതിര്ചിഹ്നങ്ങൾ സ്ഥാപിതമാണ്. ഈ നാല് ദേവതകളും അവിടെ വസിച്ച് ശോണമലയെ നിത്യസേവിക്കുന്നു।

Verse 83

स्थिताः सीमावसानेषु शोणाद्रीशमवस्थितम् । नमंति देवाश्चत्वारः शिवं शोणाचलाकृतिम्

പവിത്ര അതിരുകളുടെ അറ്റങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആ നാല് ദേവതകൾ, ശോണമലാധിപനായ—ശോണാചലാകൃതിയിൽ വസിക്കുന്ന ശിവനെ—നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 84

अस्योत्तरस्मिञ्छिखरे दृश्यते वटभूरुहः । सिद्धवेषः सदैवास्ते यस्य मूले महेश्वरः

ഈ പർവതത്തിന്റെ വടക്കൻ ശിഖരത്തിൽ ഒരു ആൽമരം ദൃശ്യമാകുന്നു; അതിന്റെ വേരിൽ സിദ്ധവേഷധാരിയായി മഹേശ്വരൻ സദാ വസിക്കുന്നു।

Verse 85

यस्य च्छायातिमहती सर्वदा मण्डलाकृतिः । लक्ष्यते विस्मयोपेतैः सर्वदा देवमानवैः

അതിന്റെ നിഴൽ അത്യന്തം വിശാലവും എപ്പോഴും മണ്ഡലാകൃതിയുമാണ്; ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും അതിനെ നിത്യവും വിസ്മയത്തോടെ കാണുന്നു।

Verse 86

अष्टभिः परितो लिंगैरष्टदिक्पालपूजितैः । अष्टासु संस्थितैर्दिक्षु शोभते ह्युपसेवितः

എട്ട് ദിക്കുപാലകർ പൂജിക്കുന്ന, എട്ട് ദിക്കുകളിലായി സ്ഥാപിതമായ എട്ട് ലിംഗങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിൽക്കുമ്പോൾ, പ്രഭു എല്ലായിടത്തും സേവിക്കപ്പെട്ട് ദീപ്തനാകുന്നു।

Verse 87

नृपाणां शम्भुभक्तानां शंकराज्ञानुपालिनाम् । अत्रैव महदास्थानमादिदेवेन निर्मितम्

ശംഭുഭക്തരായി ശങ്കരന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാർക്കായി ഇവിടെ തന്നെ മഹത്തായ ഒരു ആസ്ഥാനമുണ്ട്; അത് ആദിദേവൻ സ്ഥാപിച്ചതാണ്।

Verse 88

बकुलश्च महांस्तत्र सदार्थितफलप्रदः । आगमार्थविदा मूले वामदेवेन सेव्यते

അവിടെ ഒരു മഹാബകുലവൃക്ഷവും ഉണ്ട്; അത് എപ്പോഴും പ്രാർത്ഥിച്ച ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു; അതിന്റെ വേരിൽ ആഗമാർത്ഥവിദനായ വാമദേവൻ നിത്യം പൂജിക്കുന്നു।

Verse 89

अगस्त्यश्च वशिष्ठश्च संपूज्यारुणभूधरम् । संस्थाप्य लिंगे विमले तेपाते तादृशं तपः

അഗസ്ത്യനും വസിഷ്ഠനും അരുണാചല പര്വ്വതത്തെ പൂജിക്കുകയും, നിര്മ്മലമായ ലിംഗങ്ങള് പ്രതിഷ്ഠിച്ച് അവിടെ കഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 90

हिरण्यगर्भतनयः पुरा शोणनदः पुमान् । अत्र तीव्रं तपस्तप्त्वा गंगाभिमुखगोऽभवत

പണ്ട് ഹിരണ്യഗര്ഭന്റെ പുത്രനായ ശോണനദന് ഇവിടെ തീവ്രമായ തപസ്സ് ചെയ്ത് ഗംഗയുടെ നേര്ക്ക് ഒഴുകുന്നവനായിത്തീര്ന്നു.

Verse 91

अत्र शोणनदी पुण्या प्रवहत्यमलोदका । वेणा च पुण्यतटिनी परितः सेवतेऽचलम्

ഇവിടെ നിര്മ്മലമായ ജലത്തോടുകൂടിയ പുണ്യനദിയായ ശോണ ഒഴുകുന്നു; പുണ്യനദിയായ വേണയും ഈ പര്വ്വതത്തെ ചുറ്റും സേവിക്കുന്നു.

Verse 92

वायव्याश्च दिशो भागे वायुतीर्थं च शोभते । तत्र स्नात्वा मरुत्पूर्वं जगत्प्राणत्वमाप्तवान्

വായവ്യദിക്കില് വായുതീര്ത്ഥം ശോഭിക്കുന്നു. പണ്ട് വായുദേവന് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ലോകത്തിന്റെ പ്രാണനായിത്തീരുന്ന പദവി നേടി.

Verse 93

उत्तरेऽस्य गिरेस्तीर्थं सुवर्णकमलोज्ज्वलम् । दिव्यसौगंधिकाकीर्णं हंसभृंगमनोहरम्

ഈ പര്വ്വതത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് സ്വര്ണ്ണതാമരകളാല് ശോഭിക്കുന്ന ഒരു തീര്ത്ഥമുണ്ട്; അത് ദിവ്യഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങളാല് നിറഞ്ഞതും അരയന്നങ്ങളാലും വണ്ടുകളാലും മനോഹരവുമാണ്.

Verse 94

कौबेरं तीर्थमेशान्यामैशान्यं तीर्थमुत्तमम्

ഈശാന ദിക്കിൽ കൗബേര തീർത്ഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു—അത്യുത്തമവും പരമ മംഗളകരവും ആയ പുണ്യസ്നാനസ്ഥലം.

Verse 95

तस्यैव पश्चिमे भागे विष्णुः कमललोचनः । स्नात्वा विष्णुत्वमभजत्कमलालालिताकृतिः

അതേ പ്രദേശത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത്, കമലനേത്രനും കമലാ (ലക്ഷ്മി) ലാലിതരൂപനും ആയ വിഷ്ണു സ്നാനം ചെയ്ത് വിഷ്ണുത്വം പ്രാപിച്ചു.

Verse 96

नवग्रहाः पुरा तत्र स्नात्वा ग्रहपदं गताः । नवग्रहप्रसादश्च जायते तत्र मज्जताम्

പുരാതനകാലത്ത് നവഗ്രഹങ്ങൾ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് തങ്ങളുടെ ഗ്രഹപദം പ്രാപിച്ചു. അവിടെ മുങ്ങി സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക് നവഗ്രഹപ്രസാദം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 97

दुर्गा विनायक स्कन्दो क्षेत्रपालः सरस्वती । रक्षंति परितस्तीर्थं ग्राहयमेतदनन्तरम्

ദുർഗ്ഗ, വിനായകൻ, സ്കന്ദൻ, ക്ഷേത്രപാലൻ, സരസ്വതി—ഇവർ എല്ലാവരും ഈ തീർത്ഥത്തെ ചുറ്റും കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു. ഇനി തുടർന്നുള്ള വിവരണം കേൾക്കുക.

Verse 98

गंगा च यमुना चैव गोदावरी सरस्वती । नर्मदासिन्धुकावेर्यः शोणः शोर्णनदी च सा

ഗംഗയും യമുനയും, അതുപോലെ ഗോദാവരിയും സരസ്വതിയും; നർമദ, സിന്ധു, കാവേരി, ശോണം, കൂടാതെ ശോർണാ നദിയും (ഇവിടെ സന്നിഹിതം).

Verse 99

एता गूढा निषेवंते पूर्वाद्याशासु संततम् । नश्यंत्यः सकलं पापमात्मक्षेत्रसमुद्भवम्

ഈ നദികൾ ഇവിടെ ഗൂഢരൂപത്തിൽ കിഴക്ക് മുതലായ ദിക്കുകളിൽ നിരന്തരം വസിക്കുന്നു; ഒഴുകുമ്പോൾ ദേഹ-ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന സകല പാപവും നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 100

अन्याश्च सरितो दिव्याः पार्थिव्यश्च शुभोदकाः । उदजृंभंत सहसा शोणाद्रीशप्रसादतः

മറ്റു ദിവ്യ നദികളും, മംഗളജലമുള്ള ഭൗമധാരകളും—ശോണമലാധിപൻ (അരുണാചലൻ) ന്റെ പ്രസാദത്താൽ—പെട്ടെന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 101

आगस्त्यं दक्षिणे भागे तीर्थं महदुदाहृतम् । सर्वभाषार्थसंसिद्धिर्जायते तत्र मज्जताम्

തെക്കുഭാഗത്ത് ‘ആഗസ്ത്യ’ എന്ന മഹാതീർത്ഥം പ്രസിദ്ധമാണ്; അവിടെ മുങ്ങിസ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക് എല്ലാ ഭാഷകളുടെയും അർത്ഥസിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 102

अत्रागस्त्यः समागत्य स्नात्वा मुनिगणावृतः । अभ्यर्चयति शोणाद्रिं मासि भाद्रपदे सदा

ഇവിടെ അഗസ്ത്യമുനി മുനിഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വന്ന്, സ്നാനം ചെയ്ത്, ഭാദ്രപദ മാസത്തിൽ എപ്പോഴും ശോണമല (അരുണാചലം) ആരാധിക്കുന്നു।

Verse 103

वाशिष्ठमुत्तरे भागे तीर्थं दिव्यं शुभोदयम् । सर्ववेदार्थसंसिद्धिर्जायते तत्र मज्जनात्

വടക്കുഭാഗത്ത് ‘വാശിഷ്ഠ’ എന്ന ദിവ്യ തീർത്ഥം, മംഗളോദയത്തിന്റെ ഉറവിടം; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ വേദാർത്ഥങ്ങളുടെയും സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 104

अत्र मेरोः समागत्य वशिष्ठो भगवानृषिः । करोत्याश्वयुजे मासि शोणाद्रीशनिषेवणम्

ഇവിടെ മേരു പർവതത്തിൽ നിന്ന് വന്ന് ഭഗവാൻ ഋഷി വസിഷ്ഠൻ ആശ്വയുജ മാസത്തിൽ ശോണാദ്രീശ്വരൻ (അരുണാചലൻ)നെ ഭക്തിയോടെ സേവിച്ചു ഉപാസിക്കുന്നു।

Verse 105

गंगानाम महत्तीर्थं पूर्वोत्तरदिशि स्थितम् । तत्र स्नानाद्भवेन्नृणां सर्वपातकनाशनम्

ഈശാന (വടക്കുകിഴക്ക്) ദിശയിൽ ‘ഗംഗാ’ എന്ന മഹാതീർത്ഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യരുടെ സർവ്വപാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു।

Verse 106

गंगाद्याः सरितः सर्वाः कार्त्तिके मासि संगताः । अत्रारुणाद्रिनाथस्य सेवां कुर्वंति सादरम्

കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഗംഗ മുതലായ എല്ലാ നദികളും ഇവിടെ ഒന്നിച്ചുകൂടി, അരുണാദ്രിനാഥൻ (അരുണാചലൻ)നെ ആദരഭക്തിയോടെ സേവിക്കുന്നു।

Verse 107

ब्राह्म्यं नाम महातीर्थमरुणाद्रीशसन्निधौ । तस्योपसंगमात्सद्यो ब्रह्महत्यादि नश्यति

അരുണാദ്രീശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ ‘ബ്രാഹ്മ്യ’ എന്ന മഹാതീർത്ഥം ഉണ്ട്; അതിനെ സമീപിച്ചാൽ ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങളും ഉടൻ നശിക്കുന്നു।

Verse 108

मार्गे मासि समागत्य ब्रह्मलोकात्पितामहः । स्नात्वा तत्प्रत्यहं देवमर्चयत्यरुणाचलम्

മാർഗശീർഷ മാസത്തിൽ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടെ വന്ന്, സ്നാനം ചെയ്ത് പ്രതിദിനം ദേവൻ അരുണാചലനെ പൂജിച്ച് അർച്ചിക്കുന്നു।

Verse 109

पौषे मासि समागत्य स्नात्वा तीर्थे निजैः सुरैः । महेन्द्रः शोणशैलेशमभ्यर्चयति शंकरम्

പൗഷ മാസത്തിൽ മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) തന്റെ ദേവഗണങ്ങളോടുകൂടെ വന്ന്, തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ശോൺശൈലം (അരുണാചലം) അധിപനായ ശങ്കരനെ ഭക്തിപൂർവ്വം അർച്ചിക്കുന്നു।

Verse 110

शैवंनाम महातीर्थं संनिधौ तत्र वर्तते । रुद्रो ब्रह्मकपालेन सह तत्र न्यमज्जत

അവിടെ സമീപത്ത് ‘ശൈവ’ എന്ന മഹാതീർത്ഥം നിലകൊള്ളുന്നു; രുദ്രൻ സ്വയം ബ്രഹ്മകപാലത്തോടുകൂടെ അവിടെ മുങ്ങി സ്നാനം ചെയ്തു।

Verse 111

अत्र शम्भुर्गणैः सार्द्धं माघे मासि प्रसीदति । प्रायश्चित्तानि सर्वाणि नॄणां सफलयन्भुवि

ഇവിടെ മാഘ മാസത്തിൽ ശംഭു ഗണങ്ങളോടുകൂടെ പ്രസന്നനായി, ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളെയും ഫലപ്രദമാക്കുന്നു।

Verse 112

आग्नेयमग्निदिग्भागे तीर्थं सौभाग्यदायकम् । अग्निरत्र पुरा स्नात्वा स्वाहया संगतः सुखी

അഗ്നിദിക്കായ ആഗ്നേയ (തെക്കുകിഴക്ക്) ഭാഗത്ത് ‘ആഗ്നേയ’ എന്ന സൗഭാഗ്യദായക തീർത്ഥം ഉണ്ട്. പുരാകാലത്ത് അഗ്നി ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് സ്വാഹയോടു വീണ്ടും സംഗമിച്ച് സന്തുഷ്ടനായി।

Verse 113

अनंगोपि स्मरः स्नात्वा फाल्गुने मासि संगतः । अभ्यर्च्य शोणशैलेशमभूत्सर्वसुखाधिपः

ദേഹരഹിതനായ അനംഗൻ സ്മരനും ഫാൽഗുണ മാസത്തിൽ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് വീണ്ടും സംഗമം നേടി. ശോൺശൈലം (അരുണാചലം) അധിപനെ അർച്ചിച്ച് അവൻ സർവ്വസുഖങ്ങളുടെ അധിപനായിത്തീർന്നു।

Verse 114

दिशि दक्षिणपूर्वस्यां वैष्णवं तीर्थमद्भुतम् । ब्रह्मर्षयः सदा तत्र वसंति कृतकौतुकाः

തെക്ക്-കിഴക്ക് ദിശയിൽ അത്ഭുതമായ വൈഷ്ണവ തീർത്ഥം ഉണ്ട്. അവിടെ ബ്രഹ്മർഷിമാർ പവിത്ര വിസ്മയാനന്ദത്തോടെ സദാ വസിക്കുന്നു.

Verse 115

चैत्रे मासि समागत्य विष्णुस्तत्र रमापतिः । स्नात्वाभ्यर्च्यारुणाद्रीशमभवल्लोकनायकः

ചൈത്ര മാസത്തിൽ രമാപതി വിഷ്ണു അവിടെ എത്തി. സ്നാനം ചെയ്ത് അരുണാദ്രീശനെ (അരുണാചലനാഥനെ) ആരാധിച്ച് ലോകങ്ങളുടെ നായകനും രക്ഷകനുമായി.

Verse 116

सौरंनाम महातीर्थं कौबेरदिशि जृंभितम् । सर्वरोगोपशांतिश्च जायते तत्र मज्जनात्

കുബേരദിശയിൽ (വടക്കോട്ട്) ‘സൗര’ എന്ന മഹാതീർത്ഥം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ രോഗങ്ങളും ശമിക്കുന്നു.

Verse 117

वैशाखे मासि दिनकृत्स्नात्वात्रेशं निषेवते । वालखिल्यैः समं श्रीमान्वेदैश्च सह संगतः

വൈശാഖ മാസത്തിൽ സൂര്യദേവൻ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഈശ്വരനെ സേവിച്ച് ആരാധിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം ദീപ്തിമാനായി വാലഖില്യ ഋഷികളോടും വേദങ്ങളോടും കൂടി സംഗമിക്കുന്നു.

Verse 118

आश्विनं पावनं तीर्थमीशब्रह्मोत्तरे स्थितम् । आप्लुतौ भिपजौ दस्रौ पूतावत्र निमज्जनात्

‘ആശ്വിന’ എന്ന പാവന തീർത്ഥം ഈശനും ബ്രഹ്മാവും ഉള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ വടക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇവിടെ മുങ്ങിസ്നാനം ചെയ്തതാൽ ദേവവൈദ്യരായ ഇരട്ട അശ്വിനീകുമാരന്മാരും ശുദ്ധരായി.

Verse 119

अत्राश्विनौ समागत्य स्नात्वाभ्यर्च्य च शंकरम् । दक्षिणे शोण शैलस्य निकटे वर्त्तते शुभम्

ഇവിടെ അശ്വിനീദേവന്മാർ ഇരുവരും വന്ന് സ്നാനം ചെയ്ത് ശങ്കരനെ ആരാധിച്ചു. ശോണമല (അരുണാചലം)യുടെ തെക്കുഭാഗത്തിന് സമീപം ഈ ശുഭ തീർത്ഥം നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 120

कामदं मोक्षदं चैव तीर्थं पांडवसंज्ञितम् । पुरा हि पांडवास्तत्र मजनात्क्षितिनायकाः

‘പാണ്ഡവ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ തീർത്ഥം ഇഷ്ടഫലവും മോക്ഷവും ഒരുപോലെ നൽകുന്നു. പുരാതനകാലത്ത് പാണ്ഡവർ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഭൂമിയുടെ ഭരണാധികാരികളായി.

Verse 121

अत्र धात्री समागत्य सर्वौषधिफलान्विता । ज्येष्ठे मासि समं देवैरार्चयच्चारुणाचलम्

ഇവിടെ ധാത്രി (ആമലകി ദേവി) എല്ലാ ഔഷധഫലങ്ങളോടും കൂടെ വന്നു. ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിൽ ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവൾ അരുണാചലത്തെ ആരാധിച്ചു.

Verse 122

आषाढे मासि संत्यक्ता विश्वेदेवा महाबलाः । अभ्यर्च्य शोणशैलेशमागच्छन्मखराध्यताम्

ആഷാഢ മാസത്തിൽ മഹാബലവാന്മാരായ വിശ്വേദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ മുൻസ്ഥാനത്തെ വിട്ട്, ശോണമലാധിപനെ ആരാധിച്ച് യാഗകർമ്മങ്ങളുടെ ഉത്തമത്വം പ്രാപിക്കുവാൻ പോയി.

Verse 123

वैश्वदेवं महातीर्थं सोमसूर्योत्तराश्रयम् । विश्वाधिपत्यमतुलं लभ्यते तत्र मज्जनात्

സോമ-സൂര്യ തീർത്ഥങ്ങളുടെ വടക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ‘വൈശ്വദേവ’ മഹാതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം മാത്രത്താൽ തന്നെ അതുല്യമായ ലോകാധിപത്യം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 124

परितो लक्ष्यते तीर्थं पूर्वस्यां दिशि शोभने । अत्र लक्ष्मीः पुरा स्नात्वा लेभे पुरुषमुत्तमम्

ചുറ്റുമെല്ലാം കിഴക്കുദിശയിൽ ശോഭനമായ ഒരു തീർത്ഥം ദൃശ്യമാകുന്നു. ഇവിടെ പുരാതനകാലത്ത് ലക്ഷ്മി സ്നാനം ചെയ്ത് പുരുഷോത്തമനെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 125

उत्तरस्यां दिशि पुरा पुण्या स्कंदनदी स्थिता । अत्र स्नात्वा पुरा स्कंदः संप्राप्तो विपुलं बलम्

വടക്കുദിശയിൽ പുരാതനകാലത്ത് പുണ്യമായ സ്കന്ദനദി സ്ഥാപിതമായിരുന്നു. ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് സ്കന്ദൻ അതിവിപുലമായ ബലം പ്രാപിച്ചു.

Verse 126

पश्चिमस्यां दिशि ख्याता परा कुंभनदी शुभा । अगस्त्यः कुंभकः कुंभस्तत्र नित्यं व्यवस्थितः

പടിഞ്ഞാറുദിശയിൽ ശുഭവും പരമവുമായ ‘കുംഭനദി’ പ്രസിദ്ധമാണ്. അവിടെ അഗസ്ത്യൻ—കുംഭക, കുംഭ എന്ന നാമങ്ങളാൽ—നിത്യവും വസിക്കുന്നു.

Verse 127

गंगा च मूलभागस्था यमुना गगने स्थिता । सोमोद्भवा शिरोभागे सेवंते शोणपर्वतम्

ഗംഗ മൂലഭാഗത്ത് വസിക്കുന്നു, യമുന ആകാശത്തിൽ സ്ഥിതമാണ്, സോമോദ്ഭവാ ശിരോഭാഗത്ത്; ഇങ്ങനെ അവർ ശോണമല (ശോൺപർവ്വതം) സേവിക്കുന്നു.

Verse 128

बहून्यपि च तीर्थानि संभूतानि समंततः । तेषां भेदान्पुरा वेत्तुं मार्कण्डेयस्तु नाशकत्

ചുറ്റുമെല്ലാം അനേകം തീർത്ഥങ്ങളും ഉദ്ഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും അവയുടെ ഭേദങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി അറിയാൻ പുരാതനകാലത്തും മാർകണ്ഡേയന് സാധിച്ചില്ല.

Verse 129

तपोभिर्बहुभिस्सोयं शोणाद्रीशमतोषयत् । प्रार्थयामास च वरं प्रीतात्तस्मान्मुनीश्वरः

അനവധി തപസ്സുകളാൽ ഈ മുനി ശോണമലാധിപൻ (അരുണാചലേശ്വരൻ)നെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു. അവന്റെ പ്രസാദത്തിൽ ആനന്ദിച്ച മുനീശ്വരൻ ഒരു വരം അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 130

मार्कण्डेय उवाच । भगवन्नरुणाद्रीश तीर्थभेदाः सहस्रशः । प्रख्याताश्च प्रकाशंते दुर्बोधास्त्वल्पचेतसाम्

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു— ഭഗവൻ അരുണാദ്രീശ്വരാ! തീർത്ഥഭേദങ്ങൾ ആയിരങ്ങളായി ഉണ്ട്. അവ പ്രസിദ്ധമായി പ്രകാശിച്ചിട്ടും അല്പബുദ്ധികൾക്ക് ഗ്രഹിക്കാൻ ദുഷ്കരം.

Verse 131

कथमेकत्र सांनिध्यं लभेरन्भुवि मानवाः । अपर्याप्तश्च भवति पृथगेषां निषेवणे

ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർ ഒരിടത്ത് തന്നെ അവയുടെ സാന്നിധ്യവും ഫലവും എങ്ങനെ ലഭിക്കും? കാരണം അവയെ വേർതിരിച്ച് ഒന്നൊന്നായി സേവിക്കുന്നത് പ്രായോഗികമല്ലാതാകുന്നു.

Verse 132

अंतर्निगूढतेजास्त्वं गत्वा यस्सकलैः सुरैः । आरण्यसे कुरु तथा शोणाद्रिस्पर्शभीरुभिः

അന്തര്നിഗൂഢ തേജസ്സുള്ളവനേ! നീ സർവ്വ ദേവന്മാരോടൊപ്പം പോകുക; ശോണമലയെ സ്പർശിക്കാനും ഭയപ്പെടുന്നവരോടൊപ്പം അരണ്യവാസവും അനുഷ്ഠിക്കൂ.

Verse 133

अहं च शंभुमभ्यर्च्य तपसारुणपर्वतम् । सर्वलोकोपकारार्थं सूक्ष्म लिंगमपूजयम्

ഞാനും ശംഭുവിനെ ആരാധിച്ച് അരുണപർവ്വതത്തിൽ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചു; സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഉപകാരാർത്ഥം സൂക്ഷ്മ ലിംഗത്തെ പൂജിച്ചു.

Verse 134

विश्वकर्मकृतं दिव्यं विमानं विविधोत्सवम् । संकल्प्य सकलान्भोगान्नित्यानजनयत्पुनः

വിശ്വകർമ്മൻ നിർമ്മിച്ച ആ ദിവ്യ വിമാനം നാനാവിധ ഉത്സവങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായിരുന്നു. അതിനെ സംकल्पിച്ചയുടൻ അത് നിത്യനൂതനമായി, ഇടവിടാതെ സർവ്വഭോഗങ്ങളും വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 135

धर्मशास्त्राणि विविधान्यवापुर्मुनिपुंगवाः । शिवकार्याणि सर्वाणि चक्रुभक्तिसमन्विताः

മുനിശ്രേഷ്ഠർ നാനാവിധ ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു. ഭക്തിസമന്വിതരായി അവർ ശിവസംബന്ധമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിർവഹിച്ചു.

Verse 136

मया च शंभुमभ्यर्च्य कृताग्न्याहुतिसंभवाः । सप्त कन्या वरारोहाः पूजार्थं विनियोजिताः

ഞാനും ശംഭുവിനെ അഭ്യർചിച്ച്, അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച ആഹുതികളിൽ നിന്നു ജനിച്ച, സുന്ദരാംഗികളായ ഏഴ് കന്യകളെ പൂജാസേവയ്ക്കായി നിയോഗിച്ചു.

Verse 137

हतशत्रुगणैभूपैर्लब्धराज्यैः पुरा नृपैः । प्रत्येकं विविधैर्भोगैः शोणशैलाधिपोर्चितः

പുരാതനകാലത്ത് ശത്രുസമൂഹങ്ങളെ വധിച്ച് രാജ്യം വീണ്ടെടുത്ത രാജാക്കന്മാർ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ രീതിയിൽ നാനാവിധ ഭോഗാർപ്പണങ്ങളാൽ, ശോൺശൈലാധിപൻ (അരുണാചലൻ)നെ ആരാധിച്ചു.

Verse 138

इदमनुभववैभवं विचित्रं दुरितहरं शिवलिंगमद्रिरूपम् । अमलमनभिगम्यनामधेयं वरमरुणाद्रिनायकं भजस्व

അനുഭവവൈഭവത്തിൽ വിചിത്രവും പാപഹരവും, പർവ്വതരൂപമായ ശിവലിംഗവും—അതിന്റേ നാമം പോലും പൂർണ്ണമായി അഗമ്യവും—ആ പരമ നിർമ്മല വര അരുണാദ്രിനായകനെ ഭജിക്ക.

Verse 139

अवनतजनरक्षणोचितस्य स्मरणनिराकृतविश्वकल्मषस्य । भजनममितपुण्यराशियोगादरुणगिरेः कृतिनः परं लभस्व

വിനീതരായി നമസ്കരിക്കുന്ന ശരണാഗതരെ രക്ഷിക്കാൻ യോഗ്യനായവൻ; അവനെ സ്മരണമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ലോകകല്മഷങ്ങൾ നീങ്ങുന്നു—അരുണഗിരിയുടെ ഭജനത്തിലൂടെ, അപാര പുണ്യരാശിയുടെ യോഗബലത്താൽ, ഹേ കൃതീ! പരമപദം പ്രാപിക്കൂ.