Adhyaya 4

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथाभ्यधत्त विजया प्रणम्य जगदम्बिकाम् । सांत्वयन्ती स्तुतिशतैरुपायैः शिवदर्शनैः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ വിജയാ ജഗദംബികയെ നമസ്കരിച്ചു സംസാരിച്ചു. ശതശത സ്തുതികളാലും ശിവദർശനത്തിലേക്കുള്ള ഉപായങ്ങളാലും അവളെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ അവൾ ഉത്സുകയായി.

Verse 2

देवि त्वमविनाभूता सदा देवेन शंभुना । प्राणेश्वरी त्वमेकासि शक्तिस्तस्य परात्मनः

ദേവീ, നീ സദാ ദേവൻ ശംഭുവിനോട് അവിഭാജ്യയായി നിലകൊള്ളുന്നു. നീയേ ആ പരമാത്മാവിന്റെ ഏക ശക്തി, അവന്റെ പ്രാണേശ്വരി.

Verse 3

तथा मायां त्वमात्मीयां संदर्शयितुमीहसे । पृथग्भावमिवेशानः प्रकाशयति न स्वयम्

അതുപോലെ നീ നിന്റെ സ്വന്തം മായയെ വെളിപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈശാനൻ സ്വയം വേർപാട്-ഭാവത്തെ സത്യമെന്നപോലെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നില്ല.

Verse 4

आदेशं प्रतिगृह्यैव समुपेतासि पार्वति । अलंघनीया सेवाज्ञा शांभवी सर्वदा त्वया

ഹേ പാർവതി! അവന്റെ ആജ്ഞ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് നീ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ശംഭുവിന്റെ സേവാ-ആജ്ഞ നീ ഒരിക്കലും ലംഘിക്കരുത്.

Verse 5

विधातव्यं तपः प्राप्तं स्थानेस्मिच्छिवकल्पिते । निवृत्त्य निखिलान्कामाच्छंमुमाश्रितया त्वया

ശിവൻ നിശ്ചയിച്ച ഈ സ്ഥാനത്തിൽ നീ ഏറ്റെടുത്ത തപസ്സ് വിധിപൂർവ്വം പൂർത്തിയാക്കണം. ശംഭുവിനെ ആശ്രയിച്ച് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും നീ വിരമിക്കണം.

Verse 6

अन्यथापि जगद्रक्षा त्वदधीना जगन्मयि । धर्मसंरक्षणं भूयः शिवेन सहितं तव

ഹേ ജഗന്മയീ മാതാവേ! ലോകത്തിന്റെ രക്ഷ നിന്റെ അധീനത്തിലാണ്; ധർമ്മസംരക്ഷണവും വീണ്ടും നിന്റെ തന്നെ കര്‍ത്തവ്യം—ശിവനോടൊപ്പം.

Verse 7

निष्कलं शिवमत्यंतं ध्यायंत्यात्मन्यवस्थितम् । वियोगदुःखं कञ्चित्त्वं न स्मरिष्यसि पार्वति

സ്വന്തം ആത്മാവിൽ തന്നെ സ്ഥാപിതനായ, നിഷ്കലനും അത്യന്ത പരാത്പരനും ആയ ശിവനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, ഹേ പാർവതി! വിരഹദുഃഖം നീ അല്പവും ഓർക്കുകയില്ല.

Verse 8

भक्तानां तव मुख्यानां तवैवाचारसंग्रहः । उपदेशितया लोके प्रथतां धर्मवत्सले

ഹേ ധർമ്മവത്സലേ! നിന്റെ പ്രധാന ഭക്തർക്കായി നിന്റെ ഈ ആചാരസംഗ്രഹം നീ തന്നേ ഉപദേശിക്കണം; അത് ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകട്ടെ.

Verse 9

इति तस्या वचः श्रुत्वा गौरी सुस्थिरमानसा । तपः कर्त्तुं समारेभे कंपा नद्यास्तटे शुभे

അവളുടെ വാക്കുകൾ ശ്രവിച്ച ഗൗരിയുടെ മനസ് ദൃഢമായി; അവൾ കമ്പാ നദിയുടെ പുണ്യ തീരത്ത് തപസ്സാരംഭിച്ചു।

Verse 10

विमुच्य विविधा भूषा रुद्राक्षगणभूषिता । विसृज्य दिव्यं वसनं पर्यधाद्वल्कले शुभे

അവൾ പലവിധ ആഭരണങ്ങൾ അഴിച്ചു, രുദ്രാക്ഷമാലകളാൽ അലങ്കൃതയായി; ദിവ്യവസ്ത്രം ഉപേക്ഷിച്ച് പുണ്യ വൽക്കലം ധരിച്ചു।

Verse 11

अलकैः सहसा शिल्पमनयच्च कपर्दृताम् । अलिंपत तनूं सर्वां भस्मना मुक्तकुंकुमा

ക്ഷണത്തിൽ അവൾ മുടിയെ ജടയായി ചമച്ചു; കുങ്കുമം ഉപേക്ഷിച്ച് മുഴുവൻ ദേഹത്തും പുണ്യഭസ്മം പുരട്ടിച്ചു।

Verse 12

मृगेषु कृतसंतोषा शिलोंछीकृतवृत्तिषु । जजाप नियमोपेता शिवपंचाक्षरं परम्

വനോചിത ആഹാരത്തിൽ തൃപ്തയായി, ശിലോഞ്ചി വൃത്തിയിൽ ജീവിച്ച്, നിയമാനുഷ്ഠാനങ്ങളോടെ അവൾ ശിവന്റെ പരമ പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രം ജപിച്ചു।

Verse 13

कृत्वा त्रिषवणं स्नानं कम्पा पयसि निर्मले । कृत्वा च सैकतं लिंगं पूजयामास सादरम्

കമ്പാ നദിയുടെ നിർമ്മല ജലത്തിൽ ത്രിസന്ധ്യ സ്നാനം ചെയ്ത്, അവൾ മണലാൽ ലിംഗം നിർമ്മിച്ച് ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചു।

Verse 14

वृक्षप्ररोपणैर्दानैरशेषातिथिपूजनैः । श्रांतिं हरंती जीवानां देवी धर्ममपालयत्

വൃക്ഷാരോപണം, ദാനം, കൂടാതെ ഒരു അതിഥിയെയും ഒഴിവാക്കാതെ അതിഥിപൂജ നടത്തൽ എന്നിവയാൽ ദേവി ധർമ്മം പാലിച്ചു; ജീവികളുടെ ക്ഷീണം അകറ്റി।

Verse 15

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्था वर्षासु स्थंडिलेशया । हेमन्ते जलमध्यस्था शिशिरे चाकरोत्तपः

വേനലിൽ അവൾ പഞ്ചാഗ്നികളുടെ മദ്ധ്യേ നിലകൊണ്ടു; മഴക്കാലത്ത് നിർവസ്ത്രമായ നിലത്ത് ശയിച്ചു; ഹേമന്തത്തിൽ ജലമദ്ധ്യേ നിന്നു; ശിശിരത്തിലും തപസ്സ് ചെയ്തു।

Verse 16

पुण्यात्मनां महर्षीणां दर्शनार्थमुपेयुषाम् । विस्मयं जनयामास पूजयामास सादरम्

പുണ്യാത്മാക്കളായ മഹർഷിമാർ ദർശനാർത്ഥം വന്നപ്പോൾ അവൾ അവരിൽ വിസ്മയം ജനിപ്പിച്ചു; ആദരപൂർവ്വം പൂജയും ചെയ്തു।

Verse 17

कदाचित्स्वयमुच्चित्य वनांतात्पल्लवान्वितम् । पुष्पोत्करं विशेषेण शोधितुं समुपाविशत्

ഒരിക്കൽ അവൾ സ്വയം വനാന്തത്തിൽ നിന്ന് কোমല പല്ലവങ്ങളോടുകൂടിയ പുഷ്പക്കൂമ്പാരം ശേഖരിച്ചു; അതിനെ പ്രത്യേകമായി ശുദ്ധീകരിച്ച് തിരയാൻ ഇരുന്നു।

Verse 18

कृत्वा च सैकतं लिंगं कंपारोधसि पावने । संपूजयितुमारेभे न्यासावाहनपूर्वकम्

പാവനമായ കമ്പാ നദീതീരത്ത് മണലാൽ ലിംഗം നിർമ്മിച്ച്, ആദ്യം ന്യാസവും ആവാഹനവും നടത്തി, സമ്പൂർണ്ണ പൂജ ആരംഭിച്ചു।

Verse 19

सूर्यमभ्यर्च्य विधिवद्रक्तैः पुष्पैश्च चंदनैः । पंचावरणसंयुक्तं क्रमादानर्च शंकरम्

അവൾ വിധിപൂർവ്വം ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങളും ചന്ദനവും കൊണ്ട് സൂര്യനെ അർച്ചിച്ചു; പിന്നെ ക്രമമായി പഞ്ചാവരണസഹിതം ശങ്കരനെ പൂജിച്ചു।

Verse 20

धूपैर्दीपश्च नैवेद्यैर्भक्तिभावसमन्वितैः । अपरोक्षितमीशानमालुलोके पुरोहितम्

ഭക്തിഭാവത്തോടെ ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം അർപ്പിച്ചപ്പോൾ പുരോഹിതൻ ഈശാനനെ അപരോക്ഷമായി—കണ്ണുമുമ്പിൽ തന്നെയെന്നപോലെ—ദർശിച്ചു।

Verse 21

अथ देवः शिवः साक्षात्संशोधयितुमंबिकाम् । कंपानद्याः प्रवाहेण महता पर्यवेष्टयत्

അപ്പോൾ സാക്ഷാൽ ദേവനായ ശിവൻ അംബികയെ പരീക്ഷിക്കുവാൻ കമ്പാ നദിയുടെ മഹാപ്രവാഹം കൊണ്ട് അവളെ ചുറ്റിപ്പറ്റി വളഞ്ഞു।

Verse 22

अतिवृद्धं प्रवाहं तं कम्पायाः समुपस्थितम् । आलोक्य नियमासीनामाहुः सख्यस्तदांबिकाम्

കമ്പാ നദിയുടെ അതിവൃദ്ധമായ പ്രവാഹം അടുത്തെത്തുന്നത് കണ്ടു, നിയമത്തിൽ ആസീനയായ അംബികയോട് അപ്പോൾ അവളുടെ സഖിമാർ പറഞ്ഞു।

Verse 23

उत्तिष्ठ देवि बहुलः प्रवाहोऽयं विजृंभते । दिशां मुखानि संपूर्य तरसा प्लावयिष्यति

“എഴുന്നേൽക്കുക, ദേവീ! ഈ മഹാപ്രവാഹം വ്യാപിച്ചു പൊങ്ങുന്നു; ദിക്കുകളുടെ മുഖങ്ങൾ നിറച്ച് വേഗത്തിൽ എല്ലാം പ്രളയിപ്പിക്കും।”

Verse 24

इति तद्वचनं श्रुत्वा ध्यायंती मीलितेक्षणा । उन्मील्य वेगमतुलं नद्यास्तं समवैक्षत

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവി കണ്ണുകൾ അടച്ച് ധ്യാനത്തിൽ ലീനയായി നിന്നു. പിന്നെ കണ്ണുകൾ തുറന്ന് നദിയുടെ അതുല വേഗപ്രവാഹം കണ്ടു.

Verse 25

अचिंतयच्च सा देवी पूजाविघ्नसमाकुला । किं करोमि न शक्नोमि हातुमारब्धमर्चनम्

പൂജയിലെ തടസ്സം മൂലം വ്യാകുലയായ ദേവി ചിന്തിച്ചു—“ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? ആരംഭിച്ച അർച്ചന ഉപേക്ഷിക്കാൻ എനിക്കാവില്ല.”

Verse 26

श्रेयः प्राप्तुमविघ्नेन प्रायः पुण्यात्मनां भुवि । घटते धर्मसंयोगो मनोरथफलप्रदः

ഭൂമിയിൽ പുണ്യാത്മാക്കൾക്ക് സാധാരണയായി തടസ്സമില്ലാതെ ധർമ്മസംഗമം സംഭവിക്കുന്നു; അത് സദ്സങ്കൽപ്പങ്ങളുടെയും മനോരഥങ്ങളുടെയും ഫലം നൽകുന്നു.

Verse 27

सैकतं लिंगमतुलप्रवाहाल्लयमेष्यति । लिंगनाशे विमोक्तव्यः सद्भक्तैः प्राणसंग्रहः

ഈ മണലാൽ നിർമ്മിത ലിംഗം അതുല പ്രവാഹത്തിൽ ലയിക്കും. ലിംഗം നശിക്കുമ്പോൾ സദ്ഭക്തർ ജീവൻ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്ന ആസക്തി വിട്ട്, ഭയമില്ലാതെ അനിവാര്യത്തെ സ്വീകരിക്കണം.

Verse 28

प्रवाहोऽयं समायाति शिवमायाविनिर्मितः । विशोधयितुमात्मानं भक्तियुक्तं निजे पदे

ഈ പ്രളയപ്രവാഹം ശിവമായയാൽ നിർമ്മിതമായി വന്നതാണ്—ഭക്തിയുക്തമായ ആത്മാവിനെ ശുദ്ധീകരിച്ച് അതിനെ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ നിലയിൽ സ്ഥാപിക്കാനായി.

Verse 29

आलिंग्य सुदृढं दोर्भ्यामेतल्लिंगमनाकुलम् । अहं वत्स्यामि याताशु सख्यो यूयं विदूरतः

ഞാൻ എൻ്റെ ഇരു കൈകൾ കൊണ്ടും ഈ ലിംഗത്തെ ദൃഢമായി ആലിംഗനം ചെയ്ത് ഇവിടെത്തന്നെ വസിക്കും. തോഴിമാരേ, നിങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ദൂരേക്ക് പോകുവിൻ.

Verse 30

इत्युक्ता सैकतं लिगं गाढमालिंग्य सांबिका । न मुमोच प्रवाहेन वेष्ट्यमानापि वेगतः

ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അംബിക ആ മണൽ ലിംഗത്തെ ഗാഢമായി പുണർന്നു. പ്രവാഹം വേഗത്തിൽ ചുറ്റും വളഞ്ഞിട്ടും അവൾ അതിനെ വിട്ടില്ല.

Verse 31

स्तनचूचुकनिर्मग्नमुद्रादर्शितलांछनम् । महालिंगं स्वसंयुक्तं प्रणनाम तदादरात्

അപ്പോൾ, തൻ്റെ സ്തനങ്ങളുടെ സമ്മർദ്ദത്താൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയതും തന്നോട് ചേർന്നതുമായ ആ മഹാലിംഗത്തെ അവൾ ആദരപൂർവ്വം വണങ്ങി.

Verse 32

निमीलितेक्षणा ध्याननिष्ठैकहृदया स्थिता । पुलकांचितसर्वांगी सा स्मरंती सदाशिवम्

കണ്ണുകൾ അടച്ച്, ധ്യാനത്തിൽ ഏകാഗ്രചിത്തയായി അവൾ നിന്നു. സദാശിവനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് അവളുടെ ശരീരം മുഴുവൻ രോമാഞ്ചമണിഞ്ഞു.

Verse 33

कंपस्वेदपरित्राणलज्जाप्रणयकेलिदात् । क्षणमप्यचला लिंगान्न वियोगमपेक्षते

വിറയൽ, വിയർപ്പ്, സംരക്ഷണം, ലജ്ജ, പ്രണയലീല എന്നിവ കാരണം, ഒരു നിമിഷം പോലും ലിംഗത്തിൽ നിന്നുള്ള വേർപാട് അവൾ ആഗ്രഹിച്ചില്ല.

Verse 34

अथ तामब्रवीत्कापि दैवी वागशरीरिणी । विमुंच बालिके लिंगं प्रवाहोऽयं गतो महान्

അപ്പോൾ ഒരു ദിവ്യമായ, അശരീര വാണി അവളോടു പറഞ്ഞു— “ബാലികേ, ലിംഗം വിട്ടുകളക; ഈ മഹാപ്രവാഹം ഇപ്പോൾ കടന്നുപോയി.”

Verse 35

त्वयार्चितमिदं लिंगं सैकतं स्थिरवैभवम् । भविष्यति महाभागे वरदं सुरपूजितम्

“മഹാഭാഗ്യവതീ! നീ ആരാധിച്ച ഈ മണൽലിംഗം സ്ഥിരമായ വൈഭവം പ്രാപിക്കും; ഇത് വരദായകവും ദേവന്മാർക്കും പൂജ്യവുമായിരിക്കും.”

Verse 36

तपश्चर्यां तवालोक्य रचितं धर्मपालनम् । लिंगं चैतन्नमस्कृत्य कृतार्थाः संतु मानवाः

“നിന്റെ തപസ്സും ധർമ്മപാലനവും കണ്ടാണ് ഇത് സ്ഥാപിതമായത്. ഈ ലിംഗത്തെ നമസ്കരിച്ച് മനുഷ്യർ കൃതാർത്ഥരായി പരമലക്ഷ്യം പ്രാപിക്കട്ടെ.”

Verse 37

अहं हि तैजसं रूपमास्थाय वसुधातले । वसामि चात्र सिद्ध्यर्थमरुणाचलसंज्ञया

“ഞാൻ തേജോമയ ദിവ്യരൂപം ധരിച്ചു ഭൂതലത്തിൽ വസിക്കുന്നു; സിദ്ധി പ്രാപ്തിക്കായി ഇവിടെ ‘അരുണാചല’ എന്ന നാമത്തിൽ അധിവസിക്കുന്നു.”

Verse 38

रुणद्धि सर्वलोकेभ्यः परुषं पापसंचयम् । रुणो न विद्यते यस्मिन्दृष्टे तेनारुणाचलः

ഇത് എല്ലാ ലോകങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള കഠിനമായ പാപസഞ്ചയം തടഞ്ഞു നിർത്തുന്നു; ഇതിന്റെ ദർശനത്തോടെ യാതൊരു ‘ഋണം’ ശേഷിക്കാത്തതിനാൽ ഇതിന് ‘അരുണാചല’ എന്ന നാമം.

Verse 39

ऋषयः सिद्धगंधर्वा महात्मानश्च योगिनः । मुक्त्वा कैलासशिखरं मेरुं चैनमुपासते

ഋഷിമാർ, സിദ്ധർ, ഗന്ധർവർ, മഹാത്മാക്കൾ, യോഗികൾ—കൈലാസവും മേറുവും എന്ന ശിഖരങ്ങളെയും വിട്ട്—ഈ അരുണാചലത്തെ ഭക്തിയോടെ ഉപാസിക്കുന്നു।

Verse 40

मदंश जातयोः पूर्वं युध्यतोर्ब्रह्मकृष्णयोः । अहं मोहमपाकर्त्तुं तेजोरूपो व्यवस्थितः

മുമ്പ്, അഹങ്കാരത്തിന്റെ അംശത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച് ബ്രഹ്മാവും കൃഷ്ണൻ (വിഷ്ണു) പരസ്പരം യുദ്ധിച്ചപ്പോൾ, അവരുടെ മോഹം നീക്കാൻ ഞാൻ തേജോമയ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായി।

Verse 41

ब्रह्मणा हंसरूपेण विष्णुना क्रोडरूपिणा । अदृष्टशेखरपदः प्रणतो भक्तियोगतः

ബ്രഹ്മാവ് ഹംസരൂപത്തിലും വിഷ്ണു വരാഹരൂപത്തിലും—ശിഖരവും അടിയും കാണാനാകാതെ—ഭക്തിയോഗബലത്താൽ ഇരുവരും ഭക്തിപൂർവ്വം പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 42

ततः प्रसन्नः प्रत्यक्षस्तस्यां वरमभीप्सितम् । प्रादां जगत्त्रयस्यास्य संरक्षायां तु कौशलम्

അപ്പോൾ പ്രസന്നനായി ഞാൻ അവരുടെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷനായി, അവർ ആഗ്രഹിച്ച വരം നൽകി—ഈ ത്രിലോകത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ കൗശലവും സാമർത്ഥ്യവും।

Verse 43

प्रार्थितश्च पुनस्ताभ्यामरुणाचलसंज्ञया । अनैषि तैजसं रूपमहं स्थावरलिंगताम्

വീണ്ടും ആ ഇരുവരും ‘അരുണാചലം’ എന്ന നാമത്തിൽ ഞാൻ അവിടെയേ നിലകൊള്ളണമെന്നു പ്രാർത്ഥിച്ചപ്പോൾ, ഞാൻ എന്റെ തേജോമയ രൂപത്തെ അചലമായ സ്ഥാവരലിംഗസ്ഥിതിയിലേക്കു നയിച്ചു സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 44

गत्वा पृच्छ महाभागं मद्भक्तिं गौतमं मुनिम् । अरुणाचलमाहात्म्यं श्रुत्वा तत्र तपश्चर

ഹേ മഹാഭാഗേ! നീ പോയി എന്റെ ഭക്തനായ ഗൗതമമുനിയോട് ചോദിക്കുക. അവിടെ അരുണാചല മാഹാത്മ്യം കേട്ടശേഷം തപസ്സ് ചെയ്യുക.

Verse 45

तत्र ते दर्शयिष्यामि तैजसं रूपमात्मनः । सर्वपापनिवृत्त्यर्थं सर्वलोकहिताय च

അവിടെ വെച്ച് സകല പാപങ്ങളും നശിക്കുന്നതിനും ലോകനന്മയ്ക്കുമായി എന്റെ തേജോമയരൂപം നിനക്ക് ഞാന്‍ കാണിച്ചുതരാം.

Verse 46

इति वाचं समाकर्ण्य निष्कलात्कथितां शिवात् । तथेति सहसा देवी गंतुं समुपचक्रमे

നിഷ്കളനായ ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്ത ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ദേവി 'അപ്രകാരം തന്നെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് ഉടനെ പോകാനായി ഒരുങ്ങി.

Verse 47

अथ देवानृषीन्सर्वान्पश्चात्सेवार्थमागतान् । अवादीदंबिकालोक्य स्नेहपूर्णेन चक्षुषा

അതിനുശേഷം, സേവനത്തിനായി പിന്നാലെ വന്ന എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ഋഷികളെയും സ്നേഹപൂർണ്ണമായ കണ്ണുകളോടെ നോക്കി അംബിക പറഞ്ഞു.

Verse 48

तिष्ठतात्रैव वै देवा मुनयश्च दृढव्रताः । नियमांश्चाधितिष्ठंतः कंपारोधसि पावने

ഹേ ദേവന്മാരേ, ദൃഢവ്രതരായ മുനിമാരേ! നിങ്ങളെല്ലാവരും ഇവിടെത്തന്നെ പവിത്രമായ കമ്പാനദിയുടെ തീരത്ത് നിയമങ്ങൾ പാലിച്ചുകൊണ്ട് വസിക്കുവിൻ.

Verse 49

सर्वपापक्षयकरं सर्वसौभाग्यवर्द्धनम् । पूज्यतां सैकतं लिंगं कुचकंकणलांछनम्

കുച-കങ്കണ-ലാഞ്ഛനത്താൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ മണൽലിംഗത്തെ പൂജിക്കുവിൻ; അത് സർവ്വപാപങ്ങൾ ക്ഷയിപ്പിച്ച് സർവ്വസൗഭാഗ്യം വർധിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 50

अहं च निष्कलं रूपमास्थायैतद्दिवानिशम् । आराधयामि मंत्रेण शोणेश्वरं वरप्रदम्

ഞാനും നിഷ്കല രൂപം ആശ്രയിച്ച്, മന്ത്രത്താൽ വരപ്രദനായ ശോണേശ്വരനെ രാവും പകലും ആരാധിക്കുന്നു.

Verse 51

मत्तपश्चरणाल्लोके मद्धर्मपरिपालनात् । मल्लिंगदर्शनाच्चैव सिध्यंत्विष्टविभूतयः

ലോകത്തിൽ എന്റെ തപസ്സിന്റെ ആചരണത്താൽ, എന്റെ ധർമ്മപരിപാലനത്താൽ, കൂടാതെ എന്റെ ലിംഗദർശനത്താലും—ഇഷ്ടവിഭൂതികൾ സിദ്ധിക്കട്ടെ.

Verse 52

सर्वकामप्रदानेन कामाक्षीमिति कामतः । मां प्रणम्यात्र मद्भक्ता लभंतां वांछितं वरम्

സകല ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നതിനാൽ ഞാൻ ‘കാമാക്ഷി’ എന്നു ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു; ഇവിടെ എന്റെ ഭക്തർ എന്നെ നമസ്കരിച്ചു വാഞ്ഛിത വരം ലഭിക്കട്ടെ.

Verse 53

अहं हि देवदेवस्य शंभोरव्याहतो जनः । आदेशं पालयिष्यामि गत्वारुणमहीधरम्

ഞാൻ ദേവദേവനായ ശംഭുവിന്റെ അവ്യാഹത സേവകനാണ്; അരുണപർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി ഞാൻ അവന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കും.

Verse 54

तत्र गत्वा तपस्तीव्रं कृत्वा शंभुं प्रसाद्य च । मां तु लब्धवरां यूयं पश्चाद्रक्ष्यथ संगताः

അവിടെ ചെന്നു കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു ശംഭുവിനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച്, ഞാൻ വരം ലഭിച്ച ശേഷം നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു പിന്നീടെനിക്ക് രക്ഷ നൽകുക।

Verse 55

इति सर्वान्विसृज्याशु सद्भक्तान्पादसेविनः । अरुणाद्रिं गता बाला तपसे शंकराज्ञया

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പാദസേവകരായ സദ്ഭക്തരെല്ലാവരെയും വേഗത്തിൽ വിടയാക്കി, ശങ്കരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം തപസ്സിനായി ആ ബാലിക അരുണാദ്രിയിലേക്കു പോയി।

Verse 56

नित्याभिसेविताऽकारि सखीभिरभियोगतः । आससादारुणाद्रीशं दिव्यदुंदुभिनादितम्

സഖിമാർ നിത്യവും സേവിച്ചും അവരുടെ പ്രേരണയാലും, ദിവ്യ ദുന്ദുഭികളുടെ നാദം മുഴങ്ങുന്ന അരുണാദ്രീശ്വരനെ അവൾ സമീപിച്ചു।

Verse 57

अंतस्तेजोमयं शांतमरुणाचलनायकम् । अप्सरोनृत्यगीतैश्च पूजितं पुष्पवृष्टिभिः

അവൾ അരുണാചലനായകനെ ദർശിച്ചു—അന്തര്ജ്യോതിമയനും ശാന്തസ്വരൂപനും—അപ്സരസ്സുകളുടെ നൃത്തഗീതങ്ങളാലും പുഷ്പവൃഷ്ടിയാലും പൂജിക്കപ്പെട്ടവനെ।

Verse 58

प्रणम्य स्थावरं लिंगं कौतूहलसमन्विता । सिद्धानां योगिनां सार्थमृषीणां चान्ववैक्षत

അചലമായ ലിംഗത്തെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, കൗതുകം നിറഞ്ഞ അവൾ സിദ്ധന്മാരുടെയും യോഗിമാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും കൂട്ടത്തെ ചുറ്റും നിരീക്ഷിച്ചു।

Verse 59

अत्रिर्भृगुर्भरद्वाजः कश्यपश्चांगिरास्तथा । कुत्सश्च गौतमश्चान्ये सिद्धविद्याधरामराः

അത്രി, ഭൃഗു, ഭരദ്വാജൻ, കശ്യപൻ, അംഗിരസ്സ്, കുത്സൻ, ഗൗതമൻ തുടങ്ങിയവരും സിദ്ധന്മാരും വിദ്യാധരന്മാരും ദേവന്മാരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.

Verse 60

तपः कुर्वंति सततमपेक्षितवराप्तये । गंगाद्याः सरितश्चान्याः परितः पर्युपासते

ആഗ്രഹിച്ച വരങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിനായി അവർ നിരന്തരം തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു; ഗംഗ തുടങ്ങിയ നദികൾ ചുറ്റും നിന്ന് സേവിക്കുന്നു.

Verse 61

दिव्यलिंगमिदं पूज्यमरुणाद्रिरिति स्मृतम् । वंदस्वेति सुरैः प्रोक्ता प्रणनाम पुनःपुनः

"ഈ ദിവ്യലിംഗം പൂജിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്, അരുണാദ്രി എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇതിനെ വന്ദിക്കൂ," എന്ന് ദേവന്മാർ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രണമിച്ചു.

Verse 62

अभ्यर्थिता पुनः सर्वैरातिथ्यार्थे महर्षिभिः । शिवाज्ञया गौतमो मे द्रष्टव्य इति सावदत्

എല്ലാ മഹർഷിമാരും ആതിഥ്യം സ്വീകരിക്കാൻ വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, "ശിവന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച് എനിക്ക് ഗൗതമ മഹർഷിയെ കാണണം" എന്ന് അവൾ പറഞ്ഞു.

Verse 63

अयमत्रर्षिभिर्भक्तैर्निर्दिष्टं तमथाभ्यगात् । स मुनिः शिवभक्तानां प्रथमस्तपसां निधिः

ഭക്തരായ ഋഷിമാർ കാണിച്ചുതന്നപ്പോൾ അവൾ അദ്ദേഹത്തെ സമീപിച്ചു. ആ മുനി ശിവഭക്തരിൽ അഗ്രഗണ്യനും തപസ്സിന്റെ നിധിയുമാണ്.

Verse 64

वनांतरं गतेः प्रातः समित्कुशफलाहृतेः । अतिथीनाश्रमं प्राप्तानर्चथेति दृढव्रतान्

പ്രാതഃ വനാന്തരത്തിലേക്ക് പോയി സമിത്ത്, കുശ, ഫലങ്ങൾ ശേഖരിച്ച്, ദൃഢവ്രതന്മാരായ ശിഷ്യന്മാരോട് അദ്ദേഹം ആജ്ഞാപിച്ചു— “ആശ്രമത്തിലെത്തുന്ന അതിഥികളെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കുവിൻ।”

Verse 65

शिष्यानादिश्य धर्मात्मा गतश्च विपिनांतरम् । अथ सा गौतमं द्रष्टुमागता पर्णशालिकाम्

ധർമ്മാത്മാവായ മুনি ശിഷ്യന്മാരെ ഉപദേശിച്ച് വനാന്തരത്തിലേക്ക് പോയി. തുടർന്ന് അവൾ (ദേവി) ഗൗതമനെ ദർശിക്കുവാൻ പർണ്ണശാലാ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വന്നു.

Verse 66

क्व गतो मुनिरित्युक्तैरित आयास्यति क्षणात् । शिष्यैरभ्यर्थितेत्युक्त्वा फलमूलैस्सुगंधिभिः

“മുനി എവിടെ പോയി?” എന്നു ചോദിച്ചപ്പോൾ ശിഷ്യർ പറഞ്ഞു— “ക്ഷണത്തിൽ ഇവിടെത്തും.” പിന്നെ “ശിഷ്യർ അഭ്യർത്ഥിച്ചിട്ടുണ്ട്” എന്നു പറഞ്ഞ്, സുഗന്ധമുള്ള ഫലമൂലങ്ങളാൽ അവളെ സത്കരിച്ചു.

Verse 67

अभ्युत्थानेनासनेन पाद्येनार्घेण सूनृतैः । वचनैः फलमृलेन सार्चिता शिष्यसंपदा

എഴുന്നേറ്റ് സ്വാഗതം ചെയ്യുക, ആസനം നൽകുക, പാദ്യവും അർഘ്യവും സമർപ്പിക്കുക, മൃദുസത്യവചനങ്ങളോടൊപ്പം ഫലമൂലങ്ങൾ നൽകുക— ഇങ്ങനെ ശിഷ്യസമ്പത്താൽ അവൾ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 68

क्षणं क्षमस्वसूनुस्तामन्ये जग्मुस्तदन्तिकम् । देव्यां प्रविष्टमात्रायां महर्षेराश्रमो महान्

അവർ പറഞ്ഞു— “പ്രിയ മകളേ, ക്ഷണമാത്ര ക്ഷമിക്കൂ”; മറ്റുള്ളവർ അവളുടെ അടുക്കലേക്ക് പോയി. ദേവി പ്രവേശിച്ച ഉടൻ മഹർഷിയുടെ മഹത്തായ ആശ്രമം അത്ഭുതമായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.

Verse 69

अभवत्कल्पबहुलो मणिप्रासादसंकुलः । वनांतरादुपावृत्त्य समित्कुशफलाहरः

അത് കല്പവൃക്ഷങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായി, മണിമയ പ്രാസാദങ്ങളാൽ സങ്കുലമായി. വനാന്തരത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയ മുനി സമിധ്, കുശ, ഫലങ്ങൾ എന്നിവ വഹിച്ചു സമീപിച്ചു।

Verse 70

अपश्यत्स्वाश्रमं दूरे विमानशतशोभितम् । किमेतदिति साश्चर्यं चिंतयन्मुनिपुंगवः

ദൂരത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ ആശ്രമം കണ്ടു—നൂറുകണക്കിന് വിമാനംകളുടെ ശോഭയിൽ ദീപ്തം. “ഇത് എന്ത്?” എന്ന് വിസ്മയത്തോടെ ചിന്തിച്ച മുനിശ്രേഷ്ഠൻ।

Verse 71

गौर्याः समागमं सर्वमपश्यज्ज्ञानचक्षुषा । शीघ्रं निवर्तमानोऽसौ द्रष्टुं तां लोकमातरम्

ജ്ഞാനചക്ഷുവാൽ അദ്ദേഹം ഗൗരിയുടെ സമാഗമം മുഴുവനും കണ്ടു. ലോകമാതാവിനെ ദർശിക്കുവാൻ അദ്ദേഹം ഉടൻ വേഗത്തിൽ മടങ്ങി।

Verse 72

शिष्यैः शीघ्रचरैर्वृत्तमावेदितमथाशृणोत्

അപ്പോൾ വേഗത്തിൽ എത്തിയ ശിഷ്യന്മാർ അറിയിച്ച സംഭവവിവരം മുഴുവനും അദ്ദേഹം കേട്ടു।

Verse 73

अथ महर्षिरुपागतकौतुको निजतपःफलमेव तदागमम् । शिवदयाकलितं परिचिन्तयन्नभजदाश्रममाश्रितवत्सलः

അപ്പോൾ മഹർഷി കൗതുകത്തോടെ നിറഞ്ഞു. “അവളുടെ വരവ് എന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലമത്രേ; എന്നാൽ ശിവദയയാൽ സംയുക്തം” എന്ന് ചിന്തിച്ച്, ശരണാഗതവത്സലനായി അദ്ദേഹം ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।