Adhyaya 10

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ देवा महीं हित्वा महिषासुरपीडिताः । नत्वा गौरीं तपस्यंतीं जग्मुः शरणमाकुलाः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ മഹിഷാസുരന്റെ പീഡയിൽ വലയുന്ന ദേവന്മാർ ഭൂമിയെ വിട്ട്, തപസ്സിൽ ലീനയായ ഗൗരിയെ നമസ്കരിച്ചു, വ്യാകുലരായി ശരണം തേടി അവളുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു।

Verse 2

अथ तानभयं देहि देवीति भयविह्वलान् । अमरान्वीक्ष्य सा देवी किं कार्यमिति चाभ्यधात्

അപ്പോൾ ഭയത്തിൽ വിറച്ച അമരന്മാരെ കണ്ട ദേവി ‘ദേവി, ഞങ്ങൾക്ക് അഭയം തരേണമേ’ എന്ന അപേക്ഷ കേട്ട്, മറുപടിയായി ‘എന്ത് കാര്യം ചെയ്യണം?’ എന്നു ചോദിച്ചു।

Verse 3

ततो विज्ञापयामासुर्दैत्येंद्राद्भयमात्मनाम् । देव्यै बद्धांजलिपुटा देवा इंद्रपुरोगमाः

തുടർന്ന് ഇന്ദ്രന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദേവന്മാർ കരംകൂപ്പി ദേവിയോട്, ദൈത്യേന്ദ്രനാൽ തങ്ങൾക്ക് ഉണ്ടായ ഭയം വിനയത്തോടെ അറിയിച്ചു।

Verse 4

देवा ऊचुः । अप्सरोभिः परिवृतः सुखं क्रीडति नंदने । ऐरावतमुखान्सर्वान्दिङ्नागान्निजमंदिरे

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—അപ്സരസ്സുകൾ ചുറ്റിനിന്ന് അവൻ നന്ദനവനത്തിൽ സുഖമായി ക്രീഡിക്കുന്നു; തന്റെ മന്ദിരത്തിൽ ഐരാവതപ്രമുഖമായ എല്ലാ ദിഗ്ഗജങ്ങളെയും പിടിച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 5

आवसयन्विनोदार्थमंगनाभिः सहागतान् । उच्चैःश्रवःपुरोगानामुपभोगं करोत्यसौ

അവൻ വിനോദാർത്ഥം, ദിവ്യാംഗനകളോടുകൂടെ വന്ന അതിഥികളെ പാർപ്പിക്കുന്നു; ഉച്ചൈഃശ്രവസ്‌-പ്രമുഖമായ ശ്രേഷ്ഠ ദിവ്യാശ്വങ്ങളോടൊപ്പം ഭോഗവിലാസം അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 6

मंदुरास्वस्य रम्यासु दृश्यंते लक्षकोटयः । हुताशवाहनं मेषं पुत्रारोहार्थमीप्सति

അവന്റെ മനോഹരമായ اصطബലങ്ങളിൽ ലക്ഷകോടികൾ (അഗണിതം) അശ്വങ്ങളും വാഹനങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു; അഗ്നിദേവന്റെ വാഹനം ആയ മേ‍ഷത്തെയും മകന്റെ സവാരിക്കായി അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 7

याम्यं महिषमानीय शकटे सोऽभ्यवाहयत् । सिद्धीराकृष्य सकला गृहकर्मणि चादिशत्

യമന്റെ മഹിഷത്തെ കൊണ്ടുവന്ന് അവൻ തന്റെ വണ്ടി വലിപ്പിച്ചു; എല്ലാ സിദ്ധികളെയും ബലമായി ആകർഷിച്ച് ഗൃഹകാര്യങ്ങളിലും ആജ്ഞാപിച്ചു നിയോഗിച്ചു।

Verse 8

अप्सरःसंघमखिलमात्मसेवार्थमानयत् । अन्यत्किमपि यद्वस्तु रत्नभूतं जगत्त्रये

അവൻ തന്റെ സേവാർത്ഥം അപ്സരസ്സുകളുടെ മുഴുവൻ സംഘത്തെയും കൊണ്ടുവന്നു; ത്രിലോകങ്ങളിൽ രത്നസ്വരൂപമായ എന്തെല്ലാം നിധിയുണ്ടോ അതും ഏതോ വിധത്തിൽ തന്റെ അധീനതയിൽ ആക്കി।

Verse 9

अनाहृतं पुनर्हर्तुं न विश्राम्यति कोपवान् । वयं च सेवका भूत्वा नित्यं भीतिसमन्विताः

ഇനിയും കൊണ്ടുവരാത്തതിനെ പോലും വീണ്ടും കവർന്നെടുക്കാൻ ആ ക്രോധി വിശ്രമിക്കുകയില്ല; ഞങ്ങൾ അവന്റെ സേവകരായി നിത്യവും ഭയസഹിതരായി കഴിയുന്നു।

Verse 10

पूजयंतश्च तस्याज्ञां नान्यां वीक्षामहे गतिम् । शरणागतसंत्राणं तपःफलमुदाहृतम्

അവന്റെ ആജ്ഞയെ ആരാധിച്ചാലും ഞങ്ങൾക്കു മറ്റൊരു ഗതി കാണുന്നില്ല. ശരണാഗതരെ സംരക്ഷിക്കുന്നതുതന്നെ തപസ്സിന്റെ യഥാർത്ഥ ഫലമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 11

दुर्जयोऽयं वरो दैत्यः सर्वेषां बलिनामपि । सुराणामपि दैत्यानां शिवाल्लब्धवरोदयः

ശിവനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച വരം മൂലം ഉയർന്ന ഈ വരപ്രാപ്ത ദൈത്യൻ അത്യന്തം ദുര്ജയൻ—എല്ലാ ബലവാന്മാർക്കും പോലും. ദേവരിലായാലും ദൈത്യരിലായാലും, അവന്റെ ഉയർച്ച ശിവവരത്താൽ തന്നെയാണ്.

Verse 12

अस्य शृंगाहतः सिंधुर्व्यावर्जितमिति ब्रुवन् । रत्नोपहारदानेन नित्यं तत्प्रीतिमिच्छति

“അവന്റെ കൊമ്പിന്റെ പ്രഹാരത്തിൽ സമുദ്രം പിന്നോട്ട് നീങ്ങി” എന്നു പറഞ്ഞ്, രത്നോപഹാരദാനത്തിലൂടെ അവന്റെ പ്രസാദം നിത്യവും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 13

पर्वतांश्च समुत्क्षिप्य शृंगाग्रेण महोद्धतः । क्रीडति क्षोदिताशेषधातुधूलिविलेपनैः

മഹാ അഹങ്കാരത്തോടെ ഉദ്ധതനായ അവൻ കൊമ്പിന്റെ അഗ്രംകൊണ്ട് പർവതങ്ങളെ ഉയർത്തി കളിക്കുന്നു; ചതച്ച ധാതുക്കളുടെ പൊടിയിൽ ലേപിതനായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 14

न शक्यमतुलं तस्य बलमन्यदुरासदम् । स्वयमेव विजानीहि हत्वा ते निजतेजसा

അവന്റെ അതുലബലം മറ്റാരാലും തടയാൻ കഴിയില്ല. നീ തന്നേ ഇത് മനസ്സിലാക്കുക—നിന്റെ സ്വതേജസ്സാൽ അവനെ വധിച്ച്.

Verse 15

शंभुशक्तिः परा सेयं स्त्रीरूपेणात्र दृश्यते । त्वयैवायं निहंतव्यः शिवाल्लब्धवरो ह्ययम्

ഇത് ശംഭുവിന്റെ പരാശക്തിയേ; ഇവിടെ സ്ത്രീരൂപത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്നു. ഇവൻ ശിവനിൽ നിന്നു വരം നേടിയവൻ; അതിനാൽ ഇവനെ വധിക്കേണ്ടത് നീയേ.

Verse 16

न जानीमो वयं देवि किंचिच्छंभुविचेष्टितम् । केवलं पालनीयाः स्म जगन्मात्रा सदा त्वया

ഹേ ദേവീ! ശംഭുവിന്റെ രഹസ്യലീലകൾ ഞങ്ങൾക്കൊന്നും അറിയില്ല. ജഗന്മാതാവേ, ഞങ്ങളെ സദാ നീയേ സംരക്ഷിക്കണം—ഇതുമാത്രം ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു.

Verse 17

इति तेषां भयार्तानामाकर्ण्य वचनं शुभम् । व्याजहार प्रसन्नात्मा देवी दत्त्वाभयं तदा

ഭയാർത്തരായ അവരുടെ മംഗളവചനങ്ങൾ കേട്ട്, പ്രസന്നഹൃദയായ ദേവി അപ്പോൾ അവർക്കു അഭയം നൽകി അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 18

शरणागतसंत्राणं तपसि स्थितया मया । कर्त्तव्यममराः कालात्क्षीणः शत्रुर्भविष्यति

ഹേ അമരന്മാരേ! തപസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എനിക്ക് ശരണാഗതരെ സംരക്ഷിക്കുക കടമയാണ്. കാലക്രമത്തിൽ ശത്രു ക്ഷീണിച്ചുപോകും.

Verse 19

उपायेन समाकृष्य हनिष्यामि महासुरम् । निरागसस्तु हननमद्य मे न हि युज्यते

യോഗ്യമായ ഉപായത്തോടെ ആ മഹാസുരനെ എന്റെ അടുക്കൽ ആകർഷിച്ച് ഞാൻ അവനെ വധിക്കും. എന്നാൽ കുറ്റമില്ലാത്തവനെ കൊല്ലുന്നത് ഇന്ന് എനിക്കു യോജ്യമല്ല.

Verse 20

धर्मगे धर्मभेत्तारः शलभत्वं व्रजंति हि । देवास्तद्वचनं श्रुत्वा प्रणम्य गिरिकन्यकाम्

ധർമ്മമാർഗത്തിൽ ധർമ്മം ലംഘിക്കുന്നവർ നിശ്ചയമായും ശലഭത്വം (പതംഗാവസ്ഥ) പ്രാപിക്കുന്നു. ആ വചനം കേട്ട് ദേവന്മാർ ഗിരികന്യയായ ഗൗരിയെ പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 21

जग्मुर्यथागतं सर्वे निर्भया हृष्टचेतसः

അവർ എല്ലാവരും വന്നതുപോലെ തന്നേ മടങ്ങിപ്പോയി—നിർഭയരായി, ഹർഷിതചിത്തത്തോടെ।

Verse 22

गतेषु तेषु देवेषु गौरी कमललोचना । बभूव मोहिनी शक्तिः कांतियुक्ता ततोदरी

ആ ദേവന്മാർ പോയശേഷം കമലലോചനയായ ഗൗരി മോഹിനീ ശക്തിയായി ഭവിച്ചു—കാന്തിയോടെ, സുന്ദരസൂക്ഷ്മകട്ടിയോടെ।

Verse 23

सा देवी दिक्षु शैलेषु चतुर्ष्वरुणभूभृतः । रक्षार्थं स्थापितवती चतुरो बटुकान्वरान्

ആ ദേവി നാലു ദിക്കുകളിലെ പർവ്വതങ്ങളിൽ—അരുണാചലത്തെ ചുറ്റി—രക്ഷാർത്ഥം നാലു ശ്രേഷ്ഠ ബടുകന്മാരെ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 24

यदा कैलासशिखरादागता शैलकन्यका । अन्वगच्छन्सेवमानाश्चतस्रो मातरस्तदा

ശൈലകന്യ കൈലാസശിഖരത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി വന്നപ്പോൾ, സേവയിൽ നിരതയായ നാല് മാതാക്കൾ അവളെ അനുഗമിച്ചു।

Verse 25

दुन्दुभिः सत्यवत्याख्या तथा चानवमी परा । सुन्दरीति चतस्रस्तामन्वयुः परिचारिकाः

ദുന്ദുഭി, സത്യവതി എന്ന പേരുള്ളവൾ, മറ്റൊരാൾ അനവമീ, കൂടാതെ സുന്ദരീ—ഈ നാലു പരിചാരികമാർ അവളെ അനുഗമിച്ചു.

Verse 26

विमुञ्चतातिथिं श्रांतं क्षुत्पिपासा समन्वितम् । अरुणाद्रिमिमं द्रष्टुं नान्यमित्यब्रवीच्च तान्

അവൾ അവരോട് പറഞ്ഞു—‘ക്ഷുധയും ദാഹവും കൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ച അതിഥിയെ അവഗണിക്കരുത്. ഈ അരുണാദ്രിയുടെ ദർശനത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠം മറ്റൊന്നുമില്ല.’

Verse 27

सीमाशलस्थितान्वीरांस्तानादिश्य बलाधिकान् । तपश्चचाराद्रिकन्या गौतमाश्रमसन्निधौ

അതിര്‍മലകളിൽ നിലകൊണ്ട ശക്തിയേറിയ വീരന്മാരെ നിർദ്ദേശിച്ച്, അദ്രികന്യ ഗൗതമാശ്രമസന്നിധിയിൽ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 28

तस्यां तपत्यां तन्वंग्यां न तापः कश्चिदप्यभूत् । ववर्ष काले जलदः सफलाश्चाभवन्द्रुमाः

ആ സുന്ദരസൂക്ഷ്മാംഗിയായ ദേവി തപസ്സിലിരിക്കുമ്പോൾ ആരെയും ദാഹതാപം ബാധിച്ചില്ല. കാലത്ത് മേഘങ്ങൾ മഴ പെയ്തു; വൃക്ഷങ്ങൾ ഫലഭാരത്തോടെ നിറഞ്ഞു.

Verse 29

विरोधीनि च सत्त्वानि मुमुचुः पूर्वमत्सरम् । आश्रमः सर्वजन्तूनां शरण्योऽभूद्भयापहः

വൈരമുള്ള ജീവികളും മുൻപത്തെ വൈരം വിട്ടുകളഞ്ഞു. ആ ആശ്രമം എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയം അകറ്റുന്ന അഭയസ്ഥാനമായി മാറി.

Verse 30

योजनद्वयपर्यंतं सीमाशैलेषु संस्थितैः । चतुभिर्वटकैः शूरै रक्षितश्चारुणाचलः

രണ്ട് യോജന വരെ അതിരുമലകളിൽ നിലകൊണ്ട നാല് വീര ബടുകന്മാർ അരുണാചലത്തെ കാത്തുരക്ഷിച്ചു.

Verse 31

नोदभूत्कश्चन त्रासो न च दृष्टो भयोदयः । न व्याधिपीडनं चासीत्तत्र नारिविजृंभणम्

അവിടെ യാതൊരു ത്രാസവും ഉദിച്ചില്ല; ഭയോദയവും കണ്ടില്ല. രോഗപീഡനമില്ല, വൈരത്തിന്റെ വീർപ്പുമില്ലായിരുന്നു.

Verse 32

कृतार्था मुनयः सर्वे प्रशंसंतो नगात्मजाम् । शिवलोकपदं केचित्प्रत्यशंसंस्तथाश्रमम्

എല്ലാ മുനിമാരും കൃതാർത്ഥരായി പർവ്വതപുത്രിയെ സ്തുതിച്ചു. ചിലർ ഈ ആശ്രമം തന്നെയാണ് ശിവലോകത്തിലേക്കുള്ള ദ്വാരമെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 33

सा च गौरी तपो घोरं कुर्वती च दिवानिशम् । न तृप्तिमाययौ बाला शिवसंतोषकारकम्

ഗൗരി പകലും രാത്രിയും ഘോരതപസ് ചെയ്തിട്ടും തൃപ്തയായില്ല; ആ ബാലിക ശിവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുവാൻ തന്നെ നിരതയായി നിന്നു.

Verse 34

महिषश्च महावीर्यो मृगयां कर्तुमुद्यतः । चचार काननं सर्वं विदूरे शोणभूभृतः

അപ്പോൾ മഹാവീരനായ മഹിഷൻ വേട്ടയ്ക്കായി ഉത്സുകനായി, ശോണപർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് ദൂരെയായി, മുഴുവൻ കാനനവും സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 35

दैत्यसैन्यसमायुक्तो मृगयूथान्यनेकशः । वनेषु निघ्नस्तरसा विचचाराशु भक्षयन्

ദൈത്യസൈന്യത്തോടുകൂടി അവൻ വേഗത്തിൽ വനങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു. അനേകം മാൻകൂട്ടങ്ങളെ ക്രൂരമായി കൊന്ന് ഉടൻതന്നെ ഭക്ഷിച്ചു॥

Verse 36

धन्विभिर्बलिभिर्वीरैर्मृगाः केचिदनुद्रुताः । भयार्त्ताः परिधावंतः प्राविशंस्तं तथाश्रमम्

വില്ലേന്തിയ ബലവാന്മാരായ വീരന്മാർ പിന്തുടർന്നപ്പോൾ ചില മാൻകൾ ഭയാകുലരായി ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ഓടി അതേ ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു॥

Verse 37

अनुव्रजन्तो दितिजा मृगांस्तान्हंतुमुद्यताः । वारिता बटुकैर्वीरैर्मा यातात्रेति सत्वरैः

ദിതിപുത്രന്മാർ ആ മാൻകളെ പിന്തുടർന്ന് കൊല്ലാൻ ഒരുങ്ങി. അപ്പോൾ വീര ബടുകന്മാർ ഉടൻ തടഞ്ഞ്—“ഇവിടെ വരരുത്!” എന്നു പറഞ്ഞു॥

Verse 38

किमत्रेति तदा पृष्टा बटुका दुष्टदानवैः । तपस्यति वरारोहा कन्यात्रेत्याहुरंजसा

ദുഷ്ട ദാനവർ ബടുകന്മാരോട് “ഇവിടെ എന്തുണ്ട്?” എന്നു ചോദിച്ചു. അവർ സുതാര്യമായി—“ഇവിടെ ഉത്തമരൂപിണിയായ കന്യ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു” എന്നു പറഞ്ഞു॥

Verse 39

न केनचित्प्रवेष्टव्यं बलिना मुनिसेवितम् । तपःस्थानमिदं देव्याः शरणागतरक्षकम्

മുനികൾ സേവിക്കുന്ന ഈ സ്ഥലത്ത് ആരും—എത്ര ശക്തനായാലും—പ്രവേശിക്കരുത്. ഇത് ദേവിയുടെ തപഃസ്ഥാനം; ശരണാഗതരെ കാക്കുന്ന അഭയം॥

Verse 40

इति तेषां वचः श्रुत्वा बलिनो दुष्टदानवाः । तथेति विनिवृत्त्याशु कर्त्तव्यं समचिंतयन्

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബലവാന്മാരായെങ്കിലും ദുഷ്ട ദാനവർ “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു ഉടൻ പിന്മാറി, എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ചു തുടങ്ങി।

Verse 41

मायया पक्षिरूपास्ते प्रविश्याश्रममादरात् । आरामवृक्षशाखासु निषेदुः खादिहेक्षितुम्

മായാബലത്തോടെ അവർ പക്ഷിരൂപം ധരിച്ചു രഹസ്യമായി ആശ്രമത്തിൽ കടന്നു, അവിടെ എന്ത് നടക്കുന്നു എന്ന് കാണാൻ ഉദ്യാനവൃക്ഷങ്ങളുടെ കൊമ്പുകളിൽ ഇരുന്നു।

Verse 42

सा पुनर्ल्लसितारण्ये सर्वर्तुकुसुमान्विते । तपस्यन्ती तदा दृष्टा माया दैत्यस्य सैनिकैः

വീണ്ടും, എല്ലാ ഋതുക്കളുടെയും പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ദീപ്തമായ വനത്തിൽ തപസ്സിൽ ലീനയായ ആ കന്യയെ ദൈത്യന്റെ സൈന്യം മായാബലത്തിൽ കണ്ടു।

Verse 43

रूपलावण्यते तस्या निश्चयं तपसि स्थितम् । वीक्ष्य ते विस्मयोपेता गत्वा तस्मै न्यवेदयन्

അവളുടെ രൂപലാവണ്യവും തപസ്സിൽ ഉറച്ച അചഞ്ചല നിശ്ചയവും കണ്ട അവർ വിസ്മയഭരിതരായി പോയി അത് അവനോട് (സ്വാമിയോട്) അറിയിച്ചു।

Verse 44

स स्मरार्तो वृद्धरूपः प्रविवेशाश्रमं तदा । पूजितोऽस्याः सखीभिश्च गतश्रांतिरिव स्थितः

അപ്പോൾ അവൻ—കാമപീഡിതൻ—വൃദ്ധന്റെ രൂപം ധരിച്ചു ആശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവളുടെ സഖിമാർ അവനെ ആദരിച്ച് പൂജിച്ചു; അവൻ ക്ഷീണം മാറിയതുപോലെ അവിടെ നിലകൊണ്ടു।

Verse 45

वृद्धोऽपृच्छत्किमर्थं तु तपोऽस्या इति तास्तथा । बाला कांतप्रसादार्थं चिरमत्र तपस्यति

വൃദ്ധൻ ചോദിച്ചു, 'എന്തിനാണ് ഇവൾ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്?' അവർ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'തന്റെ പ്രിയതമന്റെ പ്രീതിക്കായി ഈ ബാലിക ഇവിടെ ദീർഘകാലമായി തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു.'

Verse 46

परं स बलवान्कांतो न कदापि प्रसीदति । कार्यं विवाहसमये मनोरथं यथोचितम्

'എന്നാൽ ആ ശക്തനായ കാന്തൻ ഒരിക്കലും പ്രസാദിക്കുന്നില്ല. വിവാഹസമയത്ത് ഉചിതമായ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റേണ്ടതാണ്.'

Verse 47

अपूर्वप्रभुणा तेन नवोपकरणं महत् । सद्योजातकुलालेन सद्यः सृष्टैर्विपाचितैः

ആ അപൂർവ്വ പ്രഭുവിനാല് പുതിയതും വലുതുമായ സാമഗ്രികൾ ഒരുക്കപ്പെട്ടു. അപ്പോൾത്തന്നെ ഉണ്ടായ കുശവനാൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതും ചുട്ടെടുത്തതുമായ പാത്രങ്ങളോടുകൂടി.

Verse 48

भाजनरपि साद्यस्कैर्न्यस्तः पक्वैश्च शालिभिः । तादृशैः साधनैः सर्वैस्तादृशैर्द्रव्यसंचयैः

'പുതിയ പാത്രങ്ങളിൽ പാകം ചെയ്ത അരി സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു. അത്തരത്തിലുള്ള എല്ലാ സാധന സാമഗ്രികളോടും ദ്രവ്യശേഖരത്തോടും കൂടി.'

Verse 49

अपूर्वदृष्टविभवैः कार्यं स्यादुपकारणम् । सिद्धे तथोपकरणेऽस्याः सद्योऽस्तु स्वयंवरः

'മുമ്പൊരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത അപൂർവ്വ വൈഭവത്തോടെ കാര്യങ്ങൾ ഒരുക്കണം. ആ ഒരുക്കങ്ങൾ പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ, ഇവളുടെ സ്വയംവരം ഉടൻ തന്നെ നടക്കട്ടെ.'

Verse 50

इति तासां वचः श्रुत्वा विहसन्महिषोऽभ्यधात् । तपःफलमहं प्राप्तः सत्यमस्या इति स्थितम् । मदीया सकलां भूतिं शृणु बाले तपस्विनि

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മഹിഷൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു— “ഞാൻ തപസ്സിന്റെ ഫലം പ്രാപിച്ചു; ഇത് സത്യവും ദൃഢവുമാണ്. ഹേ തപസ്വിനി ബാലികേ, എന്റെ സമസ്ത ഐശ്വര്യവും ശക്തിയും കേൾക്കുക।”

Verse 51

महिषोऽहं महावीरो दैत्येन्द्रः सुरवंदितः । जगत्त्रयमिदं सर्वं मयैव परिगृह्यते

ഞാൻ മഹിഷൻ, മഹാവീരൻ—ദൈത്യേന്ദ്രൻ, സുരന്മാരാലും വന്ദിതൻ. ഈ സമസ്ത ത്രിലോകവും എനിക്കൊന്നിനാൽ തന്നെ അധീനമായി ആവൃതമാണ്.

Verse 52

अनन्यवीरसद्भावो मय्येव भुजशुष्मणा । कामरूपोस्म्यहं बाले सर्वभोगप्रदायकः

എന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ ഭുജബലത്താൽ അനന്യമായ വീരഭാവം നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ ബാലികേ, ഞാൻ ഇഷ്ടാനുസാരം രൂപം ധരിക്കാം; സർവ്വഭോഗങ്ങളും നൽകുന്നവൻ ഞാൻ.

Verse 53

भज मां तव भर्त्तारं प्राणिनां तपसः फलम् । सर्वं संपादयिष्यामि कल्पवृक्षैः समाहृतैः

എന്നെ നിന്റെ ഭർത്താവായി ഭജിക്കൂ—ഞാൻ പ്രാണികളുടെ തപസ്സിന്റെ ഫലം. കൽപവൃക്ഷങ്ങളിൽ നിന്നു സമാഹരിച്ചതുപോലെ, നിനക്കാവശ്യമായ എല്ലാം ഞാൻ സമ്പാദിച്ചു തരാം.

Verse 54

सृजामि तपसा चाहं विश्वकर्माणमादितः । कामधेनुसहस्राणि सृजामि तपसा क्षणात्

തപസ്സിന്റെ ബലത്താൽ ഞാൻ ആദിയിൽ വിശ്വകർമ്മാവിനെയും സൃഷ്ടിക്കാം; കൂടാതെ ഒരു ക്ഷണത്തിൽ തപസ്സുകൊണ്ട് ആയിരക്കണക്കിന് കാമധേനുക്കളെയും ഉത്പാദിപ്പിക്കാം.

Verse 55

नवभिर्निधिभिः प्राप्तैः पार्श्वस्थैर्नित्यदा मम । अपेक्षितार्थसंसिद्धिः सहसैवोपपाद्यते

എന്റെ പാർശ്വത്തിൽ നിത്യവും ലഭിച്ച ഒൻപതു നിധികൾ നിലകൊള്ളുന്നതിനാൽ, അഭിലഷിതാർത്ഥസിദ്ധി ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ സംഭവിക്കുന്നു।

Verse 56

इति तस्य वचः श्रुत्वा स्मृतदेवाभवत्क्रमात् । विसृज्य मौनं शनकैर्विहसंती तमब्रवीत्

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവൾ ക്രമേണ ദൈവസ്മരണയിൽ എത്തി; പിന്നെ അല്പാല്പമായി മൗനം വിട്ട് പുഞ്ചിരിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 57

अहं बलवतो भार्या भविष्यामि तपश्चिरम् । करोमि यद्यसि बली बलं दर्शय मे निजम्

ഞാൻ ദീർഘതപസ്സു ചെയ്ത് യഥാർത്ഥ ബലവാന്റെ ഭാര്യയാകും; നീ സത്യത്തിൽ ബലവാനാണെങ്കിൽ നിന്റെ സ്വന്തം ബലം എനിക്ക് കാണിക്കൂ।

Verse 58

विरच स्त्रीस्वभावं स्वं श्रुत्वा तद्वाक्यमुत्थितम् । हते कोयमिति क्रोधान्ननर्द महिषासुरः

വിരചൻ സ്ത്രീസ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട് മഹിഷാസുരൻ ക്രോധത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ് ഗർജ്ജിച്ചു—“അവൾ ഹതയായാൽ പിന്നെ ആരാണ് ശേഷിക്കുക?”

Verse 59

जिघृक्षतं समायांतं वीक्ष्य तं महिषासुरम् । अभूद्दुरासदा दुर्गा कन्या सा ज्वलनाकृतिः

അവളെ പിടിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് മുന്നേറുന്ന മഹിഷാസുരനെ കണ്ടപ്പോൾ, ജ്വാലാരൂപിണിയായ ആ കന്യക ദുർഗയായി—അപ്രാപ്യയും അജേയയും ആയി।

Verse 60

महामायां समालोक्य ज्वलंती पुरतः स्थिताम् । स्वयं स महिषाकारो ववृधे मेरुसन्निभः

മുന്നിൽ ജ്വലിച്ചുനിന്ന മഹാമായയെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ മഹിഷരൂപ അസുരൻ സ്വയം വളർന്നു, മേരുപർവതസമാനമായി മഹാവിശാലനായി।

Verse 61

कुलभूधरशृंगाणि शृंगाभ्यां मुहुराक्षिपन् । आजुहाव निजां सेनामापूरितदिगंतराम्

അവൻ തന്റെ കൊമ്പുകളാൽ കുലപർവതശിഖരങ്ങളെ വീണ്ടും വീണ്ടും എറിഞ്ഞുകൊണ്ട്, സ്വന്തം സൈന്യത്തെ ആഹ്വാനിച്ചു; അത് എല്ലാ ദിക്കുകളിലെയും ദിഗന്തം നിറച്ചു।

Verse 62

अथ ब्रह्ममुखा देवाः प्रणम्य विविधायुधैः । पूजयामासुरात्मीयैर्दुर्गां कालाग्निरूपिणीम्

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ നമസ്കരിച്ചു, തങ്ങളുടെ വിവിധ ആയുധങ്ങൾ സമർപ്പിച്ച്, കാലപ്രളയാഗ്നിസദൃശരൂപിണിയായ ദുർഗ്ഗയെ പൂജിച്ചു।

Verse 63

पंचहेतीर्हरिः प्रादाद्दश चापि सदाशिवः । ब्रह्मा चतस्रश्च तदा तस्यै मायातिरोहिताः

ഹരി അവൾക്ക് അഞ്ചു അസ്ത്രങ്ങൾ നൽകി, സദാശിവൻ പത്തു നൽകി; പിന്നെ ബ്രഹ്മാവ് അവൾക്ക് നാല്—മായാജന്യമായ തിരോഭാവശക്തികൾ—അർപ്പിച്ചു।

Verse 64

दिक्पालाश्च सुराश्चान्ये पर्वताश्च पयोधयः । स्वीयैराभरणैः शस्त्रैरधृष्यास्तामपूजयन्

ദിക്പാലന്മാരും മറ്റു ദേവന്മാരും പർവതങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും—എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ആഭരണങ്ങളും ആയുധങ്ങളും സമർപ്പിച്ച്, ആ അജേയ ദേവിയെ പൂജിച്ചു।

Verse 65

माया सा बहुभिर्हस्तैर्ज्वलदायुधसंचयैः । आबद्धकवचा तूर्णं दुर्गाभूत्सिंहवाहना

ആ ദിവ്യമായ മായ അനേകം കൈകളിൽ ജ്വലിക്കുന്ന ആയുധസഞ്ചയം ധരിച്ചു, ക്ഷണത്തിൽ കവചം അണിഞ്ഞ് സിംഹവാഹിനിയായ ദുർഗയായി മാറി।

Verse 66

आपूरितदिशाभोगा तेजस्तत्सोढुमक्षमः । दुर्गाया घोरमालोक्य महिषस्तु पलायितः

അവളുടെ തേജസ് എല്ലാ ദിക്കുകളുടെയും വ്യാപ്തി നിറച്ചു; ആ ദീപ്തി സഹിക്കാനാകാതെ, ദുർഗയുടെ ഭയങ്കര മഹിമ കണ്ട മഹിഷാസുരൻ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 67

अथ तेजो निजं घोरं प्रज्वलत्सोढुमक्षमम् । पलायमानमालोक्य महिषं सा व्यचिंतयत्

അപ്പോൾ തന്റെ ഭീകരമായി ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ് സഹിക്കാനാകാതെ ഓടുന്ന മഹിഷാസുരനെ കണ്ടു അവൾ ആലോചിച്ചു।

Verse 68

उपायेन निहंतव्यो दुष्टोऽयं महिषासुरः । मदपूर्वं निवृत्यंते मृगा मृगयुभिर्वने

‘ഈ ദുഷ്ട മഹിഷാസുരനെ ഉപായത്തോടെ തന്നെ സംഹരിക്കണം. വനത്തിൽ വേട്ടക്കാർ ആദ്യം മൃഗങ്ങളെ തിരിച്ചു നിർത്തുന്നതുപോലെ, ഇവനെയും യുക്തിയാൽ തടയണം।’

Verse 69

दूतोक्तिभिः समाकृष्य मृद्वीभिर्मर्मवृत्तिभिः । कोपमस्य समुद्भाव्य करिष्येभिमुखं क्षणात्

‘ദൂതന്റെ വചനങ്ങളാൽ—മൃദുവെങ്കിലും മർമ്മം തൊടുന്ന വാക്കുകളാൽ—ഞാൻ അവനെ ആകർഷിക്കും; അവന്റെ കോപം ഉണർത്തി ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ നേരെ തിരിക്കും।’

Verse 70

अधर्मवृत्तियुक्तानां धर्मवाक्यपरिश्रवात् । कोपः समुद्भवेत्सद्यः स्वजीवक्षयकारणम्

അധർമ്മവൃത്തിയിൽ ബന്ധിതരായവർ ധർമ്മവചനങ്ങൾ കേട്ടയുടൻ തന്നെ കോപം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; ആ കോപം തന്നെയാണ് അവരുടെ സ്വവിനാശകാരണം.

Verse 71

अथवा धर्मबुद्धिस्सन्यदि शांतो भविष्यति । तदा हितोपदेशेन धर्मलोपो न संभवेत्

അല്ലെങ്കിൽ അവനിൽ കുറച്ചെങ്കിലും ധർമ്മബുദ്ധി ഉണ്ടായി ശാന്തനായാൽ, ഹിതോപദേശത്താൽ ധർമ്മലോപം സംഭവിക്കുകയില്ല.

Verse 72

तपस्यद्भिः सदा कार्यः कोपत्यागः फलान्वितः । धर्महानिर्न सोढव्या तत्कोपो हि तपः परम्

തപസ്സുകാർ എപ്പോഴും കോപത്യാഗം അഭ്യസിക്കണം—അത് ഫലപ്രദമാണ്. എന്നാൽ ധർമ്മഹാനി സഹിക്കരുത്; കാരണം ധർമ്മരക്ഷയ്ക്കായുള്ള ആ (ധാർമ്മിക) കോപം തന്നെയാണ് പരമതപസ്.

Verse 73

इति संचिंत्य सा गौरी नाम्ना सुरगुरुं मुनिम् । संकल्प्य वानरमुखं प्राहिणोदसुरं प्रति

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് ഗൗരി ‘സുരഗുരു’ എന്ന പേരുള്ള മുനിയെ വാനരമുഖരൂപം ധരിപ്പിച്ച് അസുരന്റെ അടുക്കലേക്ക് അയച്ചു.

Verse 74

गच्छ त्वं मायया युक्तो महर्षे वानरानन । महिषं बोधयित्वा च वचनं शीघ्रमाव्रज

ഹേ വാനരാനന മഹർഷേ! മായായുക്തനായി നീ പോകുക; മഹീഷനെ ബോധിപ്പിച്ച് അവന്റെ മറുപടി കൊണ്ടു വേഗം മടങ്ങിവരിക.

Verse 75

मैव त्वमरुणाद्रीशमुपपीडय दुर्मते । अत्र दुर्मनसां वीर्यमदृश्यं भवति क्षणात्

ഹേ ദുർമതേ! അരുണാദ്രി-ഈശ്വരനെ പീഡിപ്പിക്കരുത്. ഇവിടെ ദുഷ്ടമനസ്സുള്ളവരുടെ ബലം ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അദൃശ്യമായി നിഷ്ഫലമാകും.

Verse 76

न कलेरुपतापोऽत्र नासुरैरपि पीडनम् । न साहसं च शुभदं शिवभक्तिमतामपि

ഇവിടെ കലിയുടെ ഉപതാപമില്ല; അസുരന്മാരാൽ പോലും പീഡനമില്ല. ശിവഭക്തർക്കും അവിവേകസാഹസം ശുഭകരമല്ല.

Verse 77

पूर्वजन्मकृतैः पुण्यैर्लब्धवीर्यमहोदयः । मा त्वं शोणाचलेशाग्नौ शलभत्वं भजासुर

പൂർവ്വജന്മപുണ്യങ്ങളാൽ നീ മഹാബലവും മഹോന്നതിയും നേടിയിരിക്കുന്നു. ഹേ അസുരാ! ശോണാചലേശ്വരന്റെ അഗ്നിയിൽ ശലഭംപോലെ ദഹിക്കരുത്.

Verse 78

शिवेन दत्ता विभवास्तव पूर्वतपोबलात् । दह्येरन्यत्र तरसा दाववह्नौ यथा द्रुमाः

നിന്റെ പൂർവ്വതപോബലത്താൽ ശിവൻ നിനക്ക് ഈ വിഭവങ്ങൾ നൽകിയിരിക്കുന്നു. മറ്റിടത്ത് അവ വേഗത്തിൽ ദഹിച്ചുപോകും—ദാവാഗ്നിയിൽ വൃക്ഷങ്ങൾ കത്തുന്നതുപോലെ.

Verse 79

अत्र धर्मात्मनां वासः शिवभक्तिमतां सदा । परपीडाप्रसक्तानां भवेद्रोगशतावृतः

ഇവിടെ ധർമ്മാത്മാക്കളുടെയും ശിവഭക്തരുടെയും നിവാസം സദാ നിലനിൽക്കും. എന്നാൽ പരപീഡയിൽ ആസക്തരായവർ നൂറുകണക്കിന് രോഗങ്ങളാൽ മൂടപ്പെടും.

Verse 80

ऐश्वर्य्यमतुलं प्राप्तो बलमन्यद्दुरासदम् । किमर्थं स्वल्पबुद्धिः सन्स्वदोषैर्नाशमेष्यसि

നിനക്ക് സമാനതകളില്ലാത്ത ഐശ്വര്യവും ജയിക്കാനാവാത്ത ശക്തിയും ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നിട്ടും, അല്പബുദ്ധിയായി സ്വന്തം ദോഷങ്ങളാൽ നീ എന്തിനു നാശമടയുന്നു?

Verse 81

मया कन्या पुनर्दृष्टा विशेषादबला मता । अंतर्गतोरुणाद्रीश एतस्मात्सा विशिष्यते

ഞാൻ ആ കന്യകയെ വീണ്ടും കണ്ടു, അവൾ തീർത്തും അബലയായി തോന്നുന്നു. ഹേ അരുണാചലേശ്വരാ, അങ്ങ് ഉള്ളിലുള്ളതിനാൽ അവൾ സവിശേഷയായിരിക്കുന്നു.

Verse 82

अथवा युक्तिभेदैस्त्वं शास्त्रैर्वा शिवसंमतैः । अनिग्राह्यमनोवृत्तिरात्मसैन्यं समानय

അല്ലെങ്കിൽ വിവിധ യുക്തികളാലോ ശിവസമ്മതമായ ശാസ്ത്രങ്ങളാലോ, നിയന്ത്രിക്കാനാവാത്ത മനസ്സിനെ അടക്കി നിന്റെ സൈന്യത്തെ കൊണ്ടുവരിക.

Verse 83

येन लोकान्समस्तांस्त्वं बाधसे बलगर्वितः । तत्सैन्यं तव वृद्धं च क्षणाद्धक्ष्यामि तेजसा

ശക്തിയിലുള്ള അഹങ്കാരത്താൽ ഏതു സൈന്യത്തെക്കൊണ്ടാണോ നീ സകല ലോകങ്ങളെയും പീഡിപ്പിക്കുന്നത്, നിന്റെ ആ വലിയ സൈന്യത്തെ എന്റെ തേജസ്സினால் ക്ഷണനേരം കൊണ്ട് ഞാൻ ദഹിപ്പിക്കും.

Verse 84

आनीय सकलं सैन्यमग्रे स्थापय सायुधम् । सद्यस्त्वात्मबलैः सृष्टेः संहरिष्यामि तत्क्षणात्

ആയുധധാരികളായ നിന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തെയും കൊണ്ടുവന്നു എന്റെ മുന്നിൽ നിർത്തുക. സൃഷ്ടി സംഹരിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, എന്റെ ആത്മബലത്താൽ ആ നിമിഷം തന്നെ ഞാൻ അവരെ സംഹരിക്കും.

Verse 85

मच्छस्त्र परिकृत्तस्य ससैन्यस्य तवायुषः । मुक्तिरत्रैव भविता को जानाति शिवेहितम्

എന്റെ ശസ്ത്രംകൊണ്ട് നിന്റെയും നിന്റെ സൈന്യത്തിന്റെയും ആയുസ്സ് ഛേദിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ഇവിടെ തന്നെയാകാം നിനക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കുക—ശിവന്റെ ഇച്ഛയെ ആര് അറിയും?

Verse 86

वार्यमाणोऽपि पूर्वेण कर्मणा प्रेरितो जनः । अवशः कर्म कुरुते भुंक्ते च सदृशं फलम्

പൂർവകർമ്മം പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ തടഞ്ഞാലും നിർബന്ധിതനായി കർമ്മം ചെയ്യുന്നു; പിന്നെ അതിനൊത്ത ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 87

त्वयापि करुणावाक्यं वक्तव्यं किल भूरिभिः । अकार्यविनिवृत्त्यर्थं नित्यधर्मानुपालने

നീയും പുനഃപുനഃ കരുണാഭരിതമായ വാക്കുകൾ പറയണം; അകൃത്യനിവൃത്തിക്കും നിത്യധർമ്മാനുഷ്ഠാനം നിലനിറുത്തുന്നതിനും.

Verse 88

इति गौर्या समादिष्टा वाचं कपिमुखो मुनिः । दूतः सन्सर्वमाचष्ट महिषस्याग्रतः स्थितः

ഇങ്ങനെ ഗൗരിയുടെ ആജ്ഞ ലഭിച്ച വാനരമുഖനായ മുനി ദൂതനായി, മഹിഷന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നുകൊണ്ട് സന്ദേശം മുഴുവനും യഥാതഥമായി അറിയിച്ചു.

Verse 89

सोऽपि सर्वं समाकर्ण्य क्रोधवेगसमाकुलः । तं भक्षयितुमारेभे सोपि मायाबलाद्ययौ

അവനും എല്ലാം കേട്ട് ക്രോധവേഗത്തിൽ കലങ്ങി അവനെ വിഴുങ്ങാൻ തുടങ്ങി; എന്നാൽ അവൻ മായാബലത്താൽ ഒഴിഞ്ഞുമാറി രക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 90

अथ सैन्यं निजं सर्वं समाहूय दुराशयः । सन्नद्धं सायुधं योद्धुमादिशल्लोकभीषणम्

അപ്പോൾ ആ ദുഷ്ടാഭിപ്രായമുള്ളവൻ തന്റെ സൈന്യം മുഴുവനും വിളിച്ചുകൂട്ടി, കവചധാരികളായും ആയുധസന്നദ്ധരായും ആക്കി, ലോകങ്ങളെ ഭീതിപ്പെടുത്തുന്ന യുദ്ധത്തിലേക്ക് നീങ്ങുവാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു।

Verse 91

युगांतसमयोद्वेलचतुरर्णवसंनिभम् । सैन्यानां सैन्यमतुलं शोणाद्रिं पर्यवेष्टयत्

യുഗാന്തസമയത്ത് ഉന്മത്തമായി പൊങ്ങുന്ന നാലു സമുദ്രങ്ങളെപ്പോലെ തോന്നുന്ന, സൈന്യങ്ങളുടെ ആ അതുല്യസമൂഹം ശോണാദ്രിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി വളഞ്ഞു।

Verse 92

अथ गौरी समालोक्य दैत्यानां सैन्यमद्भुतम् । ससर्ज तैजसाञ्शूरान्घोरान्भूतगणान्बहून्

അപ്പോൾ ഗൗരി ദൈത്യരുടെ അത്ഭുതസൈന്യത്തെ കണ്ടു, തേജസ്സുള്ള വീരന്മാരായും ഭീകരരുമായ അനേകം ഭൂതഗണങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ച് പുറപ്പെടുവിച്ചു।

Verse 93

एकपादाक्षिचरणा लंबकर्णपयोधराः । पाणिपादशिरःकुक्षिवक्त्राः केचिद्विनिर्गताः

ചിലർ ഏകപാദികൾ; ചിലർക്കു കണ്ണുതന്നെ കാൽ, ചിലർക്കു കാലുതന്നെ കണ്ണ്; നീണ്ട ചെവികളും തൂങ്ങുന്ന സ്തനങ്ങളും ഉള്ളവർ; കൈ-കാൽ-തല-വയറ്-വായ് എന്നിവ വിചിത്രമായി ചേർന്ന രൂപങ്ങളോടെ ചിലർ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 94

अहं ग्रसामि सकलमपर्याप्तमिदं मम । अहमेव हनिष्यामि दैत्यसैन्यमशेषतः

“ഞാൻ എല്ലാം വിഴുങ്ങും—ഇത് എനിക്ക് മതിയാകുന്നില്ല! ഞാൻ ഒരുത്തൻ തന്നെ ദൈത്യസൈന്യത്തെ മുഴുവനായി സംഹരിക്കും.”

Verse 95

किं त्वयात्र पुनः कार्यं वीक्ष्य त्वं तिष्ठ केवलम् । अहमेवात्र योत्स्यामीत्यभाषंत परस्परम्

ഇവിടെ വീണ്ടും നിനക്കെന്ത് കാര്യം? നീ വെറും നിൽക്കി നോക്കുക. ഞാൻ തന്നേ ഇവിടെ യുദ്ധം ചെയ്യും—എന്ന് അവർ പരസ്പരം പറഞ്ഞു.

Verse 96

तेषां कथयतां शंखं गणानां योगिनीगणैः । अधमत्सा भगवती हंतुं तद्दैत्यमंडलम्

ഗണങ്ങൾ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, യോഗിനീഗണങ്ങളുടെ ശംഖധ്വനിയോടെ, ഭഗവതി ദേവി ആ ദൈത്യവലയത്തെ വധിക്കുവാൻ ഉഗ്രവേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു.

Verse 97

आलोक्य तां तथारूपामापतंस्तस्य सैनिकाः । दर्शयंतः स्ववीर्याणि स्वामिनोग्रे धृतायुधाः

അവളെ ആ ഭീകരരൂപത്തിൽ കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ സൈന്യം പാഞ്ഞെത്തി; തങ്ങളുടെ അധിപന്റെ മുമ്പിൽ ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി, വീര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു.

Verse 98

ववृषुः शस्त्रवर्षाणि दैत्याः प्रतिदिगन्तरम् । बाणैः कार्मुकनिर्मुक्तैस्तानि सा तु न्यवारयत्

ദൈത്യർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ആയുധവർഷം ചൊരിഞ്ഞു; എന്നാൽ അവൾ വില്ലിൽ നിന്നു വിട്ട അമ്പുകളാൽ അവയെല്ലാം തടഞ്ഞു.

Verse 99

रथानां वारणेंद्राणां हयानां लक्षकोटिभिः । युयुधुर्भूतवेताला देव्या सृष्टास्तु दुर्जयाः

ലക്ഷകോടി രഥങ്ങളും ഗജേന്ദ്രന്മാരും അശ്വങ്ങളും സഹിതം, ദേവി സൃഷ്ടിച്ച ദുർജേയ ഭൂത-വേതാളങ്ങൾ യുദ്ധം ചെയ്തു.

Verse 100

मातरो विविधाकारा डाकिन्यो योगिनीगणाः । सृष्टाश्च तेजसा भूयः पिशाचाः प्रेतराक्षसाः

വിവിധരൂപങ്ങളായ മാതൃകകളും ഡാകിനികളും യോഗിനീഗണങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു; പിന്നെയും ദേവിയുടെ പ്രചണ്ഡതേജസ്സാൽ പിശാചന്മാരും പ്രേതന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ധാരാളമായി ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 101

देव्या सृष्टेन सैन्येन दुर्जयेन महासुराः । भक्षिताश्चूर्णिता भिन्ना दारिता निहताः क्षणात्

ദേവി സൃഷ്ടിച്ച അജേയസൈന്യം മഹാസുരന്മാരെ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഗ്രസിച്ചു, ചൂർണ്ണമാക്കി, പിളർത്തി, കീറി, വധിച്ചു।

Verse 102

देवी च सायुधा दृष्टा ज्वलंती निहतासुरैः । नृत्यद्भूतगणैर्भुक्तै रक्तैर्मांसैश्च तोषितैः

നിഹതാസുരന്മാരുടെ ഇടയിൽ ദേവി ആയുധധാരിണിയായി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട് ദർശനമരിച്ചു; ഭൂതഗണങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തു, രക്തമാംസം ഭക്ഷിച്ച് തൃപ്തിയും സന്തോഷവും പ്രാപിച്ചു।

Verse 103

यदा कैलासशिखरात्प्राप्ता कर्त्तुं तपो भुवम् । तदा समागताः काश्चिन्मातृका देहगुप्तये

അവൾ കൈലാസശിഖരത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിൽ തപസ്സു ചെയ്യാൻ എത്തിയപ്പോൾ, അവളുടെ ദേഹസംരക്ഷണത്തിനായി ചില മാതൃകകൾ സമാഗമിച്ചു।

Verse 104

दुंदुभिः सत्यवत्याख्या तथा चान्तवती परा । सुंदरीति चतस्रस्ता अन्वयुः परिचारिकाः

ദുന്ദുഭി, ‘സത്യവതി’ എന്നു പേരുള്ളവൾ, അതുപോലെ ശ്രേഷ്ഠയായ അന്തവതി, കൂടാതെ സുന്ദരി—ഈ നാലു പരിചാരികമാർ അനുഗമിച്ചു।

Verse 105

देव्या सृष्टा च चामुंडा दंष्ट्रावलयभीपणा । दैत्यकृत्तिवसा मांसरक्ततृप्ता चचार सा

ദേവി സൃഷ്ടിച്ച ചാമുണ്ഡ ദംഷ്ട്രമാലയാൽ ഭയങ്കരയായി. ദൈത്യരുടെ ചർമ്മം ധരിച്ചു, അവരുടെ കൊഴുപ്പ്, മാംസം, രക്തം എന്നിവയിൽ തൃപ്തയായി അവൾ സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 106

असुरं कंचिदाक्रम्य नटनं सा चकार ह

ഒരു അസുരനെ ചവിട്ടിമെതിച്ച് അവൾ നൃത്തം ചെയ്തു.

Verse 107

अथ तां समवेक्ष्य दुर्मदो हि ज्वलयामास च कोपवह्निना सः । अतितीव्रविवृत्तभीष्मनेत्रश्रुतिशृंगाग्रविभिन्नमेघजालः

അവളെ കണ്ടപ്പോൾ ആ ദുഷ്ട മദോന്മത്തൻ കോപാഗ്നിയിൽ ജ്വലിച്ചു. അവന്റെ ഭയങ്കര കണ്ണുകൾ അതിതീവ്രമായി വിരിഞ്ഞു; ചെവികളും ശൃംഗങ്ങളുടെ അഗ്രങ്ങളും മേഘജാലത്തെ പിളർത്തി.

Verse 108

ज्वलदग्निशिखाभदीर्घजिह्वापरिलीढोन्नतशैलशृंगभागः । अवनिं दलयन्खुराभिघातैरसकृत्पांसुभिरास्वनन्दिगंतान्

ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിശിഖപോലെ ദീർഘമായ നാവുകൊണ്ട് അവൻ ഉയർന്ന പർവ്വതശിഖരങ്ങളെ നക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു. കുതിരക്കാലുകളുടെ അടികളാൽ ഭൂമിയെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചതച്ച് ധൂളിമേഘങ്ങൾ ഉയർത്തി, ഹ്രേഷാധ്വനിയും ഫൂസ്ക്കാരവും മുഴക്കി മുന്നേറി.

Verse 109

अतिघर्घर दीर्घघोरनादस्फुटदंडभ्रममोहितामरो यः । धृतवालधिदंडताड्यमानप्रतिशीर्णामितशस्त्रवर्षसंघः

അവൻ അത്യന്തം കർക്കശവും ദീർഘവും ഭയങ്കരവുമായ ഗർജ്ജനം മുഴക്കി; അതാൽ ദേവന്മാരും മയങ്ങി. വാൽപോലെയുള്ള ദണ്ഡത്തിന്റെ പ്രഹാരങ്ങളാൽ തടയപ്പെട്ടിട്ടും, വീഴുന്ന അനന്തമായ ശസ്ത്രവൃഷ്ടികളുടെ കൂട്ടങ്ങളെ അവൻ ചിതറിച്ചുതകർത്തു.

Verse 110

मृतये व्यगमद्बलित्रयाढ्यां मृगराजस्थितिभासुरां भवानीम्

അവൻ മരണത്തെ നേരിടാൻ ഭവാനിയുടെ സന്നിധിയിലേക്കു ചെന്നു—ത്രിവളി-ശോഭിത, സിംഹസ്ഥിതിയിൽ ദീപ്തയായ ദേവി।