Adhyaya 50

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि सेतुमाधववैभवम् । शृणुध्वं मुनयो भक्त्या पुण्यं पापहरं परम्

ശ്രീ സൂതൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ സേതുമാധവന്റെ വൈഭവം സമഗ്രമായി വിവരിക്കും. ഹേ മുനിമാരേ, ഭക്തിയോടെ ശ്രവിക്കുവിൻ; ഇത് പരമ പുണ്യകരവും പാപഹരവും ആകുന്നു.

Verse 2

पुरा पुण्यनिधिर्नाम राजा सोमकुलोद्भवः । मधुरां पालयामास हालास्येश्वरभूषिताम्

പുരാതനകാലത്ത് സോമകുലത്തിൽ ജനിച്ച പുണ്യനിധി എന്ന രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. ഹാലാസ്യേശ്വരൻ അലങ്കരിച്ച മഥുരയെ അവൻ ഭരിച്ചു.

Verse 3

कदाचित्स महीपालश्चतुरंगबलान्वितः । सांऽतःपुरपरीवारो मधुरायां निजं सुतम्

ഒരിക്കൽ ആ മഹീപാലൻ ചതുരംഗസൈന്യത്തോടുകൂടി, അന്തഃപുരപരിവാരങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, മഥുരയിൽ തന്റെ പുത്രനോടൊപ്പം (അവസ്ഥിതനായി/പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു)…

Verse 4

स्थापयित्वा रामसेतुं प्रययौ स्नानकौतुकी । तत्र गत्वा धनुष्कोटौ स्नात्वा संकल्पपूर्वकम्

രാമസേതു സ്ഥാപിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം സ്നാനോത്സാഹത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു. അവിടെ ധനുഷ്കോടിയിൽ എത്തി സംकल्पപൂർവം പുണ്യസ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 5

अन्येष्वपि च तीर्थेषु तत्रत्येषु नृपोत्तमः । सस्नौ रामेश्वरं देवं सिषेवे च सभक्तिकम्

അവിടെ ഉള്ള മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളിലും നൃപശ്രേഷ്ഠൻ സ്നാനം ചെയ്തു; ഭക്തിയോടെ ദേവൻ രാമേശ്വരനെ സേവിച്ചു ആരാധിച്ചു.

Verse 6

एवं स बहुकालं वै तत्रैव न्यवसत्सुखम् । रामसेतौ वसन्पुण्ये गन्धमादनपर्वते

ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹം ദീർഘകാലം അവിടെയേ സുഖത്തോടെ താമസിച്ചു—പുണ്യമായ രാമസേതുവിൽ, ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ വസിച്ചുകൊണ്ട്.

Verse 7

विष्णुप्रीतिकरं यज्ञं कदाचिदकरोन्नृपः । यज्ञावसाने राजासौ मुदावभृथकौतुकी

ഒരിക്കൽ നൃപൻ വിഷ്ണുപ്രീതികരമായ യജ്ഞം നടത്തി. യജ്ഞാവസാനത്തിൽ ആ രാജാവ് ആനന്ദത്തോടെ അവഭൃതസ്നാനത്തിനായി ഉത്സുകനായി.

Verse 8

सस्नौ रामधनुष्कोटौ सदारः सपरिच्छदः । सेवित्वा रामनाथं च स वेश्म प्रययौ द्विजाः

അദ്ദേഹം ഭാര്യയോടും പരിച്ഛദങ്ങളോടും കൂടി രാമധനുഷ്കോടിയിൽ സ്നാനം ചെയ്തു. രാമനാഥനെ സേവിച്ച്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അദ്ദേഹം തന്റെ വസതിയിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 9

एवं निवसमानेऽस्मिन्राज्ञि पुण्यनिधौ तदा । कदाचिद्धरिणा लक्ष्मीर्विनोदकलहाकुला

ഇങ്ങനെ പുണ്യനിധിയായ ആ രാജാവ് വസിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ഒരിക്കൽ ലക്ഷ്മീദേവി വിനോദകലഹത്തിൽ ഉന്മേഷിതയായി ഹരിയോടൊപ്പം ക്രീഡാവിവാദത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു।

Verse 10

हरिणा समयं कृत्वा नृपभक्तिं परीक्षितुम् । विष्णुना प्रेषिता लक्ष्मीर्वैकुंठात्कमलालया

രാജഭക്തി പരീക്ഷിക്കാനായി ഹരിയോടൊപ്പം ധാരണ ചെയ്ത്, വിഷ്ണു വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് കമലാലയയായ ലക്ഷ്മീദേവിയെ അയച്ചു।

Verse 11

अष्टवर्षवयोरूपा प्रययौ गंधमादने । तत्रागत्य धनुष्कोटौ तस्थौ सा कमलालया

എട്ടുവയസ്സുള്ള ബാലികയുടെ രൂപം ധരിച്ചു കമലാലയയായ ലക്ഷ്മീദേവി ഗന്ധമാദനത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ എത്തി ധനുഷ്കോട്ടിയിൽ കാത്തുനിന്നു।

Verse 12

तस्मिन्नवसरे राजा ययौ गुणनिधिर्द्विजाः । स्नातुं रामधनुष्कोटौ सदारः सहसैनिकः

അന്നേ സമയത്ത്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഗുണനിധിയായ ആ രാജാവ് ഭാര്യയോടും സൈന്യത്തോടും കൂടി രാമധനുഷ്കോട്ടിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യാൻ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 13

तत्र गत्वा स राजाऽयं स्नात्वा नियमपूर्वकम् । तुलापुरुषमुख्यानि कृत्वा दानानि कृत्स्नशः

അവിടെ ചെന്നു ആ രാജാവ് നിയമപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്തു; തുടർന്ന് തുലാപുരുഷം മുതലായ പ്രധാന മഹാദാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ദാനങ്ങളും പൂർണ്ണമായി നിർവഹിച്ചു।

Verse 14

प्रयातुकामो भवनं कन्यां कांचिद्ददर्श सः । अतीवरूपसंपन्नामष्टवर्षां शुचिस्मिताम्

തന്റെ വസതിയിലേക്കു പുറപ്പെടുവാൻ ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ അവൻ ഒരു കന്യയെ കണ്ടു—അത്യന്തം രൂപസമ്പന്നയായ, എട്ടുവയസ്സുള്ള, ശുചിസ്മിതം വിരിയിക്കുന്നവളെ।

Verse 15

दृष्ट्वा नृपस्तां पप्रच्छ कन्यां चारुविलोचनाम् । चारुस्मितां चारुदतीं बिंबोष्ठीं तनुमध्यमाम्

അവളെ കണ്ട രാജാവ് ആ മനോഹരനയനയായ കന്യയോട് ചോദിച്ചു—മധുരസ്മിതയുമായും മനോഹരദന്തയുമായും ബിംബഫലസദൃശ അധരങ്ങളുമായും സുന്ദരമായ ഇടയുമായും ഉള്ളവളോട്।

Verse 16

पुण्यनिधिरुवाच । का त्वं कन्ये सुता कस्य कुतो वा त्वमिहागता । अत्रागमेन किं कार्यं तव वत्से शुचिस्मिते

പുണ്യനിധി പറഞ്ഞു—“ഹേ കന്യേ, നീ ആരാണ്? ആരുടെ പുത്രിയാണ്, എവിടെ നിന്നാണ് ഇവിടെ വന്നത്? ഹേ വത്സേ, ശുചിസ്മിതേ, ഇവിടെ വരാനുള്ള നിന്റെ കാര്യം എന്ത്?”

Verse 17

एवं नृपस्तां पप्रच्छ कन्यामुत्पललोच नाम् । एवं पृष्टा तदा कन्या नृपं तमवदद्विजाः

ഇങ്ങനെ രാജാവ് ആ ഉത്പലലോചനയായ കന്യയെ ചോദ്യം ചെയ്തു. ഇപ്രകാരം ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ആ കന്യ അപ്പോൾ ആ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 18

न मे माता पिता नास्ति न च मे बांधवास्तथा । अनाथाहं महाराज भविष्यामि च ते सुता

“എനിക്ക് അമ്മയില്ല, അച്ഛനില്ല, അങ്ങനെ ബന്ധുക്കളും ഇല്ല. ഹേ മഹാരാജാ, ഞാൻ അനാഥയാണ്—എങ്കിലും ഞാൻ നിങ്ങളുടെ പുത്രിയാകും.”

Verse 19

त्वद्गृहेऽहं निवत्स्यामि तात त्वां पश्यतीसदा । हठात्कृष्यति यो वा मां ग्रहीष्यति करेण तम्

പിതാവേ! ഞാൻ നിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ തന്നെ വസിക്കും; നിത്യവും നിന്നെ ദർശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. ആരെങ്കിലും എന്നെ കൈകൊണ്ട് പിടിക്കുകയോ ബലമായി വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുകയോ ചെയ്താൽ—അവനെ…

Verse 20

यदि शासिष्यसे भूप तदाहं तव मंदिरे । वत्स्यामि ते सुता भूत्वा पितर्गुणनिधे चिरम्

ഹേ ഭൂപാ! നീ എന്നെ ഭരിച്ച് സംരക്ഷിച്ചാൽ, ഞാൻ നിന്റെ രാജമന്ദിരത്തിൽ വസിക്കും. ഹേ ഗുണനിധിയായ പിതാവേ! നിന്റെ പുത്രിയായി ദീർഘകാലം താമസിക്കും.

Verse 21

एवमुक्तस्तदा प्राह कन्यां गुणनिधिर्नृपः । अहं सर्वं करिष्यामि त्वदुक्तं कन्यके शुभे

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഗുണനിധി രാജാവ് ആ കന്യയോട് പറഞ്ഞു—“ശുഭകന്ന്യേ! നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും.”

Verse 22

ममापि दुहिता नास्ति पुत्रोऽस्त्येकः कुलोद्वहः । तव यस्मिन्रुचिर्भद्रे त्वां तस्मै प्रददाम्यहम्

എനിക്കും പുത്രി ഇല്ല; കുലത്തെ ഉയർത്തുന്ന ഒരേയൊരു പുത്രൻ ഉണ്ട്. ഭദ്രേ! നിനക്ക് ആരോടാണ് ഇഷ്ടമോ, അവനോടേ ഞാൻ നിന്നെ വിവാഹമായി നൽകും.

Verse 23

आगच्छ मद्गृहं कन्ये मम चांतःपुरे वस । मद्भार्यायाः सुता भूत्वा यथाकाममनिंदिते

ഹേ കന്ന്യേ! എന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് വരിക; എന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ വസിക്കൂ. ഹേ അനിന്ദിതേ! എന്റെ രാജ്ഞിയുടെ പുത്രിയായി, നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ജീവിക്കൂ.

Verse 24

इत्युक्ता सा नृपेणाथ कन्या कमललोचना । तथा स्त्विति नृपं प्रोच्य तेन साकं ययौ गृहम्

രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പദ്മനയനയായ കന്യ രാജാവിനോട് “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു; പിന്നെ അവനോടൊപ്പം അവന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 25

राजा स्वभार्याहस्ते तां प्रददौ कन्यकां शुभाम् । अब्रवीच्च स्वकां भार्यां राजा विन्ध्यावलिं तदा

അപ്പോൾ രാജാവ് ആ ശുഭകന്ന്യയെ തന്റെ റാണിയുടെ കൈകളിൽ ഏല്പിച്ചു; തുടർന്ന് രാജാവ് തന്റെ ഭാര്യ വിന്ധ്യാവലിയോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 26

आवयोः कन्यका चेयं राज्ञि विंध्यावले शुभे । रक्षेमां सर्वथा त्वं वै पुरुषांतरतः प्रिये

ഹേ ശുഭയായ റാണി വിന്ധ്യാവലീ, പ്രിയേ! ഈ കന്യ ഞങ്ങളിരുവരുടെയും പുത്രിസമം; നീ അവളെ എല്ലായ്പ്പോഴും മറ്റു പുരുഷന്മാരുടെ സമീപനത്തിൽ നിന്ന് കാത്തുകൊൾക.

Verse 27

इतीरिता नृपेणासौ भार्या विंध्या वलिस्तदा । ओमित्युक्त्वाथ तां कन्यां पुत्रीं जग्राह पाणिना

രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ വിന്ധ്യാവലി അപ്പോൾ “ഓം” എന്നു പറഞ്ഞു, ആ കന്യയുടെ കൈ പിടിച്ച് അവളെ പുത്രിയായി സ്വീകരിച്ചു.

Verse 28

पोषिता पालिता राज्ञा सुतवत्कन्यका च सा । न्यवात्सीत्सुसुखं राज्ञो भवने लालिता सदा

രാജാവ് അവളെ സ്വന്തം മകളെപ്പോലെ പോഷിച്ചു പരിപാലിച്ചു; ആ കന്യ രാജഭവനത്തിൽ എപ്പോഴും സ്നേഹലാലിതയായി അത്യന്തം സുഖത്തോടെ പാർത്തു.

Verse 29

अथ विष्णुर्जगन्नाथो लक्ष्मीमन्वेष्टुमादरात् । आरूढविनतानन्दो वैकुंठान्निर्ययौ द्विजाः

അപ്പോൾ ജഗന്നാഥനായ വിഷ്ണു ലക്ഷ്മിയെ അന്വേഷിക്കുവാൻ ആകാംക്ഷയോടെ, വിനതാനന്ദനായ ഗരുഡനെ ആരൂഢനായി വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ടു, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ।

Verse 30

विनिर्गत्य स वैकुंठा द्विलंघितवियत्पथः । बभ्राम च बहून्देशाल्लंक्ष्मीं तत्र न दृष्टवान्

വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ടു ആകാശപഥങ്ങൾ കടന്ന് അദ്ദേഹം അനേകം ദേശങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു; എങ്കിലും അവിടെ ലക്ഷ്മിയെ കണ്ടില്ല।

Verse 31

रामसेतुमथागच्छद्गंधमादनपर्वते । अन्विष्य सर्वतो रामसेतुं बभ्राम चेंदि राम्

പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗന്ധമാദനപർവതസമീപമുള്ള രാമസേതുവിലേക്കു വന്നു; രാമസേതുവിനെ എല്ലാടവും അന്വേഷിച്ച് അവിടെ തന്നേ സഞ്ചരിച്ചു।

Verse 32

एतस्मिन्नेव काले सा पुष्पावचयकौतुकात् । सखीभिः कन्यकायासीद्भवनोद्यानपादपान्

അതേ സമയത്ത് ആ കന്യക പുഷ്പങ്ങൾ ശേഖരിക്കാനുള്ള കൗതുകത്തോടെ സഖികളോടൊപ്പം ഭവനോദ്യാനത്തിലെ വൃക്ഷങ്ങളിലേക്കു പോയി।

Verse 33

पुष्पाण्यवचिनोति स्म सखीभिः सह कानने । तत्रागत्य ततो विष्णुर्विप्ररूपधरो द्विजाः

അവൾ സഖികളോടൊപ്പം കാനനത്തിൽ പുഷ്പങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയായിരുന്നു; അപ്പോൾ അവിടെ വിഷ്ണു ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു എത്തി, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ।

Verse 34

गंगांभो विदधत्स्कंधे वहञ्छत्रं करंण च । गंगास्नायिद्विजस्येव रचयन्वेषमात्मनः

അവൻ തോളിൽ ഗംഗാജലം വച്ചു, കൈയിൽ കുട പിടിച്ച്, ഗംഗാസ്നാനം ചെയ്ത ബ്രാഹ്മണനെന്നപോലെ തനിക്കൊരു വേഷം ഒരുക്കി।

Verse 35

धारयन्दक्षिणे पाणौ कुशाग्रंथिपवित्रकम् । भस्मोद्धूलितसर्वांगस्त्रिपुण्ड्रावलिशोभितः

അവൻ വലങ്കയ്യിൽ കെട്ടിയ കുശപ്പുല്ലിൽ നിന്നുള്ള പവിത്രകം ധരിച്ചു; ശരീരമൊട്ടാകെ ഭസ്മം പുരട്ടി, ത്രിപുണ്ഡ്രരേഖകളാൽ ശോഭിച്ചു।

Verse 36

प्रजपञ्छिवनामानि धृतरुद्राक्ष मालिकः । सोत्तरीयः शुचिर्विप्राः समायातो जनार्दनः

ശിവനാമങ്ങൾ ജപിച്ചുകൊണ്ട്, രുദ്രാക്ഷമാല ധരിച്ചു, ഉത്തരീയമണിഞ്ഞ് ശുചിയായി തോന്നി—ഹേ ബ്രാഹ്മണരേ, ജനാർദനൻ അവിടെ എത്തി।

Verse 37

तमागतं द्विजं दृष्ट्वा स्तब्धाऽतिष्ठत कन्यका । अपश्यदष्टवर्षां तां वल्लभां पुष्प हारिणीम्

ആ വന്ന ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടപ്പോൾ ആ ബാലിക ഞെട്ടി അനങ്ങാതെ നിന്നു. അവൻ പുഷ്പങ്ങൾ ശേഖരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന എട്ടുവയസ്സുള്ള പ്രിയ ബാലികയെ കണ്ടു।

Verse 38

दृष्ट्वा स त्वरया विप्रः कन्यां मधुरभाषिणीम् । हठात्कृत्य करेणासौ जग्राह गरुडध्वजः

മധുരമായി സംസാരിക്കുന്ന ആ കന്യയെ കണ്ടപ്പോൾ ആ ‘ബ്രാഹ്മണൻ’ വേഗത്തിൽ അടുത്തുവന്ന്, പെട്ടെന്ന് കൈകൊണ്ട് ബലമായി അവളെ പിടിച്ചു—അവൻ ഗരുഡധ്വജനായ ഭഗവാൻ തന്നെയായിരുന്നു।

Verse 39

तदा चुक्रोश सा कन्या सखीभिः सह कानने । तमाक्रोशं समाकर्ण्य राजा स तु समागतः

അപ്പോൾ ആ കന്യക സഖികളോടൊപ്പം വനത്തിൽ ആർത്തനാദം ചെയ്തു. ആ നിലവിളി കേട്ട് രാജാവ് ഉടൻ അവിടെ എത്തി.

Verse 40

प्रययौ भवनोद्यानं वृतः कतिपयैर्भटैः । गत्वा पप्रच्छ तां कन्यां तत्सखीरपि भूपतिः

ചില ഭടന്മാർ ചുറ്റിനിന്നിരിക്കെ രാജാവ് രാജഭവനോദ്യാനത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ചെന്നു രാജാവ് ആ കന്യയെയും അവളുടെ സഖികളെയും ചോദ്യം ചെയ്തു.

Verse 41

किमर्थमधुना क्रुष्टं सखीभिः सह कन्यके । त्वया तु भवनोद्याने तत्र कारणमुच्यताम्

“ഹേ കന്യകേ! സഖികളോടൊപ്പം നീ ഇപ്പോൾ എന്തുകൊണ്ട് നിലവിളിച്ചു? ഈ രാജോദ്യാനത്തിൽ അതിന്റെ കാരണം പറയുക.”

Verse 42

केन त्वं परिभूतासि हठात्कृष्य सुते मम । इति पृष्टा तमाचष्ट कन्या गुणनिधिं नृपम् । बाष्पपूर्णानना खिन्ना रुषिता भृशकातरा

“എൻ മകളേ! ആരാണ് നിന്നെ അപമാനിച്ച്, ബലമായി വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയത്?” എന്ന് ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ—ദുഃഖിതയും ക്രുദ്ധയും അത്യന്തം വിറച്ചവളുമായ—ആ കന്യ ഗുണനിധിയായ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 43

कन्योवाच । अयं विप्रो हठात्कृत्य जगृहे पांड्यनाथ माम्

കന്യ പറഞ്ഞു—“ഹേ പാണ്ഡ്യനാഥാ! ഈ ബ്രാഹ്മണൻ എന്നെ ബലമായി പിടിച്ചെടുത്തു.”

Verse 44

तातात्र वृक्षमूलेऽसौ स तिष्ठत्यकुतोभयः । तदाकर्ण्य वचस्तस्या राजा गुणनिधिः सुधीः

“താതാ, അവിടെ വൃക്ഷമൂലത്തിൽ ആ പുരുഷൻ എല്ലാദിക്കിലും ഭയമില്ലാതെ നിൽക്കുന്നു.” മകളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഗുണനിധിയായ സുദീ രാജാവ് അത് മനസ്സിൽ ഗ്രഹിച്ചു.

Verse 45

जग्राह तरसा विप्रमविद्वांस्तद्बलं हठात् । रामनाथालयं नीत्वा निगृह्य च हठात्तदा

അവിദ്വാനായ ആ മനുഷ്യൻ തിടുക്കത്തിൽ ബലപ്രയോഗത്തോടെ ബ്രാഹ്മണനെ ഹഠാത് പിടിച്ചു. പിന്നെ അവനെ വലിച്ചുകൊണ്ട് രാമനാഥാലയത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി അവിടെ കഠിനമായി തടഞ്ഞുവെച്ചു.

Verse 46

बद्ध्वा निगडपाशाभ्या मानयन्मंडपं च तम् । आत्मपुत्रीं समाश्वास्य शुद्धांतमनयन्नृपः

ചങ്ങലയും കയറും കൊണ്ട് ബന്ധിച്ച് അവനെ മണ്ഡപത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. രാജാവ് തന്റെ പുത്രിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.

Verse 47

स्वयं च प्रययौ रम्यं भवनं नृपपुंगवः । ततो रात्रौ स्वपन्राजा स्वप्ने विप्रं ददर्श तम्

രാജപുരുഷോത്തമൻ സ്വയം തന്റെ മനോഹരമായ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി. പിന്നെ രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങുമ്പോൾ രാജാവ് സ്വപ്നത്തിൽ ആ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു.

Verse 48

शंखचक्रगदापद्मवनमालाविभूषितम् । कौस्तुभालंकृतोरस्कं पीतांबरधरं हरिम्

അവൻ ഹരിയെ ദർശിച്ചു—ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം, വനമാല എന്നിവകൊണ്ട് വിഭൂഷിതൻ; കൗസ്തുഭമണിയാൽ ശോഭിക്കുന്ന വക്ഷസ്ഥലം, പീതാംബരധാരി പ്രഭു.

Verse 49

कालमेघच्छविं कांतं गरुडोपरि संस्थितम् । चारुस्मितं चारुदंतं लसन्मकरकुण्डलम्

അവൻ മഴമേഘംപോലെ ശ്യാമവർണ്ണനും അത്യന്തം കാന്തിമാനുമായ് ഗരുഡന്റെ മേൽ വിരാജിച്ചു—മധുരസ്മിതം, മനോഹരദന്തങ്ങൾ, ദീപ്തമായ മകരകുണ്ഡലങ്ങൾകൊണ്ട് ശോഭിച്ചു.

Verse 50

विष्वक्सेनप्रभृतिभिः किंकरैरुपसेवितम् । शेषपर्यंकशयनं नारदादि मुनिस्तुतम्

വിഷ്വക്സേന മുതലായ സേവകർ അവനെ ഉപസേവിച്ചു; ശേഷന്റെ പര്യങ്കത്തിൽ ശയനിച്ച്, നാരദാദി മുനിമാർ അവനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 51

ददर्श च स्वकां कन्यां विकासिकमलस्थिताम् । धृतपंकजहस्तां तां नीलकुञ्चितमूर्धजाम्

അവൻ തന്റെ പുത്രിയെയും കണ്ടു—പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ താമരയിൽ നിലകൊണ്ട്, കൈയിൽ താമരധരിച്ചു, നീലനിറമുള്ള കുഞ്ചിത കേശങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു.

Verse 52

विष्णुवक्षस्थल्रावासां समुन्नतपयोधराम् । दिग्गजैरभिषिक्तांगीं श्यामां पीतांबरावृताम्

അവൾ വിഷ്ണുവിന്റെ വക്ഷസ്ഥലവാസിനി, ഉന്നതവും പൂർണ്ണവുമായ പയോധരങ്ങളോടുകൂടിയവൾ; ദിഗ്ഗജങ്ങൾ അഭിഷേകം ചെയ്ത അംഗങ്ങളോടെ—ശ്യാമവർണ്ണയും പീതാംബരം ധരിച്ചവളുമായിരുന്നു.

Verse 53

स्वर्णपंकजसंक्लृप्तमालालंकृतमूर्धजाम् । दिव्याभरणशोभाढ्यां चारुहा रविभूषिताम्

അവളുടെ മൂർദ്ധജം സ്വർണ്ണതാമരകളാൽ നിർമ്മിത മാലകളാൽ അലങ്കൃതമായി; ദിവ്യാഭരണങ്ങളുടെ ശോഭയിൽ സമൃദ്ധയായി, മനോഹര ഹാരം ധരിച്ചു, സൂര്യസമ ദീപ്തിയിൽ വിരാജിച്ചു.

Verse 54

अनर्घरत्नसंक्लृप्तनासाभरणशोभिताम् । सुवर्णनिष्काभरणां कांचीनूपुरराजिताम्

അവൾ അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ പതിച്ച നാസാഭരണത്താൽ ശോഭിതയായി; സ്വർണ്ണനിഷ്കാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചു, കാഞ്ചിയും നൂപുരങ്ങളും കൊണ്ട് ദീപ്തയായി വിരാജിച്ചു।

Verse 55

महालक्ष्मीं ददर्शासौ राजा रात्रौ स्वकां सुताम् । एवं दृष्ट्वा नृपः स्वप्ने विप्रं तं स्वसुतामपि

രാത്രിയിൽ രാജാവ് തന്റെ പുത്രിയെ മഹാലക്ഷ്മിയെന്നപോലെ ദർശിച്ചു. ഇങ്ങനെ സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ട ശേഷം, നൃപൻ ആ ബ്രാഹ്മണനെയും തന്റെ പുത്രിയെയും (സ്വപ്നത്തിൽ തന്നെ) കണ്ടു।

Verse 56

उत्थितः सहसा तल्पात्कन्यागृहमवाप च । तथैव दृष्टवान्कन्यां यथा स्वप्ने ददर्श ताम्

അവൻ പെട്ടെന്ന് കിടക്കയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് കന്യാഗൃഹത്തിലേക്കു ചെന്നു; സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ടതുപോലെ തന്നെയായി ആ കന്യയെ കണ്ടു।

Verse 57

अथोदिते सवितरि कन्यामादाय भूमिपः । रामनाथालयं प्राप ब्राह्मणं न्यस्तवान्यतः

പിന്നെ സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ രാജാവ് കന്യയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് രാമനാഥാലയത്തിലെത്തി; അവിടെയേ ആ ബ്രാഹ്മണനെ അവിടത്ത് തന്നെ ഏൽപ്പിച്ചു/സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 58

स मंडपवरे विप्रं ददर्श हरिरूपिणम् । यथा ददर्श स्वप्ने तं वनमालादिचिह्नितम् । विष्णुं विज्ञाय तुष्टाव नृपतिर्हरिमीश्वरम्

ആ ഉത്തമ മണ്ടപത്തിൽ അവൻ ഹരിരൂപധാരിയായ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു—സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ടതുപോലെ, വനമാല മുതലായ ചിഹ്നങ്ങളാൽ ചിഹ്നിതനായി. അവനെ വിഷ്ണുവെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജാവ് ആനന്ദത്തോടെ ഹരി-ഈശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 59

पुण्यनिधिरुवाच । नमस्ते कमलाकांत प्रसीद गरुडध्वज

പുണ്യനിധി പറഞ്ഞു— ഹേ കമലാകാന്താ! നമസ്കാരം; ഹേ ഗരുഡധ്വജ പ്രഭോ, പ്രസാദിക്കണമേ.

Verse 60

शार्ङ्गपाणे नमस्तुभ्यमपराधं क्षमस्व मे । नमस्ते पुण्डरीकाक्ष चक्रपाणे श्रियःपते

ഹേ ശാർങ്ഗപാണേ! നമസ്കാരം; എന്റെ അപരാധം ക്ഷമിക്കണമേ. ഹേ പുണ്ഡരീകാക്ഷ, ഹേ ചക്രപാണേ, ഹേ ശ്രീപതേ— നമസ്കാരം.

Verse 61

कौस्तुभालंकृतांकाय नमः श्रीवत्सलक्ष्मणे । नमस्ते ब्रह्मपुत्राय दैत्यसंघविदारिणे

കൗസ്തുഭമണിയാൽ അലങ്കൃതമായ ദേഹമുള്ളവനേ, ശ്രീവത്സലക്ഷണമുള്ളവനേ— നമസ്കാരം. ഹേ ബ്രഹ്മപുത്രാ, ഹേ ദൈത്യസംഘവിദാരിണേ— നമസ്കാരം.

Verse 62

अशेषभुवनावासनाभिपंकजशालिने । मधुकैटभसंहर्त्रे रावणांतकराय ते

അശേഷഭുവനങ്ങളുടെ ആവാസസ്ഥാനമായ പദ്മനാഭനേ— നമസ്കാരം. മധു-കൈടഭസംഹർത്താവേ, രാവണാന്തകരനേ— നമസ്കാരം.

Verse 63

प्रह्रादरक्षिणे तुभ्यं धरित्रीपतये नमः । निर्गुणायाप्रमेयाय विष्णवे बुद्धिसाक्षिणे

പ്രഹ്ലാദരക്ഷകനായ നിനക്കും, ധരിത്രീപതിയായ നിനക്കും നമസ്കാരം. നിർഗുണനും അപ്രമേയനും ബുദ്ധിസാക്ഷിയുമായ വിഷ്ണുവേ— നമസ്കാരം.

Verse 64

नमस्ते श्रीनिवासाय जग द्धात्रे परात्मने । नारायणाय देवाय कृष्णाय मधुविद्विषे

ശ്രീനിവാസാ, ജഗദ്ധാത്രാ, പരമാത്മാവേ—നിനക്ക് നമസ്കാരം. നാരായണദേവാ, ശ്രീകൃഷ്ണാ, മധുവൈരി—നിനക്ക് പ്രണാമം.

Verse 65

नमः पंकजनाभाय नमः पंकजचक्षुषे । नमः पंकजहस्तायाः पतये पंकजांघ्रये

പദ്മനാഭനായ പ്രഭുവിന് നമഃ, പദ്മനേത്രനിന് നമഃ. പദ്മഹസ്താ ദേവിയുടെ പതിക്ക് നമഃ, പദ്മപാദനിന് നമഃ.

Verse 66

भूयोभूयो जगन्नाथ नमः पंकजमालिने । दयामूर्त्ते नमस्तुभ्यमपराधं क्षमस्व मे

ഹേ ജഗന്നാഥാ! വീണ്ടും വീണ്ടും നിനക്ക് നമസ്കാരം, ഹേ പദ്മമാലാധാരീ. ഹേ ദയാമൂർത്തേ! നിനക്ക് നമസ്കാരം; എന്റെ അപരാധം ക്ഷമിക്കണമേ.

Verse 67

मया निगडपाशाभ्यां यः कृतो मधुसूदन । अनयस्त्वत्स्वरूपमविदित्वा कृतः प्रभो

ഹേ മധുസൂദനാ! ചങ്ങലയും ബന്ധനവും കൊണ്ട് ഞാൻ ചെയ്ത അപചാരം—നിന്റെ സ്വരൂപം അറിയാതെ അജ്ഞാനവശാൽ സംഭവിച്ചതാണ്, പ്രഭോ.

Verse 68

अतो मदपराधोऽयं क्षंतव्यो मधुसूदन । एवं स्तुत्वा महाविष्णुं राजा पुण्यनिधिर्द्विजाः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മധുസൂദനാ! എന്റെ ഈ അപരാധം ക്ഷമിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്. ഇങ്ങനെ മഹാവിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിച്ച്, പുണ്യനിധിയായ രാജാവ്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, (എന്നു പറഞ്ഞു)…

Verse 69

लक्ष्मीं तुष्टाव जननीं सर्वेषां प्राणिनां मुदा । नमो देवि जगद्धात्रि विष्णुवक्षस्थलालये

അവൻ ആനന്ദത്തോടെ സർവ്വപ്രാണികളുടെ ജനനിയായ ലക്ഷ്മീദേവിയെ സ്തുതിച്ചു— “ഹേ ദേവി ജഗദ്ധാത്രി, വിഷ്ണുവക്ഷസ്ഥലനിവാസിനി! നമസ്കാരം।”

Verse 70

नमोब्धिसंभवे तुभ्यं महालक्ष्मि हरिप्रिये । सिद्ध्यै पुष्ट्यै स्वधायै च स्वाहायै सततं नमः

ഹേ അബ്ധിസംഭവേ, ഹരിപ്രിയേ മഹാലക്ഷ്മീ! നിനക്കു നമസ്കാരം. സിദ്ധി, പുഷ്ടി, സ്വധാ, സ്വാഹാ-രൂപിണീ നിനക്കു സദാ നമഃ.

Verse 71

संध्यायै च प्रभायै च धात्र्यै भूत्यै नमोनमः । श्रद्धायै चैव मेधायै सरस्वत्यै नमोनमः

സന്ധ്യാ, പ്രഭാ, ധാത്രി, ഭൂതി-രൂപിണീ—നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. ശ്രദ്ധാ, മേധാ, സരസ്വതി-രൂപിണീ—നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമഃ.

Verse 72

यज्ञविद्ये महाविद्ये गुह्यविद्येतिशोभने । आत्मविद्ये च देवेशि मुक्तिदे सर्वदेहिनाम्

ഹേ യജ്ഞവിദ്യാ, ഹേ മഹാവിദ്യാ, ഹേ അതിശോഭന ഗുഹ്യവിദ്യാ! ഹേ ദേവേശി ആത്മവിദ്യാ, സർവ്വദേഹികൾക്കും മുക്തി നൽകുന്ന ദേവീ!

Verse 73

त्रयीरूपे जगन्मातर्जगद्रक्षाविधायिनि । रक्ष मां त्वं कृपादृष्ट्या सृष्टिस्थित्यंतकारिणि

ഹേ ജഗന്മാതാ, ത്രയീ-വേദസ്വരൂപിണീ, ജഗദ്രക്ഷാ വിധായിനീ! സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-അന്തകാരിണീ ദേവീ, കരുണാദൃഷ്ടിയാൽ എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.

Verse 74

भूयोभूयो नमस्तुभ्यं ब्रह्ममात्रे महेश्वरि । इति स्तुत्वा महालक्ष्मीं प्रार्थयामास माधवम्

അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നിനക്കു നമസ്കരിച്ചു—ഹേ ബ്രഹ്മമാതാവേ, ഹേ മഹേശ്വരീ. ഇങ്ങനെ മഹാലക്ഷ്മിയെ സ്തുതിച്ച ശേഷം അവൻ മാധവനെ (വിഷ്ണുവിനെ) പ്രാർത്ഥിച്ചു.

Verse 76

यदज्ञानान्मया विष्णो त्वयि दोषः कृतोऽधुना । पादे निगडबंधेन स द्रोहः क्षम्यतां त्वया

ഹേ വിഷ്ണുവേ! അജ്ഞാനവശാൽ ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്കു നേരെ ചെയ്ത ദോഷം—നിന്റെ പാദത്തിൽ കാൽക്കെട്ട് ബന്ധിച്ചതിനാൽ—ആ അപരാധം നീ ക്ഷമിക്കണമേ.

Verse 77

अपराधिनां च दैत्यानां स्वरूपमपि दत्तवान् । भवान्विष्णो ममापीममपराधं क्षमस्व वै

അപരാധികളായ ദൈത്യർക്കും നീ അവരുടെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപവും സ്ഥാനവും നൽകിയവനാണ്. അതുകൊണ്ട് ഹേ വിഷ്ണുവേ, എന്റെ ഈ അപരാധവും തീർച്ചയായും ക്ഷമിക്കണമേ.

Verse 78

जिघांसयापि भगवन्नागतां पूतनां पुरा । अनयस्त्वत्पदांभोजं तन्मां रक्ष कृपानिधे । लक्ष्मीकांत कृपादृष्टिं मयि पातय केशव

ഹേ ഭഗവൻ! ഒരിക്കൽ കൊല്ലുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് വന്ന പൂതനയെയും നീ നിന്റെ പദാംഭോജങ്ങളിലേക്കു നയിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ഹേ കൃപാനിധേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ. ഹേ ലക്ഷ്മീകാന്താ, ഹേ കേശവാ, എനിക്കുമേൽ കൃപാദൃഷ്ടി പെയ്യണമേ.

Verse 79

श्रीसूत उवाच । इति संप्रार्थितो विष्णु राज्ञा तेन द्विजोत्तमाः । प्राह गंभीरया वाचा नृपं पुण्यनिधिं ततः

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ആ രാജാവ് ഇങ്ങനെ അത്യന്തം പ്രാർത്ഥിച്ചതിനാൽ, വിഷ്ണു അപ്പോൾ പുണ്യനിധിയായ ആ നൃപനോട് ഗംഭീര വാക്കുകളിൽ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 80

विष्णुरुवाच । राजन्न भीस्त्वया कार्या मद्बंधननिमित्तजा

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ രാജാവേ, എന്നെ ബന്ധിച്ചതിന്റെ കാരണമായി ജനിച്ച ഭയം നീ ധരിക്കരുത്।

Verse 82

अतस्त्वं मम भक्तोसि राजन्पुण्यनिधेऽधुना । तेनाहं तव वश्योऽस्मि भक्तिपाशेन यंत्रितः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ രാജാവേ—പുണ്യനിധിയേ—ഇപ്പോൾ നീ എന്റെ ഭക്തനാണ്; അതിനാൽ ഭക്തിയുടെ പാശത്തിൽ ബന്ധിതനായി ഞാൻ നിന്റെ വശത്തിലാണ്।

Verse 83

भक्तापराधं सततं क्षमाम्यहमरिं दम । त्वद्भक्तिं ज्ञातुकामेन मया संप्रेरिता त्वियम्

ഹേ അരിന്ദമാ, എന്റെ ഭക്തരുടെ അപരാധങ്ങളെ ഞാൻ എപ്പോഴും ക്ഷമിക്കുന്നു; നിന്റെ ഭക്തി അറിയുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു ഞാൻ തന്നെയാണ് ഇതിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്।

Verse 84

लक्ष्मीर्मम प्रिया राजंस्त्वयासंरक्षिताऽधुना । तेनाहं तव तुष्टोऽस्मि मत्स्वरूपा त्वियं सदा

ഹേ രാജാവേ, എനിക്ക് പ്രിയയായ ലക്ഷ്മീദേവിയെ നീ ഇപ്പോൾ സംരക്ഷിച്ചു; അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്, കാരണം അവൾ എപ്പോഴും എന്റെ തന്നെ സ്വരൂപയാണ്।

Verse 85

अस्यां यो भक्तिमांल्लोके स मद्भक्तोऽभिधीयते । अस्यां यो विमुखो राजन्स मद्द्वेषी स्मृतः सदा

ഈ ലോകത്തിൽ അവളോടു ഭക്തിയുള്ളവൻ എന്റെ ഭക്തൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവളിൽ നിന്ന് വിമുഖനായവൻ, ഹേ രാജാവേ, എപ്പോഴും എന്നെ ദ്വേഷിക്കുന്നവൻ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു।

Verse 86

त्वमिमां भक्तिसं युक्तो यस्मात्पूजितवानसि । मत्पूजापि कृता तस्मान्मदभिन्ना त्वियं यतः

നീ ഭക്തിയോടെ അവളെ പൂജിച്ചതിനാൽ, എന്നെയും പൂജിച്ചതായി തന്നെയാകുന്നു; കാരണം അവൾ എന്നിൽ നിന്ന് ഭിന്നയല്ല।

Verse 88

त्वया मद्भार्यया साकं संकेतोऽकारि यत्पुरा । तत्संकेताभिगुत्यर्थं मां यद्बंधितवानसि

മുന്പ് നീ എന്റെ പത്നിയോടൊപ്പം ഒരു കരാർ ചെയ്തു; ആ കരാർ സംരക്ഷിക്കാനാണ് നീ എന്നെ ബന്ധിച്ചത്।

Verse 89

तेन प्रीतोस्मि ते राजंल्लक्ष्मीः संरक्षिताऽधुना । मत्स्वरूपा च सा लक्ष्मीर्जगन्माता त्रयीमयी

ആ പ്രവർത്തിയാൽ, ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാകുന്നു; ലക്ഷ്മീ ഇപ്പോൾ സംരക്ഷിതയായി. ആ ലക്ഷ്മീ എന്റെ തന്നെ സ്വരൂപം—ജഗന്മാതാവും ത്രയീമയിയും.

Verse 90

तद्रक्षां कुर्वता भूप त्वया यद्बंधनं मम । तत्प्रियं मम राजेंद्र मा भयं क्रियतां त्वया

ഹേ ഭൂപാ, അവളെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ നീ എന്നെ ബന്ധിച്ചതെനിക്ക് പ്രിയമാണ്; അതിനാൽ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, നീ ഭയപ്പെടരുത്।

Verse 91

भक्तवश्यत्वमधुना तव प्रतिहितं मया । मम प्रीतिकरं यज्ञमकरोद्यद्भवानिह

ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിനക്കായി സ്ഥാപിച്ചു—ഞാൻ ഭക്തന്മാരുടെ വശനായിരിക്കുന്നുവെന്ന്; കാരണം ഇവിടെ നീ എനിക്ക് പ്രീതികരമായ യജ്ഞം നിർവഹിച്ചു.

Verse 92

लक्ष्मीरुवाच । राजन्प्रीतास्मि ते चाहं रक्षिता यद्गृहे त्वया । त्वद्भक्तिशोधनार्थं वा अहं विष्णुरुभावपि

ലക്ഷ്മി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ രാജാവേ, നീ നിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ എന്നെ സംരക്ഷിച്ചതിനാൽ ഞാനും നിന്നിൽ പ്രസന്നയാണ്. നിന്റെ ഭക്തിയെ പരീക്ഷിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കുവാൻ ഞാൻയും വിഷ്ണുവും—ഇരുവരും ഇവിടെ വന്നു.

Verse 93

विनोद कलहव्याजादागताविह भूपते । तव योगेन भक्त्या च तुष्टावावां परंतप

ഹേ ഭൂപതേ, വിനോദകലഹത്തിന്റെ വ്യാജേന ഞങ്ങൾ ഇവിടെ വന്നു. നിന്റെ സംയമയോഗവും ഭക്തിയും മൂലം ഞങ്ങൾ ഇരുവരും തൃപ്തരായി, ഹേ പരന്തപ।

Verse 94

आवयोः कृपया राजन्सुखं ते भवतात्सदा । सर्वभूमंडलैश्वर्यं सदा ते भवतु ध्रुवम्

ഹേ രാജാവേ, ഞങ്ങൾ ഇരുവരുടെയും കൃപയാൽ നിനക്ക് എപ്പോഴും സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ. സമസ്ത ഭൂമണ്ഡലത്തിന്റെ ഐശ്വര്യം നിനക്കു സദാ ദൃഢമായി നിലനില്ക്കട്ടെ.

Verse 95

आवयोः पादयुगले भक्तिर्भवतु ते ध्रुवा । देहांते मम सायुज्यं पुनरावृत्तिवर्जितम्

ഞങ്ങൾ ഇരുവരുടെയും പാദയുഗളത്തിൽ നിന്റെ ഭക്തി ദൃഢമായിരിക്കട്ടെ. ദേഹാന്തത്തിൽ നീ എന്റെ സായുജ്യം പ്രാപിക്കട്ടെ—പുനരാവർത്തി (പുനർജന്മം) രഹിതമായി.

Verse 96

नित्यं भवतु ते राजन्मा भूत्ते पापधीस्तथा । सदा धर्मे भव धीर्विष्णुभक्तियुता तव

ഹേ രാജാവേ, നിനക്ക് നിത്യ ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ; നിനക്കു പാപബുദ്ധി ഉദിക്കരുത്. നിന്റെ ബുദ്ധി സദാ ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊണ്ട് വിഷ്ണുഭക്തിയാൽ യുക്തമായിരിക്കട്ടെ.

Verse 97

अतस्त्वया नापराधः कृतो मयि नरेश्वर । किं तु पूजैव विहिता तां त्वयार्चयता मम

അതുകൊണ്ട് ഹേ നരേശ്വരാ, നീ എനിക്കെതിരേ യാതൊരു അപരാധവും ചെയ്തിട്ടില്ല. മറിച്ച് എന്റെ പൂജ മാത്രമേ വിധിയായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളൂ; അതിനാൽ നീ എന്നെ യഥാവിധി ആരാധിക്കൂ।

Verse 98

यथा त्वयात्र बद्धोहं निगडेन नृपोतम । तद्रूपेणैव वत्स्यामि सेतुमाधवसंज्ञितः

ഹേ നൃപോത്തമാ, നീ എന്നെ ഇവിടെ ശൃംഖലയാൽ ബന്ധിച്ചതുപോലെ, അതേ രൂപത്തിൽ തന്നേ ഞാൻ ഇവിടെ വസിക്കും—‘സേതുമാധവ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി।

Verse 99

मयैव कारितः सेतुस्तद्रक्षार्थमहं नृप । भूतराक्षससंघेभ्यो भयानामुपशांतये

ഹേ രാജാവേ, ഈ സേതു എന്റെ കൈയ്യാൽ തന്നേ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു; അതിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ വസിക്കുന്നു, ഭൂത-രാക്ഷസസംഘങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഭയങ്ങളെ ശമിപ്പാൻ।

Verse 100

ब्रह्मापि सेतुरक्षार्थं वसत्यत्रदिवानिशम् । शंकरो रामनाथाख्यो नित्यं सेतौ वसत्यथ

സേതുവിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി ബ്രഹ്മാവും ഇവിടെ പകലും രാത്രിയും വസിക്കുന്നു. ‘രാമനാഥ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ ശങ്കരനും സേതുവിൽ നിത്യമായി വസിക്കുന്നു।

Verse 110

तत्रैव निवसन्राजा देहांते मुक्तिमाप्तवान् । विंध्यावलिश्च तत्पत्नी तमेवानुममार सा । पतिव्रता पतिप्राणा प्रययौ सापि सद्गतिम्

അവിടെയേ തന്നെ വസിച്ചിരുന്ന രാജാവ് ദേഹാന്തത്തിൽ മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു. അവന്റെ ഭാര്യ വിന്ധ്യാവളിയും അവനെയേ അനുഗമിച്ച് പ്രാണത്യാഗം ചെയ്തു; പതിവ്രതയും ഭർത്താവിനെ തന്നെ പ്രാണമായി കണ്ടവളുമായ അവളും സദ്ഗതി പ്രാപിച്ചു।

Verse 117

एतत्पठन्वा शृण्वन्वा वैकुंठे लभते गतिम्

ഇത് പാരായണം ചെയ്‌താലും ശ്രവിച്ചാലും ഭക്തൻ വൈകുണ്ഠത്തിൽ പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.