Mantra 11
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (school attribution).
Devata: Apāmārga (as a deified plant-power) and the general expiatory force of ‘apa’ (removal).
Chandas: Anuṣṭubh-like (to be verified); compact expiatory verse.
Samhita Patha (Devanagari)
अपा॒घमप॒ किल्वि॑ष॒मप॑ कृ॒त्यामपो॒ रप॑: । अपा॑मार्ग॒ त्वम॒स्मदप॑ दु॒:ष्वप्न्य॑ᳪ सुव
Transliteration
apā́gham ápa kílviṣam ápa kṛtyā́m ápo rápāḥ | apā́mārga tvám asmád ápa duḥsvápnyaṃ suva
Translation
ദുഷ്ടത അകലെ പോകട്ടെ, പാപം അകലെ പോകട്ടെ, കൃത്യാ (മന്ത്രതന്ത്രം) അകലെ പോകട്ടെ, മലിനതയും അകലെ പോകട്ടെ! ഹേ അപാമാർഗ, ഞങ്ങളിൽ നിന്നു ദുഃസ്വപ്നജന്യ ദോഷം അകറ്റിക്കളക.
Padapatha (Word Analysis)
अप । अघम् । अप । किल्विषम् । अप । कृत्याम् । अप । रपः । अपामार्ग । त्वम् । अस्मत् । अप । दुः-स्वप्न्यम् । सुव
Word by Word
अपाघम्(remove) the blemish/evil
अपाघम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootअपाघ (प्रातिपदिक) < अप + आघ (आघ = पाप/दोष) अथवा अपाघ = दोषरहित/दोषनाशक
अपaway, off
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
किल्बिषम्sin, fault
किल्बिषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकिल्बिष (प्रातिपदिक)
अपaway
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
कृत्याम्witchcraft, harmful rite
कृत्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकृत्या (प्रातिपदिक)
अपःthe waters
अपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
रपःdefilement, impurity
रपः:
कर्म
TypeNoun
Rootरपस् (प्रातिपदिक)
अपामार्गO Apāmārga (the plant/personified remover)
अपामार्ग:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative name)
Rootअपामार्ग (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मत्from us
अस्मत्:
अपादान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपaway
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
दुःस्वप्न्यम्bad dream, nightmare (evil of bad dreaming)
दुःस्वप्न्यम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootदुःस्वप्न्य (प्रातिपदिक) < दुः + स्वप्न
सुवimpel/drive (it) away; set (it) forth
सुव:
क्रिया
TypeVerb
Rootसू (धातु) / √सू (प्रसव/प्रेरण) — लोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; वैदिक रूप: सुव (= सुव/सुवः)
Entities Mentioned
A
ApāmārgaA
Apa (apah—‘removal’ as an apotropaic force)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes