Mantra 6
Rishi: Within the ‘Ka’ (Kasmai devāya) hymn complex; seer attribution varies in later indices
Devata: Ka (the interrogative as a name for Prajāpati/Īśvara in ritual exegesis)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
येन॒ द्यौरु॒ग्रा पृ॑थि॒वी च॑ दृ॒ढा येन॒ स्व॒ स्तभि॒तं येन॒ नाक॑: । यो अ॒न्तरि॑क्षे॒ रज॑सो वि॒मान॒: कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
Transliteration
yéna dyáur ugrā́ pṛthivī́ ca dṛḍhā́ yéna svàḥ stabhitáṃ yéna nā́kaḥ | yó antárikṣe rájaso vimānáḥ kásmai devā́ya havíṣā vidhema
Translation
ആരാൽ ഉഗ്രമായ ദ്യൗവും പൃഥിവിയും ദൃഢമായി; ആരാൽ സ്വഃ പ്രദേശം താങ്ങി നിർത്തപ്പെട്ടു, ആരാൽ നാകം (ആകാശമണ്ഡലം) സ്ഥിരമായി; അಂತರിക്ഷത്തിൽ രജസ്സിന്റെ വിമാനം—അളക്കുന്നവൻ ആരോ; ഏതു ദേവനോടാണ് നാം ഹവിഷോടെ വിധിപൂർവ്വം യജനം ചെയ്യേണ്ടത്?
Padapatha (Word Analysis)
येन । द्यौः । उग्रा । पृथिवी । च । दृढा । येन । स्वः । स्तभितम् । येन । नाकः । यः । अन्तरिक्षे । रजसः । विमानः । कस्मै । देवाय । हविषा । विधेम ।
Word by Word
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्यौःthe heaven/sky
द्यौः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
उग्राmighty, fierce
उग्रा:
Kartā
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Kartā
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
दृढाfirm, fixed
दृढा:
Kartā
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वःthe heaven (svarga), the luminous world
स्वः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
स्तभितम्propped up, made firm
स्तभितम्:
Kartā
TypeParticiple
Rootस्तभ् (धातु) → स्तभित (कृदन्त)
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नाकःthe heavenly vault, firmament
नाकः:
Kartā
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षेin the midspace/atmosphere
अन्तरिक्षे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
रजसःof the region/space (rajas)
रजसः:
—
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
विमानःmeasurer/ordainer (one who measures out)
विमानः:
Kartā
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
कस्मैto which (to whom)
कस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवायto the god
देवाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
विधेमmay we offer/perform (worship)
विधेम:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु) उपसर्गः वि-
Entities Mentioned
K
Ka (Prajāpati/Īśvara as ‘the One’ indicated by the interrogative)D
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)A
Antarikṣa (Mid-air/atmosphere)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes