Mantra 14
Rishi: Soma liturgical tradition.
Devata: Uṣas and Nakta; Indra; Daivīr Viśaḥ (divine communities).
Chandas: Yajus/prose with dual imperatives.
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वी उ॒षासा॒नक्तेन्द्रं॑ य॒ज्ञे प्र॑य॒त्य॒ह्वेताम् । दैवी॒र्विश॒: प्राया॑सिष्टा॒ᳪ सुप्री॑ते॒ सुधि॑ते वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒ यज॑
Transliteration
devī́ uṣásā nákte índraṃ yajñé práyati ahvetām | daivī́r víśaḥ prāyāsiṣṭā́ṃ suprī́te sudhíte vasuváne vasudhেয়asya vītā́ṃ yája
Translation
യജ്ഞത്തിന്റെ മുന്നേറ്റക്രമത്തിൽ ദേവികളായ ഉഷസ്സും രാത്രിയും ഇന്ദ്രനെ ക്ഷണിക്കട്ടെ. ദൈവീ വിശഃ (ദേവജനങ്ങൾ) സുപ്രീതരും സുധിതരുമായി, വസുവനെ—സമ്പത്ത് നേടുന്നതിലും വസുധേയം—നിധി സമ്പാദിക്കുന്നതിലും മുന്നേറട്ടെ; യജ്ഞഹവിഷ് ആസ്വദിക്കട്ടെ—യജ്!
Padapatha (Word Analysis)
देवी । उषासा । नक्ते । इन्द्रम् । यज्ञे । प्रयति । अह्वेताम् । दैवीः । विशः । प्रायासिष्टाम् । सुप्रीते । सुधिते । वसुवने । वसुधेयस्य । वीताम् । यज ।
Word by Word
देवीthe two divine (goddesses)
देवी:
Kartā
TypeAdjective
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव
उषासाDawn (as a pair: dawns)
उषासा:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
नक्तेNight (as a pair: nights)
नक्ते:
Kartā
TypeNoun
Rootनक्त (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
प्रयतिat the (ritual) effort/setting-in-motion
प्रयति:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootप्रयति (प्रातिपदिक) < √यत् (यतँ प्रयत्ने) / यतिः
अह्वेताम्let the two call/invoke
अह्वेताम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वेञ् आह्वाने) + आ
दैवीःdivine
दैवीः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदैवी (प्रातिपदिक) < देव
विशःthe clans/peoples
विशः:
Kartā
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootप्र
आसिष्टsit down / take your seats
आसिष्ट:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√आस् (आसँ उपवेशने/आसने) / (वेद.) √अस्?; here: आ + √आस्
सुप्रीतेO you two well-pleased
सुप्रीते:
Sambodhana
TypeAdjective
Rootसुप्रीत (प्रातिपदिक) < सु + √प्री (प्रीञ् तर्पणे/प्रीतौ)
सुधितेO you two well-disposed / well-set
सुधिते:
Sambodhana
TypeAdjective
Rootसुधित (प्रातिपदिक) < सु + √धा (धाञ् धारणे) / धित
वसुवनेin the wealth-grove / in the place of riches
वसुवने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक) < वसु + वन
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal / of the treasure
वसुधेयस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक) < वसु + धेय
वीताम्let the two come / accept (our offering)
वीताम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वी (वी गतिव्याप्त्योः) / (वेद.) √वी (वीञ् वरणे) ; here as imperative ‘come/accept’
यजworship / perform sacrifice
यज:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√यज् (यजँ देवपूजासंगतिकरणदानेषु)
Entities Mentioned
U
Uṣas (Dawn)N
Naktā/Rātri (Night)I
IndraD
Daivīr Viśaḥ (Divine communities)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes