Mantra 34
Rishi: Vājasaneyin Aśvamedha tradition (school attribution)
Devata: Devāḥ (collectively), with Agni as the cooking agent in the background
Chandas: Irregular ritual verse (Aśvamedha mantric diction)
Samhita Patha (Devanagari)
यत्ते॒ गात्रा॑द॒ग्निना॑ प॒च्यमा॑नाद॒भि शूलं॒ निह॑तस्याव॒धाव॑ति । मा तद्भूम्या॒माश्रि॑ष॒न्मा तृणे॑षु दे॒वेभ्य॒स्तदु॒शद्भ्यो॑ रा॒तम॑स्तु
Transliteration
yát te gā́trād agnínā pacyámānād abhí śū́laṃ níhatasya avadhā́vati | mā́ tád bhū́myām ā́śriṣan mā́ tŕ̥ṇeṣu devébhyaḥ tád uśádbhyo rā́tam astu
Translation
അഗ്നിയാൽ പച്യമാനമായിരിക്കുന്ന നിന്റെ ഗാത്രത്തിൽ നിന്ന്, നിഹതനായതിന്റ ശൂല (കമ്പി/ശൂലം)മേൽ തുള്ളിവീഴുന്നതെന്തായാലും—അത് ഭൂമിയോട് ചേർന്നുപിടിക്കരുത്, പുല്ലുകളിലും ചേർന്നുപിടിക്കരുത്; ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദേവന്മാർക്ക് അത് ദാനമായി അർപ്പിതമാകട്ടെ.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । ते । गात्रात् । अग्निना । पच्यमानात् । अभि । शूलम् । निहतस्य । अवधावति । मा । तत् । भूम्याम् । आश्रिषत् । मा । तृणेषु । देवेभ्यः । तत् । उशद्भ्यः । रातम् । अस्तु ।
Word by Word
यत्that which
यत्:
Karma (सम्बन्धित-वस्तु)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
तेof you/your
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/अधिकार)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गात्रात्from the limb/body
गात्रात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
अग्निनाby fire
अग्निना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पच्यमानात्from (it) being cooked/burnt
पच्यमानात्:
Apādāna
TypeParticiple
Rootपच् (धातु) → पच्यमान (वर्तमान-कृदन्त, कर्मणि)
अभिtowards, upon
अभि:
Upapada (दिशा/अभिमुखता)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
शूलम्a spike/impaling pain (stake)
शूलम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
निहतस्यof the struck down/impaled
निहतस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः ‘of the struck/impaled’)
TypeParticiple
Rootनि-हन् (धातु) → निहत (भूतकृदन्त)
अवधौat the boundary/limit
अवधौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअवधि (प्रातिपदिक)
इतिthus
इति:
(वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (निपात)
माdo not
मा:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-निपात)
तत्that
तत्:
Karma (निषेध्य-वस्तु)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भूम्याम्on the ground
भूम्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
आश्रिषत्may it not resort/adhere
आश्रिषत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootआ-श्रि/श्रय् (धातु) → आश्रिषत् (लुङ्/आर्ष-रूपम्; injunctive/aorist-like 3rd sg.)
माnor/and do not
मा:
(निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-निपात)
तृणेषुin the grasses
तृणेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootतृण (प्रातिपदिक)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma/Pratipādya
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उशद्भ्यःto the desiring (ones)
उशद्भ्यः:
Sampradāna
TypeParticiple
Rootवश्/उश् (धातु ‘to desire’) → उशत् (वर्तमान-कृदन्त)
रातम्a gift; given (thing)
रातम्:
Karma/Pratipādya
TypeParticiple
Rootरा (धातु ‘to give’) → रात (भूतकृदन्त; ‘given’) / वा ‘रात’ (प्रातिपदिक)
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
A
AgniD
Devāḥ (collectively)P
Pṛthivī (Earth)O
Oṣadhi/Tṛṇa (grasses, plants)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes