Mantra 28
Rishi: Traditional: connected with Aśvamedha liturgy; often transmitted under Yājñavalkya-lineage in Śukla tradition (specific ṛṣi not explicit in the given excerpt)
Devata: Devatā-complex: the officiants as functional powers of Yajña; ultimately Prajāpati/Yajña as the encompassing deity
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence in transmission; exact chandas requires full pada-count verification
Samhita Patha (Devanagari)
होता॑ध्व॒र्युराव॑या अग्निमि॒न्धो ग्रा॑वग्रा॒भ उ॒त शᳪस्ता॒ सुवि॑प्रः । तेन॑ य॒ज्ञेन॒ स्व॒रंकृतेन॒ स्वि॒ष्टेन व॒क्षणा॒ आ पृ॑णध्वम्
Transliteration
hótādhvaryúr ā́vāyā agním índho grā́vagrā́bha utá śaṃstā́ suvípraḥ | téna yajñéna svàr-aṃkṛténa svíṣṭena vakṣáṇā́ ā́ pṛṇadhvam ||
Translation
ഹോതൃയും അധ്വര്യുവും, ആവയ (ആഹ്വാതാവ്), അഗ്നിയെ ഇന്ധനം ചെയ്യുന്നവൻ, ഗ്രാവഗ്രാഭ (പിഷണശിലകൾ പിടിക്കുന്നവൻ), കൂടാതെ ശംസ്താ (സ്തുതി ചെയ്യുന്നവൻ) സുവിപ്ര—അങ്ങനെ ക്രമപ്പെടുത്തിയതും സുവിഷ്ടമായതുമായ ആ യജ്ഞംകൊണ്ട്, ദേവന്മാർക്കായി വഹിക്കപ്പെടേണ്ട ഭാഗങ്ങളെ (വക്ഷണാഃ) നിങ്ങൾ നിറച്ചു പൂർണ്ണമാക്കുവിൻ.
Padapatha (Word Analysis)
होता । अध्वर्युः । आऽवायाः । अग्निम् । इन्धः । ग्रावऽग्राभः । उत । शंसता । सु-विप्रः । तेन । यज्ञेन । स्वरम्-कृतेन । सु-इष्टेन । वक्षणाः । आ । पृणध्वम्
Word by Word
होताthe Hotṛ-priest
होता:
Kartā
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) < √हु (जुहोति)
अध्वर्युःthe Adhvaryu-priest
अध्वर्युः:
Kartā
TypeNoun
Rootअध्वर्यु (प्रातिपदिक)
आवायाःthe Āvāyas (a class of priests/assistants)
आवायाः:
Kartā
TypeNoun
Rootआवाय (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (the fire)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
इन्धःkindles
इन्धः:
Kartā
TypeVerb
Root√इन्ध् (दीप्तौ) → इन्ध (कृदन्त/नाम)
ग्रावग्रहःthe Soma-stone-grasper (Grāvagrābha priest)
ग्रावग्रहः:
Kartā
TypeNoun
Rootग्रावग्रह (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
शंस्ताthe reciter/praiser (Śaṃsā-priest)
शंस्ता:
Kartā
TypeNoun
Rootशंस् (स्तुतौ) → शंस् + तृ = शंस्-तृ (प्रातिपदिक)
सुविप्रःthe good/wise inspired one
सुविप्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु + विप्र (प्रातिपदिक)
तेनby that
तेन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
यज्ञेनby the sacrifice
यज्ञेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
स्वरंकृतेनmade effective/fit for ‘svar’ (well-performed)
स्वरंकृतेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootस्वरंकृत (कृदन्त/प्रातिपदिक) < स्वरम् + √कृ (करणे) + क्त
स्विष्टेनwell-offered; duly accomplished
स्विष्टेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootस्विष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक) < सु + √इष्/√यज् (वैदिक ‘well-offered’) + क्त
वक्षणाःthe (sacrificial) vessels/containers (vákṣaṇāḥ)
वक्षणाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवक्षण (प्रातिपदिक)
आtowards; fully
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ
पृणध्वम्fill (you all)
पृणध्वम्:
Kartā
TypeVerb
Root√पॄ/पृ (पूरणे) → पृणु
Entities Mentioned
A
AgniY
Yajña (as Prajāpati)D
Devas (collective)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes