Mantra 5
Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).
Devata: Śrī; Rājan/Samrāṭ/Virāṭ (royal sovereignty as functional devatā).
Chandas: Yajus (prose).
Samhita Patha (Devanagari)
शिरो॑ मे॒ श्रीर्यशो॒ मुखं॒ त्विषि॒: केशा॑श्च॒ श्मश्रू॑णि । राजा॑ मे प्रा॒णो अ॒मृत॑ᳪ स॒म्राट् चक्षु॑र्वि॒राट् श्रोत्र॑म्
Transliteration
śíro me śrī́r yáśo múkhaṃ tvíṣiḥ kéśāś ca śmaśrū́ṇi | rājā́ me prāṇó amṛ́taṃ samrā́ṭ cákṣur virā́ṭ śrótram
Translation
എന്റെ ശിരസ് ശ്രീ (ഐശ്വര്യം) ആകുന്നു; എന്റെ മുഖം യശസ്; കേശങ്ങളിലും ശ്മശ്രുവിലും ത്വിഷി (തേജസ്) ഉണ്ട്. എന്റെ പ്രാണൻ രാജത്വം; അമൃതത്വം സമ്രാട് (സാർവ്വഭൗമാധിപത്യം); ചക്ഷു വിരാട് (വ്യാപകാധിപത്യശക്തി); ശ്രോത്രം എന്റേതാണ്.
Padapatha (Word Analysis)
शिरः॑ । मे॒ । श्रीः । यशः॑ । मुख॑म् । त्विषिः॑ । केशाः॑ । च॒ । श्मश्रू॑णि । राजा॑ । मे॒ । प्रा॒णः । अ॒मृत॑म् । स॒म्राट् । चक्षुः॑ । वि॒राट् । श्रोत्र॑म्
Word by Word
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
मेmy / of me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
श्रीःsplendour, prosperity
श्रीः:
Kartā
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
यशःfame, glory
यशः:
Karma
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
मुखम्mouth, face
मुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
त्विषिःradiance, brilliance
त्विषिः:
Kartā
TypeNoun
Rootत्विष् (प्रातिपदिक)
केशाःhairs (of the head)
केशाः:
Kartā
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
श्मश्रूणिbeard-hairs, moustaches
श्मश्रूणि:
Karma
TypeNoun
Rootश्मश्रु (प्रातिपदिक)
राजाking
राजा:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
मेmy / of me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
प्राणःbreath, life-force
प्राणः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortality; ambrosia
अमृतम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
सम्राट्emperor, sovereign
सम्राट्:
Kartā
TypeNoun
Rootसम्राज्/सम्राट् (प्रातिपदिक)
चक्षुःeye, sight
चक्षुः:
Karma
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
विराट्Virāṭ; the all-pervading (sovereign)
विराट्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootविराज्/विराट् (प्रातिपदिक)
श्रोत्रम्ear, hearing
श्रोत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्रोत्र (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ś
ŚrīY
YaśasR
Rājan (Kingship)S
Samrāṭ (Universal sovereignty)V
Virāṭ (Wide-ruling power)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes