Shukla Yajur Veda — Adhyaya 18, Mantra 66
Rishi: Vājasaneyin tradition (ṛṣi not explicit here)
Devata: Agni (Jātavedas)
Chandas: Triṣṭubh-like (requires metrical verification; long pādas with caesura suggest triṣṭubh usage)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒ग्निर॑स्मि॒ जन्म॑ना जा॒तवे॑दा घृ॒तं मे॒ चक्षु॑र॒मृतं॑ म आ॒सन् । अ॒र्कस्त्रि॒धातू॒ रज॑सो वि॒मानोऽज॑स्रो घ॒र्मो ह॒विर॑स्मि॒ नाम॑
Transliteration
agnír asmi jánmanā jātávedā ghr̥táṃ me cákṣur amr̥táṃ ma āsan | arkás tridhā́tū rájaso vimā́no 'jásro gharmó havír asmi nā́ma ||
Translation
ഞാൻ ജന്മത്താൽ അഗ്നി—ജാതവേദസ്; ഘൃതം എന്റെ കണ്ണാണ്, അമൃതത്വം എന്റേതാണ്. ദീപ്തമായ അർക്കം, ത്രിധാതു, രജസ്സിന്റെ പ്രദേശങ്ങളെ അളക്കുന്നവൻ; അജസ്ര ഘർമം—നാമത്താൽ ഞാൻ ഹവിസ് (ആഹുതി) ആകുന്നു.
Padapatha (Word Analysis)
अग्निः । अस्मि । जन्मना । जातवेदाः । घृतम् । मे । चक्षुः । अमृतम् । मे । आसन् । अर्कः । त्रिधातुः । रजसः । विमानः । अजस्रः । घर्मः । हविः । अस्मि । नाम
Word by Word
अग्निःAgni (fire/deity)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अस्मिI am
अस्मि:
कर्तृ (अहं-कर्तृ) / विधेयक्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
जन्मनाby birth; by origin
जन्मना:
करण (हेतु/प्रकार) / साधन
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
जातवेदाःJātavedas (Agni, knower of births/creatures)
जातवेदाः:
कर्तृ (अग्निः—विशेषण/सम्बोधनार्थक-विशेष्य)
TypeNoun (epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक)
घृतम्ghee; clarified butter
घृतम्:
कर्तृ/विधेय (नाम-रूपेण) / विशेष्य
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकार
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चक्षुःeye; sight
चक्षुः:
कर्तृ/विधेय (नाम-रूपेण)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortal(ity); nectar
अमृतम्:
कर्तृ/विधेय (नाम-रूपेण)
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
मmy
म:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आसन्were
आसन्:
विधेयक्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अर्कःhymn; praise; (also) sun-ray
अर्कः:
कर्तृ/विधेय (नाम-रूपेण)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
त्रिधातुःthreefold-constituted
त्रिधातुः:
विशेषण (अर्कः) / कर्तृसम्बन्धी
TypeAdjective
Rootत्रिधातु (प्रातिपदिक)
रजसःof the region/space; of the atmosphere
रजसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
विमानःmeasuring out; traversing; distributor
विमानः:
विशेषण/विधेय (अर्कः) / कर्तृसम्बन्धी
TypeNoun/Adjective
Rootविमान (प्रातिपदिक)
अजस्रःunceasing; continual
अजस्रः:
विशेषण (घर्मः)
TypeAdjective
Rootअजस्र (प्रातिपदिक)
घर्मःheat; hot drink/oblation (gharma)
घर्मः:
कर्तृ/विधेय (नाम-रूपेण)
TypeNoun
Rootघर्म (प्रातिपदिक)
हविःoblation
हविः:
कर्तृ/विधेय (नाम-रूपेण)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
अस्मिI am
अस्मि:
विधेयक्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
नामindeed; by name; as (called)
नाम:
सम्बन्ध/वाक्यालङ्कार (निपात)
TypeIndeclinable (particle)
Rootनामन् (प्रातिपदिक) / (निपात-रूपेण) नाम
Entities Mentioned
A
Agni (Jātavedas)A
Arka (radiant solar/fire brilliance)G
Gharma (unceasing heat)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes