Mantra 94
Rishi: Not specified in the excerpt; within Vājasaneyin ritual transmission.
Devata: Ājya/Apas; functionally offered into Agni.
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
स॒म्यक् स्र॑वन्ति स॒रितो॒ न धेना॑ अ॒न्तर्हृ॒दा मन॑सा पू॒यमा॑नाः । ए॒ते अ॑र्षन्त्यू॒र्मयो॑ घृ॒तस्य॑ मृ॒गा इ॑व क्षिप॒णोरीष॑माणाः
Transliteration
samyák sravanti saríto ná dhenā́ antar-hṛdā́ mánasā pūyámānāḥ | eté arṣanty ū́rmayo ghṛtásya mṛgā́ iva kṣipaṇór ī́ṣamāṇāḥ ||
Translation
അവ ശരിയായി ഒഴുകുന്നു—നദികളുപോലെ, പാലുതരുന്ന പശുക്കളുപോലെ—അന്തര്ഹൃദയത്തെ തന്നെ നിധിയായി കരുതി, മനസ്സാൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ട്. ഇവ ഘൃതത്തിന്റെ ഊർമികളായി ഒഴുകുന്നു—എറിയുന്നവന്റെ കൈയിൽ നിന്നുള്ള പ്രേരണയാൽ പാഞ്ഞോടുന്ന മാൻപോലെ വേഗത്തിൽ.
Padapatha (Word Analysis)
स॒म्यक् । स्र॑वन्ति । स॒रितः॑ । न । धेना॑ः । अ॒न्तः-हृ॒दा । मन॑सा । पू॒यमा॑नाः । ए॒ते । अ॒र्ष॒न्ति॒ । ऊ॒र्मयः॑ । घृ॒तस्य॑ । मृ॒गाः । इ॒व॒ । क्षि॒प॒णोः । ईष॑माणाः
Word by Word
सम्यक्rightly, properly
सम्यक्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम्यञ्च् (प्रातिपदिक) / सम् + अञ्च्
स्रवन्तिthey flow
स्रवन्ति:
—
TypeVerb
Rootस्रु (धातु)
सरितःrivers, streams
सरितः:
Kartā
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
धेनाःmilch-cows
धेनाः:
Kartā (उपमान) / समुच्चित-कर्तृ
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
अन्तर्हृदाwith the inner heart; inwardly
अन्तर्हृदा:
Karaṇa
TypeNoun (compound) / Adverbial
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गसदृश) + हृद् (प्रातिपदिक)
मनसाwith the mind
मनसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
पूयमानाःbeing purified, purifying themselves
पूयमानाः:
Kartā (विशेषण)
TypeParticiple
Rootपू (धातु) / पूयमान (कृदन्त)
एतेthese
एते:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्षन्तिthey rush, they stream
अर्षन्ति:
—
TypeVerb
Rootऋष् (धातु) / अर्ष् (वैदिक रूप)
ऊर्मयःwaves
ऊर्मयः:
Kartā (एते…ऊर्मयः) / अप्पोज़िशन
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
घृतस्यof ghee, of clarified butter
घृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
मृगाःdeer
मृगाः:
Kartā (उपमान) / समुच्चित-कर्तृ
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
इवas if, like
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
क्षिपणोःof the thrower; of the archer (lit. one who casts)
क्षिपणोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (compound member)
Rootक्षिपणु (प्रातिपदिक) / क्षिप् (धातु) से व्युत्पन्न
ईषमाणाःhastening, darting (in fear/haste)
ईषमाणाः:
Kartā (विशेषण)
TypeParticiple
Rootईष् (धातु) / ईषमाण (कृदन्त)
Entities Mentioned
Ā
Ājya (ghṛta)Ā
Āpas (Waters)A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes