Mantra 65
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni (as leader to svarga); Devāḥ as the fellowship aimed at
Chandas: Jagatī-like cadence (but transmitted as yajus with ṛc-style metrical movement)
Samhita Patha (Devanagari)
क्रम॑ध्वम॒ग्निना॒ नाक॒मुख्य॒ᳪ हस्ते॑षु॒ बिभ्र॑तः । दि॒वस्पृ॒ष्ठᳪ स्व॑र्ग॒त्वा मि॒श्रा दे॒वेभि॑राध्वम्
Transliteration
krámadhvam agnínā nā́kamukhyaṁ hásteṣu bíbhrataḥ | divás pṛṣṭháṁ svargatvā́ miśrā́ devébhir ā́dhvam
Translation
അഗ്നിയോടുകൂടെ മുന്നോട്ട് ചുവടുവെക്കുവിൻ; കൈകളിൽ ആകാശത്തിന്റെ മുഖ്യദ്വാരം ധരിച്ചുകൊണ്ട്. ദിവ്യത്തിന്റെ പൃഷ്ഠം പ്രാപിച്ച്, സ്വർഗ്ഗലോകം കൈവരിച്ച്, ദേവന്മാരോടു സഹവാസത്തിൽ ഇരിക്കുവിൻ.
Padapatha (Word Analysis)
क्रम॑ध्वम् । अ॒ग्निना॑ । नाक॑-मुख्यम् । हस्ते॑षु । बिभ्र॑तः । दि॒वः-पृ॒ष्ठम् । स्व॑र्ग॒त्वा । मि॒श्राः । दे॒वेभिः॑ । आ॒ध्वम्
Word by Word
क्रमध्वम्step forth / proceed
क्रमध्वम्:
(वाक्य-क्रिया) —
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु)
अग्निनाwith Agni (as the means)
अग्निना:
करण
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
नाकमुख्यम्the chief (gateway) of heaven
नाकमुख्यम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively) / Noun-like
Rootनाकमुख्य (प्रातिपदिक) [नाक + मुख्य]
हस्तेषुin (your) hands
हस्तेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
बिभ्रतःbearing / carrying
बिभ्रतः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण) / कर्ता-सम्बन्धी
TypeParticiple
Rootभृ (धातु) → बिभ्रत् (वर्तमान-कृदन्त)
दिवःof heaven / of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी) अव्यक्त-कारक
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)
पृष्ठम्the back / surface
पृष्ठम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
स्वर्गत्going to heaven / heaven-reaching
स्वर्गत्:
कर्तृ (विशेषणम्) / कर्ता-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootस्वर्गत् (प्रातिपदिक) [स्वर्ग + त् (तद्धित/क्विप्-प्राय)]
मिश्राःmingled / united
मिश्राः:
कर्तृ (विशेषणम्) / कर्ता-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootमिश्र (प्रातिपदिक)
देवेभिःwith the gods
देवेभिः:
सह/सहकारक (तृतीया) / करण-सम्भाव्य
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
आध्वम्attain / reach (come to)
आध्वम्:
(वाक्य-क्रिया) —
TypeVerb
Rootअध्/अध्व् (धातु) (वैदिक-प्रयोगः: ‘आ + अध्’)
Entities Mentioned
A
AgniD
Devāḥ (the Gods)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes