Mantra 56
Rishi: Traditional Śukla-Yajurveda attribution
Devata: Dhartṛ/Jōṣṭṛ as functional deities (supporter/acceptor); collectively Devas
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like
Samhita Patha (Devanagari)
दै॑व्याय ध॒र्त्रे जोष्ट्रे॑ देव॒श्रीः श्रीम॑नाः श॒तप॑याः । प॒रि॒गृह्य॑ दे॒वा य॒ज्ञमा॑यन् दे॒वा दे॒वेभ्यो॑ अध्व॒र्यन्तो॑ अस्थुः
Transliteration
daívyāya dhártre jóṣṭre devaśrī́ḥ śrī́manāḥ śatápayāḥ | parigṛ́hya devā́ yajñám āyan devā́ devébhyo adhvaryánto asthuḥ ||
Translation
ദൈവ്യ ധർത്തൃ (ആധാരകൻ)ക്കും ജോഷ്ടൃ (പ്രസന്നസ്വീകാരകൻ)ക്കും വേണ്ടി—ദേവശ്രീയാൽ യുക്തർ, സമൃദ്ധിയിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ചവർ, സോമപാനങ്ങളിൽ സമ്പന്നർ—ദേവന്മാർ അതിനെ പരിഗൃഹ്യ യജ്ഞത്തിലേക്ക് വന്നു; ദേവന്മാർ ദേവന്മാർക്കായി അധ്വര്യുക്കളായി സ്ഥാനമേറ്റു നിന്നു.
Padapatha (Word Analysis)
दैव्याय । धर्त्रे । जोष्ट्रे । देव-श्रीः । श्री-मनाः । शत-पयाः । परि-गृह्य । देवाः । यज्ञम् । आयन् । देवाः । देवेभ्यः । अध्वर्यन्तः । अस्थुः ।
Word by Word
दैव्यायto/for the divine
दैव्याय:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootदैव्य (प्रातिपदिक) < देव
धर्त्रेto the supporter/bearer
धर्त्रे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootधर्तृ (प्रातिपदिक) < √धृ (धारणे)
जोष्ट्रेto the favourer/one who delights (in)
जोष्ट्रे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजोष्ट्रि/जोष्ट्र (प्रातिपदिक) < √जुष् (सेवने/प्रीतौ)
देवश्रीःdivine splendour/prosperity
देवश्रीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवश्री (प्रातिपदिक; देव + श्री)
श्रीमनाःhaving a glorious mind/intent
श्रीमनाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootश्रीमनस् (प्रातिपदिक; श्री + मनस्)
शतपयाःabounding in a hundred (streams of) milk; richly nourishing
शतपयाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootशतपयस् (प्रातिपदिक; शत + पयस्)
परिगृह्यhaving surrounded/embraced
परिगृह्य:
पूर्वकाल
TypeVerb
Rootपरि-√ग्रह् (ग्रहणे)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
आयन्came/approached
आयन्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootआ-√या (गत्यर्थे)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवेभ्यःfor/to the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अध्वर्यन्तःacting as adhvaryu-priests; officiating
अध्वर्यन्तः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअध्वर्यन्त् (प्रातिपदिक; अध्वर्य्/अध्वर्यु-सम्बद्ध)
अस्थुःstood/took their stations
अस्थुः:
कर्तृ
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति)
Entities Mentioned
D
Dhartṛ (Divine Supporter)J
Jōṣṭṛ (Gracious Accepter)D
Devas (collectively)Ś
Śrī (as divine splendour/prosperity)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes