Mantra 61
Rishi: Vājasaneyin transmission (Yājñavalkya-associated)
Devata: Rudrāḥ
Chandas: Yajus-style formula
Samhita Patha (Devanagari)
ये ती॒र्थानि॑ प्र॒चर॑न्ति सृ॒काह॑स्ता निष॒ङ्गिण॑: । तेषा॑ᳪ सहस्रयोज॒नेऽव॒ धन्वा॑नि तन्मसि
Transliteration
yé tī́rthāni prácāranti sr̥kā́hastā niṣáṅgiṇaḥ | téṣāṃ sahasrayojané ’vá dhánvāni tánmasi
Translation
ഹേ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരേ, ഹേ സൃകാ കൈയിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നവരേ, ഹേ നിഷങ്ഗം ധരിക്കുന്നവരേ—അവരുടെ ധനുസ്സുകളെ സഹസ്ര യോജന ദൂരത്ത് അവ താഴെയിടുക.
Padapatha (Word Analysis)
ये । ती॒र्थानि॑ । प्र॒चर॑न्ति । सृ॒का-ह॑स्ताः । निष॒ङ्गिणः॑ । तेषा॑म् । सहस्र-योज॒ने । अव॑ । धन्वा॑नि । तत् । म॒सि॒
Word by Word
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तीर्थानिfords; sacred crossings/places
तीर्थानि:
कर्म
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
प्रचरन्तिthey roam; they move about
प्रचरन्ति:
—
TypeVerb
Rootप्र + चर्
सृकाहस्ताःhaving ladles in their hands
सृकाहस्ताः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसृका + हस्त (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः)
निषङ्गिणःbearing a quiver; quiver-wearers
निषङ्गिणः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनिषङ्गिन् (प्रातिपदिक)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रयोजनेat/within a thousand yojanas
सहस्रयोजने:
अधिकरण
TypeNoun (locative expression)
Rootसहस्र-योजन (समास-प्रातिपदिक; कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुषभावः)
अवdown; away; off
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (अव्यय)
धन्वानिbows
धन्वानि:
कर्म (अर्थतः ‘अपकर्ष्यन्ति/अपहरन्ति’ इति भावे)
TypeNoun
Rootधन्वन्/धन्व (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मसिmeasure/mete out (you)
मसि:
—
TypeVerb
Rootमस् (धातु; ‘मसि’ इति लोट्/आशीर्लिङ्-रूपं परम्परया ‘मृश्/मस्’ ‘to measure/mark/mete out’ इत्यर्थे व्याख्यायते)
Entities Mentioned
R
Rudrāḥ (the Rudra-hosts/Marut-like fierce forms)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes