Mantra 10
Rishi: Vājasaneyin transmission (Yājñavalkya lineage attribution in later tradition)
Devata: Rudra Kapardin
Chandas: Yajus-formula with ṛgvedic diction; treated as yajus in praxis
Samhita Patha (Devanagari)
विज्यं॒ धनु॑: कप॒र्दिनो॒ विश॑ल्यो॒ वाण॑वाँ२ उ॒त । अने॑शन्नस्य॒ या इष॑व आ॒भुर॑स्य निषङ्ग॒धिः
Transliteration
víjyam dhánuḥ kapardíno víśalyo vā́ṇavāṁ2 utá | áneśann asya yā́ íṣava ā́bhur asya niṣaṅgadhíḥ
Translation
കപർദിൻ (ജടാധാരി)ന്റെ ധനുസ്സ് വിജ്യം (വില്ലുനൂൽ ഇല്ലാത്തത്) ആയിരിക്കട്ടെ; വിശല്യം (മുള്/കണ്ടം ഇല്ലാത്തത്) ആയിരിക്കട്ടെ, എങ്കിലും വാണവാൻ (അമ്പുകളുള്ളവൻ) ആയിരിക്കട്ടെ. അവന്റെ ഇഷവഃ (അമ്പുകൾ) ഹാനിരഹിതങ്ങളാകട്ടെ; അവന്റെ നിഷംഗധിഃ (തൂണീരും അതിന്റെ ആധാരവും) ഹാനിരഹിതമാകട്ടെ.
Padapatha (Word Analysis)
वि-ज्यम् । धनुः । कपर्दिनः । वि-शल्यः । वाण-वान् । उत । अनेशन् । अस्य । याः । इषवः । आभुः । अस्य । निषङ्ग-धिः
Word by Word
विज्यम्without a bowstring (unstrung)
विज्यम्:
विशेषण (कर्म/कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootविज्य (प्रातिपदिक; वि+ज्या ‘धनुषि प्रत्यञ्चा’)
धनुःbow
धनुः:
कर्म (आभुः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
कपर्दिनःof the matted-haired one (Rudra)
कपर्दिनः:
सम्बन्ध (अस्य इत्यर्थे) / षष्ठी-सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootकपर्दिन् (प्रातिपदिक)
विशल्यःunwounding; free from barbs/shafts (harmless)
विशल्यः:
कर्तृ (वाणवान् इत्यस्य विशेषण) / विशेषण
TypeAdjective
Rootविशल्य (प्रातिपदिक; वि+शल्/शल्य ‘शल्यरहित’)
वाणवान्having arrows
वाणवान्:
कर्तृ (अनेशन् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootवाणवत् (प्रातिपदिक; वाण ‘बाण’ + वत्)
उतand; also
उत:
समुच्चय/अन्वय (and/also)
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
अनेशन्they did not harm / they did not injure
अनेशन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootनश् (धातु; ‘नश्’ = नाशयति/क्षिणोति; यहाँ ‘न-ईश्’ इति न, अपि तु √नश्)
अस्यof him
अस्य:
सम्बन्ध (of him/this one)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
याःwhich (those)
याः:
कर्तृ (आभुः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इषवःarrows
इषवः:
कर्तृ (आभुः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइषु (प्रातिपदिक)
आभुःhave been / became / were
आभुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु) + आ- (उपसर्ग)
अस्यof him
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निषङ्गधिःthe quiver-holder / the bearer of the quiver
निषङ्गधिः:
कर्तृ/विशेष्य (अस्य इत्यस्य सम्बन्धी) अथवा नामपद
TypeNoun
Rootनिषङ्गधि (प्रातिपदिक; निषङ्ग ‘तूणीर/निषङ्ग’ + धि ‘धारण/आधार’)
Entities Mentioned
R
Rudra (Kapardin)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes