शिवमायाप्रभाववर्णनम् (Description of the Power/Effects of Śiva’s Māyā)

Verse 1

मुनय ऊचुः । ताततात महाभाग धन्यस्त्वं हि महामते । अद्भुतेयं कथा शंभोः श्राविता परभक्तिदा

മുനിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ താത, ഹേ താത, മഹാഭാഗ! ഹേ മഹാമതേ, നീ ധന്യൻ. ശംഭുവിന്റെ ഈ അത്ഭുതകഥ നീ ഞങ്ങൾക്ക് ശ്രവിപ്പിച്ചു; ഇത് പരമഭക്തി നൽകുന്നതാണ്.

Verse 2

पुनर्ब्रूहि कथां शंभोर्व्यास प्रश्नानुसारतः । सर्वज्ञस्त्वं व्यासशिष्यः शिवतत्त्वविचक्षणः

ഹേ വ്യാസാ, ചോദ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ശംഭുവിന്റെ പവിത്രകഥ വീണ്ടും പറയുക. നീ സർവ്വജ്ഞൻ, വ്യാസന്റെ ശിഷ്യൻ, ശിവതത്ത്വത്തിൽ വിവേചകനാണ്.

Verse 3

सूत उवाच । एवमेव गुरुर्व्यासः पृष्टवान्मेऽजसंभवम् । सनत्कुमारं सर्वज्ञं शिवभक्तं मुनीश्वरम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇതേവിധം എന്റെ ഗുരു വ്യാസൻ എന്നെയും, അജസംഭവനായ (ബ്രഹ്മാവിനെയും), സർവ്വജ്ഞനും ശിവഭക്തനുമായ മുനീശ്വരൻ സനത്കുമാരനെയും ചോദ്യം ചെയ്തിരുന്നു.

Verse 4

इति श्रीशिवमहापुराणे पंचम्यामुमासंहितायां शिवमायाप्रभाववर्णनं नाम चतुर्थो ऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ പഞ്ചമ ഗ്രന്ഥമായ ഉമാസംഹിതയിൽ “ശിവമായയുടെ പ്രഭാവവർണ്ണനം” എന്ന നാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 5

पुनर्ब्रूहि महादेव महिमानं विशेषतः । श्रद्धा च महती श्रोतुं मम तात प्रवर्द्धते

ഓ മഹാദേവാ, അങ്ങയുടെ മഹിമയെ പ്രത്യേകമായി വീണ്ടും അരുളിച്ചൊല്ലണമേ. ഓ താതാ, കേൾക്കാനുള്ള എന്റെ മഹാശ്രദ്ധ ദിനംപ്രതി വർദ്ധിക്കുന്നു।

Verse 6

महिम्ना येन शंभोस्तु येये लोके विमोहिताः । मायया ज्ञानमाहृत्य नानालीलाविहारिणः

ശംഭുവിന്റെ ആ മഹിമകൊണ്ട് ലോകത്തിലെ ജീവികൾ മോഹിതരാകുന്നു; അവന്റെ മായ അവരുടെ സത്യജ്ഞാനം അപഹരിച്ച്, അവർ നാനാവിധ ലീലകളിൽ വിഹരിച്ചുകൊണ്ട് അലയുന്നു।

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाबुद्धे शांकरीं सुखदां कथाम् । तस्याः श्रवणमात्रेण शिवे भक्तिः प्रजायते

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഓ മഹാബുദ്ധിയായ വ്യാസാ, സന്തോഷം പകരുന്ന ഈ ശാംകരീ കഥ കേൾക്കുക. ഇതിന്റെ ശ്രവണമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ശിവഭക്തി ജനിക്കുന്നു।

Verse 8

शिवस्सर्वेश्वरो देवस्सर्वात्मा सर्वदर्शनः । महिम्ना तस्य सर्वं हि व्याप्तं च सकलं जगत्

ശിവൻ സർവേശ്വരൻ, പരമദേവൻ, എല്ലാവരുടെയും അന്തരാത്മയും സർവദർശിയായ സാക്ഷിയും ആകുന്നു. അവന്റെ മഹിമകൊണ്ടുതന്നെ സമസ്ത ജഗത്ത് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 9

शिवस्यैव परा मूर्तिर्ब्रह्मविष्ण्वीश्वरात्मिका । सर्वभूतात्मभूताख्या त्रिलिंगा लिंगरूपिणी

ശിവന്റെ പരമമൂർത്തി ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഈശ്വരൻ എന്നിവരുടെ ആത്മസ്വരൂപം തന്നെയാണ്. അത് സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അന്തരാത്മയായി പ്രസിദ്ധം; ‘ത്രിലിംഗ’മായി സ്വയം ലിംഗരൂപത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു।

Verse 10

देवानां योनयश्चाष्टौ मानुषी नवमी च या । तिरश्चां योनयः पंच भवंत्येवं चतुर्द्दश

ദേവന്മാരുടെ യോനികൾ എട്ട്, ഒമ്പതാമത്തേത് മനുഷ്യയോനി, മൃഗങ്ങളുടെ യോനികൾ അഞ്ച്—ഇങ്ങനെ ആകെ പതിനാല് യോനികളുണ്ട്.

Verse 11

भूता वा वर्तमाना वा भविष्याश्चैव सर्वश । शिवात्सर्वे प्रवर्तंते लीयंते वृद्धिमागताः

ഭൂതം, വർത്തമാനം, ഭാവി എന്നിവയിലെ എല്ലാ ജീവികളും ശിവനിൽ നിന്ന് മാത്രം ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അവ വളർച്ച പ്രാപിച്ച് വീണ്ടും അവനിൽ തന്നെ ലയിക്കുന്നു.

Verse 12

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रचन्द्राणां देवदानवभोगिनाम् । गंधर्वाणां मनुष्याणामन्येषां वापि सर्वशः

ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, വിഷ്ണു, ചന്ദ്രൻ; ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, നാഗങ്ങൾ; ഗന്ധർവ്വന്മാർ, മനുഷ്യർ—മറ്റെല്ലാവർക്കും ഈ സത്യം ബാധകമാണ്.

Verse 13

बंधुर्मित्रमथाचार्य्यो रक्षन्नेताऽर्थवान्गुरुः । कल्पद्रुमोऽथ वा भ्राता पिता माता शिवो मतः

ശിവനെയാണ് ബന്ധുവും മിത്രവും ആചാര്യനും രക്ഷകനും ഗുരുവുമായി കരുതുന്നത്. അദ്ദേഹം കൽപവൃക്ഷം പോലെയാണ്—അദ്ദേഹം തന്നെയാണ് സഹോദരനും പിതാവും മാതാവും.

Verse 14

शिवस्सर्वमयः पुंसां स्वयं वेद्यः परात्परः । वक्तुं न शक्यते यश्च परं चानु परं च यत्

ശിവൻ സർവ്വജീവികളിലും സർവ്വമയൻ; സ്വയം അനുഭവിക്കേണ്ടവൻ, പരാത്പരൻ. വാക്കുകൾക്കതീതൻ—പരമനും, പരമാതീതനും അവൻ തന്നേ.

Verse 15

तन्माया परमा दिव्या सर्वत्र व्यापिनी मुने । तदधीनं जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्

ഹേ മുനേ, അവന്റെ മായ പരമവും ദിവ്യവും, സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ആ ശക്തിക്കധീനമായാണ് ഈ സർവ്വജഗത്—ദേവാസുരമാനുഷന്മാരോടുകൂടി—നിലകൊള്ളുന്നത്.

Verse 16

कामेन स्वसहायेन प्रबलेन मनोभुवा । सर्वः प्रधर्षितो वीरो विष्ण्वादिः प्रबलोऽपि हि

കാമൻ തന്റെ പ്രബല സഹായി—മനോഭവൻ (മനസ്സിൽ നിന്നുജനിച്ചവൻ)—സഹിതം എല്ലാ വീരന്മാരെയും കീഴടക്കി; വിഷ്ണുവാദി ബലവാന്മാരും പോലും വശപ്പെട്ടു.

Verse 17

शिवमायाप्रभावेणाभूद्धरिः काममोहितः । परस्त्रीधर्षणं चक्रे बहुवारं मुनीश्वर

ഹേ മുനീശ്വരാ, ശിവമായയുടെ പ്രഭാവംകൊണ്ട് ഹരി (വിഷ്ണു) കാമമോഹിതനായി, പരസ്ത്രീയെ അപമാനിച്ച് അതിക്രമം പലവട്ടം ചെയ്തു.

Verse 18

इन्द्रस्त्रिदशपो भूत्वा गौतमस्त्रीविमोहितः । पापं चकार दुष्टात्मा शापं प्राप मुनेस्तदा

ത്രിദശദേവാധിപനായ ഇന്ദ്രൻ ഗൗതമന്റെ ഭാര്യയിൽ മോഹിതനായി. ആ ദുഷ്ടചിത്തൻ പാപം ചെയ്തു; പിന്നെ മുനിയുടെ ശാപം പ്രാപിച്ചു.

Verse 19

पावकोऽपि जगच्छ्रेष्ठो मोहितश्शिवमायया । कामाधीनः कृतो गर्वात्ततस्तेनैव चोद्धृतः

ലോകശക്തികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പാവകൻ (അഗ്നി) പോലും ശിവമയായാൽ മോഹിതനായി. അഹങ്കാരത്താൽ കാമാധീനനാക്കപ്പെട്ടു; പിന്നെ അതേ (ശിവ) ശക്തിയാൽ വീണ്ടും ഉയർത്തി ഉദ್ಧരിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 20

जगत्प्राणोऽपि गर्वेण मोहितश्शिवमायया । कामेन निर्जितो व्यासश्चक्रेऽन्यस्त्रीरतिं पुरा

ജഗത്തിന്റെ പ്രാണസമനായ വ്യാസനും അഹങ്കാരത്താൽ ശിവമയായാൽ മോഹിതനായി. കാമം ജയിച്ചതിനാൽ, പുരാതനകാലത്ത് പരസ്ത്രീയോടു ആസക്തി കാണിച്ചു।

Verse 21

चण्डरश्मिस्तु मार्तण्डो मोहितश्शिवमायया । कामाकुलो बभूवाशु दृष्ट्वाश्वीं हयरूपधृक्

ഉഗ്രകിരണങ്ങളുള്ള മാർത്താണ്ഡൻ (സൂര്യൻ) പോലും ശിവമയായാൽ മോഹിതനായി. അശ്വിയെ കണ്ട ഉടൻ കാമാകുലനായി കുതിരരൂപം ധരിച്ചു।

Verse 22

चन्द्रश्च मोहितश्शम्भोर्मायया कामसंकुलः । गुरुपत्नीं जहाराथ युतस्तेनैव चोद्धृतः

ചന്ദ്രനും ശംഭുവിന്റെ മായയാൽ മോഹിതനായി കാമസങ്കുലനായി. ഗുരുപത്നിയെ അപഹരിച്ചു; എങ്കിലും അതേ പ്രഭുവാൽ വീണ്ടും ഉദ್ಧരിക്കപ്പെട്ടു മോചിതനായി।

Verse 23

पूर्वं तु मित्रावरुणौ घोरे तपसि संस्थितौ । मोहितौ तावपि मुनी शिवमायाविमोहितौ

പുരാതനകാലത്ത് മിത്രനും വരുണനും ഭീകരമായ തപസ്സിൽ സ്ഥാപിതരായിരുന്നു; എങ്കിലും ആ രണ്ടു മുനിമാരും ശിവമയായാൽ വിമോഹിതരായി മോഹിതരായി।

Verse 24

उर्वशीं तरुणीं दृष्ट्वा कामुको संबभूवतुः । मित्रः कुम्भे जहौ रेतो वरुणोऽपि तथा जले

യൗവനവതിയായ ഉർവശിയെ കണ്ടപ്പോൾ മിത്രനും വരുണനും കാമവശരായി. മിത്രൻ കുംഭത്തിൽ രേതസ് ഒഴിച്ചു; വരുണനും അതുപോലെ ജലത്തിൽ ഒഴിച്ചു.

Verse 25

ततः कुम्भात्समुत्पन्नो वसिष्ठो मित्रसंभवः । अगस्त्यो वरुणाज्जातो वडवाग्निसमद्युतिः

അതിനുശേഷം കുംഭത്തിൽ നിന്ന് മിത്രസംബന്ധിയായ വസിഷ്ഠൻ ഉദ്ഭവിച്ചു. വരുണനിൽ നിന്ന് അഗസ്ത്യൻ ജനിച്ചു; വഡവാഗ്നിപോലെ ദീപ്തിമാൻ.

Verse 26

दक्षश्च मोहितश्शंभोर्मायया ब्रह्मणस्सुतः । भ्रातृभिस्स भगिन्यां वै भोक्तुकामोऽभवत्पुरा

ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായ ദക്ഷനും ശംഭുവിന്റെ മായയാൽ മോഹിതനായി. പൂർവകാലത്ത് അവൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം സ്വന്തം സഹോദരിയെ ഭോഗിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിലായി.

Verse 27

ब्रह्मा च बहुवारं हि मोहितश्शिवमायया । अभवद्भोक्तुकामश्च स्वसुतायां परासु च

ബ്രഹ്മാവും പലവട്ടം ശിവമായയാൽ മോഹിതനായി. സ്വന്തം പുത്രിയോടും മറ്റു സ്ത്രീകളോടും പോലും ഭോഗകാമനയിൽ ആകപ്പെട്ടുവന്നു.

Verse 28

च्यवनोऽपि महायोगी मोहितश्शिवमायया । सुकन्यया विजह्रे स कामासक्तो बभूव ह

മഹായോഗിയായ ച്യവനനും ശിവമായയാൽ മോഹിതനായി. സുകന്യയോടൊപ്പം വിഹരിക്കുമ്പോൾ അവൻ തീർച്ചയായും കാമാസക്തനായി.

Verse 29

कश्यपः शिवमायातो मोहितः कामसंकुलः । ययाचे कन्यकां मोहाद्धन्वनो नृपतेः पुरा

ശിവമായാവശനായി കശ്യപമുനി മോഹിതനായി കാമാകുലനായി; ആ ഭ്രമത്തിൽ ഒരിക്കൽ ധന്വൻ രാജാവിനോട് അവന്റെ കന്യയെ യാചിച്ചു.

Verse 30

गरुडः शांडिलीं कन्यां नेतुकामस्सुमोहितः । विज्ञातस्तु तया सद्यो दग्धपक्षो बभूव ह

ശാണ്ഡിലീ കന്യയെ കൊണ്ടുപോകാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഗരുഡൻ അത്യന്തം മോഹിതനായിരുന്നു; എന്നാൽ അവൾ ഉടൻ തന്നെ അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, അപ്പോൾതന്നെ അവന്റെ ചിറകുകൾ ദഗ്ധമായി.

Verse 31

विभांडको मुनिर्नारीं दृष्ट्वा कामवशं गतः । ऋष्यशृङ्गः सुतस्तस्य मृग्यां जातश्शिवाज्ञया

വിഭാണ്ഡക മുനി സ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ കാമവശനായി; ശിവാജ്ഞയാൽ അവന്റെ പുത്രൻ ഋഷ്യശൃംഗൻ ഒരു മൃഗിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചു.

Verse 32

गौतमश्च मुनिश्शंभोर्मायामोहितमानसः । दृष्ट्वा शारद्वतीं नग्नां रराम क्षुभितस्तया

ശംഭുവിന്റെ മായയിൽ മോഹിതമായ മനസ്സുള്ള ഗൗതമമുനി ശാരദ്വതിയെ നഗ്നയായി കണ്ടപ്പോൾ അവളാൽ ക്ഷുബ്ധനായി രതിസുഖത്തിൽ രമിച്ചു.

Verse 33

रेतः स्कन्नं दधार स्वं द्रोण्यां चैव स तापसः । तस्माच्च कलशाज्जातो द्रोणश्शस्त्रभृतां वरः

ആ തപസ്വി തന്റെ സ്ഖലിത രേതസ് ദ്രോണിയിൽ സൂക്ഷിച്ചു; അതേ കലശത്തിൽ നിന്നാണ് ദ്രോണൻ ജനിച്ചത്—ശസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 34

पराशरो महायोगी मोहितश्शिवमायया । मत्स्योदर्या च चिक्रीडे कुमार्या दाशकन्यया

മഹായോഗിയായ പരാശരൻ ശിവമായയിൽ മോഹിതനായി; മത്സ്യോദരി എന്ന മത്സ്യക്കാരി കന്യകയോടൊപ്പം അദ്ദേഹം ക്രീഡിച്ചു.

Verse 35

विश्वमित्रो बभूवाथ मोहितश्शिवमायया । रेमे मेनकया व्यास वने कामवशं गतः

അപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രനും ശിവമായയിൽ മോഹിതനായി; ഹേ വ്യാസാ, കാമവശനായി വനത്തിൽ മേനകയോടൊപ്പം അദ്ദേഹം ക്രീഡിച്ചു.

Verse 36

वसिष्ठेन विरोधं तु कृतवान्नष्टचेतनः । पुनः शिवप्रासादाच्च ब्राह्मणोऽभूत्स एव वै

വിവേകം നഷ്ടപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം വസിഷ്ഠനോടു വിരോധം ചെയ്തു; എങ്കിലും ഭഗവാൻ ശിവന്റെ പ്രസാദത്താൽ അതേ വ്യക്തി വീണ്ടും നിശ്ചയമായും ബ്രാഹ്മണനായി പുനഃസ്ഥാപിതനായി.

Verse 37

रावणो वैश्रवाः कामी बभूव शिवमायया । सीतां जह्रे कुबुद्धिस्तु मोहितो मृत्युमाप च

വൈശ്രവണവംശജനായ രാവണൻ ശിവമായയിൽ മോഹിതനായി കാമാസക്തനായി; കുബുദ്ധിയും മോഹവും കൊണ്ട് സീതയെ അപഹരിച്ചു, ഒടുവിൽ മരണവും പ്രാപിച്ചു.

Verse 38

बृहस्पतिर्मुनिवरो मोहितश्शिवमायया । भ्रातृपत्न्या वशी रेमे भरद्वाजस्ततोऽभवत्

മുനിവരനായ ബൃഹസ്പതി ശിവമായയിൽ മോഹിതനായി, സഹോദരന്റെ ഭാര്യയുടെ വശനായി അവളോടൊപ്പം രമിച്ചു; ആ സംഗമത്തിൽ നിന്ന് ഭരദ്വാജൻ ജനിച്ചു.

Verse 39

इति मायाप्रभावो हि शंकरस्य महात्मनः । वर्णितस्ते मया व्यास किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

ഹേ വ്യാസാ! മഹാത്മാവായ ശങ്കരന്റെ മായാശക്തിയുടെ അത്ഭുതപ്രഭാവം ഞാൻ നിനക്കു വിവരിച്ചു. ഇനി നീ മറ്റെന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?