
ഈ അധ്യായത്തിൽ സൂത–ശൗനക സംവാദരൂപത്തിൽ സൂതൻ കശ്യപനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭാര്യമാർ—അദിതി, ദിതി, സുരസാ, ഇളാ, ദനു, സുരഭി, വിനതാ, താമ്രാ, ക്രോധവശാ മുതലായവർ—എന്നിവരെ നിരത്തിക്കാട്ടി, മുൻ മന്വന്തരങ്ങളിലെ അവരുടെ സന്താനപരമ്പര വിശദീകരിക്കുന്നു. മുഖ്യവിഷയം: തുഷിത ദേവഗണം ലോകഹിതാർത്ഥം ഒന്നിച്ചുകൂടി അദിതിയിൽ പ്രവേശിച്ച് അടുത്ത ചക്രത്തിൽ ജന്മം പ്രാപിച്ച് ദ്വാദശ ആദിത്യരായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു എന്നതാണ്. വിഷ്ണു, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ), ആര്യമാ, ധാതാ, ത്വഷ്ടാ, പൂഷാ, വിവസ്വാൻ, സവിതാ, മിത്രൻ, വരുണൻ, അംശൻ, ഭഗൻ എന്നീ ആദിത്യരുടെ നാമങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, സൂര്യതത്ത്വം, ക്രമസംരക്ഷണം, അധികാരം, സമൃദ്ധി എന്നിവയുടെ ദൈവിക ഭരണവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന് സോമന്റെ ഇരുപത്തേഴു ഭാര്യമാരെയും അവരുടെ ദീപ്തിമാന സന്തതിയെയും പരാമർശിച്ച് നക്ഷത്ര–കാലഗണനയുടെ തത്ത്വം വിപുലമാക്കുന്നു. മന്വന്തരചക്രത്തിൽ നാമരൂപങ്ങൾ മാറിയാലും ദൈവിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്ന വിധം പുരാണരീതിയിൽ ഈ അധ്യായം കാണിക്കുന്നു.
Verse 1
सूत उवाच । अदितिर्दितिश्च सुरसारिष्टेला दनुरेव च । सुरभिर्विनता चेला ताम्रा क्रोधवशा तथा
സൂതൻ പറഞ്ഞു—അദിതി, ദിതി; സുരസാ, അരിഷ്ടാ, ഇലാ, ദനു; സുരഭി, വിനതാ, ചേലാ, താമ്രാ, കൂടാതെ ക്രോധവശാ—ഇവയെല്ലാം ക്രമമായി।
Verse 2
कदूर्मुनिश्च विप्रेन्द्र तास्वपत्यानि मे शृणु । पूर्वमन्वंतरे श्रेष्ठे द्वादशासन्सुरोत्तमाः
ഹേ വിപ്രേന്ദ്ര കദൂർമുനേ, അവരിൽ നിന്നു ജനിച്ച സന്തതികളെ എന്നിൽ നിന്നു കേൾക്കുക. ശ്രേഷ്ഠമായ മുൻ മന്വന്തരത്തിൽ പന്ത്രണ്ട് ദേവോത്തമർ ഉണ്ടായിരുന്നു।
Verse 3
तुषिता नाम तेऽन्योन्यमूचुर्वैवस्वतेंतरे । उपस्थिते सुयशसश्चाक्षुषस्यांतरे मनोः
അപ്പോൾ തുഷിതന്മാരായ ദേവന്മാർ പരസ്പരം പറഞ്ഞു—“വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിൽ, ചാക്ഷുഷ മന്വന്തരത്തിലെ സുകീർത്തിയുള്ള മനു സഭയിൽ സന്നിഹിതനായപ്പോൾ…।”
Verse 4
हिताय सर्वलोकानां समागम्य परस्परम् । आगच्छतस्तु तानूचुरदितिं च प्रविश्य वै
സകല ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി അവർ പരസ്പരം കൂടിച്ചേർന്ന് ആലോചിച്ചു. പിന്നെ പുറപ്പെടുമ്പോൾ മാതാവായ അദിതിയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവളോടു പറഞ്ഞു.
Verse 5
मन्वंतरे प्रसूयामस्सतां श्रेयो भविष्यति । एवमुक्तास्तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः
അവർ പറഞ്ഞു—“വരാനിരിക്കുന്ന മന്വന്തരത്തിൽ ഞങ്ങൾ ജന്മം എടുക്കും; അത് സജ്ജനരുടെ ശ്രേയസ്സിന് കാരണമാകും.” ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തിൽ അവർ എല്ലാവരും അതുപോലെ നിശ്ചയിച്ചു.
Verse 6
मारीचात्कश्यपाज्जातास्तेऽदित्यां दक्षकन्यया । तत्र विष्णुश्च शक्रश्च जज्ञाते पुनरेव हि
മരീചിയിൽ നിന്ന് കശ്യപൻ ജനിച്ചു; കശ്യപനിൽ നിന്ന് ദക്ഷകുമാരിയായ അദിതിയുടെ വഴി ആ ദിവ്യ ദേവഗണങ്ങൾ ജനിച്ചു. അതേ വംശത്തിൽ വിഷ്ണുവും ശക്രനും (ഇന്ദ്രനും) വീണ്ടും ജനിച്ചു.
Verse 7
अर्यमा चैव धाता च त्वष्टा पूषा तथैव च । विवस्वान्सविता चैव मित्रावरुण एव च
അര്യമാ, ധാതാ, ത്വഷ്ടാ, പൂഷാ, വിവസ്വാൻ, സവിതൃ, കൂടാതെ മിത്രനും വരുണനും—ഇവരെല്ലാം ഈ പുണ്യവൃത്താന്തത്തിൽ ദേവപ്രാദുർഭാവങ്ങളായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 8
अंशो भगश्चातितेजा आदित्या द्वादश स्मृताः । पूर्वमासन्ये तुषितास्सुराः
അംശ, ഭഗ, അതിതേജസ്—ഇവരും ദ്വാദശ ആദിത്യന്മാരിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. പുരാതനകാലത്ത് തുഷിതർ എന്നറിയപ്പെട്ട ദേവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
Verse 9
पुरैव तस्यांतरे तु आदित्या द्वादश स्मृताः । इति प्रोक्तानि क्रमशोऽदित्यपत्यानि शौनक
ഹേ ശൗനകാ, അതേ വൃത്താന്തത്തിൽ ആദിത്യർ പന്ത്രണ്ടാണെന്ന് മുമ്പേ സ്മരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; അതിനാൽ അദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ ക്രമമായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു.
Verse 10
सप्तविंशति याः प्रोक्तास्सोमपत्न्योऽथ सुव्रताः । तासामपत्यान्यभवन्दीप्तयोऽमिततेजसः
മുമ്പ് പ്രസ്താവിച്ച സോമന്റെ ഇരുപത്തേഴു സുവ്രതാ പത്നിമാരിൽ നിന്നു സന്തതി ജനിച്ചു—ദീപ്തിമാന്മാർ, അപാര തേജസ്സാൽ പ്രകാശിക്കുന്നവർ।
Verse 11
अरिष्टनेमिपत्नीनामपत्यानीह षोडश । बहुपुत्रस्य विदुषश्चतस्रो यास्सुताः स्मृताः
ഇവിടെ അരിഷ്ടനേമിയുടെ ഭാര്യമാർക്ക് പതിനാറു സന്താനം ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു. ജ്ഞാനിയായ ബഹുപുത്രന്റെ നാല് പുത്രിമാരും പരമ്പരയിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 12
कृशाश्वस्य तु देवर्षे देवप्रहरणाः स्मृताः । भार्म्यायामर्चिषि मुने धूम्रकेशस्तथैव च
ഹേ ദേവർഷി കൃശാശ്വാ! ഇവ ദേവപ്രഹരണങ്ങൾ—ദിവ്യായുധങ്ങൾ—എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ മുനേ, ഭാർമ്യാ, അർച്ചിഷി, ധൂമ്രകേശ എന്ന പേരുകളിലും അവ തന്നെ പ്രസിദ്ധം.
Verse 13
स्वधा सती च द्वे पत्न्यौ स्वधा ज्येष्ठा सती परा । स्वधासूत पितॄन्वेदमथर्वाङ्गिरसं सती
സ്വധയും സതിയും അവന്റെ രണ്ട് ഭാര്യമാർ—സ്വധ ജ്യേഷ്ഠ, സതി മറ്റേത്. സ്വധയിൽ നിന്ന് പിതൃദേവന്മാർ ജനിച്ചു; സതിയിൽ നിന്ന് അഥർവാംഗിരസ വേദം (അഥർവ പരമ്പര) പ്രകാശിച്ചു.
Verse 14
एते युगसहस्रांते जायंते पुनरेव हि । सर्वदेवनिकायाश्च त्रयस्त्रिंशत्तु कामजाः
ആയിരം യുഗങ്ങളുടെ അവസാനം ഇവർ എല്ലാം തീർച്ചയായും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു. സമസ്ത ദേവഗണം—അഥവാ മുപ്പത്തിമൂന്ന്—കാമം (ഇച്ഛ) മൂലം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു.
Verse 15
यथा सूर्य्यस्य नित्यं हि उदयास्तमयाविह । एवं देवानिकास्ते च संभवंति युगेयुगे
സൂര്യന് നിത്യമായി ഉദയവും അസ്തമയവും ഉള്ളതുപോലെ, ദേവഗണങ്ങളും യുഗം യുഗമായി വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു ലയിക്കുന്നു।
Verse 16
दित्यां बभूवतुः पुत्रौ कश्यपादिति नः श्रुतम् । हिरण्यकशिपुश्चैव हिरण्याक्षश्च वीर्यवान्
ഞങ്ങൾ കേട്ടിരിക്കുന്നു—ദിതിയിൽ നിന്ന് കശ്യപനാൽ രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു: ഹിരണ്യകശിപുവും വീര്യവാനായ ഹിരണ്യാക്ഷനും.
Verse 17
सिंहिका ह्यभवत्कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः । हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः प्रथितौजसः
സിംഹികാ എന്നൊരു കന്യ ജനിച്ചു; അവൾ വിപ്രചിത്തിയുടെ ഭാര്യയായി (പരിഗ്രഹമായി) സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു. ഹിരണ്യകശിപുവിന് നാലു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ തേജസ്സും പരാക്രമവും കൊണ്ടു പ്രസിദ്ധർ ആയിരുന്നു.
Verse 18
अनुह्रादश्च ह्रादश्च संह्रादश्चैव वीर्यवान् । प्रह्रादश्चानुजस्तत्र विष्णुभक्तिविचारधीः
ആ വംശത്തിൽ അനുഹ്രാദൻ, ഹ്രാദൻ, സംഹ്രാദൻ—മൂവരും പരാക്രമശാലികൾ ആയിരുന്നു; അവിടെ ഇളയവനായ പ്രഹ്ലാദനും ഉണ്ടായിരുന്നു, അവന്റെ ബുദ്ധി ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ഭക്തിവിചാരത്തിൽ ലീനമായിരുന്നു।
Verse 19
अनुह्रादस्य सूर्यायां पुलोमा महिषस्तथा । ह्रादस्य धमनिर्भार्यासूत वातापिमिल्वलम्
അനുഹ്രാദന്റെ ഭാര്യ സൂര്യായയിൽ പുളോമ മഹിഷനെ പ്രസവിച്ചു; ഹ്രാദന്റെ ഭാര്യ ധമനീ വാതാപിയെയും ഇൽവലയെയും പ്രസവിച്ചു।
Verse 20
संह्रादस्य कृतिर्भार्यासूतः पंचजनं ततः । विरोचनस्तु प्राह्रादिर्देव्यास्तस्याभवद्बलिः
സംഹ്രാദന്റെ ഭാര്യ കൃതി പിന്നീട് പഞ്ചജനനെ പ്രസവിച്ചു; പ്രഹ്ലാദന്റെ പുത്രനായ വിരോചനന് ദേവീ എന്ന ഭാര്യയുണ്ടായിരുന്നു, അവളിൽ നിന്നാണ് ബലി ജനിച്ചത്।
Verse 21
बलेः पुत्रशतं त्वासीदशनायां मुनीश्वर । बलिरासीन्महाशैवः शिवभक्तिपरायणः
ഹേ മുനീശ്വരാ! അശനയിൽ നിന്ന് ബലിക്കു നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. ബലി സ്വയം മഹാശൈവൻ—ശിവഭക്തിയിൽ അചഞ്ചലമായി പരായണൻ.
Verse 22
दानशील उदारश्च पुण्यकीर्ति तपाः स्मृतः । तत्पुत्रो बाणनामा यत्सोऽषि शैववरस्सुधीः । यस्संतोष्य शिवं सम्यग्गाणपत्यमवाप ह
അവൻ ‘തപാഃ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ—ദാനശീലനും ഉദാരനും പുണ്യകീർത്തിയുള്ളവനും. അവന്റെ പുത്രൻ ‘ബാണ’ എന്ന പേരുള്ളവൻ; അവനും ശ്രേഷ്ഠ ശൈവനും സുദീയും. അവൻ ശിവനെ യഥാവിധി സന്തോഷിപ്പിച്ച് ഗണപത്യപദം (ശിവഗണങ്ങളുടെ നായകത്വം) പ്രാപിച്ചു.
Verse 23
सा कथा श्रुतपूर्वा ते बाणस्य हि महात्मनः । कृष्णं यस्समरे वीरस्सुप्रसन्नं चकार ह
ആ മഹാത്മാവായ ബാണന്റെ ആ കഥ നീ മുമ്പേ കേട്ടിട്ടുണ്ടോ—യുദ്ധത്തിൽ ആ വീരൻ കൃഷ്ണനെ അത്യന്തം പ്രസന്നനാക്കിയതു?
Verse 24
हिरण्याक्षसुताः पंच पंडितास्तु महाबलाः । कुकुरः शकुनिश्चैव भूतसंतापनस्तथा
ഹിരണ്യാക്ഷന് അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—പണ്ഡിതരും മഹാബലവാന്മാരും—കുകുരൻ, ശകുനി, ഭൂതസന്താപനൻ മുതലായവർ।
Verse 25
महानादश्च विक्रांतः कालनाभस्तथैव च । इत्युक्ता दितिपुत्राश्च दनोः पुत्रान्मुने शृणु
മഹാനാദൻ, വിക്രാന്തൻ, കൂടാതെ കാലനാഭൻ—ഇവർ ദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ എന്നു പറയപ്പെട്ടു. ഇനി, ഹേ മുനേ, ദനുവിന്റെ പുത്രന്മാരെ കേൾക്കുക।
Verse 26
अभवन्दनुपुत्राश्च शतं तीव्रपराक्रमाः । अयोमुखश्शंबरश्च कपोलो वामनस्तथा
ദനുവിനും നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരുടെ പരാക്രമം അതിതീവ്രം—അയോമുഖൻ, ശംബർ, കപോലൻ, വാമനൻ മുതലായവർ।
Verse 27
वैश्वानरः पुलोमा च विद्रावणमहाशिरौ । स्वर्भानुर्वृषपर्वा च विप्रचित्तिश्च वीर्यवान्
കൂടാതെ വൈശ്വാനരൻ, പുലോമാ, വിദ്രാവണൻ, മഹാശിരസ്, സ്വർഭാനു, വൃഷപർവാ, വീര്യവാനായ വിപ്രചിത്തി എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു।
Verse 28
एते सर्वे दनोः पुत्राः कश्यपादनुजज्ञिरे । एषां पुत्राञ्च्छृणु मुने प्रसंगाद्वच्मि तेऽनघ
ഇവർ എല്ലാവരും ദനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ; കശ്യപനിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്. ഹേ പാപരഹിത മുനേ, ഇവരുടെ പുത്രന്മാരെ കേൾക്കുക; പ്രസംഗാനുസാരം ഞാൻ നിന്നോട് പറയും।
Verse 29
स्वभार्नोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची सुता । उपदानवी हयशिरा शर्म्मिष्ठा वार्षपर्वणी
സ്വഭാനുവിൽ നിന്നു കന്യ പ്രഭ ജനിച്ചു; പുലോമനിൽ നിന്നു അവന്റെ പുത്രി ശചീ ജനിച്ചു. ഉപദാനവിയിൽ നിന്നു ഹയശീരാ ജനിച്ചു; കൂടാതെ വൃഷപർവണന്റെ പുത്രി ശർമിഷ്ഠയും (ജനിച്ചു)।
Verse 30
पुलोमा पुलोमिका चैव वैश्वानरसुते उभे । बह्वपत्ये महावीर्य्ये मारीचेस्तु परिग्रहः
വൈശ്വാനരന്റെ രണ്ടു പുത്രിമാർ—പുലോമയും പുലോമികയും—ബഹുസന്താനവതികളായും മഹാവീര്യശാലിനികളായും; അവർ മരീചി മുനിയുടെ പത്നിമാരായി.
Verse 31
तयोः पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवनन्दनाः । मरीचिर्जनयामास महता तपसान्वितः
മഹത്തായ തപസ്സോടെ യുക്തനായ മരീചി അവർക്കായി ദാനവകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠരായ അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു।
Verse 32
इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्या मुमासंहितायां कश्यपवंशवर्णनं नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ പഞ്ചമഭാഗമായ ഉമാസംഹിതയിൽ ‘കശ്യപവംശവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।
Verse 33
पितामहप्रसादेन ये हताः सव्यसाचिना । सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तेस्सुतास्तथा
പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) പ്രസാദത്താൽ സവ്യസാചി (അർജുനൻ) വധിച്ചവർ വീണ്ടും സിംഹികയിൽ നിന്നു ജനിച്ചു; അതുപോലെ വിപ്രചിത്തിയുടെ പുത്രന്മാരുമായി കൂടി ആവിർഭവിച്ചു।
Verse 34
दैत्यदानवसंयोगाज्जातास्तीव्रपराक्रमाः । सैंहिकेया इति ख्यातास्त्रयोदश महाबलाः
ദൈത്യന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും സംയോഗത്തിൽ നിന്ന് അത്യന്തം പരാക്രമശാലികളും മഹാബലികളും ആയ പതിമൂന്നു പേർ ജനിച്ചു. അവർ ‘സൈംഹികേയർ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധരായി.
Verse 35
राहुः शल्यो सुबलिनो बलश्चैव महाबलः । वातापिर्नमुचिश्चैवाथेल्वलः स्वसृपस्तथा
രാഹു, ശല്യൻ, സുബലി, ബലൻ, മഹാബലൻ; വാതാപി, നമുചി; പിന്നെ എൽവലനും സ്വസൃപനും—ഇവരെല്ലാം ഇവിടെ എണ്ണിപ്പറയപ്പെട്ടവർ ആകുന്നു.
Verse 36
अजिको नरकश्चैव कालनाभस्तथैव च । शरमाणश्शरकल्पश्च एते वंशविवर्द्धनाः
അജികൻ, നരകൻ, കാലനാഭൻ, ശരമാണൻ, ശരകൽപൻ—ഇവരാണ് വംശം വർദ്ധിപ്പിച്ചവർ, കുലത്തെ പുഷ്ടിപ്പെടുത്തിയവർ.
Verse 37
एषां पुत्राश्च पौत्राश्च दनुवंशविवर्द्धनाः । बहवश्च समुद्भूता विस्तरत्वान्न वर्णिताः
ഇവരുടെ പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും ദനുവംശത്തെ വർദ്ധിപ്പിച്ചവർ ആയിരുന്നു. അവർ അനേകർ ഉദ്ഭവിച്ചു; വിവരണം അതിവിസ്തൃതമാകുന്നതിനാൽ ഇവിടെ വിശദീകരിച്ചിട്ടില്ല.
Verse 38
संह्रादस्य तु दैतेया निवातकवचाः कुले । उत्पन्ना मरुतस्तस्मिंस्तपसा भावितात्मनः
സംഹ്രാദനിൽ നിന്നുതന്നെ ദൈത്യവംശത്തിൽ നിവാതകവചർ ജനിച്ചു. തപസ്സാൽ ശുദ്ധീകരിച്ച അന്തഃകരണമുള്ള ആ തപസ്വിയിൽ നിന്നു മരുത്ഗണങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു॥
Verse 39
षण्मुखाद्या महासत्त्वास्ताम्रायाः परिकीर्तिताः । काकी श्येनी च भासी च सुग्रीवी च शुकी तथा
ഷൺമുഖാദി മഹാസത്ത്വങ്ങൾ താമ്രയുടെ സന്തതിയെന്നു പ്രസിദ്ധം. (അവരിൽ) കാകീ, ശ്യേനീ, ഭാസീ, സുഗ്രീവീ, ശുകീ എന്നിവരും ഉൾപ്പെടുന്നു॥
Verse 40
गृद्ध्रिकाश्वी ह्युलूकी च ताम्रा कन्याः प्रकीर्तिताः । काकी काकानजनयदुलूकी प्रत्युलूककान्
ഗൃദ്ധ്രികാശ്വീ, ഉലൂകീ, താമ്രാ—ഇവൾക്കുള്ള പുത്രിമാരെന്ന് പ്രസിദ്ധം. കാകീ കാക്കകളെ ജനിപ്പിച്ചു; ഉലൂകീ പ്രത്യുലൂകങ്ങളെ (ഒരു വിഭാഗം മൂങ്ങകൾ) ജനിപ്പിച്ചു.
Verse 41
श्येनी श्येनांस्तथा भासी भासा न्गृद्धी तु गृध्रकान् । शुकी शुकानजनयत्सुग्रीवी शुभपक्षिणः
ശ്യേനി ശ്യേനങ്ങളെ (പരുന്തുകൾ) ജനിപ്പിച്ചു; അതുപോലെ ഭാസീ ഭാസപക്ഷികളെ ജനിപ്പിച്ചു; ഗൃദ്ധീ ഗൃധ്രങ്ങളെ (കഴുകുകൾ) ജനിപ്പിച്ചു. ശുകീ തത്തകളെ ജനിപ്പിച്ചു; സുഗ്രീവീ ശുഭപക്ഷികളെ ജനിപ്പിച്ചു.
Verse 42
अश्वानुष्ट्रान्गर्दभांश्च ताम्रा च कश्यपप्रिया । जनयामास चेत्येवं ताम्रावंशाः प्रकीर्तिताः
കശ്യപപ്രിയയായ താമ്രാ കുതിരകൾ, ഒട്ടകങ്ങൾ, കഴുതകൾ എന്നിവയെ ജനിപ്പിച്ചു. ഇങ്ങനെ താമ്രയിൽ നിന്നുള്ള വംശങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 43
विनतायाश्च पुत्रौ द्वावरुणो गरुडस्तथा । सुपर्णः पततां श्रेष्ठो नारुणस्स्वेन कर्मणा
വിനതയ്ക്കു രണ്ടു പുത്രന്മാർ—അരുണനും ഗരുഡനും. ‘സുപർണൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഗരുഡൻ പറക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ; അരുണൻ തന്റെ നിയത കർമത്താൽ, സൂര്യന്റെ സാരഥിയായി, പ്രസിദ്ധൻ.
Verse 44
सुरसायास्सहस्रं तु सर्पाणाममितौजसाम् । अनेकशिरसां तेषां खेचराणां महात्मनाम्
സുരസയ്ക്കു ആയിരം സർപ്പങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർക്കു അളവറ്റ തേജസ്സുണ്ടായിരുന്നു. അവർ മഹാത്മാക്കൾ, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ; അവരിൽ പലർക്കും അനേകം ശിരസ്സുകൾ (ഫണങ്ങൾ) ഉണ്ടായിരുന്നു.
Verse 45
येषां प्रधाना राजानः शेषवासुकितक्षकाः । ऐरावतो महापद्मः कंबलाश्वतरावुभौ
അവരിൽ പ്രധാന നാഗരാജാക്കന്മാർ ശേഷൻ, വാസുകി, തക്ഷകൻ; കൂടാതെ ഐരാവതൻ, മഹാപദ്മൻ, ഇരുവരായ കംബലനും അശ്വതരനും ആകുന്നു.
Verse 46
ऐलापुत्रस्तथा पद्मः कर्कोटकधनंजयौ । महानीलमहाकर्णौ धृतराष्ट्रो बलाहकः
ഐലാപുത്രനും പദ്മനും; കർക്കോടകനും ധനഞ്ജയനും; മഹാനീലനും മഹാകർണനും; കൂടാതെ ധൃതരാഷ്ട്രനും ബലാഹകനും—ഇവർ പ്രസിദ്ധ നാഗന്മാർ.
Verse 47
कुहरः पुष्पदन्तश्च दुर्मुखास्सुमुखस्तथा । बहुशः खररोमा च पाणिरित्येवमादयः
കുഹരൻ, പുഷ്പദന്തൻ, ദുര്മുഖൻ, സുമുഖൻ; അതുപോലെ ബഹുശ, ഖരരോമാ, പാണി—ഇത്യാദികളും മറ്റും ഉണ്ടായിരുന്നു.
Verse 48
गणाः क्रोधवशायाश्च तस्यास्सर्वे च दंष्ट्रिणः । अंडजाः पक्षिणोऽब्जाश्च वराह्याः पशवो मताः
അവളുടെ എല്ലാ ഗണങ്ങളും ക്രോധവശത്തിലായിരുന്നു; എല്ലാവരും ദംഷ്ട്രയുക്തരായിരുന്നു. അവർ വരാഹീദേവിയുടെ മൃഗങ്ങളായി കരുതപ്പെട്ടു—അണ്ഡജരും, പക്ഷികളും, ജലജരുമ്.
Verse 49
अनायुषायाः पुत्राश्च पंचाशच्च महाबलाः । अभवन्बलवृक्षौ च विक्षरोऽथ बृहंस्तथा
അനായുഷയിൽ നിന്ന് അമ്പത് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; എല്ലാവരും അതിമഹാബലവാന്മാർ. അവരിൽ ബലവൃക്ഷൻ, വിക്ഷരൻ, ബൃഹംസ് എന്നിവരാണ് പ്രത്യേകമായി പ്രസിദ്ധർ.
Verse 50
शशांस्तु जनयामास सुररभिर्महिषांस्तथा । इला वृक्षांल्लता वल्लीस्तृणजातीस्तु सर्वशः
സുരഭി മുയലുകളെയും അതുപോലെ മഹിഷങ്ങളെയും പ്രസവിച്ചു. ഇലയിൽ നിന്ന് വൃക്ഷങ്ങളും ലതകളും വള്ളികളും എല്ലാ തരത്തിലുള്ള പുല്ലിനങ്ങളും എല്ലാടവും ഉദിച്ചു.
Verse 51
खशा तु यक्षरक्षांसि मुनिरप्सरसस्तथा । अरिष्टासूत सर्पांश्च प्रभावैर्मानवोत्तमान्
ഖശന്മാർ, യക്ഷ-രാക്ഷസന്മാർ, മുനിമാർ, അപ്സരസ്സുകൾ, കൂടാതെ അരിഷ്ടയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച സർപ്പങ്ങളും—തത്തത്ത പ്രഭാവങ്ങളാൽ മനുഷ്യരിൽ ഉത്തമരായി തെളിഞ്ഞു.
Verse 52
एते कश्यपदायादाः कीर्तितास्ते मुनीश्वर । येषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशोऽथ सहस्रशः
ഹേ മുനീശ്വരാ! കശ്യപന്റെ ഈ വംശജരെ നിനക്കു യഥാവിധി വിവരിച്ചു—അവരുടെ പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും നൂറുകളായും ആയിരങ്ങളായും എണ്ണപ്പെടുന്നു.
The chapter argues through narrative genealogy that divine offices persist across manvantara cycles: the Tuṣitas convene for lokahita, enter Aditi, and are reborn as the twelve Ādityas—linking cosmic administration to cyclical rebirth rather than one-time creation.
Genealogy functions as a symbolic map of cosmic law: Aditi represents an ordering matrix for devas, the Ādityas signify solar governance (ṛta/dharma, sovereignty, prosperity), and the Soma-wives gesture to calendrical/astral structuring—time itself as a theological instrument.
No distinct Śiva/Umā form is foregrounded in the sampled verses; the chapter is primarily cosmological and genealogical. Its Śaiva contribution is contextual: it embeds pan-Indic deities (e.g., Viṣṇu, Indra, Ādityas) within the Śiva Purāṇa’s larger Śaiva interpretive frame.