सृष्टिवर्णनम् (Cosmogony and the Roles of the Trimūrti)

Verse 1

शौनक उवाच । श्रुतं मे महदाख्यानं यत्त्वया परिकीर्तितम् । सनत्कुमारकालेयसंवादं परमार्थदम्

ശൗനകൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾ കീർത്തിച്ച ആ മഹാഖ്യാനം ഞാൻ ശ്രവിച്ചു; സനത്കുമാരനും കാലേയനും തമ്മിലുള്ള ആ സംവാദം പരമാർത്ഥദായകമാണ്.

Verse 2

अतोहं श्रोतुमिच्छामि यथा सर्गस्तु ब्रह्मणः । समुत्पन्नं तु मे ब्रूहि यथा व्यासाच्च ते श्रुतम्

അതുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടി എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിച്ചു എന്ന് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ വ്യാസനിൽ നിന്ന് കേട്ടതുപോലെ തന്നെ എനിക്ക് വ്യക്തമായി പറയുക.

Verse 3

सूत उवाच । मुने शृणु कथां दिव्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् । कथ्यमानां मया चित्रां बह्वर्थां श्रुतविस्तराम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ, സർവ്വപാപനാശിനിയായ ഈ ദിവ്യകഥ ശ്രവിക്കൂ. ഞാൻ പറയുന്ന ഈ കഥ അത്ഭുതകരവും ബഹ്വർത്ഥസമ്പന്നവും ശ്രുതി-പരമ്പരയിൽ വിപുലവുമാണ്.

Verse 4

यश्चैनां पाठयेत्तां च शृणुयाद्वाऽप्यभीक्ष्णशः । स्ववंशधारणं कृत्वा स्वर्गलोके महीयते

ഈ (പവിത്ര ഉപദേശം) പാരായണം ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നവനും, അതിനെ ആവർത്തിച്ച് ശ്രവിക്കുന്നവനും—സ്വവംശധർമ്മത്തിന്റെ തുടർച്ച നിലനിർത്തി—സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുകയും മഹിമ പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യും.

Verse 5

प्रधानं पुरुषो यत्तन्नित्यं सदसदात्मकम् । प्रधानपुरुषो भूत्वा निर्ममे लोकभावनः

‘പ്രധാന’വും ‘പുരുഷ’വും എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നതു നിത്യം; പ്രകട-അപ്രകട സ്വഭാവം ഇരട്ടയും ഉള്ളത്. ലോകഭാവനനായ പ്രഭു പ്രധാന-പുരുഷ ഏകമായി സൃഷ്ടിയെ നിർമ്മിച്ചു.

Verse 6

स्रष्टारं सर्वभूतानां नारायणपरायणम् । तं वै विद्धि मुनिश्रेष्ठ ब्रह्माणममितौजसम्

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള ബ്രഹ്മാവാണ് സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവ്; അദ്ദേഹം നാരായണനെയേ പരമാശ്രയമായി ആശ്രയിക്കുന്നവനെന്ന് അറിയുക.

Verse 7

यस्मादकल्पयत्कल्पान्तमग्राश्शुचयो यतः । भवंति मुनिशार्दूल नमस्तस्मै स्वयम्भुवे

ഹേ മുനിശാർദൂലാ! കല്പാന്തത്തിലും ശുദ്ധരും അഗ്രഗണ്യരുമായവർ ആരിൽ നിന്നോ ഉദ്ഭവിക്കുന്നുവോ, ആ സ്വയംഭൂ പ്രഭുവിന് നമസ്കാരം; അവനിൽ നിന്നുതന്നെ ഋഷിമാർ ജനിക്കുന്നു.

Verse 8

तस्मै हिरण्यगर्भाय पुरुषायेश्वराय च । नमस्कृत्य प्रवक्ष्यामि भूयः सर्गमनुत्तमम्

ആ ഹിരണ്യഗർഭനോട്—അവൻ പരമപുരുഷനും ഈശ്വരനും തന്നേ—നമസ്കരിച്ചു ഞാൻ വീണ്ടും അനുത്തമമായ സർഗ്ഗം (സൃഷ്ടിതത്ത്വം) പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 9

ब्रह्मा स्रष्टा हरिः पाता संहर्ता च महेश्वरः । तस्य सर्गस्य नान्योऽस्ति काले काले तथा गते

ബ്രഹ്മാവ് സ്രഷ്ടാവ്, ഹരി (വിഷ്ണു) പാലകൻ, മഹേശ്വരൻ (ശിവൻ) സംഹർത്താവ്. കാലംകാലമായി ഈ സർഗ്ഗചക്രം ആവർത്തിച്ചാലും, ഇതിൽ ഇവരെക്കാൾ വേറൊരു പരമകർത്താവ് ഇല്ല.

Verse 10

सोऽपि स्वयंभूर्भगवान्सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः । अप एव ससर्जादौ तासु वीर्यमवासृजत्

ആ സ്വയംഭൂ ഭഗവാൻ നാനാവിധ പ്രജകളെ സൃഷ്ടിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു ആദ്യം ജലങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു; ആ ജലങ്ങളിൽ തന്റെ വീര്യ-തേജസ്സിനെ നിക്ഷേപിച്ചു.

Verse 11

आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः । अयनं तस्य ताः पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः

‘ആപഃ’ എന്ന ജലങ്ങളെ ‘നാരാ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു; ജലങ്ങൾ നരന്റെ സന്തതിയെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ആദിയിൽ അവ തന്നെയായിരുന്നു അവന്റെ അയം (ശയനസ്ഥാനം); അതുകൊണ്ട് അവൻ ‘നാരായണൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 12

हिरण्यवर्णमभवत्तदंडमुदकेशयम् । तत्र जज्ञे स्वयं ब्रह्मा स्वयंभूरिति विश्रुतः

ആ അണ്ഡം സ്വർണ്ണവർണ്ണമായി ജലങ്ങളിൽ ആശ്രയിച്ചു നിലകൊണ്ടു. അതിനുള്ളിൽ ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം ജനിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ‘സ്വയംഭൂ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി.

Verse 13

हिरण्यगर्भो भगवानुषित्वा परिवत्सरम् । तदंडमकरोद्द्वैधं दिवं भूमि च निर्ममे

ഭഗവാൻ ഹിരണ്യഗർഭൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ആ മഹാണ്ഡത്തിനുള്ളിൽ ഒരു പൂർണ്ണ വർഷം വസിച്ച്, പിന്നെ ആ അണ്ഡത്തെ രണ്ടായി പിളർത്തി; അതിൽ നിന്നുതന്നെ സ്വർഗവും ഭൂമിയും സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 14

अधोऽथोर्द्ध्वं प्रयुक्तानि भुवनानि चतुर्द्दश । तयोश्शकलयोर्मध्य आकाशममृजत्प्रभुः

അതിനുശേഷം പ്രഭു താഴെയും മുകളിലുമായി നിലകൊള്ളുന്ന പതിനാലു ഭുവനങ്ങളെ യഥാസ്ഥാനത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു; ആ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളുടെ മദ്ധ്യേ ആകാശവിസ്താരം സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 15

अप्सु पारिप्लवां पृथ्वीं दिशश्च दशधा दिवि । तत्र काले मनो वाचं कामक्रोधावथो रतिम्

ഭൂമി ജലത്തിൽ പ്ലാവിതമായി, ആകാശത്തിലെ ദിക്കുകൾ പത്തായി വിഭജിച്ചതുപോലെ തോന്നുന്ന ആ സമയത്ത്, (യോഗി) മനസ്സിനെയും വാക്കിനെയും, കൂടാതെ കാമം, ക്രോധം, രതി-ആസക്തി എന്നിവയെയും സംയമിപ്പിക്കണം।

Verse 16

मरीचिमत्र्यंगिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम । वसिष्ठं तु महतेजास्सोऽसृजत्सप्त मानसान्

അപ്പോൾ അതിമഹാതേജസ്സുള്ള ബ്രഹ്മാവ് മനോബലത്താൽ ഏഴ് മാനസജന്യ ഋഷിമാരെ—മരീചി, അത്രി, അങ്കിരസ്, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു, വസിഷ്ഠൻ—സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 17

सप्त बह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः । ततोऽसृजत्पुनर्ब्रह्मा रुद्रान्क्रोधसमुद्भवान्

പുരാണത്തിൽ ഉറപ്പോടെ പറയുന്നു—ഇവർ ഏഴ് ബ്രഹ്മന്മാർ. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും തന്റെ ക്രോധത്തിൽ നിന്നുയർന്ന രുദ്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 18

सनत्कुमारं च ऋषिं सर्वेषामपि पूर्वजम् । सप्त चैते प्रजायंते पश्चाद्रुद्राश्च सर्वतः

എല്ലാവർക്കും ആദിപൂർവ്വജനായ ഋഷി സനത്കുമാരനും ഉദിച്ചു. ഈ ഏഴുപേർ ആദ്യം ജനിച്ചു; തുടർന്ന് രുദ്രന്മാർ എല്ലാദിക്കുകളിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 19

अतस्सनत्कुमारस्तु तेजस्संक्षिप्य तिष्ठति । तेषां सप्तमहावंशा दिव्या देवर्षिपूजिताः

അതുകൊണ്ട് സനത്കുമാരൻ തന്റെ തേജസ്സിനെ സംക്ഷിപ്തമാക്കി അന്തരത്തിൽ സമാഹരിച്ച് നിശ്ചലമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ആ പുണ്യപരമ്പരയിൽ നിന്ന് ദേവർഷിമാരും പൂജിക്കുന്ന ഏഴ് മഹാദിവ്യ വംശങ്ങൾ ഉദിച്ചു।

Verse 20

प्रजायन्ते क्रियावन्तो महर्षिभिरलंकृताः । विद्युतोऽशनि मेघांश्च रोहितेन्द्रधनूंषि च

അപ്പോൾ മഹർഷിമാർ അലങ്കരിച്ച ക്രിയാശീലവും മഹാബലവുമുള്ള ശക്തികൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; കൂടാതെ മിന്നൽ, അശനി(വജ്രം), മേഘങ്ങൾ, രക്തിമപ്രഭ, ഇന്ദ്രധനുസ്സും പിറക്കുന്നു।

Verse 21

पयांसि च ससर्जादौ पर्जन्यं च ससर्ज ह । ऋचो यजूंषि सामानि निर्ममे यज्ञसिद्धये

ആദിയിൽ അദ്ദേഹം ജലങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു; പർജന്യമായ മഴമേഘത്തെയും സൃഷ്ടിച്ചു. യജ്ഞസിദ്ധിക്കായി ഋക്, യജുസ്, സാമൻ എന്നീ വേദമന്ത്രങ്ങളെ അദ്ദേഹം നിർമ്മിച്ചു।

Verse 22

पूज्यांस्तैरयजन्देवानित्येवमनुशुश्रुम । मुखाद्देवानजनयत्पितॄंश्चैवाथ वक्षसः । प्रजनाच्च मनुष्यान्वै जघनान्निर्ममेऽसुरान्

അവർ ദേവന്മാരെ പൂജ്യരെന്നു കരുതി ആരാധിച്ചു എന്നു ഞങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കേട്ടിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർ, വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് പിതൃകൾ; പ്രജനശക്തിയിൽ നിന്ന് മനുഷ്യർ, ജഘനഭാഗത്തിൽ നിന്ന് അസുരർ നിർമ്മിതരായി।

Verse 23

उच्चावचानि भूतानि गात्रेभ्यस्तस्य जज्ञिरे । आपवस्य प्रजासर्गं सृजतो हि प्रजापतेः

പ്രജാപതി ബ്രഹ്മാവ് ജീവസൃഷ്ടി നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവയവങ്ങളിൽ നിന്നുതന്നെ ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ നാനാവിധ ജീവികൾ ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 24

सृज्यमानाः प्रजाश्चैव नावर्द्धन्त यदा तदा । द्विधा कृत्वात्मनो देहं स्त्री चैव पुरुषोऽभवत्

സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന പ്രജകൾ വർദ്ധിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ ദേഹത്തെ രണ്ടായി വിഭജിച്ച് സ്ത്രീയും പുരുഷനും—ഇരുരൂപങ്ങളായി ഭവിച്ചു।

Verse 25

ससृजेऽथ प्रजास्सर्वा महिम्ना व्याप्य विश्वतः । विराजमसृजद्विष्णुस्स सृष्टः पुरुषो विराट्

അപ്പോൾ അവൻ തന്റെ മഹിമയാൽ സർവ്വവിശ്വത്തെയും വ്യാപിച്ച് എല്ലാ പ്രജകളെയും സൃഷ്ടിച്ചു. വിഷ്ണു വിരാജനെ സൃഷ്ടിച്ചു; ആ സൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് വിശ്വരൂപനായ വിരാട് പുരുഷൻ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 26

द्वितीयं तं मनुं विद्धि मनोरन्तरमेव च । स वैराजः प्रजास्सर्वास्ससर्ज पुरुषः प्रभुः

അവനെ രണ്ടാം മനുവെന്നു അറിയുക; മനുവിന്റെ ഇടവേളയായ മന്വന്തരവും അതുതന്നെ. ആ വൈരാജനായ പ്രഭു-പുരുഷൻ സകല പ്രജകളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 27

नारायणविसर्गस्य प्रजास्तस्याप्ययोनिजः । आयुष्मान्कीर्तिमान्धन्यः प्रजावांश्चाभवत्ततः

നാരായണന്റെ ആ വിസർഗത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ പ്രജകളിൽ യോനിജനല്ലാത്ത ഒരുവനും ഉദ്ഭവിച്ചു. തുടർന്ന് അവൻ ദീർഘായുസ്സുള്ളവൻ, കീർത്തിമാൻ, ധന്യൻ, സന്താനവാൻ ആയി.

Verse 28

इत्येवमादिसर्गस्ते वर्णितो मुनिसत्तम । आदिसर्गं विदित्वैवं यथेष्टां प्राप्नुयाद्गतिम्

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! ഇങ്ങനെ നിനക്കു ആദിസർഗ്ഗത്തിന്റെ വിവരണം പറഞ്ഞു. ഇതിനെ യഥാവിധി അറിഞ്ഞവൻ തന്റെ ഇഷ്ടഗതി പ്രാപിക്കും.

Verse 29

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायामादिसर्गवर्णनं नाम एकोनत्रिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ അഞ്ചാം ഗ്രന്ഥമായ ഉമാസംഹിതയിൽ ‘ആദിസർഗ്ഗവർണ്ണനം’ എന്ന ഇരുപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.