Bhairavaśāpavṛttāntaḥ (The Episode of Bhairava’s Curse and Consolation)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । अथ प्रीत्या शृणु मुनेऽवतारं परमं प्रभोः । शंकरस्यात्मभूपुत्र शृण्वतां सर्वकामदम्

നന്ദീശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ, ഇനി പ്രീതിയോടെ പ്രഭുവിന്റെ പരമാവതാരം ശ്രവിക്കൂ. ഹേ ആത്മഭൂപുത്രാ, ശങ്കരന്റെ ദിവ്യാവിർഭാവം കേൾക്കുക; ഇതിന്റെ ശ്രവണം ശ്രോതാക്കൾക്ക് സർവ്വകാമങ്ങളും നൽകുന്നു.

Verse 2

एकदा मुनिशार्दूल गिरिजाशंकरावुभौ । विहर्तुकामौ संजातौ स्वेच्छया परमेश्वरौ

ഹേ മുനിശാർദൂലാ! ഒരിക്കൽ ഗിരിജയും ശങ്കരനും—ആ ഇരുവരും പരമേശ്വരന്മാർ—സ്വേച്ഛയാൽ ദിവ്യവിഹാരത്തിന് ആഗ്രഹിച്ചു।

Verse 3

भैरवं द्वारपालं च कृत्वाभ्यन्तरमागतौ । नानासखिगणैः प्रीत्या सेवितौ नरशीलितौ

ഭൈരവനെ ദ്വാരപാലനാക്കി അവർ ഇരുവരും അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ അനേകം സഖീഗണങ്ങൾ സ്നേഹത്തോടെ സേവിച്ചു; ശിഷ്ടാചാരമുള്ള മഹന്മാരെപ്പോലെ അവർ ദീപ്തരായി।

Verse 4

चिरं विहृत्य तत्र द्वौ स्वतन्त्रौ परमेश्वरौ । बभूवतुः प्रसन्नो तौ नानालीलाकरौ मुने

ഹേ മുനേ! അവിടെ ദീർഘകാലം വിഹരിച്ച ശേഷം, ആ സ്വതന്ത്ര പരമേശ്വരന്മാരായ ഇരുവരും പ്രസന്നരായി, നാനാവിധ ലീലകൾ പ്രകടമാക്കി।

Verse 5

अथोन्मत्ताकृतिर्देवी स्वतन्त्रा लीलया शिवा । आगता द्वारि तद्रूपा प्रभोराज्ञामवाप सा

അപ്പോൾ സ്വതന്ത്രയും ലീലാമയിയുമായ ദേവി ശിവാ ഉന്മത്തസ്ത്രീയുടെ രൂപം ധരിച്ചു; അതേ രൂപത്തിൽ വാതിലിങ്കൽ എത്തി പ്രഭുവിന്റെ ആജ്ഞ ലഭിച്ചു।

Verse 6

तां देवीं भैरवस्सोथ नारीदृष्ट्या विलोक्य च । निषिषेध बहिर्गन्तुं तद्रूपेण विमोहितः

അപ്പോൾ ഭൈരവൻ ആ ദേവിയെ സ്ത്രീദൃഷ്ടിയോടെ നോക്കി; അവളുടെ രൂപത്തിൽ മോഹിതനായി അവൾക്ക് പുറത്തുപോകുന്നത് വിലക്കി।

Verse 7

नारीदृष्ट्या सुदृष्टा सा भैरवेण यदा मुने । कुद्धाऽभवच्छिवा देवी तं शशाप तदांबिका

ഹേ മുനേ, ഭൈരവൻ അവളെ സ്ത്രീദൃഷ്ടിയാൽ—കാമനാഭരിതമായ തന്മയ ദൃഷ്ടിയാൽ—നോക്കിയപ്പോൾ, ദേവി ശിവ (അംബിക) ക്രുദ്ധയായി ഉടൻ അവനെ ശപിച്ചു.

Verse 8

शिवोवाच । नारीदृष्ट्या पश्यसि त्वं यतो मां पुरुषाधम । अतो भव धरायां हि मानुषस्त्वं च भैरव

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“നീ എന്നെ സ്ത്രീദൃഷ്ടിയാൽ നോക്കുന്നതിനാൽ, ഹേ പുരുഷാധമാ! അതുകൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ നീ മനുഷ്യനാകുക; ഭൈരവാ, നീയും.”

Verse 9

नन्दीश्वर उवाच । इत्थं यदाऽभवच्छप्तो भैरवश्शिवया मुने । हाहाकारो महानासीद्दुःखमाप स लीलया

നന്ദീശ്വരൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ മുനേ, ഇങ്ങനെ ശിവ ഭൈരവനെ ശപിച്ചപ്പോൾ മഹാ ഹാഹാകാരം ഉയർന്നു; എങ്കിലും അവൻ ആ ദുഃഖവും ലീലയായി കരുതി സ്വീകരിച്ചു.”

Verse 10

ततश्च शंकरः शीघ्रं तमागत्य मुनीश्वर । अश्वासयद्भैरवं हि नानाऽनुनयकोविदः

അപ്പോൾ ശങ്കരൻ വേഗത്തിൽ അവന്റെ അടുക്കൽ വന്നു, ഹേ മുനീശ്വരാ, പലവിധ ആശ്വാസവചനങ്ങളിൽ നിപുണനായി ഭൈരവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.

Verse 11

तच्छापाद्भैरवस्सोथ क्षिताववतरन्मुने । मनुष्ययोन्यां वैतालसंज्ञकश्शंकरेच्छया

ഹേ മുനേ, ആ ശാപഫലമായി ഭൈരവൻ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചു; ശങ്കരന്റെ ഇച്ഛയാൽ മനുഷ്യയോണിയിൽ ‘വൈതാല’ എന്ന നാമത്തിൽ ജനിച്ചു।

Verse 12

तत्स्नेहतः शिवः सोपि क्षिताववतरद्विभुः । शिवया सह सल्लीलो लौकिकीङ्गतिमाश्रितः

ആ സ്നേഹഭക്തിയാൽ പ്രേരിതനായി സർവ്വവ്യാപിയായ വിഭു ശ്രീശിവനും ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചു. ശിവാ (പാർവതി)യോടൊപ്പം കരുണാമയനും ലീലാമയനും ആയി ലോകാചാരം സ്വീകരിച്ച് ജീവഹിതാർത്ഥം തന്റെ ലീല വെളിപ്പെടുത്തി.

Verse 13

महेशाह्वः शिवश्चासीच्छारदा गिरिजा मुने । सुलीलां चक्रतुः प्रीत्या नाना लीला विशारदौ

ഓ മുനേ, ശിവൻ ‘മഹേശ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു; ഗിരിജ ‘ശാരദാ’യായി പൂജിതയായിരുന്നു. നാനാവിധ ലീലകളിൽ നിപുണരായ അവർ ഇരുവരും പ്രീതിയോടെ മനോഹരമായ ദിവ്യലീല നടത്തി.

Verse 14

इति ते कथितं तात महेशचरितं वरम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वकामफलप्रदम्

പ്രിയ പുത്രാ, ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിന്നോട് മഹേശന്റെ ഉത്തമചരിതം പറഞ്ഞു. ഇത് പുണ്യപ്രദം, യശസ്സുനൽകുന്നതും, ആയുസ്സ് വർധിപ്പിക്കുന്നതും, എല്ലാ ശുഭകാമനകളുടെയും ഫലം നൽകുന്നതുമാണ്.

Verse 15

य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । स भुक्त्वेहाखिलान्भोगानन्ते मोक्षमवाप्नुयात्

ഇത് ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ ഏകാഗ്രചിത്തനായി മറ്റുള്ളവർക്കു കേൾപ്പിക്കുന്നവൻ—അവൻ ഇഹലോകത്തിൽ എല്ലാ യുക്തമായ ഭോഗങ്ങളും അനുഭവിച്ച് അവസാനം ശിവകൃപയാൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.

Verse 21

इति श्रीशिव महापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां महेशावतारवर्णनं नामैकविंशोध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവ മഹാപുരാണത്തിലെ തൃതീയ ശതരുദ്രസംഹിതയിൽ ‘മഹേശാവതാരവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുപത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.