अन्धकादिदैत्ययुद्धे वीरकविजयः — Vīraka’s Victory over Andhaka’s Forces

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । गतस्ततो मत्तगजेन्द्रगामी पीत्वा सुरां घूर्णितलोचनश्च । महानुभावो बहुसैन्ययुक्तः प्रचंडवीरो वरवीरयायी

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം അവൻ മത്തഗജേന്ദ്രന്റെ നടപ്പുപോലെ മുന്നേറി. സുരാപാനം ചെയ്തതിനാൽ കണ്ണുകൾ കുലുങ്ങി ചുറ്റി. മഹാപ്രഭാവൻ, അനേകം സൈന്യങ്ങളോടുകൂടി, പ്രചണ്ഡവീരൻ—ശ്രേഷ്ഠവീരന്മാരോടു യുദ്ധം തേടി കുതിച്ചുചെന്നവൻ।

Verse 2

ददर्श दैत्यः स्मरबाणविद्धो गुहां ततो वीरकरुद्धमार्गाम् । स्निग्धं यथा वीक्ष्य पतंगसंज्ञः दशाप्रदीपं च कृमिर्ह्युपेत्य

അപ്പോൾ കാമബാണങ്ങളാൽ വിദ്ധനായ ആ ദൈത്യൻ, ഒരു വീരൻ വഴി തടഞ്ഞിരുന്ന ഗുഹയെ കണ്ടു. മോഹവശനായി അവൻ അതിലേക്കു അങ്ങനെ തന്നെ പാഞ്ഞു; ദീപജ്വാല കണ്ടു പതംഗം ഓടുന്നതുപോലെ, തിളങ്ങുന്ന വെളിച്ചത്തിലേക്ക് പുഴു നീങ്ങി നാശം വരിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 3

तथा प्रदर्श्याशु पुनः पुनश्च संपीड्यमानोपि स वीरकेण । बभूव कामाग्निसुदग्धदेहोंऽधको महादैत्यपतिः स मूढः

ഇങ്ങനെ ആ വീരൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പിടിച്ചു ഞെരിച്ചിട്ടും, മൂഢനായ മഹാദൈത്യാധിപൻ അന്ധകൻ ഉടൻ തന്നെ കാമാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധമായ ദേഹമുള്ളവനെപ്പോലെ ആയി.

Verse 4

पाषाणवृक्षाशनितोयवह्निभुजंगशस्त्रास्त्रविभीषिकाभिः । संपीडितोऽसौ न पुनः प्रपीड्यः पृष्टश्च कस्त्वं समुपागतोसि

കല്ലുകൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, വജ്രം, ജലപ്രളയം, അഗ്നി, സർപ്പങ്ങൾ, ശസ്ത്രങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഭീതികളാൽ അവൻ കഠിനമായി ഞെരുക്കപ്പെട്ടു; എങ്കിലും അവനെ വീണ്ടും തകർത്തുകളയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ അവൻ ചോദിച്ചു—“നീ ആരാണ്? ഇവിടെ വന്നത് എന്തിന്?”

Verse 5

निशम्य तद्गां स्वमतं स तस्मै चकार युद्धं स तु वीरकेण । मुहूर्तमाश्चर्यवदप्रमेयं संख्ये जितो वीरतरेण दैत्यः

ആ വാക്കും തന്റെ നിശ്ചയവും കേട്ട് അവൻ ആ പ്രതിപക്ഷനോടു യുദ്ധം ചെയ്തു; വീരകനും വീര്യത്തോടെ സമരിച്ചു. കുറച്ചുനേരം ആ പോരാട്ടം അത്ഭുതകരവും അളവറ്റതുമായിരിന്നു; ഒടുവിൽ യുദ്ധത്തിൽ കൂടുതൽ വീരനായ വീരകൻ ദൈത്യനെ ജയിച്ചു।

Verse 6

ततस्तु संग्रामशिरो विहाय क्षुत्क्षामकंठस्तृषितो गतोऽभूत् । चूर्णीकृते खड्गवरे च खिन्ने पलायमानो गतविस्मयः सः

അപ്പോൾ അവൻ യുദ്ധത്തിന്റെ മുൻനിര ഉപേക്ഷിച്ച് മാറിപ്പോയി—വിശപ്പാൽ കണ്ഠം വരണ്ടു, ദാഹംകൊണ്ട് പീഡിതനായി. ഉത്തമ വാൾ ചൂർണ്ണമായപ്പോൾ, ക്ഷീണിച്ച് അവൻ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു; അവന്റെ അഹങ്കാരവും വിസ്മയവും മുഴുവനായി അകന്നു।

Verse 7

चक्रुस्तदाजिं सह वीरकेण प्रह्लादमुख्या दितिजप्रधानाः । लज्जांकुशाकृष्टधियो बभूवुस्सुदारुणाः शस्त्रशतैरनेकैः

അപ്പോൾ പ്രഹ്ലാദൻ മുതലായ ദിതിജപ്രധാനർ വീരകനോടൊപ്പം ആ യുദ്ധത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ലജ്ജയെന്ന അങ്കുശം തള്ളുന്നതുപോലെ അവരുടെ മനസ്സുകൾ ഉഗ്രമായി; അനവധി ആയുധങ്ങളുടെ നൂറുകളാൽ അവർ സമരത്തിൽ അത്യന്തം ഭയങ്കരരായി।

Verse 8

विरोचनस्तत्र चकार युद्धं बलिश्च बाणश्च सहस्रबाहुः । भजिः कुजंभस्त्वथ शंबरश्च वृत्रादयश्चाप्यथ वीर्यवंतः

അവിടെ വിരോചനൻ യുദ്ധം ചെയ്തു; ബലിയും സഹസ്രബാഹുവായ ബാണനും. ഭജി, കുജംഭ, ശംബർ, കൂടാതെ വൃത്രൻ മുതലായ മഹാവീര്യവാന്മാരും സമരത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു।

Verse 9

ते युद्ध्यमाना विजिताः समंताद्द्विधाकृता वै गणवीरकेण । शेषे हतानां बहुदानवानामुक्तं जयत्येव हि सिद्धसंघैः

യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതിനിടയിൽ തന്നെ അവർ എല്ലാടവും ഗണവീരനാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടു, സത്യമായും രണ്ടായി പിളർന്നു. അനേകം ദാനവന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ട് അല്പം മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ സിദ്ധസംഘങ്ങൾ “ജയം! ജയമേ!” എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു।

Verse 10

भेरुंडजानाभिनयप्रवृत्ते मेदोवसामांससुपूयमध्ये । क्रव्यादसंघातसमाकुले तु भयंकरे शोणितकर्दमे तु

അവിടെ ഭയങ്കര ജീവികളും മാംസഭക്ഷി മൃഗങ്ങളും കളിയിൽ മുഴുകിയിരുന്നു; മേദസ്സ്, കൊഴുപ്പ്, മാംസം, ദുർഗന്ധമുള്ള പുഴു എന്നിവയുടെ നടുവിൽ, ക്രവ്യാദരുടെ കൂട്ടം നിറഞ്ഞ യുദ്ധഭൂമി രക്തക്കളിമണ്ണായി അതിഭയാനകമായി മാറി।

Verse 11

भग्नैस्तु दैत्यैर्भगवान् पिनाकी व्रतं महापाशुपतं सुघोरम् । प्रियेः मया यत्कृतपूर्वमासीद्दाक्षायणीं प्राह सुसांत्वयित्वा

ദൈത്യർ തകർന്നപ്പോൾ, ഭഗവാൻ പിനാകി (ശിവൻ) ദാക്ഷായണി (സതി)യെ സ്നേഹത്തോടെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു—“പ്രിയേ, നിന്റെ നിമിത്തം ഞാൻ മുൻപ് അനുഷ്ഠിച്ച അതിഘോരമായ മഹാപാശുപത വ്രതത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു।”

Verse 12

शिव उवाच । तस्माद्बलं यन्मम तत्प्रणष्टं मर्त्यैरमर्त्यस्य यतः प्रपातः । पुण्यक्षयाही ग्रह एव जातो दिवानिशं देवि तव प्रसंगात्

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“അതുകൊണ്ട് എന്റെ ആ ശക്തി ക്ഷയിച്ചു; മർത്ത്യന്മാർ മൂലം അമർത്ത്യനിൽ പാതനം സംഭവിച്ചു. ദേവീ, നിന്റെ സംഗമത്തിൽ നിന്ന് പുണ്യക്ഷയമെന്ന സർപ്പസദൃശ ‘ഗ്രഹം’ ഉദിച്ചു, അത് എന്നെ പകലും രാത്രിയും പീഡിപ്പിക്കുന്നു।”

Verse 13

उत्पाद्य दिव्यं परमाद्भुतं तु पुनर्वरं घोरतरं च गत्वा । तस्माद्व्रतं घोरतरं चरामि सुनिर्भयः सुन्दरि वै विशोका

ദിവ്യവും പരമാദ്ഭുതവുമായ വരം പ്രാപിച്ചു, പിന്നെ അതിലും ഘോരമായ നിലയിലേക്കു നീങ്ങി, അതിനാൽ ഞാൻ ഇനിയും ഘോരമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു—സുന്ദരീ, ഞാൻ പൂർണ്ണ നിർഭയനും നിശ്ശോകനും ആകുന്നു।

Verse 14

सनत्कुमार उवाच । एतावदुक्त्वा वचनं महात्मा उपाद्य घोषं शनकैश्चकार । स तत्र गत्वा व्रतमुग्रदीप्तो गतो वनं पुण्यतमं सुघोरम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു— ഇത്രയും പറഞ്ഞ ശേഷം ആ മഹാത്മാവ് പതുക്കെ ഗൗരവമുള്ള പ്രഖ്യാപനം ഉയർത്തി. പിന്നെ അവിടെ ചെന്നു, ഉഗ്രതപസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്ന വ്രതധാരിയായി, അത്യന്തം പുണ്യമായെങ്കിലും അത്യന്തം ഭീകരമായ വനത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 15

चर्तुं हि शक्यं तु सुरासुरैर्यत्र तादृशं वर्षसहस्रमात्रम् । सा पार्वती मंदरपर्वतस्था प्रतीक्ष्यमाणागमनं भवस्य

ആ സ്ഥലത്ത് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പോലും ആയിരം വർഷം മാത്രമേ നില്ക്കാനും സഞ്ചരിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നുള്ളൂ. അവിടെ മന്ദരപർവതത്തിൽ വസിച്ച പാർവതി, ഭവൻ (ശ്രീശിവൻ) വരവിനെ കാത്തിരുന്നു।

Verse 16

पतिव्रता शीलगुणोपपन्ना एकाकिनी नित्यमथो विभीता । गुहांतरे दुःखपरा बभूव संरक्षिता सा सुतवीरकेण

അവൾ പതിവ്രതയും ശീലസദ്ഗുണസമ്പന്നയും ആയിരുന്നു; ഏകാകിനിയായി നിത്യവും ഭീതിയിലായിരുന്നു. ഗുഹാന്തരത്തിൽ അവൾ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി; എങ്കിലും വീരയുവാവായ സുതവീരകൻ അവിടെ അവളെ സംരക്ഷിച്ചു.

Verse 17

ततस्स दैत्यो वरदानमत्तस्तैर्योधमुख्यैस्सहितो गुहां ताम् । विभिन्नधैर्यः पुनराजगाम शिलीमुखैर्मारसमुद्भवैश्च

പിന്നീട് വരദാനത്തിന്റെ മദത്തിൽ മത്തനായ ആ ദൈത്യൻ, തന്റെ പ്രധാന യോദ്ധാക്കളോടൊപ്പം അതേ ഗുഹയിലേക്കു വീണ്ടും വന്നു. ശിലീമുഖ അമ്പുകളും മാരസമുദ്ഭവ ആയുധങ്ങളും കൊണ്ട് അവന്റെ ധൈര്യം തകർന്നിരുന്നു.

Verse 18

अत्यद्भुतं तत्र चकार युद्धं हित्वा तदा भोजनपाननिद्राः । रात्रिं दिवं पंचशतानि पंच क्रुद्धस्स सैन्यैस्सह वीरकेण

അവിടെ അവൻ അത്യദ്ഭുതമായ യുദ്ധം നടത്തി; അപ്പോൾ ഭക്ഷണം, പാനം, നിദ്ര എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ചു. ക്രോധത്തോടെ അവൻ തന്റെ സൈന്യങ്ങളോടും വീരകനോടും കൂടി അഞ്ചുനൂറ് അഞ്ചു ദിനരാത്രങ്ങൾ പോരാടി.

Verse 19

खड्गैस्सकुंतैस्सह भिंदिपालर्गदाभुशुंडीभिरथो प्रकांडैः । शिलीमुखैरर्द्धशशीभिरुग्रैर्वितस्तिभिः कूर्ममुखैर्ज्वलद्भिः

വാളുകൾ, കുന്തങ്ങൾ, ഭിന്ദിപാലങ്ങൾ, ഗദകൾ, ഭുശുണ്ടികൾ എന്നിവയാലും; മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ, അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള ആയുധങ്ങൾ, ജ്വലിക്കുന്ന കൂർമ്മമുഖ ശസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയാലും അവർ യുദ്ധം ചെയ്തു.

Verse 20

नाराचमुख्यै निशितैश्च शूलैः परश्वधैस्तोमरमुद्गरैश्च । खड्गैर्गुडैः पर्वतपादपैश्च दिव्यैरथास्त्रैररपि दैत्यसंघैः

ദൈത്യസമൂഹങ്ങളും ദിവ്യമായ അസ്ത്രങ്ങളാൽ—മൂർച്ചയുള്ള നാരാചങ്ങൾ, ശൂലങ്ങൾ, കോടാലികൾ, തോമരങ്ങൾ, മുദ്ഗരങ്ങൾ, വാളുകൾ, പർവ്വതങ്ങൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ആക്രമിച്ചു.

Verse 21

न दीधितिर्भिन्नतनुः पपात द्वारं गुहाया पिहितं समस्तम् । तैरायुधैर्दैत्यभुजप्रयुक्तैर्गुहामुखे मूर्छित एव पश्चात्

അപ്പോൾ ദീധിതി, ശരീരം തകർന്ന്, പൂർണ്ണമായും അടയ്ക്കപ്പെട്ട ഗുഹാദ്വാരത്തിൽ വീണു. ദൈത്യന്മാരുടെ കൈകളാൽ എറിയപ്പെട്ട ആയുധങ്ങളേറ്റ് അവൻ ഗുഹാമുഖത്ത് ബോധരഹിതനായി കിടന്നു.

Verse 22

आच्छादितं वीरकमस्त्रजालैर्दैत्यैश्च सर्वैस्तु मुहूर्तमात्रम् । अपावृतं कर्तुमशक्यमासीन्निरीक्ष्य देवी दितिजान् सुघोरान्

എല്ലാ ദൈത്യന്മാരുടെയും ഘനമായ അസ്ത്രജാലം കൊണ്ട് ആ വീരൻ ഒരു നിമിഷം മുഴുവനായി മൂടപ്പെട്ടു. അത്യന്തം ഭീകരമായ ദിതിപുത്രന്മാരെ കണ്ട ദേവിക്ക് ആ മറ നീക്കുക അസാധ്യമായി തോന്നി।

Verse 23

भयेन सस्मार पितामहं तु देवी सखीभिस्सहिता च विष्णुम् । सैन्यं च मद्वीरवरस्य सर्वं सस्मारयामास गुहांतरस्था

ഭയാകുലയായ ദേവി സഖികളോടൊപ്പം ഗുഹയ്ക്കുള്ളിൽ പാർത്തു പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും സ്മരിച്ചു. പിന്നെ ശ്രേഷ്ഠവീരന്റെ സമസ്ത സൈന്യത്തെയും സഹായത്തിനായി വിളിപ്പിച്ചു।

Verse 24

ब्रह्मा तया संस्मृतमात्र एव स्त्रीरूपधारी भगवांश्च विष्णुः । इन्द्रश्च सर्वेः सह सैन्यकैश्च स्त्रीरूपमास्थाय समागतास्ते

അവൾ വെറും സ്മരിച്ചതുമാത്രത്തിൽ ബ്രഹ്മാ എത്തി; ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവും സ്ത്രീരൂപം ധരിച്ചു വന്നു. ഇന്ദ്രനും തന്റെ സകല സൈന്യത്തോടും കൂടി സ്ത്രീരൂപം സ്വീകരിച്ച് അവിടെ എത്തി.

Verse 25

भूत्वा स्त्रियस्ते विविशुस्तदानीं मुनीन्द्रसंघाश्च महानुभावाः । सिद्धाश्च नागास्त्वथ गुह्यकाश्च गुहांतरं पर्वतराजपुत्र्याः

സ്ത്രീരൂപം ധരിച്ചു അവർ അന്നേ നിമിഷം പ്രവേശിച്ചു—മഹാനുഭാവരായ മുനീന്ദ്രസംഘങ്ങളും, സിദ്ധന്മാരും, നാഗന്മാരും, ഗുഹ്യകരും—പർവതരാജപുത്രി (പാർവതി)യുടെ അന്തർഗുഹയിലേക്കു.

Verse 26

यस्मात्सुराज्य सनसंस्थितानामंतः पुरे संगमनं विरुद्धम् । ततस्सहस्राणि नितंबिनीनामनंतसंख्यान्यपि दर्शयंत्यः

ശ്രേഷ്ഠ രാജധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരരായവർക്ക് അന്തഃപുരത്തിൽ സംഗമം നിരോധിതമായതിനാൽ, അപ്പോൾ നിതംബിനികളായ സ്ത്രീകളുടെ ആയിരങ്ങൾ—അനന്തസംഖ്യയിലും—സ്വയം പ്രകടിപ്പിച്ച് മുന്നോട്ട് വന്നു.

Verse 27

रूपाणि दिव्यानि महाद्भुतानि गौर्ये गुहायां तु सवीरकार्यैः । स्त्रियः प्रहृष्टा गिरिराजकन्या गुहांतरं पर्वतराजपुत्र्या

ഗൗരിയുടെ ഗുഹയിൽ വീരകാര്യങ്ങൾ സഫലമാക്കുന്ന ദിവ്യവും മഹാദ്ഭുതവുമായ രൂപങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഹർഷഭരിതഹൃദയത്തോടെ സ്ത്രീകളും ഗിരിരാജകന്ന്യയായ പാർവതിയോടൊപ്പം ഗുഹയുടെ അന്തഃകക്ഷത്തിലേക്ക് കൂടുതൽ അകത്തു പ്രവേശിച്ചു.

Verse 28

स्त्रीभिस्सहस्रैश्च शतैरनेकैर्नेदुश्च कल्पांतरमेघघोषाः । भेर्य्यश्च संग्रामजयप्रदास्तु ध्मातास्सुशंखाः सुनितम्बिनीभिः

ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളും അനേകം നൂറുകളും കൂടെ, കല്പാന്തത്തിലെ മേഘഗർജ്ജനത്തെപ്പോലെ നാദം മുഴങ്ങി. യുദ്ധവിജയം നൽകുന്ന ഭേരികൾ മുഴങ്ങി; സുനിതംബിനികൾ മംഗളശംഖുകൾ ഊതുകയും ചെയ്തു.

Verse 29

मूर्छां विहायाद्भुत चंडवीर्यस्स वीरको वै पुरतः स्थितस्तु । प्रगृह्य शस्त्राणि महारथानां तैरेव शस्त्रैर्दितिजं जघान

മൂർഛ വിട്ട് അത്ഭുതവും ഉഗ്രവീര്യവും ഉള്ള വീരകൻ മുൻപിൽ ദൃഢമായി നിന്നു. മഹാരഥന്മാരുടെ ആയുധങ്ങൾ പിടിച്ച് അതേ ആയുധങ്ങളാൽ ദാനവനെ വധിച്ചു.

Verse 30

ब्राह्मी ततो दंड करा विरुद्धा गौरी तदा क्रोधपरीतचेताः । नारायणी शंखगदासुचक्रधनुर्द्धरा पूरितबाहुदंडा

അപ്പോൾ ദണ്ഡം കൈവശമുള്ള ബ്രാഹ്മീ വിരോധമായി നിലകൊണ്ടു. അതേ സമയം ക്രോധം മൂടിയ മനസ്സുള്ള ഗൗരി നാരായണീ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—ശംഖം, ഗദ, ഖഡ്ഗം, ചക്രം, ധനുസ്സ് ധരിച്ചു, യുദ്ധത്തിനായി ഭുജങ്ങൾ വലിച്ചുറപ്പിച്ചു.

Verse 31

विनिर्ययौ लांगलदण्डहस्ता व्योमालका कांचनतुल्यवर्णा । धारासहस्राकुलमुग्रवेगं बैडौजसी वज्रकरा तदानीम्

പിന്നീട് ലാംഗലദണ്ഡം കൈയിൽ പിടിച്ച്, വ്യോമമാലപോലൊരു ഹാരം ധരിച്ചു, കാഞ്ചനസമ വർണ്ണത്തോടെ അവൾ പുറപ്പെട്ടു. അതേ നിമിഷം വജ്രം കൈവശമുള്ള ബലവതി ബൈഡൗജസീ ആയിരം ധാരകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ഉഗ്രവേഗത്തിൽ പാഞ്ഞെത്തി.

Verse 32

सहस्रनेत्रा युधि सुस्थिरा च सदुर्जया दैत्यशतैरधृष्या । वैश्वानरी शक्तिरसौम्यवक्त्रा याम्या च दंडोद्यतपाणिरुग्रा

ആ യുദ്ധത്തിൽ ‘സഹസ്രനേത്രാ’ എന്ന ശക്തി സമരത്തിൽ അചഞ്ചലമായി ഉറച്ചുനിന്നു—അത്യന്തം ദുര്ജയ, നൂറുകണക്കിന് ദാനവന്മാർക്കും അജേയ. അവിടെ ‘വൈശ്വാനരീ’ ശക്തിയും ഉണ്ടായിരുന്നു, കഠിനവും പുഞ്ചിരിയില്ലാത്ത മുഖവുമുള്ളവൾ; കൂടാതെ യമദിക്കിലെ ‘യാമ്യാ’ ശക്തി, ഭയങ്കരമായി ദണ്ഡം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചവൾ—ഇവയെല്ലാം പ്രഭുവിന്റെ അജേയ ശക്തിയെ യുദ്ധത്തിൽ വെളിപ്പെടുത്തി।

Verse 33

सुतीक्ष्णखङ्गोद्यतपाणिरूपा समाययौ नैरृति घोरचापा । तोयालिका वारणपाशहस्ता विनिर्गता युद्धमभीप्समाना

നൈഋതി എത്തി—കയ്യിൽ അതിതീക്ഷ്ണ ഖഡ്ഗം ഉയർത്തിയ രൂപത്തിൽ, ഭയങ്കരമായ വില്ലും ധരിച്ച്. തോയാലികയും പുറപ്പെട്ടു, കയ്യിൽ ആനപ്പാശം പിടിച്ച്, യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്।

Verse 34

प्रचंडवातप्रभवा च देवी क्षुधावपुस्त्वंकुशपाणि रेव । कल्पान्तवह्निप्रतिमां गदां च पाणौ गृहीत्वा धनदोद्भवा च

അപ്പോൾ പ്രചണ്ഡ കാറ്റിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ദേവി ക്ഷുധാരൂപിണിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവളുടെ കൈയിൽ അങ്കുശം ഉണ്ടായിരുന്നു. രേവതിയും ധനദൻ (കുബേരൻ) നിന്നുദ്ഭവിച്ച ദേവിയും യുഗാന്താഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ഗദ കൈയിൽ പിടിച്ച് യുദ്ധത്തിനായി മുന്നേറി.

Verse 35

याक्षेश्वरी तीक्ष्णमुखा विरूपा नखायुधा नागभयंकरी च । एतास्तथान्याश्शतशो हि देव्यः सुनिर्गताः संकुलयुद्धभूमिम्

യാക്ഷേശ്വരി, തീക്ഷ്ണമുഖാ, വിരൂപാ, നഖായുധാ, നാഗഭയങ്കരി—ഇവരോടൊപ്പം ഇത്തരത്തിലുള്ള നൂറുകണക്കിന് മറ്റ് ദേവിമാരും—തിരക്കേറിയ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് ശക്തിയായി പുറപ്പെട്ടു വന്നു.

Verse 36

दृष्ट्वा च तत्सैन्यमनंतपारं विवर्णवर्णाश्च सुविस्मिताश्च । समाकुलास्संचकिताभयाद्वै देव्यो बभूबुर्हृददीनसत्त्वाः

ആ അനന്തവും അളവറ്റതുമായ സൈന്യത്തെ കണ്ടപ്പോൾ ദേവിമാർ വർണ്ണം മങ്ങി, അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു, ഉള്ളിൽ നടുങ്ങി. ഭയത്താൽ അവർ കലങ്ങിയും ഞെട്ടിയും, ഹൃദയത്തിലെ ധൈര്യവും സ്ഥിരതയും ക്ഷയിച്ചു.

Verse 37

चक्रुस्समाधाय मनस्समस्तास्ता देववध्वो विधिशक्तिमुख्याः । सुसंमत त्वेन गिरीशपुत्र्याः सेनापतिर्वीरसुघोरवीर्यः

അപ്പോൾ വിധാതാവിന്റെ ശക്തികൾ മുഖ്യരായ എല്ലാ ദേവവധുക്കളും മനസ്സിനെ സമാധിയിൽ ഏകാഗ്രമാക്കി. ഗിരീശകുമാരി പാർവതിയുടെ പൂർണ്ണ സമ്മതത്തോടെ അതിഘോര വീര്യസമ്പന്നനായ വീരൻ സേനാപതിയായി നിയമിതനായി।

Verse 38

चक्रुर्महायुद्धमभूतपूर्वं निधाय बुद्धौ दितिजाः प्रधानाः । निवर्तनं मृत्युमथात्मनश्च नारीभिरन्ये वरदानसत्त्वाः

ദിതിപുത്രന്മാരായ പ്രധാന ദാനവയോദ്ധാക്കൾ ബുദ്ധിയിൽ ദൃഢനിശ്ചയം സ്ഥാപിച്ച് അപൂർവമായ മഹായുദ്ധം നടത്തി. മറ്റുള്ളവരും വരദാനജന്യബലത്തോടെ തങ്ങളുടെ സ്ത്രീകളോടുകൂടെ, പിൻമാറലോ സ്വമൃത്യുവോ എന്ന തീരുമാനമുറപ്പിച്ച് യുദ്ധത്തിലേർപ്പെട്ടു।

Verse 39

अत्यद्भुतं तत्र चकार युद्धं गौरी तदानीं सहिता सखीभिः । कृत्वा रणे चाद्भुतबुद्धिशौण्डं सेनापतिं वीरकघोरवीर्यम्

അവിടെ ആ സമയത്ത് ഗൗരീ സഖികളോടുകൂടി അത്യന്തം അത്ഭുതകരമായ യുദ്ധം നടത്തി. രണഭൂമിയിൽ വിസ്മയകരമായ ബുദ്ധി-കൗശലത്തിന്റെ ശൗര്യം പ്രകടിപ്പിച്ച്, ഘോരവീര്യപ്രസിദ്ധനായ സേനാപതി വീരകനെ (അതു തന്നെയായ യുക്തിയാൽ) നേരിടുമാറാക്കി।

Verse 40

हिरण्यनेत्रात्मज एव भूपश्चक्रे महाव्यूहमरं सुकर्मा । संभाव्य विष्णुं च निरीक्ष्य याम्यां सुदारुणं तद्गिलनामधेयम्

അപ്പോൾ ഹിരണ്യനേത്രന്റെ പുത്രനായ രാജാവ്—പരാക്രമശാലിയായ സുകർമാ—വേഗത്തിൽ ഒരു മഹാവ്യൂഹം ഒരുക്കി. വിഷ്ണുവിനെ യഥോചിതമായി പരിഗണിച്ച്, തെക്കുദിശ നിരീക്ഷിച്ച്, “തദ്-ഗിലന” എന്ന പേരുള്ള അത്യന്തം ദാരുണമായ വ്യൂഹം സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 41

मुखं करालं विधिसेवयास्य तस्मिन् कृते भगवानाजगाम । कल्पान्तघोरार्कसहस्रकांतिकीर्णञ्च वै कुपितः कृत्ति वासाः

വിധാതാവ് (ബ്രഹ്മാവ്) ഇങ്ങനെ സേവിച്ചപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവതരിച്ചു. അവന്റെ മുഖം ഭയാനകമായിരുന്നു; കല്പാന്തത്തിലെ ആയിരം ഭീകരസൂര്യന്മാരുടെ കാന്തിപോലെ അവൻ ദീപ്തനായിരുന്നു; കൂടാതെ കൃത്തി‍വാസനായ ശിവൻ ക്രോധത്തിൽ ഉഗ്രനായിരുന്നു।

Verse 42

गते ततो वर्षसहस्रमात्रे तमागतं प्रेक्ष्य महेश्वरं च । चक्रुर्महायुद्धमतीवमात्रं नार्यः प्रहृष्टास्सह वीरकेण

അപ്പോൾ ഏകദേശം ആയിരം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവിടെ മഹേശ്വരൻ വരുന്നതു കണ്ടു, വീരകനോടൊപ്പം ആഹ്ലാദിച്ച സ്ത്രീകൾ ഉടൻ തന്നെ അതിമഹായുദ്ധം ആരംഭിച്ചു।

Verse 43

प्रणम्य गौरी गिरिशं च मूर्ध्ना संदर्शयन् भर्तुरतीव शौर्यमम् । गौरी प्रयुद्धं च चकार हृष्टा हरस्ततः पर्वतराजपुत्रीम्

ഗിരീശനെ ശിരസ്സാൽ നമസ്കരിച്ച്, ഭർത്താവിന്റെ അതുല്യ വീര്യം പ്രകടിപ്പിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആഹ്ലാദിതയായ ഗൗരി യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് ഹരൻ (ശിവൻ) പർവതരാജകുമാരിയെ (പാർവതിയെ) മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിച്ചു।

Verse 44

कंठे गृहीत्वा तु गुहां प्रविष्टो रमासहस्राणि विसर्जितानि । गौरी च सन्मानशतैः प्रपूज्य गुहामुखे वीरकमेव स्थापयन्

അവനെ കഴുത്തിൽ പിടിച്ച് ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ച് ആയിരക്കണക്കിന് ധനസമ്പത്തുകൾ ഉപേക്ഷിച്ചു. പിന്നെ ഗൗരീദേവിയെ നൂറുകണക്കിന് സന്മാനങ്ങളാൽ പൂജിച്ച് ഗുഹാമുഖത്ത് വീരകനെ കാവലായി സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 45

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे युद्धप्रारंभदूतसम्वादवर्णनंनाम पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ പഞ്ചമ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ ‘യുദ്ധാരംഭ ദൂതസംവാദവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള നാല്പത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 46

तैस्तैः प्रहारैरपि जर्ज रांगस्तस्मिन् रणे देवगणेरितैर्यः । जगाद वाक्यं तु सगर्वमुग्रं प्रविश्य शंभुं प्रणिपत्य मूर्ध्ना

ദേവഗണങ്ങളുടെ പ്രേരണയാൽ ആ യുദ്ധത്തിൽ അനവധി പ്രഹാരങ്ങളാൽ അവന്റെ ദേഹം ജർജരമായിട്ടും, അവൻ ശംഭുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ പ്രവേശിച്ച് ശിരസ്സ് നമിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്ത് ഗർവ്വഭരിതമായ ഉഗ്രവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 47

दूत उवाच । संप्रेषितोहं विविशे गुहांतु ह्यषौऽन्धकस्त्वां समुवाच वाक्यम् । नार्या न कार्यं तव किंचिदस्तिविमुच नारीं तरुणीं सुरूपाम्

ദൂതൻ പറഞ്ഞു: ‘അവൻ അയച്ചതിനാൽ ഞാൻ ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു. ആ അന്ധകൻ നിന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—നിനക്ക് ഈ സ്ത്രീയുടെ യാതൊരു ആവശ്യമുമില്ല; ഈ യൗവനവതിയായ സുന്ദരിയെ വിട്ടയക്കുക.’

Verse 48

प्रायोभवास्तापसस्तज्जुषस्व क्षांतं मया यत्कमनीयमन्तः । मुनिर्विरोधव्य इति प्रचिंत्य न त्वं मुनिस्तापस किं तु शत्रुः

ഹേ തപസ്വീ, നീ സത്യത്തിൽ നിയന്ത്രണവും ഉപവാസവ്രതവും പാലിക്കുന്നവനാണെങ്കിൽ, എന്റെ ഈ ക്ഷമ സ്വീകരിക്ക. ഉള്ളിൽ അത്യന്തം വേദനിപ്പിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ സഹിച്ചു. “മുനിയോട് വിരോധം പാടില്ല” എന്ന് ചിന്തിച്ച് ഞാൻ പിന്മാറി; പക്ഷേ നീ മുനിയല്ല, തപസ്വീ—നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ ശത്രുവാണ്.

Verse 49

अतीव दैत्येषु महाविरोधी युध्यस्व वेगेन मया प्रमथ्य । नयामि पातालतलानुरूपं यमक्षयं तापस धूर्त हि त्वाम्

ദൈത്യന്മാരിൽ നീ അത്യന്തം ഹഠവിരോധിയായ മഹാശത്രു; വേഗത്തിൽ എന്നോടു യുദ്ധം ചെയ്‌—ഞാൻ നിന്നെ ചൂര്നമാക്കും. പാതാളത്തിന് യോജ്യമായ അധോലോകങ്ങളിലേക്കും, അതെ, യമധാമത്തിലേക്കും നിന്നെ തള്ളിവിടും. ഹേ ധൂർത്ത തപസ്വീ, ഇത് നിന്റെ നാശത്തിനായേ.

Verse 50

सनत्कुमार उवाच । एतद्वचो दूतमुखान्निशम्य कपालमाली तमुवाच कोपात् । ज्वलन्विषादेन महांस्त्रिनेत्रस्सतां गतिर्दुष्टमदप्रहर्ता

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ദൂതന്റെ വായിൽ നിന്നുള്ള ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കപാലമാലി (കപാലഹാരധാരി) പ്രഭു ക്രോധത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു. വിഷാദത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്ന മഹാത്രിനേത്രൻ—സജ്ജനങ്ങളുടെ ശരണം, ദുഷ്ടരുടെ മദം തകർക്കുന്നവൻ—പ്രത്യുത്തരം നൽകി.

Verse 51

शिव उवाच । व्यक्तं वचस्ते तदतीव चोग्रं प्रोक्तं हि तत्त्वं त्वरितं प्रयाहि । कुरुष्व युद्धं हि मया प्रसह्य यदि प्रशक्तोसि बलेन हि त्वम्

ശിവൻ പറഞ്ഞു—നിന്റെ വാക്കുകൾ വ്യക്തമാണ്; അത്യന്തം ഉഗ്രവുമാണ്. സത്യം പ്രസ്താവിച്ചു; ഇനി ഉടൻ മുന്നോട്ട് വരിക. നീ ബലത്തിൽ സത്യത്തിൽ ശേഷിയുള്ളവനാണെങ്കിൽ, എന്നോടു—ആവശ്യമെങ്കിൽ ബലപ്രയോഗത്തോടെയും—യുദ്ധം ചെയ്‌.

Verse 52

यः स्यादशक्तो भुवि तस्य कोर्थो दारैर्धनैर्वा सुमनोहरैश्च । आयांतु दैत्याश्च बलेन मत्ता विचार्यमेवं तु कृतं मयै तत्

ഭൂമിയിൽ ശക്തിയില്ലാത്തവന് ഭാര്യമാരോ ധനമോ മനോഹരഭോഗങ്ങളോ എന്തിന്? ദൈത്യരും തങ്ങളുടെ ബലമദത്തിൽ മത്തന്മാരായി വരട്ടെ. ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് ഞാൻ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു.

Verse 53

शरीरयात्रापि कुतस्त्वशक्तेः कुर्वन्तु यद्यद्विहितं तु तेषाम् । ममापि यद्यत्करणीयमस्ति तत्तत्त्करिष्यामि न संश योत्र

അശക്തനു ശരീരയാത്ര പോലും എങ്ങനെ സാധ്യം? അവർക്കു വിധിക്കപ്പെട്ട കര്‍ത്തവ്യങ്ങൾ എന്തൊക്കെയോ അവ അവർ ചെയ്യട്ടെ. എനിക്കും ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണോ അതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 54

सनत्कुमार उवाच । एतद्वचस्तद्विधसोपि तस्माच्छ्रुत्वा हरान्निर्गत एव हृष्टः । प्रागात्ततो गर्जितहुंकृतानि कुर्वंस्ततोदैत्यपतेस्सकाशम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവനും ഹരപ്രഭുവിൽ നിന്നു പുറത്തുവന്ന് ഹർഷിച്ചു. പിന്നെ ഗർജ്ജനവും ഹുങ്കാരവും മുഴക്കി ദൈത്യപതിയുടെ സന്നിധിയിലേക്കു മുന്നേറി.