देवपराजयः — शङ्करशरणागमनं स्कन्दकालीयुद्धं च | Devas’ Defeat, Refuge in Śaṅkara, and the Battle of Skanda and Kālī

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । तदा देवगणास्सर्वे दानवैश्च पराजिताः । दुद्रुवुर्भयभीताश्च शस्त्रास्त्रक्षतविग्रहाः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ദാനവന്മാരാൽ പരാജിതരായ ദേവഗണങ്ങൾ എല്ലാം ഭയഭീതരായി ഓടിപ്പോയി; അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങളുടെ മുറിവുകളാൽ ക്ഷതവിച്ഛിന്നമായിരുന്നു.

Verse 2

ते परावृत्य विश्वेशं शंकरं शरणं ययुः । त्राहि त्राहीति सर्वेशेत्यू चुर्विह्वलया गिरा

അവർ തിരിഞ്ഞുവന്ന് വിശ്വേശ്വരനായ ശങ്കരന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. വിറയുന്ന വ്യാകുലവാണിയോടെ—“ത്രാഹി, ത്രാഹി, ഹേ സർവേശ്വരാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ!” എന്നു നിലവിളിച്ചു.

Verse 3

दृष्ट्वा पराजयं तेषां देवादीनां स शंकरः । सभयं वचनं श्रुत्वा कोपमुच्चैश्चकार ह

ദേവാദികളുടെ പരാജയം കണ്ടും അവരുടെ ഭീതിയാർന്ന വാക്കുകൾ കേട്ടും ശങ്കരൻ അത്യന്തം ഉഗ്രകോപത്തിൽ ജ്വലിച്ചു.

Verse 4

निरीक्ष्य स कृपादृष्ट्या देवेभ्यश्चाभयं ददौ । बलं च स्वगणानां वै वर्द्धयामास तेजसा

അവരെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം കരുണാദൃഷ്ടിയാൽ ദേവന്മാർക്ക് അഭയം നൽകി. പിന്നെ തന്റെ തേജസ്സാൽ തന്റെ ഗണങ്ങളുടെ ബലവും നിശ്ചയമായി വർധിപ്പിച്ചു.

Verse 5

शिवाज्ञप्तस्तदा स्कन्दो दानवानां गणैस्सह । युयुधे निर्भयस्संख्ये महावीरो हरात्मजः

അപ്പോൾ ശിവന്റെ കല്പനയനുസരിച്ച്, ദാനവഗണങ്ങളോടൊപ്പം, ഹരാത്മജനായ മഹാവീരൻ സ്കന്ദൻ യുദ്ധത്തിൽ നിർഭയനായി പോരാടി.

Verse 6

कृत्वा क्रोधं वीरशब्दं देवो यस्तारकांतकः । अक्षौहिणीनां शतकं समरे स जघान ह

കോപത്തോടെ വീരഗർജ്ജനം മുഴക്കി, ആ ദിവ്യദേവനായ താരകാന്തകൻ യുദ്ധത്തിൽ നൂറ് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യത്തെ വധിച്ചു.

Verse 7

रुधिरं पातयामास काली कमललोचना । तेषां शिरांसि संछिद्य बभक्ष सहसा च सा

താമരക്കണ്ണുകളുള്ള കാളി അവരുടെ രക്തം ഒഴുക്കി; അവരുടെ ശിരസ്സുകൾ അറുത്തുമാറ്റി അവൾ പെട്ടെന്ന് അവ ഭക്ഷിച്ചു.

Verse 8

पपौ रक्तानि तेषां च दानवानां समं ततः । युद्धं चकार विविधं सुरदानवभीषणम्

പിന്നീട് അദ്ദേഹം ആ ദാനവരുടെ രക്തം പാനം ചെയ്തു; അതിനുശേഷം ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും ഭയമുണ്ടാക്കുന്ന വിധത്തിൽ വിവിധതരത്തിലുള്ള യുദ്ധം ചെയ്തു.

Verse 9

शतलक्षं गजेन्द्राणां शतलक्षं नृणां तथा । समादायैकहस्तेन मुखे चिक्षेप लीलया

ഒരു ലക്ഷം ഗജേന്ദ്രന്മാരെയും, അതുപോലെ ഒരു ലക്ഷം മനുഷ്യരെയും—ഒറ്റ കൈകൊണ്ട് കൂട്ടിച്ചേർത്ത്—അവൻ ലീലാമാത്രമായി തന്റെ വായിൽ എറിഞ്ഞു.

Verse 10

कबंधानां सहस्रं च सन्ननर्त रणे बहु । महान् कोलाहलो जातः क्लीबानां च भयंकरः

യുദ്ധഭൂമിയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് കബന്ധങ്ങൾ പലവിധമായി തളർന്ന് നൃത്തം ചെയ്തു. മഹാ കോലാഹലം ഉയർന്നു—ഭീരുക്കൾക്കും ദുർബലഹൃദയർക്കും ഭയങ്കരം.

Verse 11

पुनः स्कंदः प्रकुप्योच्चैः शरवर्षाञ्चकार ह । पातयामास क्षयतः कोटिशोऽसुरनायकान्

പിന്നീട് സ്കന്ദൻ വീണ്ടും അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായി മഹാശരവർഷം ചൊരിഞ്ഞു; സംഹാരം വരുത്തി കോടിക്കണക്കിന് അസുരനായകരെ നിലംപതിപ്പിച്ചു.

Verse 12

दानवाः शरजालेन स्कन्दस्य क्षतविग्रहाः । भीताः प्रदुद्रुवुस्सर्वे शेषा मरणतस्तदा

സ്കന്ദന്റെ ശരജാലത്തിൽ ശരീരം മുറിവേറ്റ ദാനവർ ഭീതരായി; ശേഷിച്ചവരൊക്കെയും അപ്പോൾ മരണഭയത്തോടെ ഓടിപ്പോയി.

Verse 13

वृषपर्वा विप्रचित्तिर्दंडश्चापि विकंपनः । स्कंदेन युयुधुस्सार्द्धं तेन सर्वे क्रमेण च

വൃഷപർവാ, വിപ്രചിത്തി, ദണ്ഡൻ, വികമ്പനൻ—ഇവർ എല്ലാവരും ക്രമമായി സ്കന്ദനോടു (കാർത്തികേയനോടു) ചേർന്ന് യുദ്ധം ചെയ്തു।

Verse 14

महामारी च युयुधे न बभूव पराङ्मुखी । बभूवुस्ते क्षतांगाश्च स्कंदशक्तिप्रपीडिताः

മഹാമാരിയും യുദ്ധം തുടർന്നു; അവൾ ഒരിക്കലും പിന്മാറിയില്ല. എന്നാൽ സ്കന്ദന്റെ ശക്തിയാൽ ഞെരുക്കപ്പെട്ട ആ യോദ്ധാക്കൾ അവയവങ്ങളിൽ പരിക്കേറ്റു.

Verse 15

महामारीस्कंदयोश्च विजयोभूत्तदा मुने । नेदुर्दुंदुभयस्स्वर्गे पुष्पवृष्टिः पपात ह

ഹേ മുനേ, അപ്പോൾ മഹാമാരിക്കും സ്കന്ദനും വിജയം ലഭിച്ചു. സ്വർഗത്തിൽ ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു.

Verse 16

स्कंदस्य समरं दृष्ट्वा महारौद्रं तमद्भुतम् । दानवानां क्षयकरं यथाप्रकृतिकल्पकम्

സ്കന്ദന്റെ അത്ഭുതവും മഹാരൗദ്രവുമായ യുദ്ധം കണ്ടപ്പോൾ (എല്ലാവരും കണ്ടറിഞ്ഞത്) അത് ദാനവന്മാരുടെ നാശകാരണമാകുകയും പ്രകൃതിയുടെ നിശ്ചിത ക്രമപ്രകാരം തന്നെ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നതാണ്।

Verse 17

महामारीकृतं तच्चोपद्रवं क्षयहेतुकम् । चुकोपातीव सहसा सनद्धोभूत्स्वयं तदा

ആ ഉപദ്രവം മഹാമാരിപോലെ ഉയർന്ന് നാശഹേതുവായി. അപ്പോൾ അവൻ, പെട്ടെന്ന് ഉഗ്രമായ കൊടുങ്കാറ്റ് തട്ടിയതുപോലെ, ഉടൻ തന്നെ സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ പൂർണ്ണമായി സന്നദ്ധനായി।

Verse 18

वरं विमानमारुह्य नानाशस्त्रास्त्रसंयुतम् । अभयं सर्ववीराणां नानारत्नपरिच्छदम्

അവൻ ഉത്തമമായ വിമാനം കയറി—അത് നാനാവിധ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങളാൽ സമ്പന്നം, എല്ലാ വീരർക്കും അഭയകരം, നാനാരത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതം ആയിരുന്നു।

Verse 19

महावीरैश्शंखचूडो जगाम रथमध्यतः । धनुर्विकृष्य कर्णान्तं चकार शरवर्षणम्

അപ്പോൾ മഹാവീരന്മാർ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ ശംഖചൂഡൻ രഥങ്ങളുടെ നടുവിലേക്ക് മുന്നേറി; ധനുസ്സിനെ ചെവിവരെ വലിച്ച് അമ്പുവർഷം ചൊരിഞ്ഞു।

Verse 20

तस्य सा शरवृष्टिश्च दुर्निवार्य्या भयंकरी । महाघोरांधकारश्च वधस्थाने बभूव ह

അവന്റെ ആ അമ്പുവർഷം തടയാനാവാത്തതും ഭയങ്കരവുമായിരുന്നു; വധഭൂമിയിൽ അത്യന്തം ഘോരമായ അന്ധകാരം പടർന്നു।

Verse 21

देवाः प्रदुद्रुवुः सर्वे येऽन्ये नन्दीश्वरादयः । एक एव कार्त्तिकेयस्तस्थौ समरमूर्द्धनि

നന്ദീശ്വരാദികളായ മറ്റുള്ളവരോടൊപ്പം എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭയന്ന് ഓടിപ്പോയി; എന്നാൽ യുദ്ധത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗത്ത് കാർത്തികേയൻ ഒരുത്തൻ മാത്രം അചഞ്ചലമായി നിന്നു।

Verse 22

पर्वतानां च सर्पाणां नागानां शाखिनां तथा । राजा चकार वृष्टिं च दुर्निवार्या भयंकरीम्

അപ്പോൾ രാജാവ് പർവതങ്ങളെയും സർപ്പങ്ങളെയും നാഗങ്ങളെയും വൃക്ഷങ്ങളെയും വരെ പ്രഹരിക്കുന്ന, തടയാനാകാത്ത ഭയങ്കരമായ മഴക്കാറ്റ് പെയ്യിച്ചു।

Verse 23

तद्दृष्ट्या प्रहतः स्कन्दो बभूव शिवनन्दनः । नीहारेण च सांद्रेण संवृतौ भास्करौ यथा

ആ (ദിവ്യ) ദൃഷ്ടിയുടെ പ്രഹാരത്തിൽ ശിവനന്ദനനായ സ്കന്ദൻ സ്തംഭിച്ചു; ഘനമായ മഞ്ഞുമൂടൽ കൊണ്ട് രണ്ടു സൂര്യന്മാർ മറയുന്നതുപോലെ।

Verse 24

नानाविधां स्वमायां च चकार मयदर्शिताम् । तां नाविदन् सुराः केपि गणाश्च मुनिसत्तम

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ വിവരിച്ചതുപോലെ അവൻ നാനാവിധമായ തന്റെ മായ സൃഷ്ടിച്ച് പ്രകടിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ ദേവന്മാരും ഗണങ്ങളും ആ മായയെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല।

Verse 25

तदैव शङ्खचूडश्च महामायी महाबलः । शरेणैकेन दिव्येन धनुश्चिच्छेद तस्य वै

അന്നേ നിമിഷം മഹാമായാവിയും മഹാബലനും ആയ ശംഖചൂഡൻ ഒരൊറ്റ ദിവ്യശരത്തോടെ അവന്റെ ധനുസ്സിനെ ഛേദിച്ചു.

Verse 26

बभंज तद्रथं दिव्यं चिच्छेद रथपीडकान् । मयूरं जर्जरीभूतं दिव्यास्त्रेण चकार सः

അവൻ ആ ദിവ്യരഥം തകർത്തു, രഥത്തെ പീഡിപ്പിച്ചവരെ ഛേദിച്ചു വീഴ്ത്തി, ദിവ്യാസ്ത്രംകൊണ്ട് മയൂരവാഹനത്തെയും ജർജരാവസ്ഥയാക്കി.

Verse 27

शक्तिं चिक्षेप सूर्याभां तस्य वक्षसि घातिनीम् । मूर्च्छामवाप सहसा तत्प्रहारेण स क्षणम्

അവൻ സൂര്യനെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ഘാതകശക്തി അവന്റെ വക്ഷസ്സിൽ എറിഞ്ഞു; ആ പ്രഹാരത്തിൽ അവൻ പെട്ടെന്ന് ഒരു നിമിഷം മൂർച്ച്ഛിച്ചു.

Verse 28

पुनश्च चेतनां प्राप्य कार्तिकः परवीरहा । रत्नेन्द्रसारनिर्माणमारुरोह स्ववाहनम्

വീണ്ടും ബോധം പ്രാപിച്ച പരവീരഹാ കാർത്തികേയൻ രത്നാധിപതിയുടെ സാരത്തിൽ നിന്നു നിർമ്മിതമായ തന്റെ വാഹനത്തിൽ आरोഹിച്ചു.

Verse 29

स्मृत्वा पादौ महेशस्य साम्बिकस्य च षण्मुखः । शस्त्रास्त्राणि गृहीत्वैव चकार रणमुल्बणम्

മഹേശന്റെയും സാംബികാദേവിയുടെയും പാദപദ്മങ്ങൾ സ്മരിച്ച് ഷൺമുഖൻ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങൾ കൈക്കൊണ്ട് യുദ്ധത്തെ അതിഭീകരമായി കലക്കി ഉയർത്തി।

Verse 30

सर्प्पांश्च पर्वतांश्चैव वृक्षांश्च प्रस्तरांस्तथा । सर्वांश्चिच्छेद कोपेन दिव्या स्त्रेण शिवात्मजः

കോപത്തോടെ ശിവാത്മജൻ ദിവ്യാസ്ത്രംകൊണ്ട് സർപ്പങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, പാറകൾ—എല്ലാം വെട്ടി പിളർത്തി।

Verse 31

वह्निं निवारयामास पार्जन्येन शरेण ह । रथं धनुश्च चिच्छेद शंखचूडस्य लीलया

മഴ പെയ്യിക്കുന്ന അമ്പുകൊണ്ട് അവൻ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ തടഞ്ഞു; പിന്നെ ലീലപോലെ ശംഖചൂഡന്റെ രഥവും ധനുസ്സും തകർത്തു।

Verse 32

सन्नाहं सर्ववाहांश्च किरीटं मुकुटोज्ज्वलम् । वीरशब्दं चकारासौ जगर्ज च पुनः पुनः

അവൻ കവചം ധരിച്ചു എല്ലാ വാഹനങ്ങളും സജ്ജമാക്കി; അവന്റെ കിരീടം ദീപ്തിയായി ജ്വലിച്ചു. പിന്നെ വീരനാദം മുഴക്കി വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജിച്ചു।

Verse 33

चिक्षेप शक्तिं सूर्याभां दानवेन्द्रस्य वक्षसि । तत्प्रहारेण संप्राप मूर्च्छां दीर्घतमेन च

അവൻ സൂര്യസമ ദീപ്തിയുള്ള ശക്തി ദാനവേന്ദ്രന്റെ വക്ഷസ്സിൽ എറിഞ്ഞു; ആ പ്രഹാരത്തിൽ ദൈത്യരാജൻ അതിദീർഘമായ മൂർച്ചയിൽ വീണു।

Verse 34

मुहूर्तमात्रं तत्क्लेशं विनीय स महाबलः । चेतनां प्राप्य चोत्तस्थौ जगर्ज हरिवर्च सः

മുഹൂർത്തമാത്രം ആ ക്ലേശം സഹിച്ച് ആ മഹാബലൻ വീണ്ടും ബോധം പ്രാപിച്ചു. പിന്നെ എഴുന്നേറ്റ്, ഹരിസദൃശമായ തേജസ്സോടെ ഗർജിച്ചു.

Verse 35

शक्त्या जघान तं चापि कार्तिकेयं महाबलम् । स पपात महीपृष्ठेऽमोघां कुर्वन्विधिप्रदाम्

അവൻ ശക്തിയാൽ ആ മഹാബലനായ കാർത്തികേയനെയും പ്രഹരിച്ചു. കാർത്തികേയൻ ഭൂമിപൃഷ്ഠത്തിൽ വീണുവെങ്കിലും, വിധിയുടെ വിധാനം വ്യർത്ഥമാകാതെ ഫലിക്കുമാറാക്കി.

Verse 36

काली गृहीत्वा तं क्रोडे निनाय शिवसन्निधौ । ज्ञानेन तं शिवश्चापि जीवयामास लीलया

കാളി അവനെ മടിയിൽ എടുത്ത് ശിവസന്നിധിയിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി. അപ്പോൾ ശിവൻ ജ്ഞാനശക്തിയാൽ ലീലാമാത്രമായി അവനെ ജീവിപ്പിച്ചു.

Verse 37

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडवधे ससैन्यशंखचूडयुद्धवर्णनं नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയുടെ പഞ്ചമ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ, ശംഖചൂഡവധപ്രസംഗത്തിൽ ‘സസൈന്യ ശംഖചൂഡയുദ്ധവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്തേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 38

एतस्मिन्नंतरे वीरो वीरभद्रो महाबलः । शंखचूडेन युयुधे समरे बलशालिना

ഇതിനിടയിൽ മഹാബലവാനായ വീരൻ വീരഭദ്രൻ, ബലശാലിയായ ശംഖചൂഡനോടു സമരഭൂമിയിൽ യുദ്ധം ചെയ്തു.

Verse 39

ववर्ष समरेऽस्त्राणि यानियानि च दानवः । चिच्छेद लीलया वीरस्तानितानि निजैश्शरैः

സമരത്തിൽ ദാനവൻ ഏത് ഏത് അസ്ത്രങ്ങൾ വർഷിച്ചുവോ, അവയെല്ലാം വീരൻ തന്റെ അമ്പുകളാൽ ലീലപോലെ ഛേദിച്ചു.

Verse 40

दिव्यान्यस्त्राणि शतशो मुमुचे दानवेश्वरः । तानि चिच्छेद तं बाणैर्वीरभद्रः प्रतापवान्

ദാനവാധിപൻ നൂറുകണക്കിന് ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചു; എന്നാൽ പ്രതാപവാനായ വീരഭദ്രൻ അവയെ അമ്പുകളാൽ ഛേദിച്ച് അവനെയേ ശരംകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു।

Verse 41

अथातीव चुकोपोच्चैश्शंखचूडः प्रतापवान् । शक्त्या जघानोरसि तं स चकंपे पपात कौ

അപ്പോൾ പ്രതാപവാനായ ശംഖചൂഡൻ അത്യന്തം ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചു; ശക്തിയാൽ അവന്റെ നെഞ്ചിൽ പ്രഹരിച്ചപ്പോൾ ആ വീരൻ വിറച്ച് യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീണു।

Verse 42

क्षणेन चेतनां प्राप्य समुत्तस्थौ गणेश्वरः । जग्राह च धनुर्भूयो वीरभद्रो गणाग्रणीः

ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ഗണേശ്വരൻ എഴുന്നേറ്റു; ശിവഗണങ്ങളുടെ അഗ്രണിയായ വീരഭദ്രൻ വീണ്ടും ധനുസ്സ് കൈപ്പിടിച്ചു।

Verse 43

एतस्मिन्नंतरे काली जगाम समरं पुनः । भक्षितुं दानवान् स्वांश्च रक्षितुं कार्तिकेच्छया

ഇതിനിടയിൽ കാളി വീണ്ടും യുദ്ധഭൂമിയിലേക്കു ചെന്നു—ദാനവരെ ഭക്ഷിക്കാനും, കാർത്തികേയന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം തന്റെ പക്ഷത്തെ സംരക്ഷിക്കാനും.

Verse 44

वीरास्तामनुजग्मुश्च ते च नन्दीश्वरादयः । सर्वे देवाश्च गंधर्वा यक्षा रक्षांसि पन्नगाः

ആ വീര അനുചരന്മാർ അവളെ അനുഗമിച്ചു; നന്ദീശ്വരാദികളും. കൂടാതെ എല്ലാ ദേവന്മാരും, ഗന്ധർവന്മാരും, യക്ഷന്മാരും, രാക്ഷസന്മാരും, പന്നഗന്മാരും (നാഗവർഗം) കൂടി (ചേർന്നു).

Verse 45

वाद्यभांडाश्च बहुशश्शतशो मधुवाहकाः । पुनः समुद्यताश्चासन् वीरा उभयतोऽखिलाः

അനവധി വാദ്യഭാണ്ഡങ്ങൾ മുഴങ്ങി; നൂറുനൂറായി മധുവാഹകർ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. പിന്നെ ഇരുപക്ഷത്തെയും എല്ലാ വീരയോദ്ധാക്കളും യുദ്ധത്തിനായി പൂർണ്ണമായി സന്നദ്ധരായി വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു.