शिवदूतस्य शङ्खचूडकुलप्रवेशः — The Śiva-Envoy’s Entry into Śaṅkhacūḍa’s City

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथेशानो महारुद्रो दुष्टकालस्सतांगतिः । शंखचूडवधं चित्ते निश्चिकाय सुरेच्छया

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ഈശാനൻ, മഹാരുദ്രൻ—ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുന്നവനും സജ്ജനങ്ങൾക്ക് ആശ്രയവുമാകുന്നവൻ—ദേവന്മാരുടെ ഇച്ഛപ്രകാരം ഹൃദയത്തിൽ ശംഖചൂഡവധം നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 2

दूतं कृत्वा चित्ररथं गंधर्वेश्वरमीप्सितम् । शीघ्रं प्रस्थापयामास शंखचूडांतिके मुदा

ആഗ്രഹിതനായ ഗന്ധർവേശ്വരൻ ചിത്രരഥനെ ദൂതനാക്കി, ആനന്ദത്തോടെ അവനെ വേഗത്തിൽ ശംഖചൂഡന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു അയച്ചു.

Verse 3

सर्वेश्वराज्ञया दूतो ययौ तन्नगरं च सः । महेन्द्रनगरोत्कृष्टं कुबेरभवनाधिकम्

സർവേശ്വരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ആ ദൂതൻ ആ നഗരത്തിലേക്കു പോയി—അത് മഹേന്ദ്രനഗരത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠവും കുബേരഭവനത്തേക്കാൾ അധിക വൈഭവമുള്ളതുമായിരുന്നു.

Verse 4

गत्वा ददर्श तन्मध्ये शंखचूडालयं वरम् । राजितं द्वादशैर्द्वारैर्द्वारपालसमन्वितम्

അവിടെ ചെന്നപ്പോൾ അവൻ അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ശംഖചൂഡന്റെ അത്യന്തം ശോഭയുള്ള കൊട്ടാരം കണ്ടു—പന്ത്രണ്ടു വാതിലുകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും വാതിൽകാവൽക്കാരോടുകൂടിയതുമായിരുന്നു।

Verse 5

स दृष्ट्वा पुष्पदन्तस्तु वरं द्वारं ददर्श सः । कथयामास वृत्तांतं द्वारपालाय निर्भयः

അത് കണ്ട പുഷ്പദന്തൻ ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വാരം ദർശിച്ചു; ഭയമില്ലാതെ ദ്വാരപാലനോട് സംഭവിച്ച മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും പറഞ്ഞു।

Verse 6

अतिक्रम्य च तद्द्वारं जगामाभ्यंतरे मुदा । अतीव सुन्दरं रम्यं विस्तीर्णं समलंकृतम्

ആ ദ്വാരം കടന്ന് അവൻ ആനന്ദത്തോടെ അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; അത്യന്തം സുന്ദരവും രമണീയവും വിശാലവും പൂർണ്ണമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അകത്തളവും കണ്ടു।

Verse 7

स गत्वा शंखचूडं तं ददर्श दनुजाधिपम् । वीरमंडल मध्यस्थं रत्नसिंहासनस्थितम्

അവിടെ ചെന്നപ്പോൾ അവൻ ദനുജാധിപൻ ശംഖചൂഡനെ കണ്ടു—വീരമണ്ഡലത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ നിലകൊണ്ട്, രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ആസീനനായവനെ।

Verse 8

दानवेन्द्रैः परिवृतं सेवितं च त्रिकोटिभिः । शतः कोटिभिरन्यैश्च भ्रमद्भिश्शस्त्रपाणिभिः

അവൻ ദാനവേന്ദ്രന്മാർ ചുറ്റിപ്പറ്റി നില്ക്കുകയും, മൂന്നു കോടി യോദ്ധാക്കൾ സേവിക്കുകയും ചെയ്തു; പിന്നെയും നൂറുകോടി പേർ കൈകളിൽ ആയുധങ്ങളുമായി ചുറ്റും സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 9

एवंभूतं च तं दृष्ट्वा पुष्पदंतस्सविस्मयः । उवाच रणवृत्तांतं यदुक्तं शंकरेण च

അവനെ ആ അത്യദ്ഭുതാവസ്ഥയിൽ കണ്ട പുഷ്പദന്തൻ വിസ്മയഭരിതനായി, ശങ്കരൻ (ശിവൻ) പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ യുദ്ധവൃത്താന്തം മുഴുവനും വിവരിച്ചു।

Verse 10

पुष्पदंत उवाच । राजेन्द्र शिवदूतोऽहं पुष्पदंताभिधः प्रभो । यदुक्तं शंकरेणैव तच्छृणु त्वं ब्रवीमि ते

പുഷ്പദന്തൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഹേ പ്രഭോ, ഞാൻ ശിവന്റെ ദൂതൻ; പുഷ്പദന്തൻ എന്നാണെന്റെ പേര്. ശങ്കരൻ പറഞ്ഞതു കേൾക്കുക—അതേ ഞാൻ നിനക്കു അറിയിക്കുന്നു।

Verse 11

शिव उवाच । राज्यं देहि च देवानामधिकारं हि सांप्रतम् । नोचेत्कुरु रणं सार्द्धं परेण च मया सताम्

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ദേവന്മാർക്ക് രാജ്യം തിരികെ നൽകുക; ഇപ്പോൾ അവർക്കുള്ള അധികാരമാണ് ന്യായം. അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ പരമ സഹായി കൂടെ യുദ്ധം ചെയ്യുക; സദ്ജനപക്ഷത്ത് നിൽക്കുന്ന എന്നെ നേരിടുക।

Verse 12

देवा मां शरणापन्ना देवेशं शंकरं सताम् । अहं क्रुद्धो महारुद्रस्त्वां वधिष्याम्यसंशयम्

ദേവന്മാർ എന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു—ഞാൻ ദേവേശൻ ശങ്കരൻ, സദ്ജനാർാധ്യൻ. ഇപ്പോൾ ഞാൻ മഹാരുദ്രൻ ക്രുദ്ധനായി; സംശയമില്ലാതെ നിന്നെ വധിക്കും।

Verse 13

हरोऽस्मि सर्वदेवेभ्यो ह्यभयं दत्तवानहम् । खलदंडधरोऽहं वै शरणागतवत्सलः

ഞാൻ ഹരൻ (ശിവൻ); സർവ്വദേവന്മാർക്കും ഞാൻ അഭയം നൽകിയിരിക്കുന്നു. ഞാൻ ദുഷ്ടരെ ദണ്ഡത്തോടെ ശിക്ഷിക്കുന്ന ദണ്ഡധാരി, ശരണാഗതരോട് സദാ വാത്സല്യമുള്ളവൻ।

Verse 14

राज्यं दास्यसि किं वा त्वं करिष्यसि रणं च किम् । तत्त्वं ब्रूहि द्वयोरेकं दानवेन्द्र विचार्य वै

നീ രാജ്യം കൈമാറുമോ, അല്ലെങ്കിൽ യുദ്ധം ചെയ്യുമോ? ഹേ ദാനവേന്ദ്രാ, നന്നായി ആലോചിച്ച് ഈ രണ്ടിൽ ഒന്നിനെ സത്യമായി പറയുക.

Verse 15

पुष्पदंत उवाच । इत्युक्तं यन्महेशेन तुभ्यं तन्मे निवेदितम् । वितथं शंभुवाक्यं न कदापि दनुजाधिप

പുഷ്പദന്തൻ പറഞ്ഞു—മഹേശ്വരൻ നിന്നോടു പറഞ്ഞതുതന്നെ ഞാൻ നിന്നെ അറിയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ ദാനവാധിപാ! ശംഭുവിന്റെ വാക്ക് ഒരിക്കലും അസത്യമാകുകയില്ല.

Verse 16

अहं स्वस्वामिनं गंतुमिच्छामि त्वरितं हरम् । गत्वा वक्ष्यामि किं शंभोस्तथा त्वं वद मामिह

ഞാൻ എന്റെ സ്വാമിയായ ഹരന്റെ അടുക്കൽ വേഗത്തിൽ പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവിടെ ചെന്നു ശംഭുവിനോട് എന്ത് പറയേണ്ടതാണോ, അത് നീ ഇവിടെ എനിക്ക് വ്യക്തമായി പറയുക.

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । इत्थं च पुष्पदंतस्य शिवदूतस्य सत्पतेः । आकर्ण्य वचनं राजा हसित्वा तमुवाच सः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ശിവദൂതനായ സത്പുരുഷൻ പുഷ്പദന്തന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് ചിരിച്ചു; പിന്നെ അവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 18

शंखचूड उवाच । राज्यं दास्ये न देवेभ्यो वीरभोग्या वसुंधरा । रणं दास्यामि ते रुद्र देवानां पक्षपातिने

ശംഖചൂഡൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാർക്ക് ഞാൻ രാജ്യം നൽകുകയില്ല; ഈ വസുന്ധര വീരന്മാർ ഭോഗിക്കേണ്ടതാകുന്നു. എന്നാൽ ഹേ രുദ്രാ, ദേവപക്ഷപാതിയായ നിനക്ക് ഞാൻ യുദ്ധം തന്നേ നൽകും.

Verse 19

यस्योपरि प्रयायी स्यात्स वीरो भुवेनऽधमः । अतः पूर्वमहं रुद्र त्वां गमिष्याम्यसंशयम्

മറ്റൊരാളെ മറികടന്ന് മുന്നോട്ട് ചെന്നു താനേ വീരനെന്ന് പറയുന്നവൻ ഈ ലോകത്തിൽ നരാധമൻ. അതുകൊണ്ട്, ഹേ രുദ്രാ, ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ നിനക്കുമുമ്പേ പോകും.

Verse 20

प्रभात आगमिष्यामि वीरयात्रा विचारतः । त्वं गच्छाचक्ष्व रुद्राय हीदृशं वचनं मम

പ്രഭാതത്തിൽ ഞാൻ വരും; വീരയാത്രയെ യഥാവിധി ആലോചിച്ച ശേഷം. നീ ഇപ്പോൾ പോയി രുദ്രനോട് എന്റെ ഈ വചനങ്ങൾ തന്നേ അറിയിക്കു.

Verse 21

इति श्रुत्वा शंखचूडवचनं सुप्रहस्य सः । उवाच दानवेन्द्रं स शंभुदूतस्तु गर्वितम्

ശംഖചൂഡന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ മൃദുവായി ചിരിച്ചു; പിന്നെ ശംഭുവിന്റെ ദൂതൻ ആ ഗർവിത ദാനവേന്ദ്രനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 22

अन्येषामपि राजेन्द्र गणानां शंकरस्य च । न स्थातुं संमुखे योग्यः किं पुनस्तस्य संमुखम्

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ശങ്കരന്റെ മറ്റു ഗണങ്ങളുടെ മുമ്പിലും അവൻ മുഖാമുഖം നിൽക്കാൻ യോഗ്യനല്ല; പിന്നെ സ്വയം ശങ്കരന്റെ സന്നിധിയിൽ എങ്ങനെ?

Verse 23

स त्वं देहि च देवानामधिकाराणि सर्वशः । त्वमरे गच्छ पातालं यदि जीवितुमिच्छसि

അതുകൊണ്ട് ദേവന്മാരുടെ എല്ലാ അധികാരങ്ങളും പദവികളും പൂർണ്ണമായി തിരികെ നൽകുക. ഹേ ശത്രുവേ! ജീവിക്കണമെങ്കിൽ പാതാളത്തിലേക്ക് പോകുക.

Verse 24

सामान्यममरं तं नो विद्धि दानवसत्तम । शंकरः परमात्मा हि सर्वेषामीश्वरेश्वरः

ഹേ ദാനവശ്രേഷ്ഠാ, അവനെ സാധാരണ ‘അമരൻ’ എന്നു കരുതരുത്; ശങ്കരൻ തന്നെയാണ് പരമാത്മാവ്, സർവ്വേശ്വരന്മാരുടെയും ഈശ്വരൻ.

Verse 25

इन्द्राद्यास्सकला देवा यस्याज्ञावर्तिनस्सदा । सप्रजापतयस्सिद्धा मुनयश्चाप्यहीश्वराः

ഇന്ദ്രാദി സർവ്വദേവന്മാർ സദാ ആരുടെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കുന്നുവോ; പ്രജാപതികൾ, സിദ്ധന്മാർ, മുനിമാർ, നാഗാധിപന്മാരും ആ പരമേശ്വരന്റെ അധീനരാണ്।

Verse 26

हरेर्विधेश्च स स्वामी निर्गुणस्सगुणस्स हि । यस्य भ्रूभंगमात्रेण सर्वेषां प्रलयो भवेत्

അവൻ ഹരി (വിഷ്ണു) യുടെയും വിധി (ബ്രഹ്മാ) യുടെയും സ്വാമിയാണ്; നിർഗുണനും സഗുണനും തന്നേ. അവന്റെ ഭ്രൂഭംഗം മാത്രത്താൽ സർവ്വത്തിനും പ്രളയം സംഭവിക്കും।

Verse 27

शिवस्य पूर्णरूपश्च लोकसंहारकारकः । सतां गतिर्दुष्टहंता निर्विकारः परात्परः

അവൻ ശിവന്റെ പൂർണ്ണസ്വരൂപവും ലോകസംഹാരകാരകനുമാണ്. സജ്ജനങ്ങളുടെ പരമഗതി, ദുഷ്ടസംഹാരകൻ, നിർവികാരൻ, പരാത്പരൻ।

Verse 28

ब्रह्मणोधिपतिस्सोऽपि हरेरपि महेश्वरः । अवमान्या न वै तस्य शासना दानवर्षभ

അവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും അധിപതിയും ഹരി (വിഷ്ണു) യുടെയും മഹേശ്വരനും ആകുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ ദാനവവൃഷഭാ, അവന്റെ ശാസനം ഒരിക്കലും അവമാനിക്കരുത്।

Verse 29

किं बहूक्तेन राजेन्द्र मनसा संविचार्य च । रुद्रं विद्धि महेशानं परं ब्रह्म चिदात्मकम्

ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അധികം പറയേണ്ടതെന്ത്? മനസ്സിൽ സമ്യക് വിചാരിച്ച് രുദ്രനെ മഹേശാനനായി—ചിദാത്മക പരബ്രഹ്മമായി—അറിയുക।

Verse 30

देहि राज्यं हि देवानामधिकारांश्च सर्वशः । एवं ते कुशलं तात भविष्यत्यन्यथा भयम्

ദേവന്മാർക്ക് രാജ്യവും അവരുടെ എല്ലാ ന്യായമായ അധികാരങ്ങളും എല്ലാതരത്തിലും കൈമാറുക. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ഹേ താതാ, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകും; അല്ലെങ്കിൽ നിനക്കു ഭയം (അപകടം) വരും.

Verse 31

सन्त्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा दानवेंद्रः शंखचूडः प्रतापवान् । उवाच शिवदूतं तं भवितव्यविमोहितः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇതു കേട്ടപ്പോൾ, പ്രതാപശാലിയായ ദാനവേന്ദ്രൻ ശംഖചൂഡൻ, ഭവിതവ്യത്തിന്റെ മായയിൽ ബുദ്ധി മങ്ങിയവനായി, ആ ശിവദൂതനോടു പറഞ്ഞു.

Verse 32

शंखचूड उवाच । स्वतो राज्यं न दास्यामि नाधिकारान् विनिश्चयात् । विना युद्धं महेशेन सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

ശംഖചൂഡൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ സ്വമേധയാ രാജ്യം കൈമാറുകയില്ല; എന്റെ അധികാരങ്ങളും ഉറച്ച തീരുമാനത്തോടെ വിട്ടുകൊടുക്കുകയില്ല. മഹേശനോടുള്ള യുദ്ധമില്ലാതെ ഇത് തീരുകയില്ല—ഇത് ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നു.

Verse 33

कालाधीनं जगत्सर्वं विज्ञेयं सचराचरम् । कालाद्भवति सर्वं हि विनश्यति च कालतः

ഈ സമസ്ത ജഗത്ത്—ചരവും അചരവും—കാലത്തിന്റെ അധീനമാണെന്ന് അറിയണം. സത്യമായി, കാലത്തിൽ നിന്നാണ് എല്ലാം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; കാലത്താൽ തന്നെയാണ് എല്ലാം നശിക്കുന്നതും.

Verse 34

त्वं गच्छ शंकरं रुद्रं मयोक्तं वद तत्त्वत । स च युक्तं करोत्वेवं बहुवार्तां कुरुष्व नो

നീ ശങ്കരനായ രുദ്രന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, ഞാൻ പറഞ്ഞതു സത്യമായി അറിയിക്കൂ. അവൻ യുക്തമായ വിധത്തിൽ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കട്ടെ; ഈ കാര്യത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ വാർത്ത ഞങ്ങളിലേക്കു തിരികെ കൊണ്ടുവരിക.

Verse 35

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शिवदूतोऽसौ जगाम स्वामिनं निजम् । यथार्थं कथयामास पुष्पदंतश्च सन्मुने

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ശിവദൂതൻ തന്റെ സ്വാമിയുടെ അടുക്കലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന്, ഹേ സന്മുനേ, പുഷ്പദന്തൻ സംഭവിച്ചതെല്ലാം യഥാർത്ഥമായി വിവരിച്ചു.