देवस्तुतिः — Hymn of Praise by the Devas (Devastuti)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ ब्रह्मादयो देवा मुनयश्चाखिलास्तथा । तुष्टुवुर्देवदेवेशं वाग्भिरिष्टाभिरानताः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാദികളായ ദേവന്മാരും സർവ്വ മുനിമാരും നമസ്കരിച്ച്, ഇഷ്ടവും യുക്തവുമായ സ്തുതിവചനങ്ങളാൽ ദേവദേവേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 2

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव शरणागतवत्सल । साधुसौख्यप्रदस्त्वं हि सर्वदा भक्तदुःखहा

ദേവന്മാർ അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ ദേവദേവ മഹാദേവാ, ശരണാഗതവത്സലാ! നീ സദാ സജ്ജനർക്കു സുഖം നൽകുന്നവനും നിന്റെ ഭക്തരുടെ ദുഃഖം എന്നും ഹരിക്കുന്നവനും ആകുന്നു।

Verse 3

त्वं महाद्भुतसल्लीलो भक्तिगम्यो दुरासदः । दुराराध्योऽसतां नाथ प्रसन्नस्सर्वदा भव

നീ മഹാദ്ഭുതവും മംഗളകരവുമായ ദിവ്യലീലകളുടെ നാഥൻ; ഭക്തിയാൽ ഗമ്യൻ, എങ്കിലും ദുർലഭൻ. ഹേ നാഥാ, അസത്യന്മാർക്ക് നീ ദുർആരാധ്യൻ; അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളോട് സദാ പ്രസന്നനായിരിക്കണമേ।

Verse 4

वेदोऽपि महिमानं ते न जानाति हि तत्त्वतः । यथामति महात्मानस्सर्वे गायंति सद्यशः

ഹേ മഹാദേവാ! വേദംപോലും നിന്റെ മഹിമയെ തത്ത്വതഃ പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നില്ല. തങ്ങളുടെ ബുദ്ധിയും ശേഷിയും അനുസരിച്ച് മഹാത്മാക്കൾ എല്ലാവരും നിന്റെ യശസ്സിനെ താന്താങ്ങളുടെ രീതിയിൽ പാടുന്നു.

Verse 5

माहात्म्यमतिगूढं ते सहस्रवदनादयः । सदा गायंति सुप्रीत्या पुनंति स्वगिरं हि ते

നിന്റെ മഹാത്മ്യം അത്യന്തം ഗൂഢമാണ്. സഹസ്രവദനൻ (ശേഷൻ) മുതലായ ദേവഗണങ്ങൾ സദാ മഹാപ്രീതിയോടെ അതിനെ പാടുകയും, സ്വന്തം ഉച്ചാരണങ്ങളാൽ തന്നെ തങ്ങളുടെ വാണിയെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 6

कृपया तव देवेश ब्रह्मज्ञानी भवेज्जडः । भक्तिगम्यस्सदा त्वं वा इति वेदा ब्रुवंति हि

ഹേ ദേവേശാ! നിന്റെ കൃപയാൽ ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയും ജഡനുപോലെ ആകാം; എന്നാൽ നീ സദാ ഭക്തിയാൽ മാത്രമേ പ്രാപ്യമാകൂ—എന്ന് വേദങ്ങൾ പറയുന്നു.

Verse 7

त्वं वै दीनदयालुश्च सर्वत्र व्यापकस्सदा । आविर्भवसि सद्भक्त्या निर्विकारस्सतां गतिः

നീ ദീനർക്കു കരുണാനിധിയും സർവ്വത്ര സദാ വ്യാപകനുമാണ്. സദ്ഭക്തിയാൽ നീ അവിർഭവിക്കുന്നു; നിർവികാരനായിരിക്കെ പോലും സത്സജനങ്ങളുടെ പരമഗതി നീ തന്നെയാണ്.

Verse 8

भक्त्यैव ते महेशान बहवस्सिद्धिमागताः । इह सर्वसुखं भुक्त्वा दुःखिता निर्विकारतः

ഹേ മഹേശാനാ! ഭക്തിയാൽ മാത്രം അനേകർ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു. ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ സുഖങ്ങളും അനുഭവിച്ചിട്ടും അവർ ദുഃഖം സ്പർശിക്കാതെ നിലകൊള്ളുന്നു—സ്ഥിരരും നിർവികാരരുമായി.

Verse 9

पुरा यदुपतिर्भक्तो दाशार्हस्सिद्धिमागतः । कलावती च तत्पत्नी भक्त्यैव परमां प्रभो

ഓ പ്രഭോ! പുരാതനകാലത്ത് യദുപതി ദാശാർഹൻ നിന്റെ ഭക്തിയാൽ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു; അവന്റെ ഭാര്യ കലാവതിയും ഭക്തിയാൽ മാത്രമേ പരമപദം പ്രാപിച്ചുള്ളൂ.

Verse 10

तथा मित्रसहो राजा मदयंती च तत्प्रिया । भक्त्यैव तव देवेश कैवल्यं परमं ययौ

ഹേ ദേവേശാ! അതുപോലെ രാജാവ് മിത്രസഹനും അവന്റെ പ്രിയയായ മദയന്തിയും—നിനക്കുള്ള ഭക്തിയാൽ മാത്രം—പരമ കൈവല്യം പ്രാപിച്ചു.

Verse 11

सौमिनी नाम तनया कैकेयाग्रभुवस्तथा । तव भक्त्या सुखं प्राप परं सद्योगिदुर्लभम्

കൈകേയരുടെ ശ്രേഷ്ഠ വംശത്തിൽ ജനിച്ച സൗമിനി എന്ന പുത്രി നിന്റെ ഭക്തിയാൽ പരമസുഖം പ്രാപിച്ചു; അത് സിദ്ധയോഗികൾക്കും എപ്പോഴും ദുർലഭം.

Verse 12

विमर्षणो नृपवरस्सप्तजन्मावधि प्रभो । भुक्त्वा भोगांश्च विविधांस्त्वद्भक्त्या प्राप सद्गतिम्

ഓ പ്രഭോ! ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് വിമർശണൻ ഏഴ് ജന്മങ്ങൾ വരെ പലവിധ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ചിട്ടും, നിന്റെ ഭക്തിയാൽ സദ്ഗതി—ശിവകൃപയിലെ മോക്ഷം—പ്രാപിച്ചു.

Verse 13

चन्द्रसेनो नृपवरस्त्वद्भक्त्या सर्वभोगभुक् । दुःखमुक्तः सुखं प्राप परमत्र परत्र च

ഓ പ്രഭോ! ചന്ദ്രസേനൻ എന്ന ശ്രേഷ്ഠ രാജാവ് നിന്റെ ഭക്തിയാൽ എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും അനുഭവിച്ചു; ദുഃഖമുക്തനായി ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും പരമസുഖം പ്രാപിച്ചു.

Verse 14

गोपीपुत्रः श्रीकरस्ते भक्त्या भुक्त्वेह सद्गतिम् । परं सुखं महावीरशिष्यः प्राप परत्र वै

ഗോപീപുത്രനായ ശ്രീകരൻ, മഹാവീരന്റെ ശിഷ്യൻ, ഭക്തിയാൽ ഇവിടെ സദ്ഗതി അനുഭവിച്ച്, പരലോകത്തിൽ തീർച്ചയായും പരമസുഖം പ്രാപിച്ചു।

Verse 15

त्वं सत्यरथभूजानेर्दुःखहर्ता गतिप्रदः । धर्मगुप्तं राजपुत्रमतार्षीस्सुखिनं त्विह

ഹേ പ്രഭോ! സത്യരഥ-ഭൂജാനന്റെ ദുഃഖം അകറ്റി സദ്ഗതി നൽകുന്നവൻ നീയാകുന്നു. ഇവിടെ ധർമ്മം കാത്ത് രാജപുത്രൻ ധർമ്മഗുപ്തനെ കടത്തിവിട്ട് സന്തോഷവാനാക്കി.

Verse 16

तथा शुचिव्रतं विप्रमदरिद्रं महाप्रभो । त्वद्भक्तिवर्तिनं मात्रा ज्ञानिनं कृपयाऽकरोः

അതുപോലെ, ഹേ മഹാപ്രഭോ! കരുണയാൽ ശുചിവ്രതനായ ആ ബ്രാഹ്മണനെ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചു. നിങ്ങളുടെ കൃപയാൽ അവനെ നിങ്ങളുടെ ഭക്തിയിൽ സ്ഥിരനാക്കി, സത്യജ്ഞാനവും നൽകി.

Verse 17

चित्रवर्मा नृपवरस्त्वद्भक्त्या प्राप सद्गतिम् । इह लोके सदा भुक्त्वा भोगानमरदुर्लभान्

ഹേ പ്രഭോ! ഉത്തമരാജാവായ ചിത്രവർമ്മൻ നിങ്ങളുടെ ഭക്തിയാൽ സദ്ഗതി പ്രാപിച്ചു. ഈ ലോകത്തിൽ ആദ്യം അമരർക്കും ദുർലഭമായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, അവസാനം ശിവഭക്തിയാൽ പരമ മംഗളഗതിയെ നേടി.

Verse 18

चन्द्रांगदो राजपुत्रस्सीमंतिन्या स्त्रिया सह । विहाय सकलं दुःखं सुखी प्राप महागतिम्

രാജപുത്രൻ ചന്ദ്രാംഗദൻ തന്റെ പതിവ്രതയായ ഭാര്യയോടൊപ്പം സകല ദുഃഖവും ഉപേക്ഷിച്ച് സന്തോഷവാനായി മഹത്തായ പരമഗതിയെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 19

द्विजो मंदरनामापि वेश्यागामी खलोऽधमः । त्वद्भक्तः शिव संपूज्य तया सह गतिं गतः

ഹേ ശിവാ! മന്ദരനാമനായ ഒരു ദ്വിജൻ വേശ്യാഗാമിയും ദുഷ്ടനും അധമനുമായിരുന്നാലും, നിന്റെ ഭക്തനായി നിന്നെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച് അവളോടുകൂടെ പരമഗതിയെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 20

भद्रायुस्ते नृपसुतस्सुखमाप गतव्यथः । त्वद्भक्तकृपया मात्रा गतिं च परमां प्रभो

ഹേ പ്രഭോ! രാജപുത്രൻ ഭദ്രായു സുഖം പ്രാപിച്ച് വ്യഥകളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി; നിന്റെ ഭക്തയായ മാതാവിന്റെ കൃപയാൽ അവനും പരമഗതിയെ (മോക്ഷം) നേടി.

Verse 21

सर्वस्त्रीभोगनिरतो दुर्जनस्तव सेवया । विमुक्तोऽभूदपि सदा भक्ष्यभोजी महेश्वर

ഹേ മഹേശ്വരാ! എല്ലാ സ്ത്രീഭോഗങ്ങളിലും ആസക്തനായ ദുഷ്ടനും നിന്റെ സേവയാൽ വിമുക്തനാകുന്നു; എങ്കിലും പഴയ വാസനകളാൽ അവൻ സദാ ഭക്ഷ്യമായതേ മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്നവനായി തുടരാം.

Verse 22

शंबरश्शंकरे भक्तश्चिताभस्मधरस्सदा । नियमाद्भस्मनश्शंभो स्वस्त्रिया ते पुरं गतः

ശംബരൻ ശങ്കരന്റെ ഭക്തനായിരുന്നു; സദാ ചിതാഭസ്മം ധരിച്ചിരുന്നു. ഹേ ശംഭോ! ഭസ്മനിയമത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ അവൻ തന്റെ ഭാര്യയോടുകൂടെ നിന്റെ പുരത്തിലേക്ക് ഗമിച്ചു.

Verse 23

भद्रसेनस्य तनयस्तथा मंत्रिसुतः प्रभो । सुधर्मशुभकर्माणौ सदा रुद्राक्षधारिणौ

ഹേ പ്രഭോ! ഭദ്രസേനന്റെ പുത്രനും മന്ത്രിയുടെ പുത്രനും ആയ സുധർമ്മയും ശുഭകർമ്മനും—ഇരുവരും സദാ രുദ്രാക്ഷം ധരിക്കുന്നവരായിരുന്നു.

Verse 24

त्वत्कृपातश्च तौ मुक्तावास्तां भुक्तेह सत्सुखम् । पूर्वजन्मनि यौ कीशकुक्कुटौ रुद्रभूषणौ

നിന്റെ കൃപയാൽ ആ രണ്ടുപേരും മോചിതരായി; ഇവിടെയും സത്സുഖം അനുഭവിച്ച് വസിക്കുന്നു. മുൻജന്മത്തിൽ അവർ കുരങ്ങും കോഴിയും ആയിരുന്നു—രുദ്രചിഹ്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും അവന്റെ പ്രീതിപാത്രരുമായിരുന്നു.

Verse 25

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने देवस्तुतिवर्णनं नाम पंचविंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ പഞ്ചമ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ ജലന്ധരവധോപാഖ്യാനാന്തർഗതമായ “ദേവസ്തുതിവർണ്ണനം” എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 26

शारदा विप्रतनया बालवैधव्यमागता । तव भक्तेः प्रभावात्तु पुत्रसौभा ग्यवत्यभूत्

ശാരദാ എന്ന ബ്രാഹ്മണകുമാരി ബാല്യത്തിലേ തന്നെ വൈധവ്യം പ്രാപിച്ചു; എങ്കിലും നിന്റെ ശിവഭക്തിയുടെ മഹിമയാൽ അവൾ പുത്രസൗഭാഗ്യവതിയായി।

Verse 27

बिन्दुगो द्विजमात्रो हि वेश्याभोगी च तत्प्रिया । वंचुका त्वद्यशः श्रुत्वा परमां गतिमाययौ

ബിന്ദുഗോ ജന്മമാത്രം ബ്രാഹ്മണനായി, വേശ്യാഭോഗത്തിൽ ആസക്തനും അവൾക്കു പ്രിയനുമായിരുന്നു; എന്നാൽ വഞ്ചുകാ നിന്റെ യശസ് കേട്ട് പരമഗതി പ്രാപിച്ചു।

Verse 28

इत्यादि बहवस्सिद्धिं गता जीवास्तव प्रभो । भक्तिभावान्महेशान दीनबन्धो कृपालय

ഓ പ്രഭോ, ഇങ്ങനെ അനേകം ജീവന്മാർ നിനക്കുള്ള ഭക്തിഭാവത്താൽ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു. ഓ മഹേശാനേ, ദീനബന്ധു, കൃപാലയമേ, അനുഗ്രഹിക്കണമേ.

Verse 29

त्वं परः प्रकृतेर्ब्रह्म पुरुषात्परमेश्वर । निर्गुणस्त्रिगुणाधारो ब्रह्मविष्णुहरात्मकः

നീ പ്രകൃതിയെ അതിക്രമിച്ച പരബ്രഹ്മം; ഓ പരമേശ്വരാ, നീ പുരുഷനെയും അതിക്രമിച്ചവൻ. നീ സ്വയം നിർഗുണനായിട്ടും ത്രിഗുണങ്ങളുടെ ആധാരവും ബ്രഹ്മാ-വിഷ്ണു-ഹരന്മാരിലെ അന്തര്യാമി സ്വരൂപവും ആകുന്നു.

Verse 30

नानाकर्मकरो नित्यं निर्विकारोऽखिलेश्वरः । वयं ब्रह्मादयस्सर्वे तव दासा महेश्वर

ഓ അഖിലേശ്വര മഹേശ്വരാ, നീ നിത്യമായി പലവിധ ദൈവിക പ്രവർത്തികൾ ചെയ്താലും നിർവികാരനായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും—ബ്രഹ്മാദികൾ—നിന്റെ ദാസന്മാരാണ്.

Verse 31

प्रसन्नो भव देवेश रक्षास्मान्सर्वदा शिव । त्वत्प्रजाश्च वयं नाथ सदा त्वच्छरणं गताः

ഓ ദേവേശ ശിവാ, പ്രസന്നനായി എപ്പോഴും ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ. ഓ നാഥാ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ തന്നെ പ്രജകൾ; ഞങ്ങൾ സദാ നിന്റെ ശരണത്തിൽ എത്തിയവരാണ്.

Verse 32

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा च ते देवा ब्रह्माद्यास्समुनीश्वराः । तूष्णीं बभूवुर्हि तदा शिवांघ्रिद्वन्द्वचेतसः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ച ശേഷം ആ ദേവന്മാർ—ബ്രഹ്മാദികൾ, മുനികളിൽ അധീശ്വരന്മാർ—അപ്പോൾ മൗനികളായി; അവരുടെ ചിത്തം ശിവന്റെ പാദയുഗ്മത്തിൽ ലയിച്ചു.

Verse 33

अथ शंभुर्महेशानः श्रुत्वा देवस्तुतिं शुभाम् । दत्त्वा वरान्वरान्सद्यस्तत्रैवांतर्दधे प्रभुः

അപ്പോൾ മഹേശാനനായ ശംഭു ദേവസ്തുതി ശ്രവിച്ച്, ഉടൻ ശ്രേഷ്ഠ വരങ്ങൾ നൽകി; അതേ സ്ഥലത്തുതന്നെ പ്രഭു അന്തർധാനം ചെയ്തു।

Verse 34

देवास्सर्वेऽपि मुदिता ब्रह्माद्या हतशत्रवः । स्वं स्वं धाम ययुः प्रीता गायंतः शिवसद्यशः

എല്ലാ ദേവന്മാരും ആനന്ദിതരായി; ബ്രഹ്മാദികൾ ശത്രുക്കൾ നശിച്ചതിനാൽ പ്രീതിയോടെ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു പോയി, ഉടൻ ശിവമഹിമ പാടി।

Verse 35

इदं परममाख्यानं जलंधरविमर्दनम् । महेशचरितं पुण्यं महाघौघविनाशनम्

ഇത് ജലന്ധരവിമർദനത്തിന്റെ പരമാഖ്യാനം; മഹേശന്റെ പുണ്യചരിതം, മഹാപാപങ്ങളുടെ മഹാപ്രവാഹം നശിപ്പിക്കുന്നതു।

Verse 36

देवस्तुतिरियं पुण्या सर्वपापप्रणाशिनी । सर्वसौख्यप्रदा नित्यं महेशानंददायिनी

പ്രഭുവിനെ സ്തുതിക്കുന്ന ഈ ഗാനം പുണ്യമയവും സർവ്വപാപനാശിനിയും ആകുന്നു. ഇത് നിത്യമായി എല്ലാ സുഖങ്ങളും നൽകി മഹേശാനന്ദം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു।

Verse 37

यः पठेत्पाठयेद्वापि समाख्यानमिदं द्वयम् । भुक्त्वेह परं सौख्यं गाणपत्यमवाप्नुयात्

ഈ ദ്വിവിധ പവിത്രാഖ്യാനം ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്യുകയോ പാരായണം ചെയ്യിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻ ഇഹലോകത്തിൽ പരമസുഖം അനുഭവിച്ച് അവസാനം ഗണപതിയുടെ കൃപയാൽ ഗാണപത്യ ശുഭപദം പ്രാപിക്കും।