राहोर्विमोचनानन्तरं जलन्धरस्य सैन्योद्योगः — Rahu’s Aftermath and Jalandhara’s Mobilization

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ कथा ते श्राविताद्भुता । महाप्रभोश्शंकरस्य यत्र लीला च पावनी

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സർവ്വജ്ഞനായ സനത്കുമാരാ! മഹാപ്രഭു ശങ്കരന്റെ പാവനവും ശുദ്ധികരവുമായ ലീല വെളിപ്പെടുന്ന ഒരു അത്ഭുതകഥ നിങ്ങൾ എനിക്ക് ശ്രവിപ്പിച്ചു।

Verse 2

इदानीं ब्रूहि सुप्रीत्या कृपां कृत्वा ममो परि । राहुर्मुक्तः कुत्र गतः पुरुषेण महामुने

ഇപ്പോൾ ദയചെയ്ത്, അത്യന്തം സ്നേഹത്തോടെ എന്നോടു കരുണ കാണിച്ച് പറയുക, ഹേ മഹാമുനേ—ആ മഹാപുരുഷൻ മോചിപ്പിച്ച രാഹു എവിടെ പോയി?

Verse 3

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य व्यासस्यामितमेधसः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा ब्रह्मपुत्रो महामुनिः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപരിമിത മേധസ്സുള്ള വ്യാസന്റെ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം, പ്രസന്നഹൃദയനായ ബ്രഹ്മപുത്ര മഹാമുനി മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । राहुर्विमुक्तो यस्तेन सोपि तद्वर्वरस्थले । अतस्स वर्वरो भूत इति भूमौ प्रथां गतः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—യാരാൽ രാഹു വിമുക്തനായി, അവനും അതേ ‘വർവർ’ എന്ന സ്ഥലത്ത് തന്നെ നിലകൊണ്ടു. അതുകൊണ്ട് അവൻ ‘വർവർ-ഭൂതൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായി; ആ നാമം ഭൂമിയിൽ പ്രചാരപ്പെട്ടു.

Verse 5

ततः स मन्यमानस्स्वं पुनर्जनिमथानतः । गतगर्वो जगामाथ जलंधरपुरं शनैः

അതിനുശേഷം അവൻ തന്റെ പുനർജന്മത്തെ ഓർത്തു നമസ്കരിച്ചു, അഹങ്കാരം വിട്ട്, പതുക്കെ ജലന്ധരപുരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി പോയി.

Verse 6

जलंधराय सोऽभ्येत्य सर्वमीशविचेष्टितम् । कथयामास तद्व्यासाद्व्यास दैत्येश्वराय वै

ജലന്ധരന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, സംഭവിച്ചതെല്ലാം ഈശ്വരൻ ശിവന്റെ ദിവ്യലീല എന്നു കരുതി, ദാനവാധിപനോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । जलंधरस्तु तच्छ्रुत्वा कोपाकुलितविग्रहः । बभूव बलवान्सिन्धुपुत्रो दैत्येन्द्रसत्तमः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അത് കേട്ടപ്പോൾ, സമുദ്രപുത്രനും ദൈത്യാധിപന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ആയ ബലവാൻ ജലന്ധരൻ ക്രോധത്തിൽ കലങ്ങി; അവന്റെ മുഴുവൻ ഭാവവും ഉഗ്രമായി മാറി.

Verse 8

ततः कोपपराधीनमानसो दैत्यसत्तमः । उद्योगं सर्वसैन्यानां दैत्यानामादिदेश ह

അതിനുശേഷം കോപത്തിന് അധീനമായ മനസ്സോടെ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠൻ, എല്ലാ ദാനവസൈന്യങ്ങളോടും യുദ്ധത്തിനായി സന്നദ്ധരാകുവാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.

Verse 9

जलंधर उवाच । निर्गच्छंत्वखिला दैत्याः कालनेमिमुखाः खलु । तथा शुंभनिशुम्भाद्या वीरास्स्वबलसंयुताः

ജലന്ധരൻ പറഞ്ഞു—കാലനേമിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ എല്ലാ ദൈത്യരും പുറപ്പെടുക; അതുപോലെ ശുംഭ-നിശുംഭാദി വീരന്മാരും തങ്ങളുടെ സൈന്യങ്ങളോടെ മുന്നേറുക।

Verse 10

कोटिर्वीरकुलोत्पन्नाः कंबुवंश्याश्च दौर्हृदाः । कालकाः कालकेयाश्च मौर्या धौम्रास्तथैव च

വീരകുലങ്ങളിൽ ജനിച്ച കോടിക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കൾ ഉണ്ടായിരുന്നു—കംബുവംശീയർ, ദൗർഹൃദർ, കാലകർ, കാലകേയർ; കൂടാതെ മൗര്യരും ധൗമ്രരും।

Verse 11

इत्याज्ञाप्यासुरपतिस्सिंधुपुत्रो प्रतापवान् । निर्जगामाशु दैत्यानां कोटिभिः परिवारितः

ഇങ്ങനെ ആജ്ഞ നൽകി, പ്രതാപശാലിയായ അസുരാധിപൻ—സിന്ധുവിന്റെ പുത്രൻ—ദൈത്യരുടെ കോടികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 12

ततस्तस्याग्रतश्शुक्रो राहुश्छिन्नशिरोऽभवत् । मुकुटश्चापतद्भूमौ वेगात्प्रस्खलितस्तदा

അപ്പോൾ അവന്റെ മുമ്പിൽ തന്നേ ശുക്രനും രാഹുവും ശിരഛേദിതരായി. ആ പ്രഹാരവേഗത്തിൽ അവരുടെ മകുടങ്ങൾ വഴുതി ഭൂമിയിൽ വീണു.

Verse 13

व्यराजत नभः पूर्णं प्रावृषीव यथा घनैः । जाता अशकुना भूरि महानिद्रावि सूचकाः

ആകാശം പ്രാവൃട്ട്‌കാലത്ത് മേഘങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുപോലെ പൂർണ്ണമായി നിറഞ്ഞു തിളങ്ങി. അനവധി അപശകുനപ്പക്ഷികൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—ആസന്ന യുദ്ധത്തിന് മുമ്പുള്ള മഹാമോഹ-നിദ്രയും അന്ധകാരവും സൂചിപ്പിക്കുന്ന അടയാളങ്ങൾ.

Verse 14

तस्योद्योगं तथा दृष्ट्वा गीर्वाणास्ते सवासवाः । अलक्षितास्तदा जग्मुः कैलासं शंकरालयम्

അവന്റെ ഒരുക്കവും ഉദ്യോഗവും കണ്ടിട്ട് ആ ദേവന്മാർ—ഇന്ദ്രനോടുകൂടെ—അപ്പോൾ ആരും അറിയാതെ കൈലാസത്തിലേക്ക്, ശങ്കരന്റെ ആലയത്തിലേക്ക്, പോയി।

Verse 15

तत्र गत्वा शिवं दृष्ट्वा सुप्रणम्य सवासवाः । देवास्सर्वे नतस्कंधाः करौ बद्ध्वा च तुष्टुवुः

അവിടെ ചെന്നു ശിവനെ ദർശിച്ച്, ഇന്ദ്രനോടുകൂടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു. വിനയത്തോടെ തോളുകൾ കുനിച്ച് കൈകൾ കൂട്ടി അവർ സ്തുതിച്ചു।

Verse 16

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । नमस्तेस्तु महेशान पाहि नश्शरणागतान्

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ദേവദേവ മഹാദേവാ, കരുണാകര ശങ്കരാ! മഹേശാനാ, നമസ്കാരം; ശരണാഗതരായ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ।

Verse 17

विह्वला वयमत्युग्रं जलंधरकृतात्प्रभो । उपद्रवात्सदेवेन्द्राः स्थानभ्रष्टाः क्षितिस्थिताः

പ്രഭോ! ജലന്ധരൻ ചെയ്ത അത്യന്തം ഭീകരമായ ഉപദ്രവം മൂലം ഞങ്ങൾ മുഴുവനായി വിഹ്വലരായിരിക്കുന്നു. ദേവേന്ദ്രനോടുകൂടി ദേവന്മാരും സ്ഥാനഭ്രഷ്ടരായി ഭൂമിയിൽ പതിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 18

न जानासि कथं स्वामिन्देवापत्तिमिमां प्रभो । तस्मान्नो रक्षणार्थाय जहि सागरनन्दनम्

സ്വാമീ, പ്രഭോ! ദേവന്മാർക്കു വന്ന ഈ മഹാവിപത്ത് നിങ്ങൾ എങ്ങനെ അറിയാതിരിക്കാം? അതിനാൽ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കുവാൻ സാഗരനന്ദനൻ (ജലന്ധരൻ)നെ സംഹരിക്കണമേ.

Verse 19

अस्माकं रक्षणार्थाय यत्पूर्वं गरुडध्वजः । नियोजितस्त्वया नाथ न क्षमस्सोऽद्य रक्षितुम्

ഹേ നാഥാ! ഞങ്ങളുടെ രക്ഷയ്ക്കായി നിങ്ങൾ മുമ്പ് നിയോഗിച്ച ഗരുഡധ്വജൻ, ഇന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കാൻ ശേഷിയില്ല.

Verse 20

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे जलंधरवधोपाख्याने सामान्यगणासुरयुद्धवर्णनं नाम विंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയിലെ അഞ്ചാം യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ, ജലന്ധരവധോപാഖ്യാനാന്തർഗതമായി “സാമാന്യ ഗണന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധവർണ്ണനം” എന്ന ഇരുപതാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।

Verse 21

अलक्षिता वयं चात्रागताश्शंभो त्वदंतिकम् । स आयाति त्वया कर्त्तुं रणं सिंधुसुतो बली

ഹേ ശംഭോ! ഞങ്ങൾ ഇവിടെ ആരും കാണാതെ നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു. സിന്ധുവിന്റെ ബലവാനായ പുത്രൻ നിങ്ങളോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ അടുത്തുവരുന്നു।

Verse 22

अतस्स्वामिन्रणे त्वं तमविलंबं जलंधरम् । हंतुमर्हसि सर्वज्ञ पाहि नश्शरणागतान्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ സ്വാമീ! ഈ യുദ്ധത്തിൽ നിങ്ങൾ വൈകാതെ ആ ജലന്ധരനെ സംഹരിക്കേണ്ടതാണ്. ഹേ സർവ്വജ്ഞാ! ശരണാഗതരായ ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളേണമേ।

Verse 23

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा ते सुरास्सर्वे प्रभुं नत्वा सवासवाः । पादौ निरीक्ष्य संतस्थुर्महेशस्य विनम्रकाः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും പ്രഭുവിനെ നമസ്കരിച്ചു; മഹേശന്റെ പാദങ്ങൾ ദർശിച്ച് വിനയത്തോടെ അവിടെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 24

सनत्कुमार उवाच । इति देववचः श्रुत्वा प्रहस्य वृषभध्वजः । द्रुतं विष्णुं समाहूय वचनं चेदमब्रवीत्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വൃഷഭധ്വജൻ (ശിവൻ) പുഞ്ചിരിച്ചു. ഉടൻ വിഷ്ണുവിനെ വിളിച്ചു വരുത്തി ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 25

ईश्वर उवाच । हृषीकेश महाविष्णो देवाश्चात्र समागताः । जलंधरकृतापीडाश्शरणं मेऽतिविह्वलाः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ഹൃഷീകേശാ, ഹേ മഹാവിഷ്ണോ! ഇവിടെ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും സമാഗമിച്ചിരിക്കുന്നു. ജലന്ധരന്റെ പീഡനാൽ അത്യന്തം വ്യാകുലരായി അവർ എന്റെ ശരണത്തിൽ വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 26

जलंधरः कथं विष्णो संगरे न हत स्त्वया । तद्गृहं चापि यातोऽसि त्यक्त्वा वैकुण्ठमात्मनः

ഹേ വിഷ്ണുവേ! യുദ്ധത്തിൽ ജലന്ധരൻ നിനക്കാൽ എങ്ങനെ വധിക്കപ്പെടാതിരുന്നു? നിന്റെ വൈകുണ്ഠം വിട്ട് അവന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്കും നീ എന്തുകൊണ്ട് പോയി?

Verse 27

मया नियोजितस्त्वं हि साधुसंरक्षणाय च । निग्रहाय खलानां च स्वतंत्रेण विहारिणा

സാധുക്കളുടെ സംരക്ഷണത്തിനും ദുഷ്ടരുടെ നിഗ്രഹത്തിനുമായി ഞാൻ തന്നെയാണ് നിന്നെ നിയോഗിച്ചത്—നീ സ്വതന്ത്രമായി വിഹരിച്ച് സ്വേച്ഛയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ.

Verse 28

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य महेशस्य वचनं गरुडध्वजः । प्रत्युवाच विनीतात्मा नतकस्साञ्जलिर्हरिः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—മഹേശന്റെ വചനം ഇങ്ങനെ കേട്ട ഗരുഡധ്വജനായ ഹരി വിനീതചിത്തത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു, കൈകൂപ്പി, പിന്നെ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 29

विष्णुरुवाच । तवांशसंभवत्वाच्च भ्रातृत्वाच्च तथा श्रियः । मया न निहतः संख्ये त्वमेनं जहि दानवम्

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—നീ എന്റെ അംശത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവനും, ശ്രീ (ലക്ഷ്മി)യുടെ സഹോദരനും ആകുന്നു; അതുകൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ അവനെ വധിച്ചില്ല. നീ തന്നെ ഈ ദാനവനെ സംഹരിക്കൂ.

Verse 30

महाबलो महावीरो जेयस्सर्वदिवौकसाम् । अन्येषां चापि देवेश सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

അവൻ മഹാബലവാനും മഹാവീരനും ആകുന്നു—സ്വർഗ്ഗവാസികളെയൊക്കെയും ജയിച്ചവൻ. മറ്റുള്ളവരെയും കൂടി, ഹേ ദേവേശ; ഇതു സത്യമെന്നു ഞാൻ പറയുന്നു.

Verse 31

मया कृतो रणस्तेन चिरं देवान्वितेन वै । मदुपायो न प्रवृत्तस्तस्मिन्दानवपुंगवे

ദേവന്മാരുടെ പിന്തുണയോടെ നിന്ന ആ മഹാബലനോടു ഞാൻ ദീർഘകാലം യുദ്ധം ചെയ്തു. എങ്കിലും ആ ദാനവശ്രേഷ്ഠനോടു എന്റെ ഉപായം വിജയിച്ചില്ല.

Verse 32

तत्पराक्रमतस्तुष्टो वरं ब्रूहीत्यहं खलु । इति मद्वचनं श्रुत्वा स वव्रे वरमुत्तमम्

അവന്റെ പരാക്രമത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായ ഞാൻ—“വരം പറയുക” എന്നു പറഞ്ഞു. എന്റെ വാക്ക് കേട്ട് അവൻ ഉത്തമമായ വരം തിരഞ്ഞെടുത്തു.

Verse 33

मद्भगिन्या मया सार्द्धं मद्गेहे ससुरो वस । मदधीनो महाविष्णो इत्यहं तद्गृहं गतः

“എന്റെ സഹോദരിയോടൊപ്പം എന്റെ വീട്ടിൽ, ഹേ ശ്വശുരനേ, വസിക്കൂ. മഹാവിഷ്ണു എന്റെ അധീനനാണ്.” എന്നു പറഞ്ഞ് ഞാൻ അവന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 34

सनत्कुमार उवाच । इति विष्णोर्वचश्श्रुत्वा शकरस्स महेश्वरः । विहस्योवाच सुप्रीतस्सदयो भक्तवत्सलः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ഭക്തവത്സലനും കരുണാമയനും ആയ മഹേശ്വരൻ ശങ്കരൻ സന്തോഷത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ച് പിന്നെ പറഞ്ഞു।

Verse 35

महेश्वर उवाच । हे विष्णो सुरवर्य त्वं शृणु मद्वाक्यमादरात् । जलंधरं महादैत्यं हनिष्यामि न संशयः

മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിഷ്ണുവേ, ദേവശ്രേഷ്ഠനേ! എന്റെ വാക്ക് ആദരത്തോടെ കേൾക്കുക. മഹാദൈത്യൻ ജലന്ധരനെ ഞാൻ വധിക്കും; സംശയമില്ല।

Verse 36

स्वस्थानं गच्छ निर्भीतो देवा गच्छंत्वपि ध्रुवम् । निर्भया वीतसंदेहा हतं मत्वाऽसुराधिपम्

ഭയമില്ലാതെ നിന്റെ സ്വസ്ഥാനത്തിലേക്ക് പോകുക; ദേവന്മാരും നിശ്ചയമായി മടങ്ങട്ടെ. നിർഭയരും സംശയരഹിതരുമായി, അസുരാധിപൻ ഹതനെന്നു കരുതി മടങ്ങുവിൻ.

Verse 37

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा महेशस्य वचनं स रमापतिः । सनिर्जरो जगामाशु स्वस्थानं गतसंशयः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—മഹേശന്റെ വചനം ഇങ്ങനെ ശ്രവിച്ച ശേഷം, രമാപതി (വിഷ്ണു) അമരന്മാരോടുകൂടെ വേഗത്തിൽ തന്റെ സ്വസ്ഥാനത്തിലേക്ക് പോയി; അവന്റെ സംശയം അകലപ്പെട്ടു.

Verse 38

एतस्मिन्नंतरे व्यास स दैत्येन्द्रोऽतिविक्रमः । सन्नद्धैरसुरैस्सार्द्धं शैलप्रांतं ययौ बली

ഇതിനിടയിൽ, ഹേ വ്യാസ, അത്യന്തം പരാക്രമശാലിയായ ദൈത്യേന്ദ്രൻ ബലി, സന്നദ്ധരായ അസുരന്മാരോടുകൂടെ പർവ്വതത്തിന്റെ അതിര്പ്രദേശത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 39

कैलासमवरुध्याथ महत्या सेनया युतः । संतस्थौ कालसंकाशः कुर्वन्सिंहरवं महान्

പിന്നീട് അവൻ മഹാസേനയോടുകൂടെ കൈലാസത്തെ വളഞ്ഞ് ഉപരോധിച്ചു നിന്നു; കാലനെപ്പോലെ ഭയങ്കരനായി മഹത്തായ സിംഹനാദം മുഴക്കി.

Verse 40

अथ कोलाहलं श्रुत्वा दैत्यनादसमुद्भवम् । चुक्रोधातिमहेशानो महालीलः खलांतकः

അപ്പോൾ ദൈത്യരുടെ ഗർജനയിൽ നിന്നുയർന്ന ആ കോലാഹലം കേട്ട്, മഹാലീലാമയനും ദുഷ്ടസംഹാരകനുമായ പരമമഹേശ്വരൻ ശിവൻ ക്രുദ്ധനായി।

Verse 41

समादिदेश संख्याय स्वगणान्स महाबलान् । नंद्यादिकान्महादेवो महोतिः कौतुकी हरः

അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സും ലക്ഷ്യബോധമുള്ള ഉത്സാഹവും നിറഞ്ഞ ഹര മഹാദേവൻ, നന്ദി മുതലായ തന്റെ അതിബലവാന്മാരായ ഗണങ്ങളെ എണ്ണി, യഥാക്രമം നിരത്താൻ ആജ്ഞാപിച്ചു।

Verse 42

नन्दीभमुखसेनानीमुखास्सर्वे शिवाज्ञया । गणाश्च समनह्यंत युद्धाया तित्वरान्विताः

ശിവാജ്ഞപ്രകാരം നന്ദി-ഭൃംഗി മുതലായ സേനാനായകരും എല്ലാ ഗണങ്ങളും ആകുലതയോടെ വേഗത്തിൽ ആയുധധാരികളായി യുദ്ധത്തിനായി സജ്ജരായി।

Verse 43

अवतेरुर्गणास्सर्वे कैलासात्क्रोधदुर्मदाः । वल्गतो रणशब्दांश्च महावीरा रणाय हि

കൈലാസത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാ ഗണങ്ങളും ഇറങ്ങി വന്നു—ക്രോധത്തിൽ ഉന്മത്തരായി, തങ്ങളുടെ വീരഗർവത്തിൽ ദുർമദരായി. ആ മഹാവീരർ യുദ്ധത്തിനായി ചാടിപ്പാഞ്ഞ് ഭീകരമായ രണനാദങ്ങൾ ഉയർത്തി.

Verse 44

ततस्समभवद्युद्धं कैलासोपत्यकासु वै । प्रमथाधिपदैत्यानां घोरं शस्त्रास्त्रसंकुलम्

അപ്പോൾ തീർച്ചയായും കൈലാസത്തിന്റെ താഴ്വരകളിൽ പ്രമഥാധിപന്മാരും ദൈത്യന്മാരും തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു; ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങളാൽ എല്ലാടവും നിറഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 45

भेरीमृदंगशंखौघैर्निस्वानैर्वीरहर्षणैः । गजाश्वरथशब्दैश्च नादिता भूर्व्यकंपत

ഭേരി, മൃദംഗം, ശംഖങ്ങളുടെ വീരഹർഷം പകരുന്ന നാദങ്ങളാലും, ഗജ-അശ്വ-രഥങ്ങളുടെ കോലാഹലത്താലും ഭൂമി മുഴങ്ങി വിറച്ചു।

Verse 46

शक्तितोमरबाणौघैर्मुसलैः पाशपट्टिशैः । व्यराजत नभः पूर्णं मुक्ताभिरिव संवृतम्

ശക്തി, തോമരം, ബാണങ്ങളുടെ പ്രളയത്തോടൊപ്പം മുസലം, പാശം, പട്ടിശം എന്നിവകൊണ്ട് ആകാശം നിറഞ്ഞു; ചിതറിയ മുത്തുകളാൽ മൂടിയതുപോലെ അത് ദീപ്തമായി।

Verse 47

निहतैरिव नागाश्वैः पत्तिभिर्भूर्व्यराजत । वज्राहतैः पर्वतेन्द्रैः पूर्वमासीत्सुसंवृता

വധിക്കപ്പെട്ട യുദ്ധഗജങ്ങളും അശ്വങ്ങളും പാദസൈനികരും ചിതറിക്കിടന്നതുപോലെ ഭൂമി ദീപ്തമായി; മുൻപ് വജ്രാഘാതത്തിൽ തകർന്ന മഹാപർവതങ്ങൾ കൊണ്ട് ചുറ്റും മൂടപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്നപോലെ തോന്നി।

Verse 48

प्रमथाहतदैत्यौघैर्दैत्याहतगणैस्तथा । वसासृङ्मांसपंकाढ्या भूरगम्याभवत्तदा

അപ്പോൾ പ്രമഥന്മാർ വധിച്ച ദൈത്യസമൂഹങ്ങളും, ദൈത്യന്മാർ വീഴ്ത്തിയ ശിവഗണസമൂഹങ്ങളും മൂലം, കൊഴുപ്പ്‑രക്ത‑മാംസത്തിന്റെ ചെളി നിറഞ്ഞ ഭൂമി കടക്കാനാകാത്തതായി മാറി.

Verse 49

प्रमथाहतदैत्यौघान्भार्गवस्समजीवयत् । युद्धे पुनः पुनश्चैव मृतसंजीवनी बलात्

യുദ്ധത്തിൽ പ്രമഥന്മാർ വീഴ്ത്തിയ ദൈത്യസമൂഹങ്ങളെ ഭാർഗവൻ (ശുക്രാചാര്യൻ) മൃതസഞ്ജീവനീ മന്ത്രബലത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചു।

Verse 50

दृष्ट्वा व्याकुलितांस्तांस्तु गणास्सर्वे भयार्दिताः । शशंसुर्देवदेवाय सर्वे शुक्रविचेष्टितम्

അവരെ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായി ഭയപീഡിതരായി കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ഗണങ്ങളും ദേവദേവനായ മഹാദേവനോട് ശുക്രന്റെ തന്ത്രങ്ങളും പ്രവർത്തികളും എല്ലാം അറിയിച്ചു।

Verse 51

तच्छ्रुत्वा भगवान्रुद्रश्चकार क्रोधमुल्बणम् । भयंकरोऽतिरौद्रश्च बभूव प्रज्वलन्दिशः

അത് കേട്ടപ്പോൾ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ അത്യന്തം ഉഗ്രമായ കോപത്തിൽ മുങ്ങി. ഭയങ്കരനും അതിരൗദ്രനും ആയി, ദിക്കുകൾ തന്നെ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നിച്ചു।

Verse 52

अथ रुद्रमुखात्कृत्या बभूवातीवभीषणा । तालजंघोदरी वक्त्रा स्तनापीडितभूरुहा

അപ്പോൾ രുദ്രന്റെ വായിൽ നിന്ന് കൃത്യാ ഉദിച്ചു—അത്യന്തം ഭീകരയായി. അവളുടെ ജംഘകളും ഉദരവും താളമരത്തണ്ടുപോലെ; മുഖം ഘോരം; സ്തനങ്ങൾ വക്ഷസ്ഥലത്തെ അമർത്തുന്നവണ്ണം ഭയാനകമായി തോന്നി।

Verse 53

सा युद्धभूमिं तरसा ससाद मुनिसत्तम । विचचार महाभीमा भक्षयंती महासुरान्

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! അവൾ അതിവേഗം യുദ്ധഭൂമിയിലേക്കു ചെന്നെത്തി. മഹാഭീകരയായി അവിടെ സഞ്ചരിച്ച് മഹാസുരന്മാരെ ഭക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 54

अथ सा रणमध्ये हि जगाम गतभीर्द्रुतम् । यत्रास्ते संवृतो दैत्यवरेन्द्रैस्स हि भार्गवः

അതിനുശേഷം അവൾ ഭയം അകന്ന് വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിലേക്ക് കടന്നു—ദൈത്യരിലെ ശ്രേഷ്ഠ രാജാക്കന്മാർ ചുറ്റിനിന്ന് പരിരക്ഷിച്ചിരുന്ന ഭാർഗവൻ (ശുക്രൻ) ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക്.

Verse 55

स्वतेजसा नभो व्याप्य भूमिं कृत्वा च सा मुने । भार्गवं स्वभगे धृत्वा जगामांतर्हिता नभः

ഹേ മുനേ! അവൾ സ്വന്തം തേജസ്സാൽ ആകാശം വ്യാപിച്ച്, ഭൂമിയെ തന്റെ അധീനമാക്കി, ഭാർഗവനെ തന്റെ ഇടുപ്പിൽ ധരിച്ച്, അന്തർഹിതയായി ആകാശത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 56

विद्रुतं भार्गवं दृष्ट्वा दैत्यसैन्यगणास्तथा । प्रम्लानवदना युद्धान्निर्जग्मुर्युद्धदुर्मदाः

ഭാർഗവൻ ഓടിപ്പോകുന്നത് കണ്ട ദൈത്യസൈന്യങ്ങളും—മുമ്പ് യുദ്ധഗർവമദത്തിൽ മത്തായിരുന്നവർ—മുഖം വാടിച്ച്, വീര്യം ക്ഷയിച്ച്, യുദ്ധഭൂമി വിട്ട് പിന്മാറി।

Verse 57

अथोऽभज्यत दैत्यानां सेना गणभयार्दिता । वायुवेगहता यद्वत्प्रकीर्णा तृणसंहतिः

അപ്പോൾ ശിവഗണങ്ങളുടെ ഭയത്തിൽ പീഡിതമായ ദൈത്യസേന തകർന്നു ചിതറി—വേഗമേറിയ കാറ്റിന്റെ അടിയിൽ ഉണങ്ങിയ പുല്ലുകൂട്ടം പിരിഞ്ഞുപോകുന്നതുപോലെ।

Verse 58

भग्नां गणभयाद्दैत्यसेनां दृष्ट्वातिमर्षिताः । निशुंभशुंभौ सेनान्यौ कालनेमिश्च चुक्रुधुः

ശിവഗണഭയത്താൽ ദൈത്യസേന തകർന്നതു കണ്ടു, സേനാനായകരായ നിശുംബ-ശുംബന്മാരും കാലനേമിയും അത്യന്തം ക്രുദ്ധരായി।

Verse 59

त्रयस्ते वरयामासुर्गणसेनां महाबलाः । मुंचंतश्शरवर्षाणि प्रावृषीव बलाहकाः

ആ മൂന്നു മഹാബലന്മാർ ഗണസേനയുടെ മുന്നേറ്റം തടഞ്ഞു; മഴക്കാല മേഘങ്ങളെപ്പോലെ അമ്പുവർഷം ചൊരിഞ്ഞു।

Verse 60

ततो दैत्यशरौघास्ते शलभानामिव व्रजाः । रुरुधुः खं दिशस्सर्वा गणसेनामकंपयन्

അപ്പോൾ ദൈത്യരുടെ അമ്പുകളുടെ ആ ഘനപ്രവാഹം വെട്ടുക്കിളികളുടെ കൂട്ടംപോലെ ആകാശം നിറച്ച് എല്ലാ ദിക്കുകളെയും മൂടി, ശിവഗണസേനയെ നടുക്കിച്ചു.

Verse 61

गणाश्शरशतैर्भिन्ना रुधिरासारवर्षिणः । वसंतकिंशुकाभासा न प्राजानन्हि किंचन

നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകളാൽ ഭേദിക്കപ്പെട്ട ഗണങ്ങൾ രക്തധാരകൾ പെയ്യിച്ചു. അവരുടെ ദേഹങ്ങൾ വസന്തത്തിലെ കിംശുകപുഷ്പങ്ങളെപ്പോലെ ചുവപ്പായി തിളങ്ങി; എങ്കിലും ശിവകാര്യത്തിൽ ലീനരായി, നിർഭയരായി, മറ്റൊന്നും അവർ ഗ്രഹിച്ചില്ല.

Verse 62

ततः प्रभग्नं स्वबलं विलोक्य नन्द्यादिलंबोदरकार्त्तिकेयाः । त्वरान्विता दैत्यवरान्प्रसह्य निवारयामासुरमर्षणास्ते

അപ്പോൾ സ്വന്തം സൈന്യം തകർന്നതുകണ്ട് നന്ദി മുതലായവർ—ലംബോദരൻ (ഗണേശൻ)യും കാർത്തികേയനും—വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞു. സഹിക്കാനാവാത്ത കോപത്തോടെ അവർ ദൈത്യന്മാരിലെ ശ്രേഷ്ഠരായവരെ ബലമായി തടഞ്ഞുനിർത്തി.