देवशरणागति-नारदप्रेषणम् | The Devas Take Refuge in Śiva; Nārada Is Sent

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एवं शासति धर्मेण महीं तस्मिन्महासुरे । बभूवुर्दुःखिनो देवा भ्रातृभावान्मुनीश्वर

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനീശ്വരാ! ആ മഹാസുരൻ ഇങ്ങനെ തന്റെ ധർമ്മപ്രകാരം ഭൂമിയെ ഭരിക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാരെ ‘ഭ്രാതൃഭാവം’ കൊണ്ട് സമാനരാക്കി അവരുടെ ദിവ്യാധികാരം ചുരുക്കി; അതിനാൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ദുഃഖിതരായി।

Verse 2

दुःखितास्ते सुरास्सर्वे शिवं शरणमाययुः । मनसा शंकरं देवदेवं सर्वप्रभुंप्रभुम्

ദുഃഖിതരായ ആ എല്ലാ ദേവന്മാരും ശിവന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. മനസ്സിൽ അവർ ശങ്കരനെ—ദേവദേവൻ, പരമപ്രഭു, സർവ്വാധിപതി—ആശ്രയിച്ചു।

Verse 3

तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिर्भगवंतं महेश्वरम् । निवृत्तये स्वदुःखस्य सर्वदं भक्तवत्सलम्

അവർ ഇഷ്ടവും യോജ്യവുമായ വാക്കുകളാൽ ഭഗവാൻ മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു—ഭക്തവത്സലനും സർവ്വദാനകനും—സ്വദുഃഖനിവൃത്തിക്കായി.

Verse 4

आहूय स महादेवो भक्तानां सर्वकामदः । नारदं प्रेरयामास देवकार्यचिकीर्षया

ഭക്തരുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്ന മഹാദേവൻ ദേവകാര്യസിദ്ധിക്കായി നാരദനെ വിളിച്ചു നിയോഗിച്ചു।

Verse 5

अथ देवमुनिर्ज्ञानी शंभुभक्तस्सतां गतिः । शिवाज्ञया ययौ दैत्यपुरे देवान्स नारदः

അപ്പോൾ ദേവമുനിയും ജ്ഞാനിയും ശംഭുഭക്തനും സജ്ജനങ്ങളുടെ ആശ്രയവുമായ നാരദൻ ശിവാജ്ഞപ്രകാരം ദേവന്മാരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ദൈത്യപുരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 6

व्याकुलास्ते सुरास्सर्वे वासवाद्या द्रुतं मुनिम् । आगच्छंतं समालोक्य समुत्तस्थुर्हि नारदम्

ഇന്ദ്രാദി എല്ലാ ദേവന്മാരും വ്യാകുലരായിരുന്നു; മുനി നാരദൻ വേഗത്തിൽ വരുന്നതു കണ്ട ഉടൻ അവർ എല്ലാവരും എഴുന്നേറ്റു നിന്നു।

Verse 7

ददुस्त आसनं नत्त्वा मुनये प्रीतिपूर्वकम् । नारदाय सुराश्शक्रमुखा उत्कंठिताननाः

ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുതലായ ദേവന്മാർ സ്നേഹപൂർവ്വം മുനിയെ നമസ്കരിച്ചു, നാരദന് ആദരത്തോടെ ആസനം നൽകി; അവരുടെ മുഖങ്ങളിൽ ആകാംക്ഷ നിറഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 8

सुखासीनं मुनिवरमासने सुप्रणम्य तम् । पुनः प्रोचुस्सुरा दीना वासवाद्या मुनीश्वरम्

ആസനത്തിൽ സുഖാസീനനായിരുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠ മുനിവരനെ ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ച്, ഇന്ദ്രാദി ദീനദേവന്മാർ വീണ്ടും മുനീശ്വരനോട് അപേക്ഷിച്ചു।

Verse 9

देवा ऊचुः । भोभो मुनिवरश्रेष्ठ दुःखं शृणु कृपाकर । श्रुत्वा तन्नाशय क्षिप्रं प्रभुस्त्वं शंकरप्रियः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു— ഓ ഓ മുനിവരശ്രേഷ്ഠാ, കൃപാകരാ! ഞങ്ങളുടെ ദുഃഖം കേൾക്കുക. കേട്ടാൽ അതിനെ शीഘ്രം നീക്കുക; നീ സമർത്ഥൻ, ശങ്കരപ്രിയൻ.

Verse 10

जलंधरेण दैत्येन सुरा विद्राविता भृशम् । स्वस्थानाद्भर्तृभावाच्च दुःखिता वयमाकुलाः

ജലന്ധരൻ എന്ന ദൈത്യൻ ദേവന്മാരെ അത്യന്തം ക്രൂരമായി ഓടിച്ചുകളഞ്ഞു. സ്വന്തം സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടും അവകാശാധിപത്യഭാവം നഷ്ടപ്പെട്ടും ഞങ്ങൾ ദുഃഖിതരും വ്യാകുലരുമാണ്.

Verse 11

स्वस्थानादुष्णरश्मिश्च चन्द्रो निस्सारितस्तथा । वह्निश्च धर्मराजश्च लोकपालास्तथेतरे

സ്വസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും, അഗ്നിയും ധർമ്മരാജനായ യമനും, ലോകപാലന്മാരും മറ്റു ദേവന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ പുറത്താക്കപ്പെട്ടു.

Verse 12

सुबलिष्ठेन वै तेन सर्वे देवाः प्रपीडिताः । दुःखं प्राप्ता वयं चातिशरणं त्वां समागताः

അത്യന്തം ബലവാനായ അവനാൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും കഠിനമായി പീഡിതരായി. ദുഃഖത്തിൽ പതിഞ്ഞ് ഞങ്ങൾ നിനക്കേ പരമശരണമായി എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 13

संग्रामे स हृषीकेशं स्ववशं कृतवान् बली । जलंधरो महादैत्यः सर्वामरविमर्दकः

യുദ്ധത്തിൽ സർവ്വ ദേവന്മാരെയും മർദിക്കുന്ന ബലവാനായ മഹാദൈത്യൻ ജലന്ധരൻ ഹൃഷീകേശൻ (വിഷ്ണു)നെയും തന്റെ വശത്തിലാക്കി।

Verse 14

तस्य वश्यो वराधीनोऽवात्सीत्तत्सदने हरिः । सलक्ष्म्या सहितो विष्णुर्यो नस्सर्वार्थसाधकः

അവന്റെ വശനായും അവന്റെ വരദാനത്തിന് അധീനനായും ഹരി—വിഷ്ണു—ലക്ഷ്മിയോടുകൂടെ അവന്റെ ഭവനത്തിൽ വസിച്ചു; ആ വിഷ്ണുവേ ഞങ്ങൾക്ക് സർവ്വാർത്ഥസാധകൻ।

Verse 15

जलंधरविनाशाय यत्नं कुरु महामते । त्वं नो दैववशात्प्राप्तस्सदा सर्वार्थसाधकः

ഹേ മഹാമതേ! ജലന്ധരന്റെ വിനാശത്തിനായി പരിശ്രമിക്കൂ. ദൈവവിധിയാൽ നീ ഞങ്ങളിലേക്കു വന്നിരിക്കുന്നു—നീ സദാ സർവ്വാർത്ഥസാധകൻ।

Verse 16

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषाममराणां स नारदः । आश्वास्य मुनिशार्दूलस्तानुवाच कृपाकरः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അമരദേവന്മാരുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മുനിശ്രേഷ്ഠനും കരുണാമൂർത്തിയുമായ നാരദൻ അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് പിന്നെ അവരോട് പറഞ്ഞു।

Verse 17

नारद उवाच । जानेऽहं वै सुरा यूयं दैत्यराजपराजिताः । दुःख प्राप्ताः पीडिताश्च स्थानान्निस्सारिताः खलुः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവഗണങ്ങളേ, ദൈത്യരാജൻ നിങ്ങളെ പരാജയപ്പെടുത്തിയതായി ഞാൻ അറിയുന്നു. നിങ്ങൾ ദുഃഖത്തിലാഴ്ന്നു, കഠിനമായി പീഡിതരായി, നിങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് സത്യമായും പുറത്താക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने देवर्षिजलंधरसंवादो नामाष्टदशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ പഞ്ചമ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ ജലന്ധരവധോപാഖ്യാനാന്തർഗതമായ ‘ദേവർഷി–ജലന്ധര സംവാദം’ എന്ന അഷ്ടാദശ അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 19

सनत्कुमार उवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठ द्रष्टुं दानववल्लभम् । आश्वास्य सकलान्देवाञ्जलंधरसभां ययौ

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, ദാനവപ്രിയനായ ജലന്ധരനെ ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, സർവ്വ ദേവന്മാരെയും ആശ്വസിപ്പിച്ച് ജലന്ധരസഭയിലേക്കു പോയി.

Verse 20

अथागतं मुनिश्रेष्ठं दृष्ट्वा देवो जलंधरः । उत्थाय परया भक्त्या ददौ श्रेष्ठासनं वरम्

അപ്പോൾ എത്തിയ മുനിശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ട ദേവസമനായ ജലന്ധരൻ എഴുന്നേറ്റ്, പരമഭക്തിയോടെ അവനു ശ്രേഷ്ഠവും മാന്യവുമായ ആസനം നൽകി.

Verse 21

स तं संपूज्य विधिवद्दानवेन्द्रोऽति विस्मितः । सुप्रहस्य तदा वाक्यं जगाद मुनिसत्तमम्

അവനെ വിധിപൂർവ്വം പൂർണ്ണമായി പൂജിച്ച ശേഷം, ദാനവേന്ദ്രൻ അത്യന്തം വിസ്മയിച്ച്, പ്രസന്നമായ പുഞ്ചിരിയോടെ ആ മുനിസത്തമനോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 22

जलंधर उवाच । कुत आगम्यते ब्रह्मन्किं च दृष्टं त्वया क्वचित् । यदर्थमिह आयातस्तदाज्ञापय मां मुने

ജലന്ധരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ പൂജ്യ ബ്രഹ്മർഷേ! നിങ്ങൾ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്, എവിടെയെങ്കിലും എന്താണ് കണ്ടത്? എന്ത് ലക്ഷ്യത്തോടെ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു? ഹേ മുനേ, എനിക്ക് അറിയിക്കൂ।

Verse 23

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य दैत्येन्द्रस्य महामुनिः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा नारदो हि जलंधरम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു— ആ ദൈത്യേന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, പ്രസന്നഹൃദയനായ മഹാമുനി നാരദൻ അപ്പോൾ ജലന്ധരനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 24

नारद उवाच । सर्वदानवदैत्येन्द्र जलंधर महामते । धन्यस्त्वं सर्वलोकेश रत्नभोक्ता त्वमेव हि

നാരദൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ജലന്ധരാ, സർവ്വ ദാനവ-ദൈത്യേന്ദ്രാ, ഹേ മഹാമതേ! നീ ധന്യൻ; ഹേ സർവ്വലോകേശാ, സത്യമായി രത്നഭോക്താവ് നീയേ।

Verse 25

मदागमनहेतुं वै शृणु दैत्येन्द्रसत्तम । यदर्थमिह चायातस्त्वहं वक्ष्येखिलं हि तत्

ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രസത്തമാ! എന്റെ വരവിന്റെ കാരണം കേൾക്കുക. ഏതു ലക്ഷ്യത്താൽ ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നുവോ, അതെല്ലാം ഞാൻ പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിക്കും।

Verse 26

गतः कैलासशिखरं दैत्येन्द्राहं यदृच्छया । योजनायुतविस्तीर्णं कल्पद्रुममहावनम्

ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ! യാദൃച്ഛികമായി ഞാൻ കൈലാസശിഖരത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ പത്തായിരം യോജന വ്യാപ്തിയിൽ വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്ന കൽപദ്രുമങ്ങളുടെ മഹാവനം ഉണ്ട്।

Verse 27

कामधेनुशताकीर्णं चिंतामणिसुदीपितम् । सर्वरुक्ममयं दिव्यं सर्वत्राद्भुतशोभितम्

അത് നൂറുകണക്കിന് കാമധേനുക്കളാൽ നിറഞ്ഞതും ചിന്താമണികളുടെ ദീപ്തിയാൽ അത്യന്തം പ്രകാശിതവുമായിരുന്നു. മുഴുവനും രുക്മമയമായ (സ്വർണമയമായ) ദിവ്യരൂപം; എല്ലായിടത്തും അത്ഭുതശോഭയാൽ അലങ്കൃതം.

Verse 28

तत्रोमया सहासीनं दृष्टवानस्मि शंकरम् । सर्वाङ्गसुन्दरं गौरं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

അവിടെ ഞാൻ ഉമയോടൊപ്പം ആസീനനായ ശങ്കരനെ ദർശിച്ചു—സർവ്വാംഗസുന്ദരൻ, ഗൗരവർണ്ണൻ, ത്രിനേത്രധാരി, ചന്ദ്രശേഖരൻ.

Verse 29

तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं वितर्को मेऽभवत्तदा । क्वापीदृशी भवेद्वृद्धिस्त्रैलोक्ये वा न वेति च

ആ മഹത്തായ അത്ഭുതം കണ്ടപ്പോൾ അന്നു എന്റെ മനസ്സിൽ സംശയം ഉദിച്ചു—“ത്രൈലോക്യത്തിൽ എവിടെയെങ്കിലും ഇത്തരമൊരു വർദ്ധി ഉണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ എവിടെയും ഇല്ലയോ?”

Verse 30

तावत्तवापि दैत्येन्द्र समृद्धिस्संस्मृता मया । तद्विलोकनकामोऽहं त्वत्सांनिध्यमिहा गतः

ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ! ഞാനും നിന്റെ സമൃദ്ധിയും ബലവൈഭവവും സ്മരിച്ചു. അതു സ്വയം ദർശിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ഞാൻ ഇവിടെ നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । इति नारदतः श्रुत्वा स दैत्येन्द्रो जलंधरः । स्वसमृद्धिं समग्रां वै दर्शयामास सादरम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—നാരദനിൽ നിന്നു ഇതു കേട്ട ദാനവാധിപൻ ജലന്ധരൻ ആദരപൂർവം തന്റെ സമഗ്രമായ സമൃദ്ധിയും ബലവൈഭവവും അവനു പ്രദർശിപ്പിച്ചു.

Verse 32

दृष्ट्वा स नारदो ज्ञानी देवकार्यसुसाधकः । प्रभुप्रेरणया प्राह दैत्येन्द्रं तं जलंधरम्

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ദേവകാര്യങ്ങൾ സുസാധിക്കുന്ന ജ്ഞാനിയായ നാരദൻ, പ്രഭു ശിവന്റെ പ്രേരണയാൽ ആ ദൈത്യേന്ദ്രൻ ജലന്ധരനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 33

नारद् उवाच । तवास्ति सुसमृद्धिर्हि वरवीर खिलाधुना । त्रैलोक्यस्य पतिस्त्वं हि चित्रं किं चात्र संभवम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ശ്രേഷ്ഠവീരാ! ഇപ്പോൾ നിനക്കു തീർച്ചയായും പൂർണ്ണ സമൃദ്ധിയുണ്ട്. നീ ത്രൈലോക്യത്തിന്റെ അധിപൻ; അപ്പോൾ ഈ കാര്യത്തിൽ അത്ഭുതമോ അസാധ്യതയോ എന്തുണ്ട്?

Verse 34

मणयो रत्नपुंजाश्च गजाद्याश्च समृद्धयः । ते गृहेऽद्य विभांतीह यानि रत्नानि तान्यपि

മണികളും രത്നക്കൂമ്പാരങ്ങളും, ഗജാദി സമൃദ്ധികളും—എവിടെയെവിടെയുണ്ടായിരുന്ന രത്നവൈഭവമോ—അവയെല്ലാം ഇന്ന് നിന്റെ ഈ ഗൃഹത്തിൽ തന്നെ ദീപ്തമായി തിളങ്ങുന്നു.

Verse 35

गजरत्नं त्वयानीतं शक्रस्यैरावतस्तथा । अश्वरत्नं महावीर सूर्यस्योच्चैःश्रवा हयः

നീ ഗജരത്നമായ ഇന്ദ്രന്റെ ഐരാവതത്തെ കൊണ്ടുവന്നു. അതുപോലെ, ഹേ മഹാവീരാ, അശ്വരത്നമായ സൂര്യസമ ദീപ്തിയുള്ള ഉച്ചൈശ്രവാ കുതിരയെയും നീ കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 36

कल्पवृक्षस्त्वयानीतो निधयो धनदस्य च । हंसयुक्तविमानं च त्वयानीतं हि वेधसः

നീ കല്പവൃക്ഷത്തെ കൊണ്ടുവന്നു; ധനദൻ (കുബേരൻ) എന്ന ധനാധിപന്റെ നിധികളും കൊണ്ടുവന്നു. ഹംസയുക്തമായ വേധസ് (ബ്രഹ്മാ)യുടെ വിമാനം പോലും നീ കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 37

इत्येवं वररत्नानि दिवि पृथ्व्यां रसातले । यानि दैत्येन्द्र ते भांति गृहे तानि समस्ततः

ഇങ്ങനെ, ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ, ദിവിയിൽ, ഭൂമിയിൽ, രസാതലത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠരത്നങ്ങൾ എല്ലാം സമസ്തമായി നിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ദീപ്തിമാനമായി വിരാജിക്കുന്നു।

Verse 38

त्वत्समृद्धिमिमां पश्यन्सम्पूर्णां विविधामहम् । प्रसन्नोऽस्मि महावीर गजाश्वादिसुशोभिताम्

ആന, കുതിര മുതലായവകൊണ്ട് സുന്ദരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട നിന്റെ ഈ വൈവിധ്യമാർന്ന, സമ്പൂർണ്ണ സമൃദ്ധി കണ്ടു, ഹേ മഹാവീരാ, ഞാൻ പ്രസന്നനാകുന്നു।

Verse 39

जायारत्नं महाश्रेष्ठं जलंधर न ते गृहे । तदानेतुं विशेषेण स्त्रीरत्नं वै त्वमर्हसि

ഹേ ജലന്ധരാ, നിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ഭാര്യാരത്നമെന്ന മഹാശ്രേഷ്ഠ രത്നം ഇല്ല; അതിനാൽ പ്രത്യേകമായി അത്തരം സ്ത്രീരത്നം കൊണ്ടുവരാൻ നീയേ അർഹൻ।

Verse 40

यस्य गेहे सुरत्नानि सर्वाणि हि जलंधर । जायारत्नं न चेत्तानि न शोभंते वृथा ध्रुवम्

ഹേ ജലന്ധരാ, ഒരാളുടെ ഗൃഹത്തിൽ എല്ലാ ശ്രേഷ്ഠരത്നങ്ങളും ഉണ്ടായാലും, ഭാര്യാരത്നം ഇല്ലെങ്കിൽ അവ നിശ്ചയമായും വ്യർത്ഥം; അവയ്ക്ക് യഥാർത്ഥ ശോഭയില്ല।

Verse 41

सनत्कुमार उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा नारदस्य महात्मनः । उवाच दैत्यराजो हि मदनाकुलमानसः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—മഹാത്മാവായ നാരദന്റെ ഇത്തരത്തിലുള്ള വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ, കാമമോഹം മൂലം കലങ്ങിയ മനസ്സുള്ള ദൈത്യരാജൻ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 42

जलंधर उवाच । भो भो नारद देवर्षे नमस्तेस्तु महाप्रभो । जायारत्नवरं कुत्र वर्तते तद्वदाधुना

ജലന്ധരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ദേവർഷി നാരദാ, മഹാപ്രഭോ, നമസ്കാരം. ഭാര്യമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരത്നമായ അവൾ ഇപ്പോൾ എവിടെയുണ്ട്? ഉടൻ പറയുക.

Verse 43

ब्रह्मांडे यत्र कुत्रापि तद्रत्नं यदि वर्त्तते । तदानेष्ये ततो ब्रह्मन्सत्यं सत्यं न संशयः

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ആ രത്നം ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ എവിടെയെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ തീർച്ചയായും അത് കൊണ്ടുവരും. ഇത് സത്യം—സത്യമേ—സംശയമില്ല.

Verse 44

नारद उवाच । कैलासे ह्यतिरम्ये च सर्वद्धिसुसमाकुले । योगिरूपधरश्शंभुरस्ति तत्र दिगम्बरः

നാരദൻ പറഞ്ഞു— അത്യന്തം രമണീയമായ കൈലാസത്തിൽ, സർവ്വസിദ്ധികളാൽ സമൃദ്ധമായ ആ സ്ഥാനത്ത്, യോഗിരൂപം ധരിച്ച ദിഗംബരനായ ശംഭു അവിടെ വസിക്കുന്നു.

Verse 45

तस्य भार्या सुरम्या हि सर्वलक्षणलक्षिता । सर्वांगसुन्दरी नाम्ना पार्वतीति मनोहरा

അവന്റെ ഭാര്യ അത്യന്തം സുന്ദരിയായിരുന്നു; സർവ്വ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും ലക്ഷിത. ‘സർവ്വാംഗസുന്ദരി’ എന്ന നാമത്താലും ‘പാർവതി’ എന്ന പേരിലും മനോഹരയായി പ്രസിദ്ധ.

Verse 46

तदीदृशं रूपमनन्यसंगतं दृष्टं न कुत्रापि कुतूहलाढ्यम् । अत्यद्भुतं मोहनकृत्सुयोगिनां सुदर्शनीयं परमर्द्धिकारि

അത്തരം രൂപം—അനന്യവും ഉപമയില്ലാത്തതും—എവിടെയും മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല. അത്ഭുതഭരിതവും അത്യദ്ഭുതവും, സിദ്ധയോഗികളെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നതും; ദർശനമംഗളകരവും പരമ സമൃദ്ധിയും സിദ്ധിയും നൽകുന്നതുമായിരുന്നു.

Verse 47

स्वचित्ते कल्पयाम्यद्य शिवादन्यस्समृद्धिवान् । जायारत्नान्विताद्वीर त्रिलोक्या न जलंधर

ഇന്ന് എന്റെ ചിത്തത്തിൽ ഞാൻ നിശ്ചയിക്കുന്നു—ശിവനെ ഒഴികെ ത്രിലോകങ്ങളിലും യഥാർത്ഥ സമൃദ്ധൻ ആരുമില്ല, ഓ വീര ജലന്ധര; ഭക്തിയുള്ള ഭാര്യയുണ്ടായാലും, അമൂല്യ രത്നസമ്പത്തുണ്ടായാലും.

Verse 48

यस्या लावण्यजलधौ निमग्नश्चतुराननः । स्वधैर्य्यं मुमुचे पूर्वं तया कान्योपमीयते

അവളെ ആ കന്യയോട് ഉപമിക്കുന്നു—അവളുടെ ലാവണ്യസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാവും ഒരിക്കൽ തന്റെ ധൈര്യം വിട്ടുകളഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 49

गतरागोऽपि हि यया मदनारिस्स्वलीलया । निजतंत्रोऽपि यतस्स स्वात्म वशगः कृतः

അവളാൽ—മദനാരിയായ ശിവന്റെ സ്വാഭാവിക ലീലകൊണ്ട്—രാഗരഹിതനായവനും വീണ്ടും സ്വന്തം അന്തഃകരണത്തിന്റെ വശത്തിലാകുന്നു; സ്വതന്ത്രനായവനും ആ ശക്തിയാൽ ഉള്ളിലെ നിർബന്ധത്തിന് അധീനനാകുന്നു.

Verse 50

यथा स्त्रीरत्नसंभोक्तुस्समृद्धिस्तस्य साभवत् । तथा न तव दैत्येन्द्र सर्वरत्नाधिपस्य च

‘സ്ത്രീ-രത്നം’ അനുഭവിച്ചവന് എങ്ങനെ സമൃദ്ധി ലഭിച്ചുവോ, അതുപോലെ, ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ! സർവ്വരത്നാധിപൻ എന്നു നീ പറയുന്നുവെങ്കിലും, നിനക്ക് ആ സമൃദ്ധി ലഭിക്കുകയില്ല।

Verse 51

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा स तु देवर्षिर्नारदो लोकविश्रुतः । ययौ विहायसा देवोपकारकरणोद्यतः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ലോകവിഖ്യാതനായ ദേവർഷി നാരദൻ ദേവന്മാർക്ക് ഉപകാരമുണ്ടാക്കുവാൻ ഉത്സുകനായി, ആകാശമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ പുറപ്പെട്ടു പോയി।