Adhyaya 16
Rudra SamhitaYuddha KhandaAdhyaya 1644 Verses

देवाः वैकुण्ठगमनम् तथा विष्णोः अवतारस्तुतिः | Devas Go to Vaikuṇṭha and Praise Viṣṇu’s Avatāras

അധ്യായം 16-ൽ അസുരന്മാരുടെ ആക്രമണത്തിൽ ഭയചകിതരായ ദേവന്മാർ പ്രജാപതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അവിടെ അവർ വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കുകയും മത്സ്യം, കൂർമ്മം, വരാഹം, വാമനൻ, പരശുരാമൻ, രാമൻ, കൃഷ്ണൻ എന്നീ അവതാരങ്ങളുടെ ലീലകളെ സ്മരിച്ച് സംരക്ഷണത്തിനായി അപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । पुनर्दैत्यं समायांतं दृष्ट्वा देवास्सवासवाः । भयात्प्रकंपितास्सर्वे सहैवादुद्रुवुर्द्रुतम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ദൈത്യൻ വീണ്ടും മുന്നേറിവരുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭയത്തിൽ വിറച്ചു, ഒരുമിച്ച് ഉടൻ ഓടിപ്പോയി.

Verse 2

वैकुंठं प्रययुस्सर्वे पुरस्कृत्य प्रजापतिम् । तुष्टुवुस्ते सुरा नत्वा सप्रजापतयोऽखिलाः

അപ്പോൾ എല്ലാവരും പ്രജാപതിയെ മുൻനിർത്തി വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. പ്രജാപതികളോടുകൂടിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും നമസ്കരിച്ചു അവിടെ ഭഗവാനെ ഭക്തിയോടെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 3

देवा ऊचुः । हृषीकेश महाबाहो भगवन् मधुसूदन । नमस्ते देवदेवेश सर्वदैत्यविनाशक

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു— ഹൃഷീകേശാ, മഹാബാഹോ, ഭഗവാൻ മധുസൂദനാ! ദേവദേവേശാ, സർവ്വ ദൈത്യവിനാശകാ, നമസ്കാരം.

Verse 4

मत्स्यरूपाय ते विष्णो वेदान्नीतवते नमः । सत्यव्रतेन सद्राज्ञा प्रलयाब्धिविहारिणे

ഹേ വിഷ്ണോ! മത്സ്യരൂപം ധരിച്ചു വേദങ്ങളെ രക്ഷിച്ചവനേ, നമഃ. സദ്രാജാവായ സത്യവ്രതനോടൊപ്പം പ്രളയസമുദ്രത്തിൽ വിഹരിച്ചവനേ, നമസ്കാരം.

Verse 5

कुर्वाणानां सुराणां च मथनायोद्यमं भृशम् । बिभ्रते मंदरगिरिं कूर्मरूपाय ते नमः

ദേവന്മാർ സമുദ്രമഥനത്തിനായി അത്യന്തം പരിശ്രമിക്കുമ്പോൾ മന്ദരഗിരിയെ താങ്ങിയ കൂർമരൂപധാരിയേ, നമഃ.

Verse 6

नमस्ते भगवन्नाथ क्रतवे सूकरात्मने । वसुंधरां जनाधारां मूद्धतो बिभ्रते नमः

ഹേ ഭഗവന്നാഥാ! ക്രതുവിനായി സൂകരരൂപം ധരിച്ചവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. സർവ്വജനാധാരമായ വസുന്ധരയെ ശിരസ്സിൽ ധരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമഃ।

Verse 7

वामनाय नमस्तुभ्यमुपेन्द्राख्याय विष्णवे । विप्ररूपेण दैत्येन्द्रं बलिं छलयते विभो

ഹേ വാമനാ, ഉപേന്ദ്രനാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ വിഷ്ണുവേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ വിഭോ! ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു ദാനവാധിപൻ ബലിയെ ചതിച്ചവനേ, നിനക്കു നമഃ।

Verse 8

नमः परशुरामाय क्षत्रनिःक्षत्रकारिणे । मातुर्हितकृते तुभ्यं कुपितायासतां द्रुहे

ക്ഷത്രിയരെ നിർക്ഷത്രമാക്കിയ പരശുരാമനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. മാതൃഹിതത്തിനായി ക്രുദ്ധനായ, ദുഷ്ടരുടെ ശത്രുവേ, നിനക്കു നമഃ।

Verse 9

रामाय लोकरामाय मर्यादापुरुषाय ते । रावणांतकरायाशु सीतायाः पतये नमः

ലോകങ്ങളെ രമിപ്പിക്കുന്ന രാമാ, മര്യാദാപുരുഷനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. വേഗത്തിൽ രാവണനെ സംഹരിച്ച, സീതയുടെ പതിയേ, നിനക്കു നമഃ।

Verse 10

नमस्ते ज्ञानगूढाय कृष्णाय परमात्मन । राधाविहारशीलाय नानालीलाकराय च

നമസ്കാരം—ജ്ഞാനഗൂഢനായ പരമാത്മാവായ ശ്രീകൃഷ്ണനേ; രാധാവിഹാരത്തിൽ രമിക്കുന്നവനേ, അനേകം ദിവ്യ ലീലകൾ ചെയ്യുന്നവനേ നമഃ.

Verse 11

नमस्ते गूढदेहाय वेदनिंदाकराय च । योगाचार्याय जैनाय वौद्धरूपाय मापते

ഗൂഢദേഹനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; (ആവരണരൂപത്തിൽ) വേദനിന്ദ ഉണ്ടാക്കുന്ന നിനക്കുമു നമസ്കാരം. യോഗാചാര്യനായി, ജൈനരൂപമായി, ബൗദ്ധരൂപമായി പ്രത്യക്ഷമാകുന്നേ പ്രഭോ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 12

नमस्ते कल्किरूपाय म्लेच्छानामंतकारिणे । अनन्तशक्तिरूपाय सद्धर्मस्थापनाय च

കൽക്കി രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായി മ്ലേച്ഛരുടെ അന്തം വരുത്തുന്നവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. അനന്തശക്തിസ്വരൂപനേ, സദ്ധർമ്മം സ്ഥാപിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 13

नमस्ते कपिलरूपाय देवहूत्यै महात्मने । वदते सांख्ययोगं च सांख्याचार्याय वै प्रभो

ഹേ പ്രഭോ! ദേവഹൂതിയുടെ മഹാത്മപുത്രനായ കപിലരൂപത്തിൽ നിനക്കു നമസ്കാരം. സാംഖ്യവും യോഗവും ഉപദേശിച്ചവനേ, നിശ്ചയമായും സാംഖ്യാചാര്യനേ—നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 14

नमः परमहंसाय ज्ञानं संवदते परम् । विधात्रे ज्ञानरूपाय येनात्मा संप्रसीदति

പരമ പരമഹംസനേ, പരമജ്ഞാനം പ്രസ്താവിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ജ്ഞാനസ്വരൂപനായ വിധാത്രേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; നിന്നാൽ ആത്മാവ് പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നവും പ്രകാശിതവുമാകുന്നു.

Verse 15

वेदव्यासाय वेदानां विभागं कुर्वते नमः । हिताय सर्वलोकानां पुराणरचनाय च

വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ച വേദവ്യാസനു നമസ്കാരം; സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി പുരാണങ്ങൾ രചിച്ചവനു നമസ്കാരം.

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवयुद्धवर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ പഞ്ചമ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ ‘ദേവയുദ്ധവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിനാറാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 17

आर्तिहंत्रे स्वदासानां सुखदाय शुभाय च । पीताम्बराय हरये तार्क्ष्ययानाय ते नमः । सर्वक्रियायैककर्त्रे शरण्याय नमोनमः

ഹേ നിന്റെ ദാസന്മാരുടെ ആർ‍ത്തി അകറ്റുന്നവനേ, സുഖവും ശുഭവും നൽകുന്നവനേ! പീതാംബരധാരിയായ ഹരി, താർക്ഷ്യൻ (ഗരുഡൻ) വാഹനനായവനേ—നിനക്കു നമസ്കാരം. സർവക്രിയകളുടെയും ഏകകർത്താവേ, ശരണദായകാ—പുനഃപുനഃ നമോ നമഃ.

Verse 18

दैत्यसंतापितामर्त्य दुःखादिध्वंसवज्रक । शेषतल्पशयायार्कचन्द्रनेत्राय ते नमः

ദൈത്യന്മാർ പീഡിപ്പിക്കുന്ന മർത്ത്യരുടെ ദുഃഖാദികളെ നശിപ്പിക്കുന്ന വജ്രസ്വരൂപനേ! ശേഷതൽപത്തിൽ ശയിക്കുന്നവനേ, സൂര്യചന്ദ്രനേത്രധാരിയേ—നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 19

कृपासिन्धो रमानाथ पाहि नश्शरणागतान् । जलंधरेण देवाश्च स्वर्गात्सर्वे निराकृताः

ഹേ കൃപാസിന്ധുവേ, ഹേ രമാനാഥാ! ശരണാഗതരായ ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളണമേ. ജലന്ധരൻ മൂലം എല്ലാ ദേവന്മാരും സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു.

Verse 20

सूर्यो निस्सारितः स्थानाच्चन्द्रो वह्निस्तथैव च । पातालान्नागराजश्च धर्मराजो निराकृतः

സൂര്യനെ തന്റെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി; ചന്ദ്രനും അഗ്നിയും അതുപോലെ. പാതാളത്തിൽ നിന്ന് നാഗരാജനെയും തള്ളിക്കളഞ്ഞു; ധർമ്മരാജനായ യമനെയും നിരാകരിച്ചു.

Verse 21

विचरंति यथा मर्त्याश्शोभंते नैव ते सुराः । शरणं ते वयं प्राप्ता वधस्तस्य विचिंत्यताम्

മർത്ത്യരെപ്പോലെ ദേവന്മാർ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു; അവരുടെ തേജസ് ഇനി ഇല്ല. ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ശരണത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു—ദയചെയ്ത് അവന്റെ വധം നിശ്ചയിക്കണമേ।

Verse 22

सनत्कुमार उवाच । इति दीनवचश्श्रुत्वा देवानां मधुसूदनः । जगाद करुणासिन्धुर्मे घनिर्ह्रादया गिरा

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാരുടെ ദീനവചനങ്ങൾ കേട്ട്, കരുണാസമുദ്രമായ മധുസൂദനൻ (വിഷ്ണു) മേഘഗർജ്ജനപോലെ ഗംഭീരമായ സ്വരത്തിൽ എന്നോടു പറഞ്ഞു।

Verse 23

विष्णुरुवाच । भयं त्यजत हे देवा गमिष्याम्यहमाहवम् । जलंधरेण दैत्येन करिष्यामि पराक्रमम्

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവന്മാരേ, ഭയം ഉപേക്ഷിക്കുവിൻ। ഞാൻ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്കു പോകും; ദൈത്യൻ ജലന്ധരനോടു സമരത്തിൽ എന്റെ പരാക്രമം പ്രകടിപ്പിക്കും।

Verse 24

इत्युक्त्वा सहसोत्थाय दैत्यारिः खिन्नमानसः । आरोहद्गरुडं वेगात्कृपया भक्तवत्सलः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദൈത്യശത്രു ഉടൻ എഴുന്നേറ്റു. മനസ്സ് ആശങ്കയാൽ ഭാരപ്പെട്ടിരുന്നാലും, ഭക്തവത്സലനായ പ്രഭു കരുണയാൽ പ്രേരിതനായി വേഗത്തിൽ ഗരുഡാരൂഢനായി।

Verse 25

गच्छन्तं वल्लभं दृष्ट्वा देवैस्सार्द्धं समुद्रजा । सांजलिर्बाष्पनयना लक्ष्मीर्वचनमब्रवीत्

ദേവന്മാരോടുകൂടെ തന്റെ പ്രിയൻ പോകുന്നതു കണ്ട സമുദ്രജാ ലക്ഷ്മി കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ കൈകൂപ്പി നിന്നു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 26

लक्ष्म्युवाच । अहं ते वल्लभा नाथ भक्ता यदि च सर्वदा । तत्कथं ते मम भ्राता युद्धे वध्यः कृपानिधे

ലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു—നാഥാ! ഞാൻ എപ്പോഴും നിങ്ങളുടെ വല്ലഭയും ഭക്തയും ആണെങ്കിൽ, കരുണാനിധേ, യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ സഹോദരൻ വധിക്കപ്പെടുന്നത് എങ്ങനെ?

Verse 27

विष्णुरुवाच । जलंधरेण दैत्येन करिष्यामि पराक्रमम् । तैस्संस्तुतो गमिष्यामि युद्धाय त्वरितान्वितः

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു— “ദൈത്യൻ ജലന്ധരനോടു വിരോധമായി ഞാൻ എന്റെ പരാക്രമം പ്രകടിപ്പിക്കും. അവർ സ്തുതിച്ചു പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചതിനാൽ ഞാൻ വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെടും.”

Verse 28

रुद्रांशसंभवत्वाच्च ब्रह्मणो वचनादपि । प्रीत्या च तव नैवायं मम वध्यो जलंधरः

ജലന്ധരൻ രുദ്രാംശത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ; ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനവും ഉണ്ട്. കൂടാതെ നിന്നോടുള്ള പ്രീതിവശാൽ—ഈ ജലന്ധരനെ ഞാൻ വധിക്കേണ്ടതല്ല.

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा गरुडारूढश्शंखचक्रगदासिभृत् । विष्णुर्वेगाद्ययौ योद्धुं देवैश्शक्रादिभिस्सह

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു— ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഗരുഡാരൂഢനായി ശംഖ-ചക്ര-ഗദാ-ഖഡ്ഗം ധരിച്ച വിഷ്ണു, ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 30

द्रुतं स प्राप तत्रैव यत्र दैत्यो जलंधरः । कुर्वन् सिंहरवं देवैर्ज्वलद्भिर्विष्णुतेजसा

അവൻ വേഗത്തിൽ ദൈത്യനായ ജലന്ധരൻ ഉണ്ടായിരുന്ന അതേ സ്ഥലത്തെത്തി. അവിടെ അവൻ സിംഹനാദം മുഴക്കി; ദേവന്മാർ വിഷ്ണുതേജസ്സാൽ ജ്വലിച്ച് ദിവ്യശക്തിയിൽ പ്രജ്വലിച്ചു നിന്നു.

Verse 31

अथारुणानुजजवपक्षवातप्रपीडिताः । वात्याविवर्तिता दैत्या बभ्रमुः खे यथा घनाः

അപ്പോൾ അരുണന്റെ അനുജന്റെ അതിവേഗ ചിറകുകളിൽ നിന്നുയർന്ന കാറ്റാൽ പീഡിതരായ ദൈത്യർ, ആ ചുഴലിക്കാറ്റിൽ ചുറ്റിക്കറങ്ങി, ആകാശത്ത് മേഘങ്ങൾപോലെ വട്ടംവട്ടമായി അലഞ്ഞു।

Verse 32

ततो जलंधरो दृष्ट्वा दैत्यान् वात्याप्रपीडितान् । उद्धृत्य वचनं क्रोधाद्द्रुतं विष्णुं समभ्यगात्

പിന്നീട് ചുഴലിക്കാറ്റാൽ പീഡിതരായ ദൈത്യരെ കണ്ട ജലന്ധരൻ ക്രോധത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു; രോഷവചനമുയർത്തി വേഗത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെ നേരിടാൻ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 33

एतस्मिन्नंतरे देवाश्चक्रुर्युद्धं प्रहर्षिताः । तेजसा च हरेः पुष्टा महाबलसमन्विताः

ഇതിനിടയിൽ ദേവന്മാർ ആനന്ദോന്മാദത്തോടെ യുദ്ധത്തിലേക്ക് കടന്നു. ഹരിയുടെ തേജസ്സാൽ ബലപ്പെട്ടും മഹാബലസമന്വിതരായും അവർ പുതുവീര്യത്തോടെ സമരം ചെയ്തു।

Verse 34

युद्धोद्यतं समालोक्य देवसैन्यमुपस्थितम् । दैत्यानाज्ञापयामास समरे चातिदुर्मदान्

യുദ്ധത്തിനൊരുങ്ങി നിലകൊണ്ട ദേവസൈന്യം സമീപത്ത് കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ സമരത്തിൽ അത്യന്തം ദുർമ്മദരായ ദൈത്യരെ യുദ്ധത്തിലേർപ്പെടാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു।

Verse 35

जलंधर उवाच । भोभो दैत्यवरा यूयं युद्धं कुरुत दुस्तरम् । शक्राद्यैरमरैरद्य प्रबलैः कातरैस्सदा

ജലന്ധരൻ പറഞ്ഞു—ഹോ ഹോ! ഹേ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇന്ന് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുതലായ അമരന്മാരോടു ദുസ്സഹമായ യുദ്ധം ചെയ്യുവിൻ; അവർ ശക്തരായിട്ടും സദാ അന്തരത്തിൽ ഭീതിയുള്ളവർ തന്നേ.

Verse 36

मौर्यास्तु लक्षसंख्याता धौम्रा हि शतसंख्यकाः । असुराः कोटिसंख्याताः कालकेयास्तथैव च

മൗര്യർ ലക്ഷസംഖ്യയായിരുന്നു, ധൗമ്രർ ശതസംഖ്യ; അസുരർ കോടിസംഖ്യ, അതുപോലെ കാലകേയരും തന്നേ.

Verse 37

कालकानां दौर्हृदानां कंकानां लक्षसंख्यया । अन्येऽपि स्वबलैर्युक्ता विनिर्यांतु ममाज्ञया

എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം കാലകർ, ദൗർഹൃദർ, കങ്കർ—ലക്ഷസംഖ്യയായി—പുറപ്പെടുക. മറ്റുള്ളവരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സൈന്യബലത്തോടെ പുറപ്പെടുക.

Verse 38

सर्वे सज्जा विनिर्यात बहुसेनाभिसंयुताः । नानाशस्त्रास्त्रसंयुक्ता निर्भयाः गतसंशयाः

അവർ എല്ലാവരും പൂർണ്ണമായി സജ്ജരായി അനേകം സൈന്യവിഭാഗങ്ങളോടുകൂടെ പുറപ്പെട്ടു. നാനാവിധ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങളാൽ സന്നദ്ധരായി, നിർഭയരായി, സംശയരഹിതരായി മുന്നേറി.

Verse 39

भोभो शुंभनिशुंभौ च देवान्समरकातरान् । क्षणेन सुमहावीर्यौ तुच्छान्नाशयतं युवाम्

ഹോ ഹോ! ശുംഭ-നിശുംഭരേ! ദേവന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ ഭീതരാണ്. നിങ്ങൾ ഇരുവരും മഹാവീരർ—ഒരു ക്ഷണത്തിൽ ഈ തുച്ഛരെ നശിപ്പിക്കൂ.

Verse 40

सनत्कुमार उवाच । दैत्या जलंधराज्ञप्ता इत्थं युद्धविशारदाः । युयुधुस्ते सुरास्सर्वे चतुरंगबलान्विताः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ജലന്ധരരാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം യുദ്ധവിദഗ്ധരായ ദൈത്യർ ഇങ്ങനെ പോരാടി; നാലംഗസേനയോടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 41

गदाभिस्तीक्ष्णबाणैश्च शूलपट्टिशतोमरैः । केचित्परशुशूलैश्च निजघ्नुस्ते परस्परम्

ചിലർ ഗദകളും തീക്ഷ്ണബാണങ്ങളും, ശൂലം-പട്ടിശം-തോമരം മുതലായ ആയുധങ്ങളുമായി പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു; ചിലർ പരശുവും ത്രിശൂലവും കൊണ്ട് തമ്മിൽ സംഹരിച്ചു.

Verse 42

नानायुधैश्च परैस्तत्र निजघ्नुस्ते बलान्विता । देवास्तथा महावीरा हृषीकेशबलान्विताः । युयुधुस्तीक्ष्णबाणाश्च क्षिपंतस्सिंहवद्रवाः

അവിടെ ബലസമ്പന്നരായ ദേവന്മാർ നാനാവിധ ശ്രേഷ്ഠായുധങ്ങളാൽ ശത്രുബലത്തെ സംഹരിച്ചു. ഹൃഷീകേശൻ (വിഷ്ണു) നല്കിയ ശക്തിയോടെ യുക്തരായ ആ മഹാവീര ദേവന്മാർ തീക്ഷ്ണബാണങ്ങൾ എറിഞ്ഞുകൊണ്ട് സിംഹംപോലെ ഗർജിച്ച് യുദ്ധത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞുകയറി.

Verse 43

केचिद्बाणैस्तु तीक्ष्णैश्च केचिन्मुसलतोमरैः । केचित्परशुशूलैश्च निजघ्नुस्ते परस्परम्

ചിലർ തീക്ഷ്ണബാണങ്ങളാൽ, ചിലർ മുസലവും തോമരവും കൊണ്ട്, മറ്റുചിലർ പരശുവും ത്രിശൂലവും കൊണ്ട് പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു.

Verse 44

इत्थं सुराणां दैत्यानां संग्रामस्समभून्महान् । अत्युल्बणो मुनीनां हि सिद्धानां भय कारकः

ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരും ദൈത്യന്മാരും തമ്മിൽ മഹാസമരം ഉണ്ടായി. അത് അത്യന്തം ഉഗ്രമായി, മുനിമാർക്കും സിദ്ധന്മാർക്കും പോലും ഭയകാരണമാവുകയായിരുന്നു.

Frequently Asked Questions

A renewed daitya advance triggers the devas’ flight and their collective appeal at Vaikuṇṭha, expressed through an avatāra-centered hymn to Viṣṇu.

The chapter models śaraṇāgati: when power fails, remembrance (smaraṇa) and praise (stuti) become the efficacious means to re-align with cosmic sovereignty and invite protection.

Matsya, Kūrma, Varāha, Vāmana (Upendra), Paraśurāma, Rāma, and Kṛṣṇa—each cited for a specific dharma-restoring function.