वीरभद्रस्य गमनप्रस्थानम् — Vīrabhadra’s Departure for Dakṣa’s Sacrifice

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तं श्रीमहेशस्य श्रुत्वा वचनमादरात् । वीरभद्रोतिसंतुष्टः प्रणनाम महेश्वरम

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ശ്രീമഹേശന്റെ ഈ വചനങ്ങൾ ആദരത്തോടെ കേട്ട ശേഷം, അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായ വീരഭദ്രൻ മഹേശ്വരനെ (ശിവനെ) നമസ്കരിച്ചു।

Verse 2

शासनं शिरसा धृत्वा देवदेवस्य शूलिनः । प्रचचाल ततः शीघ्रं वीरभद्रो मखं प्रति

ദേവദേവനായ ത്രിശൂലധാരി ശ്രീശിവന്റെ ആജ്ഞ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു വീരഭദ്രൻ ഉടൻ തന്നെ വേഗത്തിൽ ദക്ഷന്റെ യാഗത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 3

शिवोथ प्रेषयामास शोभार्थं कोटिशो गणान् । तेन सार्द्धं महावीरान्मलयानलसन्निभान्

പിന്നീട് ശോഭയും മംഗളവൈഭവവും വർധിപ്പാൻ ശ്രീശിവൻ കോടിക്കണക്കിന് ഗണങ്ങളെ അയച്ചു; അവരോടൊപ്പം മലയവായുവിന്റെ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന മഹാവീരന്മാരും പോയി।

Verse 4

अथ ते वीरभद्रस्य पुरतः प्रबला गणाः । पश्चादपि ययुर्वीराः कुतूहलकरा गणाः

അപ്പോൾ ആ ശക്തിയേറിയ ഗണങ്ങൾ വീരഭദ്രന്റെ മുൻപിൽ മുന്നേറി; അവന്റെ പിന്നിലും വീരഗണസമൂഹങ്ങൾ നടന്നു, അവരുടെ സാന്നിധ്യം അത്ഭുതവും ഭയവും കലർന്ന കൗതുകം ഉണർത്തി।

Verse 5

वीरभद्रसमेता येगणाश्शतसहस्रशः । पार्षदाः कालकालस्य सर्वे रुद्रस्वरूपिणः

വീരഭദ്രനോടൊപ്പം ലക്ഷക്കണക്കിന് ഗണങ്ങൾ നിലകൊണ്ടു; അവർ എല്ലാവരും കാലത്തിനും കാലനായ ശ്രീശിവന്റെ പാർഷദന്മാർ, ഓരോരുത്തനും രുദ്രസ്വരൂപൻ.

Verse 6

गणैस्समेतः किलतैर्महात्मा स वीरभद्रो हरवेषभूषणः । सहस्रबाहुर्भुजगाधिपाढ्यो ययौ रथस्थः प्रबलोतिभीकरः

ഗണങ്ങളോടുകൂടി വന്ന ആ മഹാത്മാവായ വീരഭദ്രൻ—ഹരന്റെ വേഷഭൂഷണങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതൻ—സഹസ്രബാഹുവായി, നാഗാധിപന്മാരുടെ അലങ്കാരങ്ങളാൽ സമൃദ്ധനായി, രഥാരൂഢനായി അതിപ്രബലനും അതിഭീകരനും ആയി മുന്നേ നീങ്ങി।

Verse 7

नल्वानं च सहस्रे द्वे प्रमाणं स्यंदनस्य हि । अयुतेनैव सिंहानां वाहनानां प्रयत्नतः

ആ രഥത്തിന്റെ അളവ് രണ്ടായിരം നല്വ ആയിരുന്നു; കൂടാതെ പരിശ്രമത്തോടെ ആ സംഘത്തിൽ പത്തായിരം സിംഹങ്ങളും വാഹനങ്ങളായി നിയുക്തരായിരുന്നു.

Verse 8

तथैव प्रबलाः सिंहा बहवः पार्श्वरक्षकाः । शार्दूला मकरा मत्स्या गजास्तत्र सहस्रशः

അതുപോലെ അനേകം ശക്തിയുള്ള സിംഹങ്ങൾ പാർശ്വരക്ഷകരായി നിന്നു; അവിടെ ആയിരങ്ങളായി കടുവകൾ, മകരങ്ങൾ, മത്സ്യങ്ങൾ, ഗജങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 9

वीरभद्रे प्रचलिते दक्षनाशाय सत्वरम् । कल्पवृक्षसमुत्सृष्टा पुष्पवृष्टिरभूत्तदा

വീരഭദ്രൻ ദക്ഷനാശത്തിനായി അതിവേഗം പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, കൽപവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നു പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതുപോലെ പുഷ്പവൃഷ്ടി അപ്പോൾ ഉണ്ടായി.

Verse 10

तुष्टुवुश्च गणा वीर शिपिविष्टे प्रचेष्टितम् । चक्रुः कुतूहलं सर्वे तस्मिंश्च गमनोत्सवैः

ഹേ വീരാ, ഗണങ്ങൾ ശിപിവിഷ്ടന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും ചലനങ്ങളെയും സ്തുതിച്ചു; എല്ലാവരും അവിടേക്കുള്ള ഗമനത്തെ ഉത്സവമാക്കി കൗതുകത്തിൽ നിറഞ്ഞു.

Verse 11

काली कात्यायिनीशानी चामुंडा मुंडमर्दिनी । भद्रकाली तथा भद्रा त्वरिता वैष्णवी तथा

അവൾ കാളി, കാത്യായിനി, ഈശാനി; ചാമുണ്ഡാ—അസുരസംഹാരിണി; മുണ്ഡമർദിനി—മുണ്ഡനെ ചതയ്ക്കുന്നവൾ; ഭദ്രകാളി, ഭദ്രാ—മംഗളമയി; ത്വരിതാ—വേഗം രക്ഷിക്കുന്നവൾ; വൈഷ്ണവിയും കൂടെ.

Verse 12

एताभिर्नवदुर्गाभिर्महाकाली समन्विता । ययौ दक्षविनाशाय सर्वभूतगणैस्सह

ഈ നവദുർഗകളോടും കൂടെ മഹാകാളി, സർവ്വഭൂതഗണങ്ങളോടൊപ്പം, ദക്ഷന്റെ വിനാശത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 13

डाकिनी शाकिनी चैव भूतप्रमथगुह्यकाः । कूष्मांडाः पर्पटा श्चैव चटका ब्रह्मराक्षसाः

ഡാകിനികളും ശാകിനികളും, കൂടാതെ ഭൂതഗണങ്ങൾ—പ്രമഥരും ഗുഹ്യകരും—കൂഷ്മാണ്ഡർ, പർപ്പടർ, ചടകർ, ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാരും അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്നു.

Verse 14

भैरवाः क्षेत्रपालाश्च दक्षयज्ञविनाशकाः । निर्ययुस्त्वरितं वीराश्शिवाज्ञाप्रतिपालकाः

ഭൈരവരും ക്ഷേത്രപാലകരും—ദക്ഷയജ്ഞം നശിപ്പിക്കുന്ന വീരന്മാർ—ശിവാജ്ഞ പാലിച്ച് ഉടൻ തന്നെ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 15

तथैव योगिनीचक्रं चतुःषष्टिगणान्वितम् । निर्ययौ सहसा क्रुद्धं दक्षयज्ञं विनाशितुम्

അതുപോലെ അറുപത്തിനാലു ഗണങ്ങളോടുകൂടിയ യോഗിനീചക്രവും ക്രോധത്തോടെ പെട്ടെന്ന് പുറപ്പെട്ടു, ദക്ഷയജ്ഞം നശിപ്പിക്കാനായി.

Verse 16

तेषां गणानां सर्वेषां संख्यानं शृणु नारद । महाबलवतां संघोमुख्यानां धैर्यशालिनाम्

ഹേ നാരദാ, ആ എല്ലാ ഗണങ്ങളുടെയും എണ്ണം കേൾക്കുക—അവർ മഹാബലവാന്മാർ, സംഘങ്ങളുടെ മുൻനിര നേതാക്കൾ, ധൈര്യശാലികൾ.

Verse 17

अभ्ययाच्छंकुकर्णश्च दशकोट्या गणेश्वरः । दशभिः केकराक्षश्च विकृतो ष्टाभिरेव

അപ്പോൾ ഗണാധിപൻ ശങ്കുകർണ്ണൻ പത്തു കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ മുന്നോട്ട് വന്നു. കേകരാക്ഷനും പത്തു കോടിയോടെ വന്നു; വികൃതൻ ഒറ്റയ്ക്കായി എട്ട് കോടിയോടെ എത്തി.

Verse 18

चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रिकः । षड्भिस्सर्वाङ्गको वीरस्तथैव विकृताननः

വിശാഖൻ അറുപത്തിനാലുപേരോടുകൂടെ, പാരിയാത്രികൻ ഒമ്പതുപേരോടുകൂടെ വന്നു. അതുപോലെ വീരനായ സർവാംഗകൻ ആറുപേരോടുകൂടെ, വികൃതാനനനും ആറുപേരോടുകൂടെ വന്നു.

Verse 19

ज्वालकेशो द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः । सप्तभिः समदज्जीमान् दुद्रभोष्टाभिरेव च

ശിവഗണങ്ങളിൽ അഗ്രഗണ്യനായ ജ്വാലകേശൻ പന്ത്രണ്ട് കോടി അനുചരങ്ങളോടുകൂടെ വന്നു. അവനോടൊപ്പം സമദജ്ജീമാൻ ഏഴ് കോടിയോടെ, ദുദ്രഭോഷ്ടനും എട്ട് കോടിയോടെ വന്നു.

Verse 20

पंचभिश्च कपालीशः षड्भिस्संदारको गणः । कोटिकोटिभिरेवेह कोटिकुण्डस्तथैव च

ഇവിടെ കപാലീശൻ അഞ്ചു (സംഘങ്ങൾ)ോടുകൂടെ, സംദാരക എന്ന ഗണൻ ആറു (സംഘങ്ങൾ)ോടുകൂടെ വന്നു. കൂടാതെ കോടികുണ്ഡൻ കോടി-കോടി ഗണസമൂഹങ്ങളോടുകൂടെ ഇവിടെ തന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 21

विष्टंभोऽष्टाभिर्वीरैः कोटिभिर्गणसप्तमः । सहस्रकोटिभिस्तात संनादः पिप्पलस्तथा

പ്രിയനേ, ശിവഗണങ്ങളുടെ ഏഴാമത്തെ സംഘം ‘വിഷ്ടംഭ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം; അതിൽ എട്ട് കോടി വീരഗണങ്ങൾ ഉണ്ട്. ‘സന്നാദ’യും ‘പിപ്പല’യും ഓരോരുത്തരും ആയിരം കോടി ഗണങ്ങളുടെ അധിപതികളാണ്.

Verse 22

आवेशनस्तथाष्टाभिरष्टाभिश्चंद्रतापनः । महावेशः सहस्रेण कोटिना गणपो वृतः

ആവേശനൻ എട്ട് ഗണങ്ങളോടുകൂടെ, ചന്ദ്രതാപനനും മറ്റൊരു എട്ട് ഗണങ്ങളോടുകൂടെ; ഗണപതി മഹാവേശൻ സഹസ്ര-കോടി ഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.

Verse 23

कुण्डी द्वादशकोटीभिस्तथा पर्वतको मुने । विनाशितुं दक्षयज्ञं निर्ययौ गणसत्तम

ഹേ മുനേ, കുണ്ഡീ ദ്വാദശ കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ, പർവതകനും കൂടെ; ദക്ഷയജ്ഞം നശിപ്പാൻ ആ ശ്രേഷ്ഠ ഗണൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 24

कालश्च कालकश्चैव महाकालस्तथैव च । कोटीनां शतकेनैव दक्षयज्ञं ययौ प्रति

കാലൻ, കാലകനും മഹാകാലനും—ഇവർ ശത കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ ദക്ഷയജ്ഞത്തേക്കു പുറപ്പെട്ടു.

Verse 25

अग्निकृच्छतकोट्या च कोट्याग्निमुख एव च । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव घनावहः

അവൻ ‘അഗ്നികൃച്ഛത-കോട്യ’ എന്നും, ‘കോട്യഗ്നിമുഖ’ എന്നും—അനവധി അഗ്നികളേ മുഖമായുള്ളവൻ എന്നും; ‘കോട്യാദിത്യ-മൂർദ്ധാ’ എന്നും—അനവധി സൂര്യങ്ങളേ ശിരസ്സായുള്ളവൻ എന്നും; ‘ഘനാവഹ’ എന്നും—ഘനമേഘങ്ങളെ വഹിക്കുന്നവൻ എന്നും പ്രസിദ്ധൻ.

Verse 26

सन्नाहश्शतकोट्या च कोट्या च कुमुदो गणः । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या गणाधिपः

സന്നാഹൻ ശതകോടികളോടുകൂടെ വന്നു; കുമുദഗണം ഒരു കോടിയോടുകൂടെ വന്നു. അമോഘനും കോകിലനും—ഇരുവരും ഗണാധിപന്മാർ—കോടിക്കോടി അനുചരന്മാരോടുകൂടെ എത്തി.

Verse 27

काष्ठागूढश्चतुःषष्ट्या सुकेशी वृषभस्तथा । सुमन्त्रको गणाधीशस्तथा तात सुनिर्ययौ

അതിനുശേഷം കാഷ്ഠാഗൂഢൻ അറുപത്തിനാലു (അനുചരന്മാരോടുകൂടെ), സുകേശിയും വൃഷഭനും കൂടി. പിന്നെ ഗണങ്ങളുടെ നേതാവായ സുമന്ത്രകനും—പ്രിയനേ—എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 28

काकपादोदरः षष्टिकोटिभिर्गणसत्तमः । तथा सन्तानकः षष्टिकोटिभिर्गणपुंगवः

കാകപാദോദരൻ—ശിവഗണങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—അറുപത് കോടി ഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു. അതുപോലെ സാന്താനകൻ—ഗണപുങ്ഗവൻ—അറുപത് കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 29

महाबलश्च नवभिः कोटिभिः पुंगवस्तथा

മഹാബലനും ഒമ്പത് കോടി ശക്തിമാനായ പുങ്ഗവ-വീരന്മാരോടുകൂടെ അവിടെ സന്നിഹിതനായിരുന്നു.

Verse 30

मधुपिंगस्तथा तात गणाधीशो हि निर्ययौ । नीलो नवत्या कोटीनां पूर्णभद्रस्तथैव च

പിന്നീട്, പ്രിയനേ, മധുപിംഗനും പുറപ്പെട്ടു; ഗണാധീശനും യാത്രയായി. നീലനും തൊണ്ണൂറ് കോടി (അനുചരന്മാരോടുകൂടെ), പൂർണഭദ്രനും അതുപോലെ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 31

निर्ययौ शतकोटीभिश्चतुर्वक्त्रो गणाधिपः । काष्ठागूढेश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा

അപ്പോൾ ഗണാധിപനായ ചതുര്വക്ത്രൻ ശതകോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ പുറപ്പെട്ടു; ദിക്കുകളിൽ മറഞ്ഞിരുന്ന അറുപത്തിനാലു ഗണങ്ങളോടുകൂടെ സുകേശനും വൃഷഭനും കൂടി പുറപ്പെട്ടു।

Verse 32

विरूपाक्षश्च कोटीनां चतुःषष्ट्या गणेश्वरः । तालकेतुः षडास्यश्च पंचास्यश्च गणाधिपः

ഗണങ്ങളിൽ വിരൂപാക്ഷൻ കോടിക്കണക്കിന് ഗണങ്ങളുടെ ഗണേശ്വരൻ; അറുപത്തിനാലു സംഘങ്ങളുടെ ഗണേശ്വരനും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു. താലകേതു, ഷഡാസ്യൻ, പഞ്ചാസ്യൻ എന്നിവരും ഗണാധിപന്മാർ.

Verse 33

संवर्तकस्तथा चैव कुलीशश्च स्वयं प्रभुः । लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यान्तको मुने

അവൻ സംവർതകനും, കുലീശനും—സ്വയം പ്രഭുവും; ദീപ്താത്മാവായ ലോകാന്തകനും, അതുപോലെ ദൈത്യാന്തകനും ആകുന്നു, ഹേ മുനേ.

Verse 34

गणो भृंगीरिटिः श्रीमान् देवदेवप्रियस्तथा । अशनिर्भालकश्चैव चतुःषष्ट्या सह्स्रकः

ഗണങ്ങളിൽ ശ്രീമാനായ ഭൃംഗീരിടി ഉണ്ടായിരുന്നു, ദേവദേവനായ മഹാദേവനു പ്രിയൻ; അശനിയും ഭാലകനും കൂടെ—അറുപത്തിനാലായിരം ഗണങ്ങളോടുകൂടെ.

Verse 35

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंश तिभिर्वृतः । वीरेशो ह्यभ्ययाद्वीरः वीरभद्र शिवाज्ञया

കോടി-കോടിയും സഹസ്ര-സഹസ്രവും ആയ ഗണങ്ങളാൽ, നൂറുകളും ഇരുപതുകളും നിരയായി ചുറ്റപ്പെട്ട വീരാധിപൻ വീരഭദ്രൻ ശിവാജ്ഞപ്രകാരം വീര്യത്തോടെ മുന്നേറി।

Verse 36

भूतकोटिसहस्रैस्तु प्रययौ कोटिभिस्त्रिभिः । रोमजैः श्वगणै श्चैव तथा वीरो ययौ द्रुतम्

സഹസ്ര-കോടി ഭൂതഗണങ്ങളോടും, കൂടാതെ മൂന്നു കോടി കൂടി; രോമജഗണങ്ങളും ശ്വഗണങ്ങളും (നായക്കൂട്ടങ്ങളും) സഹിതം ആ വീരൻ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 37

तदा भेरीमहानादः शंखाश्च विविधस्वनाः । जटाहरोमुखाश्चैव शृंगाणि विविधानि च

അപ്പോൾ ഭേരികളുടെ മഹാനാദം മുഴങ്ങി; ശംഖുകൾ പലവിധ സ്വരങ്ങളിൽ നാദിച്ചു; ജടാഹാര-രോമുഖ വാദ്യങ്ങളും വിവിധ ശൃംഗങ്ങളും കൂടി മുഴങ്ങിത്തുടങ്ങി।

Verse 38

ते तानि विततान्येव बंधनानि सुखानि च । वादित्राणि विनेदुश्च विविधानि महोत्सवे

ആ മഹോത്സവത്തിൽ മംഗളകരമായ തോരണ-ബന്ധനങ്ങൾ വിരിച്ചു; വിവിധ വാദ്യങ്ങൾ ആനന്ദത്തോടെ മുഴങ്ങി।

Verse 39

वीरभद्रस्य यात्रायां सबलस्य महामुने । शकुनान्यभवंस्तत्र भूरीणि सुखदानि च

ഹേ മഹാമുനേ, വീരഭദ്രൻ തന്റെ സൈന്യത്തോടുകൂടെ യാത്ര പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ അവിടെ അനേകം ശുഭശകുനങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവ സന്തോഷവും വിജയവും നല്കുന്നതായിരുന്നു।