पार्वतीप्रार्थना—हिमवत्पार्श्वे भिक्षुरूपेण याचनम् | Pārvatī’s Request: Śiva to Seek Her in Beggar-Form at Himālaya’s Court

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग किं जातं तदनन्तरम् । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथय त्वं शिवायशः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഹേ വിധാതാവേ, ഹേ മഹാഭാഗ! അതിന് ശേഷം എന്തു സംഭവിച്ചു? അതെല്ലാം കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹേ ശിവായശ, ദയവായി പറയുക; ഇത് ഭഗവാൻ ശിവന്റെ മഹിമയെ സംബന്ധിച്ചതാണ്.

Verse 2

ब्रह्मोवाच । देवर्षे श्रूयतां सम्यक्कथयामि कथां मुदा । तां महापापसंहर्त्रीं शिवभक्तिविवर्द्धिनीम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവർഷേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. ഞാൻ ആനന്ദത്തോടെ ആ പുണ്യകഥ പറയുന്നു; അത് മഹാപാപങ്ങളെ സംഹരിക്കുകയും ഭഗവാൻ ശിവനോടുള്ള ഭക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 3

पार्वती वचनं श्रुत्वा हरस्स परमात्मनः । दृष्ट्वानन्दकरं रूपं जहर्षातीव च द्विज

ഹേ ബ്രാഹ്മണ, പാർവ്വതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പരമാത്മാവായ ഹരൻ അവളുടെ ആനന്ദദായകമായ രൂപം കണ്ട് അത്യധികം സന്തോഷിച്ചു.

Verse 4

प्रत्युवाच महा साध्वी स्वोपकण्ठस्थितं विभुम् । अतीव सुखिता देवी प्रीत्युत्फुल्लानना शिवा

അപ്പോൾ ആ മഹാസാധ്വിയായ ദേവി, അത്യധികം സന്തോഷവതിയായി പ്രേമത്താൽ വിടർന്ന മുഖത്തോടെ തന്റെ സമീപത്തിരുന്ന വിഭുവിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 5

पार्वत्युवाच । त्वं नाथो मम देवेश त्वया किं विस्मृतम्पुरा । दक्षयज्ञविनाशं हि यदर्थं कृतवान्हठात्

പാർവ്വതി പറഞ്ഞു: ഹേ ദേവേശ, അങ്ങ് എന്റെ നാഥനാണ്. പണ്ട് അങ്ങ് എന്തിനുവേണ്ടിയാണ് ദക്ഷയജ്ഞം വിനാശം ചെയ്തതെന്ന് അങ്ങ് മറന്നുപോയോ?

Verse 6

स त्वं साहं समुत्पन्ना मेनयां कार्य्यसिद्धये । देवानां देव देदेश तारकाप्ताऽसुखात्मनाम्

ഹേ ദേവദേവ, ഹേ ദേവേശ, താരകാസുരനാൽ പീഡിതരായ ദേവന്മാരുടെ ദുഃഖം തീർക്കാനും ദേവകാര്യ സിദ്ധിക്കുമായി അങ്ങും ഞാനും മേനയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചു.

Verse 7

यदि प्रसन्नो देवेश करोषि च कृपां यदि । पतिर्भव ममेशान मम वाक्यं कुरु प्रभो

ഹേ ദേവേശ, അങ്ങ് പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, അങ്ങ് കൃപ കാണിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഹേ ഈശാന, എന്റെ ഭർത്താവാകുക. ഹേ പ്രഭു, എന്റെ അപേക്ഷ നിറവേറ്റുക.

Verse 8

पितुर्गेहे मया सम्यग्गम्यते त्वदनुजया । प्रसिद्धं क्रियतां तद्वै विशुद्धं परमं यशः

നിന്റെ ഇളയ സഹോദരിയോടൊപ്പം ഞാൻ ശരിയായ വിധത്തിൽ പിതൃഗൃഹത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അതിനാൽ ആ കാര്യം പൊതുവായി പ്രസിദ്ധമാക്കുക; നിർമലവും പരമവുമായ യശസ് സ്ഥാപിതമാകട്ടെ.

Verse 9

गन्तव्यं भवता नाथ हिमवत्पार्श्वतं प्रभो । याचस्व मां ततो भिक्षु भूत्वा लीलाविशारदः

ഹേ നാഥാ, ഹേ പ്രഭോ! നിങ്ങൾ ഹിമവാന്റെ സമീപത്തേക്ക് പോകണം. പിന്നെ ഭിക്ഷുവായി, ദിവ്യലീലയിൽ നിപുണനായി, അവിടെ ചെന്നു എന്നെ വിവാഹാർത്ഥം യാചിക്കണം.

Verse 10

तथा त्वया प्रकर्तव्यं लोके ख्यापयता यशः । पितुर्मे सफलं सर्वं कुरुष्वैवं गृहा मम्

അതുപോലെ ലോകത്തിൽ നിന്റെ യശസ് പ്രസിദ്ധമാകുന്നവിധം നീ യഥോചിതമായി പ്രവർത്തിക്കണം. എന്റെ പിതാവിന്റെ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും ഫലവത്താക്കി, ഇങ്ങനെ എന്റെ പാണിഗ്രഹണം ചെയ്യുക.

Verse 11

ऋषिभिर्बोधितः प्रीत्या स्वबन्धुपरिवारितः । करिष्यति न संदेहस्तव वाक्यं पिता मम

ഋഷിമാർ സ്നേഹത്തോടെ ഉപദേശിച്ചതിനാൽ സന്തോഷിച്ച്, സ്വന്തം ബന്ധു-പരിവാരത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എന്റെ പിതാവ് നിന്റെ വാക്ക് സംശയമില്ലാതെ നടപ്പാക്കും.

Verse 12

दक्षकन्या पुराहं वै पित्रा दत्ता यदा तव । यथोक्तविधिना तत्र विवाहो न कृतस्त्वया

മുമ്പ് ഞാൻ ദക്ഷന്റെ പുത്രിയായിരുന്നപ്പോൾ, എന്റെ പിതാവ് എന്നെ നിനക്കു നൽകിയ സമയത്ത്, അവിടെ ശാസ്ത്രോക്തവിധിപ്രകാരം നീ വിവാഹം നടത്തുകയില്ലായിരുന്നു.

Verse 13

न ग्रहाः पूजितास्तेन दक्षेण जनकेन मे । ग्रहाणां विषयस्तेन सच्छिद्रोयं महानभूत्

എന്റെ ജനകനായ ദക്ഷൻ ഗ്രഹദേവതകളെ പൂജിച്ചില്ല; ആ അവഗണന മൂലം ഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രഭാവം ഈ കാര്യത്തിൽ (എന്നിലും) മഹാദോഷപൂർണ്ണമായ ക്ലേശമായി മാറി.

Verse 14

तस्माद्यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि मे प्रभो । विवाहं त्वं महादेव देवानां कार्य्यसिद्धये

അതുകൊണ്ട്, ഹേ പ്രഭോ, ശാസ്ത്രോക്തവിധിപ്രകാരം വിവാഹം നടത്തുന്നത് നിനക്കു യുക്തമാണ്. ഹേ മഹാദേവാ, ദേവന്മാരുടെ കാര്യസിദ്ധിക്കായി ഈ വിവാഹം സമ്പൂർണ്ണമാക്കുക.

Verse 15

विवाहस्य यथा रीतिः कर्तव्या सा तथा धुवम् । जानातु हिमवान् सम्यक् कृतं पुत्र्या शुभं तपः

വിവാഹകർമ്മങ്ങൾ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം തന്നെ നിശ്ചയമായി നടത്തപ്പെടട്ടെ. ഹിമവാൻ വ്യക്തമായി അറിയട്ടെ—പുത്രി ശുഭതപസ്സ് പൂർണ്ണമായി സമ്പാദിച്ചു.

Verse 16

ब्रह्मोवाच इत्येवं वचनं श्रुत्वा सुप्रसन्नस्सदाशिवः । प्रोवाच वचनं प्रीत्या गिरिजां प्रहसन्निव

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അവളുടെ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ സദാശിവൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി. പിന്നെ സ്നേഹത്തോടെ, മന്ദഹാസം പോലെ, ഗിരിജയോട് പറഞ്ഞു.

Verse 17

शिव उवाच । शृणु देवि महेशानि परमं वचनं मम । यथोचितं सुमाङ्गल्यमविकारि तथा कुरु

ശിവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി, ഹേ മഹേശാനി, എന്റെ പരമ വചനം കേൾക്കുക. യഥോചിതമായി മംഗളകരമായ കര്‍മ്മം ചെയ്യുക—അചഞ്ചലമായി, വികാരമില്ലാതെ.

Verse 18

ब्रह्मादिकानि भूतानि त्वनित्यानि वरानने । दृष्टं यत्सर्वमेतच्च नश्वरं विद्धि भामिनि

ഹേ വരാനനേ, ബ്രഹ്മാദികളായ സത്തകളും അനിത്യമാണ്. ഹേ ഭാമിനി, കാണപ്പെടുന്നതെല്ലാം നശ്വരമാണെന്ന് അറിയുക.

Verse 19

एकोनेकत्वमापन्नो निर्गुणो हि गुणान्वितः । ज्योत्स्नया यो विभाति परज्योत्स्नान्वितोऽभवत्

അവൻ ഒരുവനായിട്ടും അനേകരൂപം ധരിക്കുന്നു; നിർഗുണനായിട്ടും പ്രകാശാർത്ഥം സഗുണനാകുന്നു. ജ്യോത്സ്നയാൽ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ദീപ്തനായവൻ പരജ്യോതിയാൽ യുക്തനായി പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 20

स्वतन्त्रः परतन्त्रश्च त्वया देवि कृतो ह्यहम् । सर्वकर्त्री च प्रकृतिर्महामाया त्वमेव हि

ഹേ ദേവീ, നീയാൽ തന്നെയാണ് ഞാൻ സ്വതന്ത്രനും പരതന്ത്രനും ആയിത്തീർന്നത്. സർവം ചെയ്യുന്ന പ്രകൃതി, മഹാമായ, നീയേ തന്നേ।

Verse 21

मायामयं कृतमिदं च जगत्समग्रं सर्वात्मना हि विधृतं परया स्वबुद्ध्या । सवार्त्मभिस्सुकृतिभिः परमात्मभावैस्संसिक्तमात्मनि गणः परिवेष्टितश्च

ഈ സമഗ്ര ജഗത്ത് മായാമയമായി നിർമ്മിതമായതെങ്കിലും, പരമേശ്വരൻ തന്റെ പരമബോധത്തോടെ സർവാത്മനായി ഇതിനെ ധരിക്കുന്നു. പുണ്യവാന്മാരായ ജീവഗണം, പരമാത്മഭാവത്തിൽ നനഞ്ഞ ബോധത്തോടെ, അതേ ആത്മാവിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും സ്ഥാപിതമായും നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 22

के ग्रहाः के ऋतुगणाः के वान्येपि त्वया ग्रहाः । किमुक्तं चाधुना देवि शिवार्थं वरवर्णिनि

ഏത് ഗ്രഹങ്ങൾ, ഏത് ഋതുസമൂഹങ്ങൾ, കൂടാതെ നീ പരിഗണിച്ച മറ്റു സ്വാധീനങ്ങൾ ഏതെല്ലാം? ഇപ്പോൾ, ഹേ ദേവി, ഹേ വരവർണിനി, ശിവാർത്ഥമായി എന്താണ് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നത്?

Verse 23

गुणकार्य्यप्रभेदेनावाभ्यां प्रादुर्भवः कृतः । भक्तहेतोर्जगत्यस्मिन्भक्तवत्सलभावतः

ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രവർത്തനഭേദം അനുസരിച്ച് ഞങ്ങൾ ഇരുവരും ഈ ലോകത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നു. ഈ പ്രത്യക്ഷത ഭക്തർക്കായാണ്; കാരണം ഞങ്ങൾ സ്വഭാവതഃ ഭക്തവത്സലരാണ്.

Verse 24

त्वं हि वै प्रकृतिस्सूक्ष्मा रजस्सत्त्वतमोमयी । व्यापारदक्षा सततं सगुणा निर्गुणापि च

നീ തന്നെയാണ് സൂക്ഷ്മ പ്രകൃതി; രജസ്-സത്ത്വ-തമസ് മയി. പ്രവർത്തനവ്യാപാരത്തിൽ നിത്യം ദക്ഷയായ നീ സഗുണയും, നിർഗുണയും കൂടിയാണ്.

Verse 25

सर्वेषामिह भूतानामहमात्मा सुमध्यमे । निर्विकारी निरीहश्च भक्तेच्छोपात्तविग्रहः

ഹേ സുമധ്യമേ, ഇവിടെ ഉള്ള സകല ജീവികളുടെയും ആത്മാവ് ഞാനാണ്. ഞാൻ നിർവികാരനും നിർഇഹനും; എങ്കിലും ഭക്തന്റെ ആഗ്രഹത്താൽ ഉപാസ്യരൂപം ധരിക്കുന്നു.

Verse 26

हिमालयं न गच्छेयं जनकं तव शैलजे । ततस्त्वां भिक्षुको भूत्वा न याचेयं कथंचन

ഹേ ശൈലജേ, നിന്റെ പിതാവിനെ സമീപിക്കാൻ ഞാൻ ഹിമാലയത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല. ഞാൻ ഭിക്ഷുക്കനായാലും, നിന്നോട് ഒന്നും ഒരിക്കലും യാചിക്കുകയില്ല.

Verse 27

महागुणैर्गरिष्ठोपि महात्मापि गिरीन्द्रजे । देहीतिवचनात्सद्यः पुरुषो याति लाघवम्

ഹേ ഗിരീന്ദ്രജേ, മഹാഗുണങ്ങളാൽ ഭാരമുള്ള മഹാത്മാവും ‘തരിക’ എന്ന വാക്ക് പറഞ്ഞ ഉടനെ തന്നെ ലഘുവായി തീരുന്നു.

Verse 28

इत्थं ज्ञात्वा तु कल्याणि किमस्माकं वदस्यथ । कार्य्यं त्वदाज्ञया भद्रे यथेच्छसि तथा कुरु

ഹേ കല്യാണീ, ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിട്ടും നീ ഞങ്ങളോട് ഇനി എന്ത് പറയുന്നു? ഹേ ഭദ്രേ, കാര്യം നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം തന്നെ—നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ചെയ്യുക.

Verse 29

ब्रह्मोवाच । तेनोक्तापि महादेवी सा साध्वी कमलेक्षणा । जगाद शंकरं भक्त्या सुप्रणम्य पुनः पुनः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും ആ സാദ്ധ്വിയായ, കമലനയനയായ മഹാദേവി, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു ഭക്തിയോടെ ശങ്കരനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 30

पार्वत्युवाच । त्वमात्मा प्रकृतिश्चाहं नात्र कार्य्या विचारणा । स्वतन्त्रौ भक्तवशगौ निर्गुणौ सगुणावपि

പാർവതി പറഞ്ഞു—നീ പരമാത്മാവാണ്; ഞാൻ പ്രകൃതിയാണ്; ഇതിൽ വിചാരം വേണ്ട. നാം ഇരുവരും സ്വതന്ത്രരായിട്ടും ഭക്തരുടെ വശത്തിലാകുന്നു; നിർഗുണരായിട്ടും സഗുണരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

Verse 31

प्रयत्नेन त्वया शम्भो कार्यं वाक्यं मम प्रभो । याचस्व मां हिमगिरेस्सौभाग्यं देहि शङ्कर

ഹേ ശംഭോ, ഹേ പ്രഭോ! പരിശ്രമത്തോടെ എന്റെ വാക്ക് നിറവേറ്റുക. ഹിമഗിരിയുടെ മുമ്പിൽ എന്നെ വിവാഹാർത്ഥം യാചിക്കുക; ഹേ ശങ്കരാ, നിന്റെ അർധാംഗിനിയാകാനുള്ള സൗഭാഗ്യം എനിക്ക് നൽകുക.

Verse 32

कृपां कुरु महेशान तव भक्तास्मि नित्यशः । तव पत्नी सदा नाथ ह्यहं जन्मनि जन्मनि

ഹേ മഹേശാനാ, കൃപ ചെയ്യുക; ഞാൻ നിത്യവും നിന്റെ ഭക്തയാണ്. ഹേ നാഥാ, ജന്മം ജന്മമായി ഞാൻ എപ്പോഴും നിന്റെ ഭാര്യ തന്നെയാണ്.

Verse 33

त्वं ब्रह्म परमात्मा हि निर्गुणः प्रकृतेः परः । निर्विकारी निरीहश्च स्वतन्त्रः परमेश्वरः

നീ തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മം, പരമാത്മാവ്—ഗുണാതീതൻ, പ്രകൃതിക്കപ്പുറം. നീ നിർവികാരി, നിഷ്കാമൻ, സ്വതന്ത്ര പരമേശ്വരൻ.

Verse 34

तथापि सगुणोपीह भक्तोद्धारपरायणः । विहारी स्वात्मनिरतो नानालीलाविशारदः

എങ്കിലും ഇവിടെ അവൻ സഗുണരൂപം ധരിച്ചു ഭക്തോദ്ധാരത്തിൽ പരായണനാകുന്നു. ദിവ്യലീലയിൽ വിഹരിച്ച് സ്വാത്മനിൽ നിലകൊള്ളുകയും അനവധി ലീലകളിൽ വിശാരദനാകുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 35

सर्वथा त्वामहं जाने महादेव महेश्वर । किमुक्तेन च सर्वज्ञ बहुना हि दयां कुरु

ഹേ മഹാദേവാ, ഹേ മഹേശ്വരാ! ഞാൻ നിന്നെ സർവ്വഥാ അറിയുന്നു. ഹേ സർവ്വജ്ഞാ, അധികം പറഞ്ഞാൽ എന്തു പ്രയോജനം? ദയചെയ്ത് കരുണ കാണിക്കണമേ।

Verse 36

विस्तारय यशो लोके कृत्वा लीलां महाद्भुताम् । यत्सुगीय जना नाथांजसोत्तीर्णा भवाम्बुधेः

ഹേ നാഥാ! അത്യദ്ഭുതമായ ലീല നടത്തി ലോകത്തിൽ നിന്റെ യശസ് വ്യാപിപ്പിക്കണമേ; അതിന്റെ സുമധുരഗാനത്താൽ, ഹേ രക്ഷകാ, ജനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഭവസമുദ്രം കടക്കുന്നു।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा गिरिजा सुप्रणम्य पुनः पुनः । विरराम महेशानं नतस्कन्धा कृतांजलिः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ഗിരിജ മഹേശാനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു. തോളുകൾ കുനിച്ച്, കൈകൾ അഞ്ജലിബദ്ധമായി ചേർത്ത് അവൾ മൗനമായി.

Verse 38

इत्येवमुक्तस्स तया महात्मा महेश्वरो लोकविडम्बनाय । तथेति मत्त्वा प्रहसन्बभूव मुदान्वितः कर्तुमनास्तदेव

അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാത്മാവായ മഹേശ്വരൻ ലോകോപദേശത്തിനായി ലീല നടത്തുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു ‘തഥാസ്തു’ എന്നു സമ്മതിച്ചു. പുഞ്ചിരിച്ച് ആനന്ദഭരിതനായി, അതേ ചെയ്യാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.

Verse 39

ततो ह्यन्तर्हितश्शम्भुर्बभूव सुप्रहर्षितः । कैलासं प्रययौ काल्या विरहाकृष्टमानसः

അപ്പോൾ ശംഭു മഹാഹർഷത്തോടെ അന്തർഹിതനായി. കാളി (പാർവതി) വിരഹം മനസ്സിനെ ആകർഷിച്ചതിനാൽ അദ്ദേഹം കൈലാസത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 40

तत्र गत्वा महेशानो नन्द्यादिभ्यस्स ऊचिवान् । वृत्तान्तं सकलं तम्वै परमानन्दनिर्भरः

അവിടെ ചെന്ന മഹേശാനൻ നന്ദി മുതലായവരോട് സംസാരിച്ചു; ആ മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ചു. അദ്ദേഹം പരമാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 41

तेऽपि श्रुत्वा गणास्सर्वे भैरवाद्याश्च सर्वशः । बभूवुस्सुखिनोत्यन्तं विदधुः परमोत्सवम्

അത് കേട്ടപ്പോൾ എല്ലാ ഗണങ്ങളും, എല്ലാടത്തുമുള്ള ഭൈരവാദികളും അത്യന്തം സന്തുഷ്ടരായി; അവർ പരമോത്സവം ഒരുക്കി നടത്തി.

Verse 42

सुमंगलं तत्र द्विज बभूवातीव नारद । सर्वेषां दुःखनाशोभूद्रुद्रः प्रापापि संमुदम्

ഹേ നാരദാ, ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജാ! അവിടെ അത്യന്തം സുമംഗളം സംഭവിച്ചു. എല്ലാവരുടെയും ദുഃഖം നശിച്ചു; രുദ്രനും ആഴമുള്ള ആനന്ദം പ്രാപിച്ചു.