गणेशाभिषेक-वरदान-विधानम् | Gaṇeśa’s Consecration, Boons, and Prescribed Worship

Verse 1

नारद उवाच । जीविते गिरिजापुत्रे देव्या दृष्टे प्रजेश्वर । ततः किमभवत्तत्र कृपया तद्वदाधुना

നാരദൻ പറഞ്ഞു— ഹേ പ്രജേശ്വരാ! ദേവി ഗിരിജാപുത്രനെ ജീവനോടെ കണ്ടപ്പോൾ അവിടെ പിന്നെ എന്തു സംഭവിച്ചു? കരുണയോടെ ഇപ്പോൾ പറഞ്ഞുതരണമേ.

Verse 2

ब्रह्मोवाच । जीविते गिरिजापुत्रे देव्या दृष्टे मुनीश्वर । यज्जातं तच्छृणुष्वाद्य वच्मि ते महदुत्सवम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— ഹേ മുനീശ്വരാ! ദേവി ഗിരിജാപുത്രനെ ജീവനോടെ കണ്ടപ്പോൾ സംഭവിച്ചതെന്തെന്നു ഇപ്പോൾ കേൾക്കുക. ആ മഹോത്സവം ഞാൻ നിനക്കു വിവരിക്കുന്നു.

Verse 3

जीवितस्स शिवापुत्रो निर्व्यग्रो विकृतो मुने । अभिषिक्तस्तदा देवैर्गणाध्यक्षैर्गजाननः

ഹേ മുനേ! ശിവപുത്രൻ ജീവൻ പ്രാപിച്ചു—വ്യഗ്രതയില്ലാതെ, ദുഃഖരഹിതനായി. അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഗണാധ്യക്ഷന്മാരും ഗജാനനനെ വിധിപൂർവ്വം അഭിഷേകം ചെയ്തു.

Verse 4

दृष्ट्वा स्वतनयं देवी शिवा हर्षसमन्विता । गृहीत्वा बालकं दोर्भ्यां प्रमुदा परिषस्वजे

സ്വന്തം പുത്രനെ കണ്ട ദേവി ശിവാ ഹർഷപരവശയായി. അവൾ ബാലനെ ഇരുകൈകളിലും ചേർത്തുപിടിച്ച് പരമാനന്ദത്തോടെ ചേർത്ത് ആലിംഗനം ചെയ്തു.

Verse 5

वस्त्राणि विविधानीह नानालंकरणानि च । ददौ प्रीत्या गणेशाय स्वपुत्राय मुदांबिका

ഇവിടെ ആനന്ദഭരിതയായ മുദാംബിക പ്രീതിയോടെ തന്റെ പുത്രനായ ഗണേശനു പലവിധ വസ്ത്രങ്ങളും നാനാഭരണങ്ങളും നൽകി.

Verse 6

पूजयित्वा तया देव्या सिद्धिभिश्चाप्यनेकशः । करेण स्पर्शितस्सोथ सर्वदुःखहरेण वै

ആ ദേവി പലവിധത്തിൽ പൂജിച്ച് അനേകം സിദ്ധികളും നൽകി, പിന്നെ സകലദുഃഖഹരമായ തന്റെ കൈകൊണ്ട് അവനെ സ്പർശിച്ചു; അപ്പോൾ അവന്റെ എല്ലാ ക്ലേശങ്ങളും അകന്നു.

Verse 7

पूजयित्वा सुतं देवी मुखमाचुम्ब्य शांकरी । वरान्ददौ तदा प्रीत्या जातस्त्वं दुःखितोऽधुना

ദേവി ശാങ്കരീ പുത്രനെ പൂജിച്ച് അവന്റെ മുഖം ചുംബിച്ചു. ആനന്ദത്തോടെ വരങ്ങൾ നൽകി; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ നീ ദുഃഖിതനായിരിക്കുന്നു.

Verse 8

धन्योसि कृतकृत्योसि पूर्वपूज्यो भवाधुना । सर्वेषाममराणां वै सर्वदा दुःखवर्जितः

നീ ധന്യൻ, കൃതകൃത്യൻ; ഇന്നുമുതൽ നീ ആദ്യപൂജ്യൻ. എല്ലാ അമരന്മാരിലും നീ എപ്പോഴും ദുഃഖരഹിതനായിരിക്കും.

Verse 9

आनने तव सिन्दूरं दृश्यते सांप्रतं यदि । तस्मात्त्वं पूजनीयोसि सिन्दूरेण सदा नरैः

ഇപ്പോൾ നിന്റെ മുഖത്ത് സിന്ദൂരം ദൃശ്യമാകുന്നതിനാൽ നീ എപ്പോഴും പൂജനീയൻ. ജനങ്ങൾ സദാ സിന്ദൂരത്തോടെ നിന്നെ ആദരിക്കണം.

Verse 10

पुष्पैर्वा चन्दनैर्वापि गन्धेनैव शुभेन च । नैवेद्ये सुरम्येण नीराजेन विधानतः

വിധിപ്രകാരം ശിവനെ പുഷ്പങ്ങളാലോ, ചന്ദനത്താലോ, ശുഭസുഗന്ധത്താലോ പൂജിക്കണം; കൂടാതെ മനോഹരമായ നൈവേദ്യം സമർപ്പിച്ച്, നിർദ്ദേശിതരീതിയിൽ നീരാജനവും നടത്തണം.

Verse 11

तांम्बूलैरथ दानैश्च तथा प्रक्रमणैरपि । नमस्कारविधानेन पूजां यस्ते विधास्यति

താംബൂലം അർപ്പിച്ച്, ദാനങ്ങൾ നൽകി, പ്രദക്ഷിണകൾ ചെയ്ത്, വിധിപൂർവ്വം നമസ്കാരം അനുഷ്ഠിച്ച് നിന്റെ പൂജ ചെയ്യുന്നവൻ—അവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ നിനക്കു യഥോചിതമായ പൂജ അർപ്പിക്കുന്നത്.

Verse 12

तस्य वै सकला सिद्धिर्भविष्यति न संशयः । विघ्नान्यनेकरूपाणि क्षयं यास्यंत्यसंशयम्

അവനു സമ്പൂർണ്ണ സിദ്ധി തീർച്ചയായും ലഭിക്കും—സംശയമില്ല. പലവിധമായ വിഘ്നങ്ങളും നിസ്സംശയം നശിച്ചുപോകും.

Verse 13

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा च तदा देवी स्वपुत्रं तं महेश्वरो । नानावस्तुभिरुत्कृष्टं पुनरप्यर्चयत्तथा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ദേവി അപ്പോൾ തന്റെ പുത്രനെ (സംബോധിച്ചു); മഹേശ്വരനും അതുപോലെ അനേകം ഉത്തമ വസ്തുക്കളാൽ ആ ശ്രേഷ്ഠ ബാലനെ വീണ്ടും അർച്ചിച്ചു.

Verse 14

ततस्स्वास्थ्यं च देवानां गणानां च विशेषतः । गिरिजाकृपया विप्र जातं तत्क्षणमात्रतः

അതിനുശേഷം, ഹേ വിപ്രാ, ഗിരിജയുടെ കൃപയാൽ ദേവന്മാർക്കും—വിശേഷിച്ച് (ശിവന്റെ) ഗണങ്ങൾക്കും—ആ നിമിഷമാത്രത്തിൽ തന്നെ സുഖസ്ഥിതി വീണ്ടെടുത്തു.

Verse 15

एतस्मिंश्च क्षणे देवा वासवाद्याः शिवं मुदा । स्तुत्वा प्रसाद्य तं देवं भक्ता निन्युः शिवांतिकम्

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുതലായ ദേവന്മാർ ആനന്ദത്തോടെ ശിവനെ സ്തുതിച്ചു. ആ ദേവനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് ഭക്തർ അവനെ ശിവാ (പാർവതി)യുടെ സന്നിധിയിലേക്ക് നയിച്ചു.

Verse 16

संसाद्य गिरिशं पश्चादुत्संगे सन्न्यवेशयन् । बालकं तं महेशान्यास्त्रिजगत्सुखहेतवे

പിന്നീട് ഗിരീശൻ (ശിവൻ) സമീപം ചെന്നു, മഹേശാനി (പാർവതി) ആ ബാലനെ തന്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി—ത്രിജഗത്തിന്റെ സുഖഹേതുവായി.

Verse 17

शिवोपि तस्य शिरसि दत्त्वा स्वकरपंकजम् । उवाच वचनं देवान् पुत्रोऽयमिति मेऽपरः

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ശിവനും അവന്റെ ശിരസ്സിൽ തന്റെ പദ്മസദൃശമായ കൈ വെച്ച് ദേവന്മാരോട് അരുളിച്ചെയ്തു— “ഇവനും എന്റെ പുത്രനാണ്.”

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे गणेशगणाधिपपदवीवर्णनं नामाष्टादशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയിലെ ചതുര്ഥ കുമാരഖണ്ഡത്തിൽ ‘ഗണേശന്റെ ഗണാധിപ പദവിവർണ്ണനം’ എന്ന അഷ്ടാദശ അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 19

नारादाद्यानृषीन्सर्वान्सत्वास्थाय पुरोऽब्रवीत् । क्षंतव्यश्चापराधो मे मानश्चैवेदृशो नृणाम्

അപ്പോൾ മനസ്സിനെ ശാന്തമായി സ്ഥിരപ്പെടുത്തി നാരദാദി സർവ്വ ഋഷിമാരോടും മുന്നിൽ പറഞ്ഞു— “എന്റെ അപരാധം ക്ഷമിക്കണം; മനുഷ്യരിൽ ഇത്തരമൊരു അഹങ്കാരം ഉയരുന്നതാണ്.”

Verse 20

अहं च शंकरश्चैव विष्णुश्चैते त्रयस्सुराः । प्रत्यूचुर्युगपत्प्रीत्या ददतो वरमुत्तमम्

“ഞാൻ (ബ്രഹ്മാ), ശങ്കരൻ, വിഷ്ണു”—ഈ മൂന്നു ദേവന്മാർ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ പ്രീതിയോടെ, പരമ വരം നൽകാൻ ഒരുങ്ങി, ഒരേ സമയം മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 21

त्रयो वयं सुरवरा यथापूज्या जगत्त्रये । तथायं गणनाथश्च सकलैः प्रतिपूज्यताम्

ഞങ്ങൾ മൂവരും—ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠർ—ത്രിലോകത്തിലും യഥാവിധി പൂജ്യരാണ്; അതുപോലെ ഈ ഗണനാഥനും എല്ലാവരാലും ശരിയായി പൂജിക്കപ്പെടട്ടെ.

Verse 22

वयं च प्राकृताश्चायं प्राकृतः पूज्य एव च । गणेशो विघ्नहर्ता हि सर्वकामफलप्रदः

ഞങ്ങളും പ്രാകൃത സ്വഭാവത്തിന് അധീനരാണ്; ഇദ്ദേഹവും പ്രാകൃത നിലയിലുള്ളവൻ; എങ്കിലും ഇദ്ദേഹം പൂജ്യനാണ്. കാരണം ഗണേശൻ വിഘ്നഹർത്താവും സർവ്വ കാമഫലപ്രദാതാവുമാണ്.

Verse 23

एतत्पूजां पुरा कृत्वा पश्चात्पूज्या वयं नरैः । वयं च पूजितास्सर्वे नायं चापूजितो यदा

ആദ്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂജ നടത്തി, അതിന് ശേഷം മാത്രമേ മനുഷ്യർ ഞങ്ങളെ പൂജിക്കേണ്ടത്. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും അപൂജിതനായി ഇരിക്കരുത്.

Verse 24

अस्मिन्नपूजिते देवाः परपूजाकृता यदि । तदा तत्फलहानिः स्यान्नात्र कार्या विचारणा

ഈ ദേവൻ അപൂജിതനായി ഇരിക്കെ മറ്റു ദേവന്മാരെ പൂജിച്ചാൽ, ആ പൂജയുടെ ഫലം കുറയും—ഇതിൽ സംശയമോ വിചാരണമോ വേണ്ട.

Verse 25

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा स गणेशानो नानावस्तुभिरादरात् । शिवेन पूजितः पूर्वं विष्णुनानु प्रपूजितः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ ഗണേശാനൻ നാനാവിധ ഉപചാരങ്ങളോടെ ആദരപൂർവ്വം ആദ്യം ശിവനാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് വിഷ്ണുവാലും വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 26

ब्रह्मणा च मया तत्र पार्वत्या च प्रपूजितः । सर्वैर्देवैर्गणैश्चैव पूजितः परया मुदा

അവിടെ ബ്രഹ്മാവും ഞാനും പാർവതിയും കൂടി അദ്ദേഹത്തെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു; എല്ലാ ദേവന്മാരും ഗണങ്ങളും പരമാനന്ദത്തോടെ അദ്ദേഹത്തെ പൂജിച്ചു.

Verse 27

सवैर्मिलित्वा तत्रैव ब्रह्मविष्णुहरादिभिः । सगणेशश्शिवातुष्ट्यै सर्वाध्यक्षो निवेदितः

പിന്നീട് അവിടെ തന്നേ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഹരൻ മുതലായ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന്, ശിവന്റെ തൃപ്തിക്കായി, ഗണേശനോടുകൂടി സർവാധ്യക്ഷനായ പ്രഭുവിന് കാര്യം നിവേദിച്ചു.

Verse 28

पुनश्चैव शिवेनास्मै सुप्रसन्नेन चेतसा । सर्वदा सुखदा लोके वरा दत्ता ह्यनेकशः

വീണ്ടും അത്യന്തം പ്രസന്നമായ ചിത്തത്തോടെ ഭഗവാൻ ശിവൻ അദ്ദേഹത്തിന്—പലവട്ടം—ലോകത്തിൽ എപ്പോഴും സുഖം നൽകുന്ന അനേകം വരങ്ങൾ നൽകി.

Verse 29

शिव उवाच । हे गिरीन्द्रसुतापुत्र संतुष्टोहं न संशयः । मयि तुष्टे जगत्तुष्टं विरुद्धः कोपि नो भवेत्

ശിവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഗിരിരാജകন্য (പാർവതി) യുടെ പുത്രാ! ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ സന്തുഷ്ടനാണ്. ഞാൻ തൃപ്തനായാൽ ലോകമൊക്കെയും തൃപ്തമാകും; അപ്പോൾ ആരും വിരോധിയായി നിലനിൽക്കുകയില്ല.

Verse 30

बालरूपोपि यस्मात्त्वं महाविक्रमकारकः । शक्तिपुत्रस्सुतेजस्वी तस्माद्भव सदा सुखी

നീ ബാലരൂപനായിട്ടും മഹാവിക്രമം കാട്ടുന്നവനാണ്. നീ ശക്തിയുടെ തേജസ്വിയായ പുത്രൻ; അതിനാൽ നീ എപ്പോഴും മംഗളസുഖത്തിൽ വസിക്കട്ടെ.

Verse 31

त्वन्नाम विघ्नहंतृत्वे श्रेष्ठं चैव भवत्विति । मम सर्वगणाध्यक्षः संपूज्यस्त्वं भवाधुना

നിന്റെ നാമം വിഘ്നനാശത്തിൽ പരമശ്രേഷ്ഠമായി പ്രസിദ്ധമാകട്ടെ. ഇനി നീ എന്റെ സർവ്വഗണങ്ങളുടെ അഗ്രാധ്യക്ഷനായി, വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെടുക.

Verse 32

एवमुक्त्वा शंकरेण पूजाविधिरनेकशः । आशिषश्चाप्यनेका हि कृतास्तस्मिंस्तु तत्क्षणात्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ശങ്കരൻ പലവിധത്തിൽ പൂജാവിധികൾ നിർദ്ദേശിച്ചു; അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവനു അനേകം ആശീർവാദങ്ങളും നൽകി.

Verse 33

ततो देवगणाश्चैव गीत वाद्यं च नृत्यकम् । मुदा ते कारयामासुस्तथैवप्सरसां गणाः

അതിനുശേഷം ദേവഗണങ്ങൾ ആനന്ദത്തോടെ ഗാനം, വാദ്യം, നൃത്തം എന്നിവ ആരംഭിച്ചു; അതുപോലെ അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളും ആ ഉത്സവം ഉയർത്തി.

Verse 34

पुनश्चैव वरो दत्तस्सुप्रसन्नेन शंभुना । तस्मै च गणनाथाय शिवेनैव महात्मना

വീണ്ടും, അത്യന്തം പ്രസന്നനായ മഹാത്മാവായ ശിവൻ, ശംഭു ആ ഗണനാഥന് വരം നൽകി.

Verse 35

चतुर्थ्यां त्वं समुत्पन्नो भाद्रे मासि गणेश्वर । असिते च तथा पक्षे चंद्रस्योदयने शुभे

ഹേ ഗണേശ്വരാ, നീ ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുർത്ഥി തിഥിയിൽ ശുഭകരമായ ചന്ദ്രോദയ സമയത്ത് ജനിച്ചു.

Verse 36

प्रथमे च तथा यामे गिरिजायास्सुचेतसः । आविर्बभूव ते रूपं यस्मात्ते व्रतमुत्तमम्

രാത്രിയുടെ ഒന്നാം യാമത്തിൽ, ശുദ്ധമനസ്സുള്ള ഗിരിജയുടെ മുമ്പിൽ നിന്റെ ദിവ്യരൂപം പ്രകടമായി, കാരണം അവളുടെ വ്രതം അത്യന്തം ഉത്തമമായിരുന്നു.

Verse 37

तस्मात्तद्दिनमारभ्य तस्यामेव तिथौ मुदा । व्रतं कार्यं विशेषेण सर्वसिद्ध्यै सुशोभनम्

അതിനാൽ ആ ദിവസം മുതൽ ആരംഭിച്ച്, അതേ തിഥിയിൽ സന്തോഷത്തോടെ പ്രത്യേകമായി ഈ സുന്ദരമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം, ഇത് എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നതാണ്.

Verse 38

यावत्पुनस्समायाति वर्षान्ते च चतुर्थिका । तावद्व्रतं च कर्तव्यं तव चैव ममाज्ञया

വർഷാവസാനം വീണ്ടും ചതുർത്ഥി വരുന്നത് വരെ, എന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച് നീ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 39

संसारे सुखमिच्छन्ति येऽतुलं चाप्यनेकशः । त्वां पूजयन्तु ते भक्त्या चतुर्थ्यां विधिपूर्वकम्

ലോകജീവിതത്തിൽ പലവിധമായി അതുലസുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, ചതുര്ഥി ദിനത്തിൽ വിധിപൂർവം ഭക്തിയോടെ നിന്നെ പൂജിക്കട്ടെ।

Verse 40

मार्गशीर्षे तथा मासे रमा या वै चतुर्थिका । प्रातःस्नानं तदा कृत्वा व्रतं विप्रान्निवेदयेत

മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ‘രമാ’ എന്ന ചതുര്ഥി ദിനത്തിൽ, പ്രഭാതസ്നാനം ചെയ്ത് വ്രതം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നിവേദിക്കണം।

Verse 41

दूर्वाभिः पूजनं कार्यमुपवासस्तथाविधः । रात्रेश्च प्रहरे जाते स्नात्वा संपूजयेन्नरः

ദൂർവാ പുല്ലുകൊണ്ട് പൂജ ചെയ്യണം; വിധിപ്രകാരം ഉപവാസവും ആചരിക്കണം. രാത്രിയുടെ പ്രഹരം വന്നാൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സമ്യകമായി സമ്പൂജ ചെയ്യണം।

Verse 42

मूर्तिं धातुमयीं कृत्वा प्रवालसंभवां तथा । श्वेतार्कसंभवां चापि मार्द्दिकां निर्मितां तथा

ലോഹമയമായ ഒരു മൂർത്തി നിർമ്മിച്ച്, പവിഴത്തിൽ നിന്നുള്ളതും, ശ്വേതാർക്ക സസ്യത്തിൽ നിന്നുള്ളതും, അതുപോലെ മണ്ണിൽ നിന്നുള്ള (കിളിമൺ) മൂർത്തിയും നിർമ്മിച്ചു।

Verse 43

प्रतिष्ठाप्य तदा तत्र पूजयेत्प्रयतः पुमान् । गंधैर्नानाविधैर्दिव्यैश्चन्दनैः पुष्पकैरिह

അത് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, നിയന്ത്രണമുള്ള ഭക്തൻ ശ്രദ്ധയോടെ പൂജിക്കണം—വിവിധ ദിവ്യസുഗന്ധങ്ങൾ, ചന്ദനം, പുഷ്പങ്ങൾ എന്നിവ അർപ്പിച്ച്।

Verse 44

वितस्तिमात्रा दूर्वा च व्यंगा वै मूलवर्जिता । ईदृशानां तद्बलानां शतेनैकोत्तरेण ह

വിതസ്തി-അളവുള്ള, ദോഷരഹിതവും മൂലമില്ലാത്തതുമായ ദൂർവ അർപ്പിക്കണം. അത്തരത്തിലുള്ള ദൂർവയുടെ നൂറൊന്ന് ദളങ്ങൾ സമർപ്പിക്കേണം, ഹേ ശ്രോതാവേ.

Verse 45

एकविंशतिकेनैव पूजयेत्प्रतिमां स्थिताम् । धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैर्विविधैर्गणनायकम्

ഇരുപത്തൊന്ന് (ഉപചാര/അർപ്പണം) കൊണ്ടുമാത്രം പ്രതിഷ്ഠിത പ്രതിമയെ പൂജിക്കണം. ധൂപം, ദീപം, വിവിധ നൈവേദ്യങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഗണനായകൻ ശ്രീഗണേശനെ സമർച്ചിക്കണം.

Verse 46

ताम्बूलाद्यर्घसद्द्रव्यैः प्रणिपत्य स्तवैस्तथा । त्वां तत्र पूजयित्वेत्थं बालचंद्रं च पूजयेत्

താംബൂലം മുതലായ ഉത്തമ അർഘ്യദ്രവ്യങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്ത്, സ്തവങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കണം. അവിടെ ഇങ്ങനെ നിന്നെ പൂജിച്ച ശേഷം ബാലചന്ദ്രനായ (ചന്ദ്രധാരി) ശിവനെയും പൂജിക്കണം.

Verse 47

पश्चाद्विप्रांश्च संपूज्य भोजयेन्मधुरैर्मुदा । स्वयं चैव ततो भुंज्यान्मधुरं लवणं विना

പിന്നീട് വിപ്രന്മാരെ യഥാവിധി ആദരിച്ചു സന്തോഷത്തോടെ മധുരപദാർത്ഥങ്ങൾ ഭക്ഷിപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് താനും ഉപ്പ് ഒഴിവാക്കി മധുരാഹാരം ഭുജിക്കണം.

Verse 48

विसर्जयेत्ततः पश्चान्नियमं सर्वमात्मनः । गणेशस्मरणं कुर्य्यात्संपूर्णं स्याद्व्रतं शुभम्

അതിനുശേഷം സ്വയം സ്വീകരിച്ച എല്ലാ നിയമങ്ങളും വിധിപൂർവം സമാപിപ്പിച്ച് വിട്ടുകളയണം. പിന്നെ ഗണേശനെ സ്മരിക്കണം; അങ്ങനെ ഈ ശുഭവ്രതം പൂർണ്ണവും ഫലപ്രദവും ആകുന്നു.

Verse 49

एवं व्रतेन संपूर्णे वर्षे जाते नरस्तदा । उद्यापनविधिं कुर्याद्व्रतसम्पूर्त्तिहेतवे

ഇങ്ങനെ വ്രതം സമ്പൂർണ്ണമായി ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ, വ്രതത്തിന്റെ പൂർണ്ണസിദ്ധിക്കായി മനുഷ്യൻ വിധിപൂർവ്വം ഉദ്യാപനവിധി നടത്തണം।

Verse 50

द्वादश ब्राह्मणास्तत्र भोजनीया मदाज्ञया । कुंभमेकं च संस्थाप्य पूज्या मूर्तिस्त्वदीयिका

എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവിടെ പന്ത്രണ്ട് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭോജനം നൽകണം. പിന്നെ ഒരു കുംഭം സ്ഥാപിച്ച് നിന്റെ ദിവ്യ മൂർത്തിയെ പൂജിക്കണം.

Verse 51

स्थण्डिलेष्टपलं कृत्वा तदा वेदविधानतः । होमश्चैवात्र कर्तव्यो वित्तशाठ्यविवर्जितैः

അപ്പോൾ വേദവിധിപ്രകാരം സ്ഥണ്ഡിലവും ഇഷ്ടപലവും മുതലായവ ഒരുക്കി, ഇവിടെ ഹോമവും ചെയ്യണം—ധനകാര്യത്തിൽ വഞ്ചനയും കഞ്ഞുഷതയും വിട്ട്.

Verse 52

स्त्रीद्वयं च तथा चात्र बटुकद्वयमादरात् । भोजयेत्पूजयित्वा वै मूर्त्यग्रे विधिपूर्वकम्

ഇവിടെ ആദരത്തോടെ രണ്ടു സ്ത്രീകളെയും അതുപോലെ രണ്ടു ബടുകന്മാരെയും, മൂർത്തിയുടെ മുമ്പിൽ വിധിപൂർവം ആദ്യം പൂജിച്ച്, തുടർന്ന് ഭോജനം നൽകണം.

Verse 53

निशि जागरणं कार्यं पुनः प्रातः प्रपूजयेत् । विसर्जनं ततश्चैव पुनरागमनाय च

രാത്രിയിൽ ജാഗരണം നടത്തണം; പിന്നെ പ്രഭാതത്തിൽ വീണ്ടും പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം. അതിനുശേഷം വിസർജനം ചെയ്ത്, വീണ്ടും അനുഗ്രഹപൂർവം വരണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കണം.

Verse 54

बालकाच्चाशिषो ग्राह्यास्स्वस्तिवाचनमेव च । पुष्पांजलिं प्रदद्याच्च व्रतसंपूर्ण हेतवे

ഒരു ബാലനിൽ നിന്നുപോലും ആശീർവാദം സ്വീകരിക്കണം; സ്വസ്തിവാചനവും നടത്തണം. വ്രതം പൂർണ്ണമാകുന്നതിനായി പുഷ്പാഞ്ജലി അർപ്പിക്കണം.

Verse 55

नमस्कारांस्ततः कृत्वा नानाकार्यं प्रकल्पयेत् । एवं व्रतं कृतं येन तस्येप्सितफलं भवेत्

അതിനുശേഷം നമസ്കാരം അർപ്പിച്ച് വിധിപൂർവ്വം വിവിധ നിശ്ചിത ആചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കണം. ഇങ്ങനെ വ്രതം ചെയ്തവന് പാശ-മോക്ഷദാതാവായ ശ്രീശിവന്റെ കൃപയാൽ ഇഷ്ടഫലം ലഭിക്കും.

Verse 56

यो नित्यं श्रद्धया सार्द्धं पूजां चैव स्व शक्तितः । कुर्य्यात्तव गणेशान सर्वकामफलाप्तये

ഹേ ഗണേശാ, ശിവഗണങ്ങളുടെ അധിപനേ! ആരെങ്കിലും നിത്യം ശ്രദ്ധയോടെ, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് നിന്റെ പൂജ നടത്തുകയാണെങ്കിൽ, അവന് എല്ലാ ധർമ്മസമ്മത ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഫലം ലഭിക്കും.

Verse 57

सिन्दूरैश्चन्दनैश्चैव तंडुलैः केतकैस्तथा । उपचारैरनेकैश्च पूजयेत्त्वां गणे श्वरम्

സിന്ദൂരം, ചന്ദനം, തണ്ടുലം (അരി), കേതകീ പുഷ്പങ്ങൾ എന്നിവയാലും അനേകം ഉപചാരങ്ങളാലും നിന്നെ—ഗണേശ്വരനെ—പൂജിക്കണം.

Verse 58

एवं त्वां पूजयेयुर्ये भक्त्या नानोपचारतः । तेषां सिद्धिर्भवेन्नित्यं विघ्ननाशो भवेदिह

ഇങ്ങനെ ഭക്തിയോടെ അനേകം ഉപചാരങ്ങളാൽ നിന്നെ പൂജിക്കുന്നവർക്ക് നിത്യസിദ്ധി ലഭിക്കും; ഈ ലോകത്തുതന്നെ അവരുടെ വിഘ്നങ്ങൾ നശിക്കും.

Verse 59

सर्वैर्वर्णैः प्रकर्त्तव्या स्त्रीभिश्चैव विशेषतः । उदयाभिमुखैश्चैव राजभिश्च विशेषतः

ഈ ശിവവ്രതം/അനുഷ്ഠാനം എല്ലാ വർണ്ണക്കാരും ആചരിക്കണം; പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകൾ. ഉദയാഭിമുഖമായി (കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച്) ചെയ്യണം; പ്രത്യേകിച്ച് രാജാക്കന്മാർ ചെയ്യണം.

Verse 60

यं यं कामयते यो वै तंतमाप्नोति निश्चितम् । अतः कामयमानेन तेन सेव्यस्सदा भवान्

മനുഷ്യൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഏത് ഏത് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, അതുതന്നെ അവൻ നിശ്ചയമായി പ്രാപിക്കുന്നു. അതിനാൽ പരമ ശ്രേയസ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ നിത്യം നിന്നെ സേവിച്ചു പൂജിക്കണം.

Verse 61

ब्रह्मोवाच । शिवेनैव तदा प्रोक्तं गणेशाय महात्मने । तदानीं दैवतैश्चैव सर्वैश्च ऋषिसत्तमैः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ഗണേശനോട് സ്വയം ഭഗവാൻ ശിവൻ ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു; അന്നേ സമയം എല്ലാ ദേവന്മാരും ശ്രേഷ്ഠ ഋഷിമാരും (അത്) കേട്ട് സമ്മതിച്ചു.

Verse 62

तथेत्युक्त्वा तु तैस्सर्वैर्गणैश्शंभुप्रियैर्मुने । पूजितो हि गणाधीशो विधिना परमेण सः

ഹേ മുനേ, “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ് ശംഭുപ്രിയരായ ആ എല്ലാ ഗണങ്ങളും പരമവിധിപ്രകാരം ഗണാധീശനെ വിധിവത്ഭാവത്തിൽ പൂജിച്ചു.

Verse 63

ततश्चैव गणास्सर्वे प्रणेमुस्ते गणेश्वरम् । समानर्चुर्विशेषेण नानावस्तुभिरादरात्

അതിനുശേഷം ആ എല്ലാ ഗണങ്ങളും തങ്ങളുടെ നാഥനായ ഗണേശ്വരനെ നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ പ്രത്യേക ആദരത്തോടെ പലവിധ പുണ്യവസ്തുക്കൾ അർപ്പിച്ച് സമഭാവത്തോടെ അവനെ അർച്ചിച്ചു.

Verse 64

गिरिजायास्समुत्पन्नो यश्च हर्षो मुनीश्वर । चतुर्भिर्वदनैर्वै तमवर्ण्यं च कथं ब्रुवे

ഹേ മുനീശ്വരാ! ഗിരിജ (പാർവതി)യിൽ ഉദിച്ച ഹർഷം വർണ്ണനാതീതമാണ്. നാലു മുഖങ്ങളുണ്ടായാലും ആ അനിർവചനീയാനന്ദം ഞാൻ എങ്ങനെ പറയാം?

Verse 65

देवदुंदुभयो नेदुर्ननृतुश्चाप्सरोगणाः । जगुर्गंधर्वमुख्याश्च पुष्पवर्षं पपात ह

ദേവദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, അപ്സരാഗണങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തു. ഗന്ധർവമുഖ്യർ ഗാനം പാടി, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പുഷ്പവർഷം പെയ്തു.

Verse 66

जगत्स्वास्थ्यं तदा प्राप गणाधीशे प्रतिष्ठिते । महोत्सवो महानासीत्सर्वं दुःखं क्षयं गणम्

ഗണാധീശൻ (ശിവഗണങ്ങളുടെ അധിപൻ ഗണേശൻ) യഥാവിധി പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ലോകം ആരോഗ്യവും ക്ഷേമവും പ്രാപിച്ചു. മഹോത്സവം ഉദിച്ചു; സകല ദുഃഖവും നശിച്ചു.

Verse 67

शिवाशिवौ च मोदेतां विशेषेणाति नारद । आसीत्सुमंगलं भूरि सर्वत्र सुखदायकम्

ഹേ നാരദാ! ശിവനും ശിവയും (പാർവതി) പ്രത്യേകമായി അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു. എല്ലായിടത്തും ധാരാളം സുമംഗലം ഉദിച്ചു, എല്ലാദിക്കിലും സുഖം പകർന്നു.

Verse 68

ततो देवगणाः सर्वे ऋषीणां च गणास्तथा । समागताश्च ये तत्र जग्मुस्ते तु शिवाज्ञया

അതിനുശേഷം അവിടെ സമാഗമിച്ചിരുന്ന എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും, അതുപോലെ ഋഷിഗണങ്ങളും—എല്ലാവരും ശിവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു പോയി.

Verse 69

प्रशंसंतश्शिवा तत्र गणेशं च पुनः पुनः । शिवं चैव तथा स्तुत्वा कीदृशं युद्धमेव च

അവിടെ ശിവന്റെ ഗണങ്ങൾ ഗണേശനെ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രശംസിച്ചു. അവർ ഭഗവാൻ ശിവനെയും സ്തുതിച്ച്, ആ യുദ്ധം യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയായിരുന്നു എന്നും പറഞ്ഞു.

Verse 70

यदा सा गिरिजा देवी कोपहीना बभूव ह । शिवोऽपि गिरिजां तत्र पूर्ववत्संप्रपद्य ताम्

ദേവി ഗിരിജയുടെ കോപം ശമിച്ചപ്പോൾ, ശിവനും അതേ സ്ഥലത്ത് മുൻപുപോലെ അവളെ സമീപിച്ച് വീണ്ടും സൗഹൃദസമാഗമം പ്രാപിച്ചു।

Verse 71

चकार विविधं सौख्यं लोकानां हितकाम्यया । स्वात्मारामोऽपि परमो भक्तकार्योद्यतः सदा

ലോകഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് അദ്ദേഹം സർവ്വജീവികൾക്കും നാനാവിധ സുഖങ്ങൾ വരുത്തി. പരമ സ്വാത്മാരാമനായിട്ടും അദ്ദേഹം എപ്പോഴും ഭക്തരുടെ കാര്യസിദ്ധിക്കായി ഉത്സുകനാണ്।

Verse 72

विष्णुश्च शिवमापृच्छ्य ब्रह्माहं तं तथैव हि । आगच्छाव स्वधामं च शिवौ संसेव्य भक्तितः

അപ്പോൾ വിഷ്ണു ശിവനോട് വിടപറഞ്ഞു; ഞാനായ ബ്രഹ്മനും അതുപോലെ. ഭക്തിയോടെ ശിവ-ശിവാ ദിവ്യദമ്പതികളെ സേവിച്ച് ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി।

Verse 73

नारद त्वं च भगवन्संगीय शिवयोर्यशः । आगमो भवनं स्वं च शिवौ पृष्ट्वा मुनीश्वर

ഭഗവൻ നാരദാ, ശിവനും ശിവയും ഉള്ള മഹിമ പാടുക. മുണീശ്വരാ, ശിവ-ശിവയെ വിനയത്തോടെ ചോദിച്ചു പിന്നെ നിന്റെ സ്വന്തം ഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങുക।

Verse 74

एतत्ते सर्वमाख्यातं मया वै शिवयोर्यशः । भवत्पृष्टेन विघ्नेश यशस्संमिश्रमादरात्

ഹേ വിഘ്നേശാ, നീ ചോദിച്ചതിനാൽ ഞാൻ ആദരത്തോടെ ഇതെല്ലാം പറഞ്ഞു—ശിവനും ശിവയും (ശക്തി) എന്ന ദിവ്യദമ്പതികളുടെ യശസ്സിനെ, അവരുടെ പ്രസിദ്ധമായ കീർത്തിയോടു ചേർത്ത്॥

Verse 75

इदं सुमंगलाख्यानं यः शृणोति सुसंयतः । सर्वमंगल संयुक्तस्स भवेन्मंगलालयः

സംയമത്തോടെ ഈ പരമ സുമംഗളാഖ്യാനം ശ്രവിക്കുന്നവൻ സർവമംഗളങ്ങളാൽ യുക്തനായി, താനേ മംഗളത്തിന്റെ ആലയമായി മാറുന്നു॥

Verse 76

अपुत्रो लभते पुत्रं निर्धनो लभते धनम् । भायार्थी लभते भार्यां प्रजार्थी लभते प्रजाम्

പുത്രനില്ലാത്തവന് പുത്രനെ ലഭിക്കും; ദരിദ്രന് ധനം ലഭിക്കും. ഭാര്യയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ഭാര്യ ലഭിക്കും; സന്തതി ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് സന്തതി ലഭിക്കും—ഇത് ശിവഭക്തിയുടെ ഫലമാണ്.

Verse 77

आरोग्यं लभते रोगी सौभाग्यं दुर्भगो लभेत् । नष्टपुत्रं नष्टधनं प्रोषिता च पतिं लभेत्

രോഗിക്ക് ആരോഗ്യം ലഭിക്കും; ദുര്ഭാഗ്യവാന് സൗഭാഗ്യം ലഭിക്കും. നഷ്ടപ്പെട്ട പുത്രനെ വീണ്ടും ലഭിക്കും; നഷ്ടപ്പെട്ട ധനം വീണ്ടും ലഭിക്കും; ഭർത്താവിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട ഭാര്യ ഭർത്താവിനെ വീണ്ടും പ്രാപിക്കും.

Verse 78

शोकाविष्टश्शोकहीनस्स भवेन्नात्र संशयः । इदं गाणेशमाख्यानं यस्य गेहे च तिष्ठति

ശോകത്തിൽ ആകുലനായവൻ ശോകരഹിതനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല—ആരുടെ വീട്ടിൽ ഈ പവിത്ര ഗണേശാഖ്യാനം സംരക്ഷിച്ച് ഭക്തിയോടെ നിലനിൽക്കുന്നതോ.

Verse 79

सदा मंगलसंयुक्तस्स भवेन्नात्र संशयः । यात्राकाले च पुण्याहे यश्शृणोति समाहितः । सर्वाभीष्टं स लभते श्रीगणेशप्रसादतः

അവൻ എപ്പോഴും മംഗളസഹിതനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല. യാത്രാരംഭസമയത്തോ പുണ്യാഹദിനത്തോ ഏകാഗ്രചിത്തനായി ഇതു ശ്രവിക്കുന്നവൻ, ശ്രീഗണേശപ്രസാദത്താൽ സർവ്വാഭീഷ്ടവും പ്രാപിക്കുന്നു।