मुक्तयतिदेहसंस्काररहस्यं — The Esoteric Rites for the Bodies of Liberated Ascetics

Verse 1

वामदेव उवाच । ये मुक्ता यतयस्तेषां दाहकर्म्म न विद्यते । मृते शरीरे खननं तद्देहस्य श्रुतं मया

വാമദേവൻ പറഞ്ഞു—മുക്തരായ യതികൾക്ക് ദാഹകർമ്മം വിധേയമല്ല. അവർ ദേഹത്യാഗം ചെയ്താൽ ആ ദേഹം ഖനനം ചെയ്ത് സമാധിരൂപത്തിൽ ഭൂസംസ്കാരം ചെയ്യുന്നതായി ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്।

Verse 2

तत्कर्माचक्ष्व सुप्रीत्या कार्तिकेय गुरो मम । त्वत्तोन्यो न हि संवक्ता त्रिषु लोकेषु विद्यते

ഹേ കാർത്തികേയാ, എന്റെ ഗുരുവേ! ആ കർമ്മം സ്നേഹപൂർവ്വം എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണമേ; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിനക്കു തുല്യനായ ഉപദേശകൻ മറ്റൊരാളുമില്ല।

Verse 3

पूर्णाहं भावमाश्रित्य ये मुक्ता देहपंजरात् । ये तूपासनमार्गेण देहमुक्ताः परंगतः

‘ഞാൻ പൂർണ്ണൻ’ എന്ന ഭാവം ആശ്രയിച്ച് ദേഹപഞ്ജരത്തിൽ നിന്ന് മുക്തരാകുന്നവരും, ഉപാസനാമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ ദേഹബന്ധനം വിട്ടൊഴിയുന്നവരും—പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 4

तेषां गतिविशेषञ्च भगवञ्छंकरात्मज । वक्तुमर्हसि सुप्रीत्या मां विचार्य्य स्वशिष्यतः

ഹേ ഭഗവാൻ ശങ്കരന്റെ പുത്രാ! അവരുടെ പ്രത്യേക ഗതി (പ്രാപ്തിസ്ഥിതി) ദയാപൂർവ്വം പറയാൻ നിങ്ങൾ യോഗ്യനാണ്; എന്നെ നിങ്ങളുടെ ശിഷ്യനായി കരുതി സ്നേഹത്തോടെ പരിഗണിച്ച് വിശദീകരിക്കണമേ।

Verse 5

सूत उवाच । मुनिविज्ञप्तिमाकर्ण्य शक्तिपुत्रस्सुरारिहा । प्राहात्यन्तरहस्यं तद्भृगुणा श्रुतमीश्वरात्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മുനിമാരുടെ അപേക്ഷ കേട്ട്, ശക്തിപുത്രൻ, ദേവശത്രുനാശകൻ, ഭൃഗു സ്വയം ഈശ്വരനിൽ നിന്ന് ശ്രവിച്ച അത്യന്ത രഹസ്യോപദേശം പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 6

सुब्रह्मण्य उवाच । इदमेव मुने गुह्यं भृगवे शिवयोगिने । उक्तं भगवता साक्षात्सर्वज्ञेन पिनाकिना

സുബ്രഹ്മണ്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! ഈ തന്നെയായ ഗുഹ്യോപദേശം ശിവയോഗിയായ ഭൃഗുവിനോട് സ്വയം ഭഗവാൻ, സർവ്വജ്ഞനായ പിനാകി (ശിവൻ) പ്രത്യക്ഷമായി അരുളിച്ചെയ്തതാണ്।

Verse 7

वक्ष्ये तदद्य ते ब्रह्मन्न देयं यस्य कस्यचित् । देयं शिष्याय शान्ताय शिवभक्तियुताय वै

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! ഇന്ന് ഞാൻ ആ ഉപദേശം നിന്നോട് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഇത് ഏവർക്കും നൽകേണ്ടതല്ല; ശാന്തനും സംയമനിഷ്ഠനും ശിവഭക്തിയുക്തനുമായ ശിഷ്യനേയ്ക്ക് മാത്രം നൽകണം.

Verse 8

समाधिस्थो यतिः कश्चिच्छिवभावेन देहभुक् । अस्ति चेत्स महाधीरः परिपूर्णश्शिवो भवेत्

ശിവഭാവത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി സമാധിസ്ഥനായി ഇരുന്നിട്ടും ദേഹം ധരിക്കുന്ന യതി ആരെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആ മഹാധീരൻ പരിപൂർണ്ണമായി ശിവസ്വരൂപനാകുന്നു.

Verse 9

अधैर्य्यचित्तो यः कश्चित्समाधिं न च विंदति । तदुपायम्प्रवक्ष्यामि सावधानतया शृणु

അധൈര്യവും ചഞ്ചലതയും നിറഞ്ഞ ചിത്തം കൊണ്ടു സമാധി ലഭിക്കാത്തവനു അതിന്റെ ഉപായം ഞാൻ പറയുന്നു. പൂർണ്ണ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.

Verse 10

त्रिपदार्थपरिज्ञानं वेदान्तागमवाक्यजम् । श्रुत्वा गुरोर्मुखाद्योगमभ्यसेत्स यमादिकम्

വേദാന്ത-ആഗമ വാക്യങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന ത്രിപദാർത്ഥപരിജ്ഞാനം ഗുരുമുഖത്തിൽ നിന്ന് ശ്രവിച്ച്, തുടർന്ന് യമാദികളാൽ ആരംഭിക്കുന്ന യോഗം അഭ്യസിക്കണം—ബന്ധനത്തെ അതിക്രമിച്ച പതി (പരമേശ്വരൻ) ദിശയിൽ ജീവൻ നയിക്കപ്പെടുവാൻ.

Verse 11

तत्कुर्वन्स यतिस्सम्यक्छिवध्यानपरो भवेत् । नियमेन मुने नित्यं प्रणवासक्तमानसः

ആ সাধന ചെയ്യുമ്പോൾ യതി ശരിയായി ശിവധ്യാനത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ലീനനാകുന്നു. ഹേ മുനേ, നിയമാനുഷ്ഠാനത്തോടെ നിത്യം മനസ്സിനെ പ്രണവം (ഓം)യിൽ സ്ഥിരമായി ആസക്തമാക്കണം.

Verse 12

देहदौर्बल्यवशतो यद्यधैर्य्यधरो यतिः । अकामश्च शिवं स्मृत्वा स जीर्णां स्वां तनुं त्यजेत्

ശരീരദൗർബല്യവശാൽ യതി ധൈര്യഹീനനാകുകയാണെങ്കിൽ, ആഗ്രഹരഹിതനായി ശിവനെ സ്മരിച്ച് തന്റെ ജീർണ്ണമായ ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കാം.

Verse 13

सदाशिवानुग्रहतो नंदिना प्रेरिता मुने । आतिवाहिकरूपिण्यो देवताः पञ्च विश्रुताः

ഹേ മുനേ, സദാശിവന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും നന്ദിയുടെ പ്രേരണയാലും, ആതിര്വാഹിക (സൂക്ഷ്മ വാഹക) രൂപം ധരിച്ച പ്രസിദ്ധമായ അഞ്ചു ദേവതകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 14

आत्महन्ताकृतिः काचिज्ज्योत्तिःपुंजवपुष्मती । अह्नोऽभिमानिनी काचिच्छुक्लपक्षाभिमानिनी

ഒരു ദേവീശക്തി അഹങ്കാര-ആത്മഭാവം നശിപ്പിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ, ജ്യോതിപുഞ്ചംപോലെ ദീപ്തിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. മറ്റൊന്ന് ദിനത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാത്രിയായി, മറ്റൊന്ന് ശുക്ലപക്ഷത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാത്രിയായി പ്രകടമായി.

Verse 15

उत्तरायणरूपा च पंचानुग्रहतत्परा । धूम्रा तमस्विनी रात्रिः कृष्णपक्षाभिमानिनी

അവൾ ഉത്തരായണസ്വരൂപിണി; പഞ്ചാനുഗ്രഹത്തിൽ നിരതയുമാണ്. അവൾ തന്നെയാണ് ധൂമ്രവർണ്ണ, തമസ്സാൽ നിറഞ്ഞ രാത്രി; കൃഷ്ണപക്ഷത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാത്രിയും അവൾ തന്നേ.

Verse 16

दक्षिणायनरूपेति विश्रुताः पञ्च देवताः । तासां वृत्तिं शृणुष्वाद्य वामदेव महामुने

മഹാമുനി വാമദേവാ, ദക്ഷിണായണരൂപങ്ങളായി പ്രസിദ്ധമായ അഞ്ചു ദേവതകളുണ്ട്. ഇന്ന് അവരുടെ വൃത്തിയും പ്രവർത്തനപരിധിയും കേൾക്കുക.

Verse 17

ताः पंचदेवता जीवान्कर्मानुष्ठान तत्परान् । गृहीत्वा त्रिदिवं यांति तत्पुण्यवशतो मुने

മുനേ, ആ അഞ്ചു ദേവതകൾ കർമാനുഷ്ഠാനത്തിൽ നിരതരായ ജീവന്മാരെ ഗ്രഹിച്ച്, അതേ പുണ്യത്തിന്റെ വശത്താൽ അവരെ ത്രിദിവത്തിലേക്ക് (സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക്) കൊണ്ടുപോകുന്നു.

Verse 18

भुक्त्वा भोगान्यथोक्तांश्च ते तत्पुण्यक्षये पुनः । मानुषं लोकमासाद्य भजते जन्मपूर्ववत्

യഥോക്തമായ സ്വർഗ്ഗാദി ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, ആ പുണ്യം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ അവർ വീണ്ടും മടങ്ങിവരും. മനുഷ്യലോകത്തെ പ്രാപിച്ച്, മുൻപുപോലെ തന്നെ പുനർജന്മം എടുക്കും।

Verse 19

ताः पुनः पंचधा मार्गं विभज्यारभ्य भूतलम् । अग्न्यादिक्रमतां गृह्यं सदाशिवपदं यतिः

പിന്നെയും ആ മാർഗങ്ങളെ ഭൂതലത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് പഞ്ചധയായി വിഭജിച്ച്, അഗ്നി മുതലായ ക്രമങ്ങളെ സ്വീകരിച്ച് യതി സദാശിവപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 20

निनीय वन्द्यचरणौ देवदेवस्य पृष्ठतः । तिष्ठंत्यनुग्रहाकाराः कर्म्मण्येव प्रयोजिताः

വന്ദ്യചരണങ്ങളുള്ള ദേവദേവന്റെ പിന്നിലേക്ക് അവരെ നയിച്ച്, അവർ അനുഗ്രഹരൂപങ്ങളായി അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ടു; നിർവഹിക്കേണ്ട സേവനത്തിൽ മാത്രം നിയുക്തരായി.

Verse 21

इति श्रीशिवमहापुराणे षष्ठ्यां कैलाससंहितायां यतीनान्मरणानन्तरदशाहपर्य्यंतकृत्यवर्णनन्नामैकविंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവ മഹാപുരാണത്തിലെ ആറാം കൈലാസസംഹിതയിൽ ‘യതികളുടെ മരണാനന്തരത്തിൽ നിന്ന് ദശാഹം വരെ നിർവഹിക്കേണ്ട കൃത്യങ്ങളുടെ വിവരണം’ എന്ന ഇരുപത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 22

स्वसाम्यं च वपुर्दत्ते गाणपत्येभिषिच्य च । अनुगृह्णाति सर्वेशश्शंकरः सर्वनायकः

സർവേശ്വരനും സർവനായകനുമായ ശങ്കരൻ അവനു തനിക്കു സമമായ ദേഹരൂപം നല്കി, ഗണപതി പദത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്ത് അനുഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 23

मृगटंकत्रिशूलाग्र्यवरदानविभूषितम् । त्रिनेत्रं चन्द्रशकलं गंगोल्लासिजटाधरम्

മൃഗചിഹ്നവും ശ്രേഷ്ഠ ത്രിശൂലവും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, വരദാനങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതൻ; ത്രിനേത്രൻ, ചന്ദ്രകല ധരിച്ചവൻ, ഗംഗയുടെ പ്രഭയിൽ ദീപ്തമായ ജടാധരൻ (മഹാദേവൻ)।

Verse 24

अधिष्ठितविमानाग्र्यं सर्वदं सर्वकामदम् । इति शाखाविरक्तश्चेद्रुद्रकन्यासमावृतम्

“അധിഷ്ഠിതമായ ശ്രേഷ്ഠ വിമാനം, എല്ലാം നൽകുന്നതും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നതും”—എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു. വിഷയശാഖകളിൽ നിന്ന് വിരക്തനായാൽ, അവൻ രുദ്രകന്യകൾ (ശിവശക്തികൾ) ചുറ്റിപ്പറ്റും.

Verse 25

नृत्यगीतमृदंगादिवाद्यघोषमनोहरम् । दिव्याम्बरस्रगालेप भूषणैरपि भूषितम्

നൃത്തം, ഗാനം, മൃദംഗാദി വാദ്യങ്ങളുടെ മധുരഘോഷം കൊണ്ട് അത് മനോഹരമായിരുന്നു. ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങൾ, മാലകൾ, സുഗന്ധലേപങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

Verse 26

दिव्यामृतघटैः पूर्णं दिव्यांभःपरिपूरितम् । सूर्यकोटिप्रतीकाशं चंद्रकोटिसुशीतलम्

അത് ദിവ്യ അമൃതഘടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ദിവ്യജലത്താൽ പൂർണ്ണമായി കവിഞ്ഞതുമായിരുന്നു. കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തവും, കോടി ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ ശീതളവും ആശ്വാസകരവും ആയിരുന്നു.

Verse 27

मनोवेगं सर्वगं च विमानमनुगृह्य च । भुक्तभोगस्य तस्यापि भोगकौतूहलक्षये

ശിവൻ അനുഗ്രഹിച്ച് അവനു മനോവേഗത്തിൽ പായുന്ന, എല്ലായിടത്തും പോകാൻ കഴിയുന്ന ദിവ്യവിമാനം നൽകി. എങ്കിലും ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ചവനിലും, ഭോഗങ്ങളോടുള്ള കൗതുകം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ പരമലക്ഷ്യത്തിലേക്കുള്ള പ്രവണത ഉദിച്ചു.

Verse 28

निपात्य शक्तिं तीव्रतरां प्रकृत्या ह्यति दुर्गमाम् । कान्तारं दग्धुकामान्तान्मलयानलसुप्रभाम्

സ്വഭാവജന്യമായി അതിലും തീവ്രമായ ശക്തി പ്രക്ഷേപിച്ച് അവൾ ആ അതിദുർഗമമായ കാന്താരത്തെ ജ്വലിപ്പിച്ചു—മലയപർവതങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന അഗ്നിപോലെ ദീപ്തമായി—ശത്രുസേനയെ അവസാനംവരെ ദഹിപ്പിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ।

Verse 29

अनुगृह्य महामंत्रतात्पर्यम्परमेश्वरः । पूर्णोहं भावनारूपः शंभुर स्मीति निश्चलम्

അനുഗ്രഹിച്ച് പരമേശ്വരൻ മഹാമന്ത്രത്തിന്റെ അന്തർതാത്പര്യം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു—“ഞാൻ പരിപൂർണ്ണൻ; എന്റെ സ്വരൂപം ശുദ്ധ ഭാവനാരൂപ ചൈതന്യം; ഞാൻ ശംഭു”—ഈ നിശ്ചയത്തിൽ সাধകൻ അചഞ്ചലനായി നിലകൊള്ളണം।

Verse 30

अनुगृह्य समाधिश्च स्वदास्यस्पन्दरूपिणीः । रव्यादिकर्म्मसामर्थ्यरूपाः सिद्धीरनर्गलाः

അനുഗ്രഹിച്ച് (ശിവൻ) സമാധി നൽകുന്നു—അത് അവന്റെ ദാസ്യഭാവത്തിന്റെ (സമർപ്പിത ഭക്തിയുടെ) സ്വാഭാവിക സ്പന്ദനരൂപം; കൂടാതെ സൂര്യാദി മഹാശക്തികളുടെ കര്‍മ്മസാമർത്ഥ്യംപോലെ പ്രകടമാകുന്ന, തടസ്സമില്ലാത്ത സിദ്ധികളും ദാനം ചെയ്യുന്നു।

Verse 31

आयुः क्षये पद्मयोनेः पुनरावृत्तिवर्जिताम् । मुक्तिं च परमां तस्मै प्रयच्छति जगद्गुरुः

പദ്മയോനി ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആയുസ്സ് ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ, ജഗദ്ഗുരു ഭഗവാൻ ശിവൻ അവനു പുനരാവർത്തി (പുനർജന്മം) രഹിതമായ പരമമുക്തി ദാനം ചെയ്യുന്നു।

Verse 32

एतदेव पदं तस्मात्सर्वैश्वर्य्यं समष्टिमत् । मुक्तिघंटापथं चेति वेदांतानां विनिश्चयः

അതുകൊണ്ട് അതേ പരമപദം സർവ ഐശ്വര്യങ്ങളുടെ സമഷ്ടിയാണ്; മോക്ഷം പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ഘണ്ടാനാദപഥമായ ഉറച്ച മാർഗവും അതുതന്നെ—ഇതാണ് വേദാന്തനിശ്ചയം.

Verse 33

मुमूर्षोस्तस्य मन्दस्य यतेस्सत्सम्प्रदायिनः । यतयः सानुकूलत्वात्तिष्ठेयुः परित स्तदा

ആ മന്ദബുദ്ധിയനായ യതി മരണാസന്നനായപ്പോൾ, സത്സംപ്രദായധാരികളായ യതികൾ കരുണാപൂർണ്ണമായ അനുകൂലതയാൽ അവന്റെ ചുറ്റും എല്ലാടവും കൂടി നിലകൊള്ളണം.

Verse 34

ततस्सर्वे च ते तत्र प्रणवादीन्यनुक्रमात् । उपदिश्य च वाक्यानि तात्पर्यं च समाहिताः

പിന്നീട് അവർ എല്ലാവരും അവിടെ മനസ്സിനെ സമാധാനപ്പെടുത്തി, ക്രമമായി പ്രണവം (ഓം) മുതൽ ആരംഭിച്ച് ഉപദേശിക്കും; കൂടാതെ പവിത്രവാക്യങ്ങളെ അവയുടെ താത്പര്യത്തോടുകൂടി പഠിപ്പിക്കും.

Verse 35

वर्णयेयुः स्फुटं प्रीत्या शिवं संस्मारयन्सदा । निर्गुणं परमज्योतिः प्रणम्य विलयावधि

അവർ എപ്പോഴും ശിവനെ സ്മരിച്ച്, പ്രീതിയോടെ വ്യക്തമായ വാക്കുകളിൽ ശിവനെ വർണ്ണിക്കണം. നിർഗുണ പരമജ്യോതിസ്സിനെ നമസ്കരിച്ചു, പ്രളയാന്തം വരെ ഭക്തിയിൽ ലീനരായി നിലകൊള്ളണം.

Verse 36

एतेषां सममेवात्र संस्कारक्रम उच्यते । असंस्कृतशरीराणां दौर्गत्यं नैव जायते

ഇവരൊക്കർക്കും ഇവിടെ ഒരേവിധം സംസ്‌കാരക്രമം ഉപദേശിക്കുന്നു. സംസ്‌കാരങ്ങളാൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടാത്ത ദേഹമുള്ളവർക്കും, അവർ ശിവാനുശാസനത്തിലും അനുഗ്രഹത്തിലും സ്ഥാപിതരായാൽ ദുര്‍ഗതിയും ആത്മീയപതനവും ഉണ്ടാകുകയില്ല।

Verse 37

संन्यस्य सर्वकर्म्माणि शिवाश्रयपरा यतः । देहं दूषयतस्तेषां राज्ञो राष्ट्रं च नश्यति

സകലകർമ്മങ്ങളും സംന്യാസിച്ച് ഏകാന്തമായി ശിവാശ്രയം സ്വീകരിച്ചിട്ടും, അശുദ്ധാചാരങ്ങളാൽ ദേഹത്തെ മലിനമാക്കുന്നവർ കാരണം രാജാവും രാജ്യവും രണ്ടും നശിക്കുന്നു।

Verse 38

तद्ग्रामवासिनस्तेऽपि भवेयुर्भृशदुःखिनः । तद्दोषपरिहाराय विधानं चैवमुच्यते

ആ ഗ്രാമത്തിലെ വാസികളും അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതരാകും. അതിനാൽ ആ ദോഷപരിഹാരത്തിനായി ഈ വിധി ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 39

स तु नम हरिण्याय चेत्यारभ्य विनम्रधीः । नम आमीवत्केभ्यान्तं तत्काले प्रजपेन्मनुम्

വിനയബുദ്ധിയോടെ മന്ത്രം “നമഃ ഹരിണ്യായ …” എന്നു ആരംഭിച്ച് “നമഃ ആമീവത്കേഭ്യഃ” എന്നു അവസാനിപ്പിച്ച് നിശ്ചിത സമയത്ത് ആ മന്ത്രം ജപിക്കണം.

Verse 40

ओंमित्यन्ते जपन्देवयजनम्पूरयेत्ततः । ततश्शान्तिर्भवेत्तस्य दोषस्य हि मुनीश्वर

അവസാനം “ഓം” ജപിച്ചുകൊണ്ട് ദേവപൂജ പൂർത്തിയാക്കണം. പിന്നെ, ഹേ മുനീശ്വരാ, ആ ദോഷം ശമിച്ച് ശാന്തി സ്ഥാപിതമാകും.

Verse 41

पुत्रादयो यथा न्यायं कुर्य्युस्संस्कारमुत्तमम् । वच्मि तत्कृपया विप्र सावधानतया शृणु

പുത്രാദികൾ നിയമപ്രകാരം ഉത്തമ സംസ്കാരങ്ങൾ നിർവഹിക്കേണ്ടതാണ്—കരുണയാൽ ഞാൻ അത് പറയുന്നു. ഹേ വിപ്രാ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.

Verse 42

अभ्यर्च्य स्नाप्य शुद्धोदैरभ्यर्च्य कुसुमादिभिः । श्रीरुद्रचमकाभ्यां च रुद्रसूक्तेन च क्रमात्

ആദ്യം അർച്ചന ചെയ്ത് ശുദ്ധജലങ്ങളാൽ ലിംഗസ്നാനം നടത്തുക; പിന്നെ പുഷ്പാദികളാൽ വീണ്ടും അർച്ചന ചെയ്യുക; തുടർന്ന് ക്രമമായി ശ്രീരുദ്രം, ചമകം, രുദ്രസൂക്തം എന്നിവ പാരായണം ചെയ്യുക.

Verse 43

शंखं च पुरतः स्थाप्य तज्जलेनाभिषिच्य च । पुष्पं निधाय शिरसि प्रणवेन प्रमार्जयेत्

ശംഖം മുന്നിൽ സ്ഥാപിച്ച് അതിലെ ജലത്തോടെ പൂജ്യ ലിംഗത്തിന് അഭിഷേകം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ശിരസ്സിൽ പുഷ്പം വെച്ച് പ്രണവം (ഓം) ജപിച്ച് സ്വയം ശുദ്ധീകരിക്കണം.

Verse 44

कौपीनादीनि संत्यज्य पुनरन्यानि धारयेत् । भस्मनोद्धूलयेत्तस्य सर्वांगं विधिना ततः

കൗപീനാദി ഉപേക്ഷിച്ച് പിന്നെ മറ്റ് ശുദ്ധവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കണം. തുടർന്ന് വിധിപ്രകാരം സർവ്വാംഗത്തിലും പവിത്ര ഭസ്മം തേച്ച് ധൂളിധൂസരമാക്കണം.

Verse 45

त्रिपुण्ड्रं च विधानेन तिलकं चन्दनेन च । विरच्य पुष्पैर्मालाभिरलंकुर्य्यात्कलेवरम्

വിധിപ്രകാരം ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിച്ചു ചന്ദനത്താൽ തിലകം ഇടണം. തുടർന്ന് പുഷ്പങ്ങളും മാലകളും ധരിച്ചു ദേഹം അലങ്കരിച്ച് ശിവപൂജയ്ക്കായി ശോഭിപ്പിക്കണം.

Verse 46

उरः कण्डशिरोबाहुप्रकोष्ठश्रुतिषु क्रमात् । रुद्राक्षमालाभरणैरलंकुर्य्याच्च मंत्रतः

ക്രമമായി വക്ഷസ്, കണ്ഠം, ശിരസ്, ഭുജങ്ങൾ, മുൻകൈ/പ്രകോഷ്ഠം, കാതുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ രുദ്രാക്ഷമാലകളും ആഭരണങ്ങളും ധരിക്കണം—മന്ത്രജപത്തോടുകൂടെ.

Verse 47

सुधूपितं समुत्थाप्य शिक्योपरि निधाय च । पंचब्रह्ममये रम्ये रथे संस्थापयेत्तनुम्

സുഗന്ധധൂപംകൊണ്ട് ധൂപിതമായ ആ പവിത്രരൂപം ഉയർത്തി ശിക്യം (വഹിക്കുന്ന തൂക്കുകൂട്) മേൽ വെക്കണം. തുടർന്ന് പഞ്ചബ്രഹ്മമയമായ മനോഹര രഥത്തിൽ ആ തനു (പ്രതിഷ്ഠിത രൂപം) സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 48

ओंमाद्यैः पंचभिर्ब्रह्ममंत्रैस्सद्यादिभिः क्र्मात् । सुगंधकुसुमैर्माल्यैरलंकुर्य्याद्रथं च तम्

പവിത്ര ‘ഓം’ മുതൽ ആരംഭിച്ച് സദ്യോജാതാദി അഞ്ചു ബ്രഹ്മമന്ത്രങ്ങളാൽ ക്രമമായി സംസ്കാരം ചെയ്യണം. പിന്നെ ആ രഥത്തെ സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളും മാലകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കണം.

Verse 49

नृत्यवाद्यैर्ब्राह्मणानां वेदघोषैश्च सर्वतः । ग्रामम्प्रदक्षिणीकृत्य गच्छे त्प्रेतं तमुद्वहन्

എല്ലാടവും നൃത്ത-വാദ്യങ്ങളോടും ബ്രാഹ്മണരുടെ വേദഘോഷങ്ങളോടും കൂടി, ഗ്രാമം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, ആ പ്രേതദേഹം വഹിച്ചു മുന്നോട്ട് പോകണം.

Verse 50

ततस्ते यतिनः सर्वे तथा प्राच्यामथापि वा । उदीच्यम्पुण्यदेशे तु पुण्यवृक्षसमीपतः

അതിനുശേഷം ആ എല്ലാ യതികളും, കിഴക്കിലായാലും മറ്റെവിടെയായാലും, വടക്കിലെ പുണ്യദേശത്ത് പുണ്യവൃക്ഷത്തിനടുത്ത് ഒന്നിച്ചു കൂടി.

Verse 51

खनित्वा देवयजनं दण्डमात्रप्रमाणतः । प्रणवव्याहृतिभ्यां च प्रोक्ष्य चास्तीर्य्य च क्रमात्

ഒരു ദണ്ഡമാത്ര അളവിൽ ദേവയജനസ്ഥലം കുഴിച്ച്, പ്രണവവും വ്യാഹൃതികളും ഉച്ചരിച്ച് ജലപ്രോക്ഷണം ചെയ്ത് ശുദ്ധീകരിക്കണം; പിന്നെ ക്രമമായി ആസ്തരണം വിരിക്കണം.

Verse 52

शमीपत्रश्च कुसुमैरुत्तराग्रं तदूर्ध्वतः । आस्तीर्य दर्भांस्तत्पीठं चैलाजिनकुशोत्तरम्

ശമീപത്രങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും ഉത്തരമുഖ അഗ്രഭാഗം വെച്ച് വിരിച്ച്, അതിനുമീതെ പവിത്ര ദർഭ പകരുക; തുടർന്ന് വസ്ത്രം, മൃഗചർമ്മം, മുകളിൽ കുശയോടുകൂടിയ ആ പീഠം വിധിപൂർവ്വം ഒരുക്കണം।

Verse 53

प्रणवेन ब्रह्मभिश्च पञ्चगव्येन तां तनुम् । प्रोक्ष्याभिषिच्य रौद्रेण सूक्तेन प्रणवेन च

പ്രണവം (ഓം)യും ബ്രഹ്മമന്ത്രങ്ങളും കൊണ്ടും, പഞ്ചഗവ്യം കൊണ്ടും ആ ദേഹത്തെ പ്രോക്ഷിച്ച് സ്നാനാഭിഷേകം ചെയ്യണം. പിന്നെ റൗദ്ര സൂക്തവും വീണ്ടും പ്രണവവും കൊണ്ടു അഭിഷേകം നടത്തണം.

Verse 54

शंखतोयेनाभिषिच्य मूर्ध्नि पुष्पं विनिःक्षिपेत् । तद्गतस्यानुकूलोऽसौ शिवस्मरणतत्परः

ശംഖത്തിൽ നിന്നൊഴുക്കിയ ജലത്തോടെ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, ശിരസ്സിൻ മുകളിൽ പുഷ്പം വെക്കണം. ആ ആരാധനയിൽ മനസ്സ് ലീനനായവൻ അനുകൂലനും പ്രസന്നനും ആകുന്നു—എപ്പോഴും ശിവസ്മരണയിൽ തത്പരൻ.

Verse 55

ओंमित्यथ समुद्धृत्य स्वस्तिवाचनपूर्वकम् । गर्ते योगासने स्थाप्य प्राङ्मुखं स्याद्यथा तथा

അതിനുശേഷം ‘ഓം’ എന്നു ഉച്ചരിച്ച്, ആദ്യം സ്വസ്തിവാചനം നടത്തണം. പിന്നെ തയ്യാറാക്കിയ ഗർത്തത്തിൽ അതിനെ യോഗാസനമായി സ്ഥാപിച്ച്, വിധിപ്രകാരം കിഴക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് ഇരിക്കണം.

Verse 56

गंधपुष्पैरलंकृत्वा धूपगुग्गुलुना ततः । विष्णो हव्यमिति प्रोच्य रक्षस्वेति वदन्ददेत्

ഗന്ധവും പുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച്, തുടർന്ന് ധൂപവും ഗുഗ്ഗുലുവും കൊണ്ട് ധൂപനം ചെയ്യണം. ‘ഹേ വിഷ്ണോ, ഇത് ഹവ്യം’ എന്നു പറഞ്ഞ്, ‘രക്ഷിക്കേണമേ’ എന്നു ഉച്ചരിച്ച് അത് അർപ്പിക്കണം.

Verse 57

दण्डं दक्षिणहस्ते तु वामे दद्यात्कमण्डलुम् । प्रजापते न त्वदेतान्यन्यो मंत्रेण सोदकम्

ദണ്ഡം വലങ്കയ്യിൽ ധരിക്കുകയും ഇടങ്കയ്യിൽ കമണ്ഡലു സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യണം. ഹേ പ്രജാപതേ, മന്ത്രവും അഭിമന്ത്രിത ജലവും സഹിതം ഈ സംസ്കാരചിഹ്നങ്ങൾ നിനക്കല്ലാതെ മറ്റാരും നല്കരുത്.

Verse 58

ब्रह्मजज्ञानम्प्रथममितिमंत्रेण मस्तके । स्पृशञ्जप्त्वा रुद्रसूक्तं भुवोर्मध्ये स्पृशञ्जपेत्

‘ബ്രഹ്മജജ്ഞാനം പ്രഥമം’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന മന്ത്രം ജപിച്ചുകൊണ്ട് ശിരസ് സ്പർശിക്കണം. തുടർന്ന് ഭ്രൂമധ്യം സ്പർശിച്ച് രുദ്രസൂക്തം ജപിക്കണം.

Verse 59

मानो महान्तमित्यादिचतुर्भिर्मस्तकन्ततः । नालिकेरेण निर्भिद्यादवटं पूरयेत्ततः

‘മാനോ മഹാന്തം…’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന നാല് മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ച് ആദ്യം ശിരോഭാഗത്ത് ക്രിയ ചെയ്യണം. തുടർന്ന് തേങ്ങയുടെ മുകളിൽ കുത്തി ഉണ്ടാകുന്ന ചെറിയ കുഴി പിന്നെ വിധിപൂർവ്വം നിറയ്ക്കണം.

Verse 60

पंचभिर्ब्रह्मभिस्स्पृष्ट्वा जपेत्स्थलमनन्यधीः । यो देवानामुपक्रम्य यः परः स महेश्वरः

അഞ്ച് ബ്രഹ്മമന്ത്രങ്ങളാൽ ആ സ്ഥലം സ്പർശിച്ച് പവിത്രമാക്കി, ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ അവിടെ തന്നെ ജപം ചെയ്യണം. ദേവന്മാർക്കും ഉപാസ്യനും, അവരെക്കാൾ പരനുമായവൻ—അവൻ തന്നെയാണ് മഹാദേവൻ, മഹേശ്വരൻ.

Verse 61

इति जप्त्वा महादेवं सांबं संसारभेषजम् । सर्वज्ञमपराधीनं सर्वानुग्रहकारकम्

ഇങ്ങനെ ജപിച്ച്, സാംസാരബന്ധനത്തിന് ഔഷധമായ അംബാസഹിത മഹാദേവ ശിവനെ—സർവ്വജ്ഞൻ, സ്വതന്ത്രൻ, എല്ലാവർക്കും അനുഗ്രഹദായകൻ—പൂജിക്കണം।

Verse 62

एकारत्निसमुत्सेधमरत्निद्वयविस्तृतम् । मृदा पीठं प्रकल्प्याथ गोपये नोपलेपयेत्

ഒരു മുഴം ഉയരവും രണ്ട് മുഴം വീതിയുമുള്ള മണ്ണുപീഠം ഒരുക്കി അതിനെ സംരക്ഷിക്കണം; അതിന് മേൽ ലേപനം/പ്ലാസ്റ്റർ ചെയ്യരുത്।

Verse 63

चतुरस्रं च तन्मध्ये गंधाक्षतसमन्वितेः । सुगंधकुसुमैर्बिल्वैस्तुलस्या च समर्चयेत्

പിന്നീട് ചതുരശ്ര (ചതുരാകൃതിയിലുള്ള) വേദി ഒരുക്കി, അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ സുഗന്ധചന്ദനലേപവും അക്ഷതവും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച്, സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങൾ, ബിൽവപത്രങ്ങൾ, തുളസിയുമായി (ശ്രീശിവനെ) സമർച്ചിക്കണം।

Verse 64

प्रणवेन ततो दयाद्धूपदीपौ पयोहविः । दत्त्वा प्रदक्षिणीकृत्य नमस्कुर्य्याच्च पंचधा

പിന്നീട് പ്രണവം ‘ഓം’ ചൊല്ലി ധൂപവും ദീപവും അർപ്പിച്ച്, പാലിന്റെ ഹവിസും സമർപ്പിക്കണം. അർപ്പണം നടത്തി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, അഞ്ചുതവണ സാഷ്ടാംഗ നമസ്കാരം ചെയ്യണം।

Verse 65

प्रणवं द्वादशावृत्त्वा संजप्य प्रणमेत्ततः । दिग्विदिक्क्रमतो दद्याद्ब्रह्माद्यम्प्रणवेन च

പ്രണവം ‘ഓം’ പന്ത്രണ്ടു പ്രാവശ്യം ജപിച്ച് ശേഷം വിധിപൂർവ്വം നമസ്കരിക്കണം. തുടർന്ന് ദിക്കുകളും ഉപദിക്കുകളും ക്രമമായി ചെന്നു, പ്രണവസഹിതം ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർക്ക് അർഘ്യാദി അർപ്പിക്കണം.

Verse 66

एवं दशाहपर्य्यंतं विधिस्ते समुदाहृतः । यतीनां मुनिवर्य्याथैकादशाहविधिं शृणु

ഇങ്ങനെ പത്ത് ദിവസത്തോളം ഉള്ള വിധി നിനക്കു സമ്പൂർണ്ണമായി പ്രസ്താവിച്ചു. ഇനി, ഹേ മുനിവര്യാ, യതികൾക്കായി നിർദ്ദേശിച്ച പതിനൊന്നാം ദിവസത്തെ വിധി കേൾക്കുക.