Dashati 4
Pavamāna purification and cosmic manifestation through Soma’s (and allied powers’) luminous ordering of the worlds
Pavamāna Soma (purifying Soma as the implicit kanda focus)
Bright expansive and consecratory—moving from kindling-energy to wide-world benediction
Anukta/unspecified overall (mixed sources within the decad)
ഈ ദശതി പവമാന സോമന്റെ ശുദ്ധീകരണശക്തിയെ കേന്ദ്രമാക്കി, അവന്റെ ദീപ്തമായ ക്രമീകരണത്തിലൂടെ ലോകങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നതിനെ പാടുന്നു. അഗ്നിയെ യാഗത്തിന്റെ ജ്വലിക്കുന്ന മുഖം/നാവ് ആയി സ്തുതിച്ച്, അവൻ ഹവ്യം വഹിച്ച് ധനം (രയി)യും തേജസ്സും (വർചസ്) നൽകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. ആപഃ (ജലങ്ങൾ) ശുദ്ധീകരകരും പോഷകരുമായ ശക്തികളായി യാഗത്തിന് വിശാലവും മംഗളകരവുമായ ഇടം സ്ഥാപിച്ച് ക്ഷേമം നൽകുന്നു. പുരുഷ–വിരാജ് തത്ത്വം ഭൂമിയെയും ദിക്കുകളെയും അതീതമായ വ്യാപ്തിയും സൃഷ്ടിയുടെ ഉദ്ഭവവും സൂചിപ്പിച്ച്, കര്മ്മത്തെ കോസ്മിക് ക്രമത്തിൽ ഉറപ്പിക്കുന്നു. ശരിയായ സ്തുതി-അർപ്പണങ്ങളാൽ ശുദ്ധി, യാഗഫലസിദ്ധി, സമൃദ്ധി, ദീപ്തമായ കീർത്തി എന്നിവ ലഭിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഇതിന്റെ സാരം.
Mantras
Mantra 1
भ्राजन्त्यग्ने समिधान दीदिवो जिह्वा चरत्यन्तरासनि स त्वं नो अग्ने पयसा वसुविद्रयिं वर्चो दृशे ऽदाः
ഹേ അഗ്നേ! നീ ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ സമിധകൾ ദീപ്തിയായി തിളങ്ങുന്നു; നിന്റെ ജ്വാലകൾ പ്രകാശിക്കുന്നു; നിന്റെ ജിഹ്വ ദന്തപാളികളുടെ ഇടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഹേ അഗ്നേ—വസുവിദ്രയി (ധനവിജയി)—പയസ് എന്ന പോഷണത്തോടുകൂടെ ഞങ്ങൾക്ക് ദർശനീയമായ വർചസും സമ്പത്തും ദാനം ചെയ്ക.
Mantra 2
वसन्त इन्नु रन्त्यो ग्रीष्म इन्नु रन्त्यः वर्षाण्यनु शरदो हेमन्तः शिशिर इन्नु रन्त्यः
വസന്തം നിശ്ചയമായി ആനന്ദിക്കുന്നു; ഗ്രീഷ്മം നിശ്ചയമായി ആനന്ദിക്കുന്നു; വർഷാകാലവും, അതിനുശേഷം ശരദൃതുക്കളും; ഹേമന്തവും ശിശിരവും നിശ്ചയമായി യജ്ഞത്തിൽ സന്നിഹിതരായി ആനന്ദിക്കുന്നു.
Mantra 3
सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् स भूमिं सर्वतो वृत्वात्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम्
പുരുഷൻ സഹസ്രശീർഷൻ, സഹസ്രാക്ഷൻ, സഹസ്രപാദൻ; ഭൂമിയെ സർവ്വദിക്കുകളിലും വലംവെച്ച്, അവൻ ദശാംഗുല-പ്രമാണത്തേക്കാളും അപ്പുറം നിലകൊണ്ടു.
Mantra 4
त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषः पदो ऽस्येहाभवत्पुनः तथा विष्वङ् व्यक्रामदशनानशने अभि
പുരുഷന്റെ മൂന്ന് പാദങ്ങൾ ഊർധ്വത്തിലേക്ക് ഉദിച്ചു; അവന്റെ ഒരു പാദം വീണ്ടും ഇവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി. അവിടെ നിന്ന് അവൻ സർവ്വദിക്കുകളിലേക്കും വ്യാപിച്ചു—ഭക്ഷിക്കുന്നതിലും അഭക്ഷ്യമായതിലും (ഭക്ഷിക്കാത്തതിലും) മീതെ.
Mantra 5
पुरुष एवेदं सर्वं यद्भूतं यच्च भाव्यम् पादो ऽस्य सर्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि
പുരുഷൻ തന്നെയാണ് ഇതെല്ലാം—ഭൂതമായതും ഭാവിയായതും. അവന്റെ ഒരു പാദം സർവ്വഭൂതങ്ങൾ (ജീവികൾ) ആകുന്നു; അവന്റെ മൂന്ന് പാദങ്ങൾ ദിവിയിൽ അമൃതം (അമരത്വം) ആകുന്നു.
Mantra 6
तावानस्य महिमा ततो ज्यायांश्च पूरुषः उतामृतत्वस्येशानो यदन्नेनातिरोहति
ഇത്രയാണ് അവന്റെ മഹിമ; എങ്കിലും പുരുഷൻ അതിലും മഹത്തായവൻ. അവൻ അമൃതത്വത്തിന്റെ ഇശാനൻ (അധിപതി) കൂടിയാണ്; കാരണം അന്നം (ഹവി/ആഹുതി) മുഖേന അവൻ പ്രത്യക്ഷമായ ലോകത്തെ അതിക്രമിക്കുന്നു.
Mantra 7
ततो विराडजायत विराजो अधि पूरुषः स जातो अत्यरिच्यत पश्चाद्भूमिमथो पुरः
അവിടെ നിന്ന് വിരാട് ഉദ്ഭവിച്ചു; വിരാടിൽ നിന്ന് പുരുഷൻ പ്രാദുർഭവിച്ചു. ജനിച്ച ഉടൻ തന്നെ അവൻ വർദ്ധിച്ച്, പിന്നിലും മുന്നിലും ഭൂമിയെ അതിക്രമിച്ചു.
Mantra 8
मन्ये वां द्यावापृथिवी सुभोजसौ ये अप्रथेथाममितमभि योजनम् द्यावापृथिवी भवतं स्योने ते नो मुञ्चतमंहसः
ഹേ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ, സുഭോജസൗ—പോഷണസമൃദ്ധരേ—ഞാൻ നിങ്ങളെ അംഗീകരിച്ച് സ്മരിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ അളവറ്റ യോജനവരെ വ്യാപിച്ച് വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾക്ക് സ്യോന—സ്നേഹപൂർണ്ണമായ ആശ്രയാസനം—ആകുവിൻ; ഞങ്ങളെ അംഹസഃ, പാപവും ദുഃഖവും, നിന്നു മോചിപ്പിക്കുവിൻ.
Mantra 9
हरी त इन्द्र श्मश्रूण्युतो ते हरितौ हरि तं त्वा स्तुवन्ति कवयः पुरुषासो वनर्गवः
ഹേ ഇന്ദ്ര, നിന്റെ രണ്ടു ഹരി അശ്വങ്ങൾ, നിന്റെ പുരുഷാർത്ഥഭരിതമായ താടി; നിന്റെ രണ്ടു ഹരിത അശ്വങ്ങൾ. ഹരി-അശ്വവാനായ നിന്നെ കവികൾ സ്തുതിക്കുന്നു—പുരുഷന്മാർ, വനർഗവന്മാർ.
Mantra 10
यद्वर्चो हिरण्यस्य यद्वा वर्चो गवामुत सत्यस्य ब्रह्मणो वर्चस्तेन मा सं सृजामसि
സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ഏത് തേജസ്സോ, അല്ലെങ്കിൽ ഗോമാതാക്കളുടെ ഏത് തേജസ്സോ, സത്യബ്രഹ്മത്തിന്റെ ഏത് തേജസ്സോ—ആ തേജസ്സാൽ ഞങ്ങളെ ഒന്നാക്കി ചേർക്കേണമേ, ഞങ്ങളെ സംയോജിപ്പിക്കേണമേ.
Mantra 11
सहस्तन्न इन्द्र दद्ध्योज ईशे ह्यस्य महतो विरप्शिन् क्रतुं न नृम्णं स्थविरं च वाजं वृत्रेषु शत्रून्त्सुहना कृधी नः .
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഞങ്ങൾക്ക് സമൃദ്ധമായ ബലം ദാനം ചെയ്ക; കാരണം നീ, ശക്തഹസ്തനായവൻ, ഈ മഹത്തായ ശക്തിയുടെ അധിപനാകുന്നു. ഞങ്ങൾക്ക് നൃമ്ണം—പുരുഷാർത്ഥമയ വീര്യം, ക്രതു പോലെ ദൃഢസങ്കൽപ്പം, വാജ (വിജയ-പുരസ്കാരം) സഹിതം സ്ഥിരമായ ഉജ്ജ്വലശക്തി നൽകേണമേ; വൃത്രന്മാർ/തടസ്സക്കാരുടെ ഇടയിൽ ഞങ്ങളെ ശത്രുഹന്താക്കളാക്കേണമേ.
Mantra 12
सहर्षभाः सहवत्सा उदेत विश्वा रूपाणी बिभ्रतीर्द्व्यूद्नीः उरुः पृथुरयं वो अस्तु लोक इमा आपः सुप्रपाणा इह स्त
ആപഃ സഹർഷഭാഃ, സഹവത്സാഃ ഉദിതമായി ഉയർന്നിരിക്കുന്നു; വിശ്വരൂപാണി ധരിച്ച് ദ്വ്യൂദ്നീഃ പോലെ ദീപ്തമാകുന്നു. നിങ്ങളുടെ ഈ ലോകം വിശാലവും വിപുലവും ആകട്ടെ; ഹേ സുപ്രപാണാഃ (ഹിതകര കൈകളുള്ള) ആപഃ, ഈ യജ്ഞത്തിൽ ഇവിടെ വസിക്കുവിൻ.
Frequently Asked Questions
It links ritual purification with cosmic order: Soma’s purifying current is supported by Agni’s offering-power, the Waters’ cleansing presence, and Puruṣa–Virāj as the vast ground of creation.
In Soma ritual, purification and offering work together: Agni carries oblations, while the Waters symbolize cleansing, fertility, and an auspicious space where the rite can ‘abide’ and succeed.
It supplies a cosmological frame: from Virāj arises Puruṣa, who surpasses earth and directions—teaching that the power invoked in sacrifice is not limited to the visible world but overflows it.
Read Sama Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.