Dashati 2
Aindra-Soma: the generative power of Soma/Indra expressed as cosmic ‘milk/seed’ and as the authoritative Sāman tradition (Rathantara).
Indra (Aindra frame) in close union with Soma (Pavamāna) as the energizing prize-winning power of the rite.
Radiant and expansive—moving from contained brightness (Soma ‘milk’) to wide authoritative proclamation (Rathantara).
Vasiṣṭha (explicitly named in 2.0.02.05 as the establisher/bring-er of Rathantara).
ഐന്ദ്ര–സോമ: പവമാന സോമനും ഇന്ദ്രനും ചേർന്ന ശക്തി യാഗത്തിൽ ‘വാജ’ (പുരസ്കാരം/വിജയം) നേടിക്കുന്ന ഉത്സാഹദായക ബലമായി തെളിയുന്നു. സോമൻ വിവിധ ‘ഗോ’കളായി (യാഗപാത്രങ്ങൾ/ജലങ്ങൾ/കിരണങ്ങൾ) ധരിക്കപ്പെടുകയും ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു; ദൈവശക്തി (മായാ) ഭ്രമമല്ല, ഫലപ്രദമായ സൃഷ്ടിശക്തിയായി ലോകങ്ങളെ അളക്കുന്ന വിധം വ്യാപിക്കുന്നു. പിതൃകൾ യാഗപരമ്പരയുടെ ഗൂഢ ‘ഗർഭ’ം സ്ഥാപിച്ച് സംക്രമണം ഉറപ്പാക്കുന്നു; സവിതൃയും ധാതൃയും കർമത്തെ ക്രമപ്പെടുത്തിയും വേഗപ്പെടുത്തിയും നടത്തുന്നു; വിഷ്ണു ‘വിശാല പാദ’ത്തിലൂടെ കർമത്തിന്റെ വ്യാപ്തി നീട്ടുന്നു; ഉഷസ്സും പൃശ്യ്നിയും പ്രകാശ–പോഷണ തത്ത്വത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. അവസാനം വസിഷ്ഠൻ ‘കൊണ്ടുവന്ന’ രഥന്തര സാമന്റെ ലിതർജിക വംശാവലി പേരോടെ പ്രഖ്യാപിച്ച്, അനുഷ്ടുഭ ഛന്ദസ്സും സാമഗാനവും യാഗസാങ്കേതികതയായി സ്ഥാപിച്ച് ഗീതത്തിന്റെ അധികാരം മുദ്രയിടുന്നു.
Mantras
Mantra 1
त्वमेतदधारयः कृष्णासु रोहिणीषु च परुष्णीषु रुशत्पयः
നീ ഈ ദീപ്തമായ പാൽ—ഈ പ്രകാശമുള്ള രസം—കൃഷ്ണ (കറുത്ത), രോഹിണീ (ചുവപ്പുനിറമുള്ള), പരുഷ്ണീ (പുള്ളിപ്പുള്ളിയായ) പശുക്കളുടെ ഇടയിൽ ധരിച്ചു/സ്ഥാപിച്ചു.
Mantra 2
अरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय उक्षा मिमेति भुवनेषु वाजयुः मायाविनो ममिरे अस्य मायया नृचक्षसः पितरो गर्भमादधुः
ഉഷസ്സുകളോടൊപ്പം അഗ്രഗണ്യയായ പൃശ്നി പ്രകാശിച്ചു; വാജം (പുരസ്കാരം) തേടുന്ന ബലവാൻ വൃഷഭൻ ലോകങ്ങളിലൂടെ തന്റെ പഥം അളക്കുന്നു. അത്ഭുതശക്തിയുള്ളവർ അവന്റെ തന്നെ മായയാൽ അവനെ രൂപപ്പെടുത്തി; നൃചക്ഷസ പിതൃകൾ (മനുഷ്യരെ ദർശിക്കുന്നവർ) യജ്ഞത്തിന്റെ ഗർഭം സ്ഥാപിച്ചു.
Mantra 3
इन्द्र इद्धर्योः सचा सम्मिश्ल आ वचोयुजा इन्द्रो वज्री हिरण्ययः
യജമാനന്റെ പ്രജ്വലിത യജ്ഞത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ സഹചാരിയായി വരുന്നു—ഭക്തിയോടു ഏകീഭവിച്ച്, പവിത്ര വാണിയാൽ യുക്തനായി; വജ്രധാരി ഇന്ദ്രൻ സ്വർണ്ണതേജസ്സുള്ളവൻ.
Mantra 4
इन्द्र वाजेषु नो ऽव सहस्रप्रधनेषु च उग्र उग्राभिरूतिभिः
ഹേ ഇന്ദ്രാ, വാജങ്ങളിൽ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കേണമേ; സഹസ്രപ്രധാന ദാനങ്ങളിലുമെ. ഹേ ഉഗ്രാ, നിന്റെ ഉഗ്ര ഋതികളാൽ (ശക്തമായ സഹായങ്ങളാൽ) ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളേണമേ.
Mantra 5
प्रथश्च यस्य सप्रथश्च नामानुष्टुभस्य हविषो हविर्यत् धातुर्द्युतानात्सवितुश्च विष्णो रथन्तरमा जभारा वसिष्ठः
ആരുടെ (സ്തോത്രം) ‘പ്രഥ’—വ്യാപ്തിസ്വരൂപമോ, ആരുടെ നാമവും ‘സപ്രഥ’—വ്യാപ്തിസഹിതമോ,—അനുഷ്ടുഭ് ഛന്ദസ്സിന്റെ ഹവിഷ്-ഹവിര്യത് അർപ്പണത്തിൽ തത്പരനായി,—വിധാതൃ (ധാതൃ)യുടെ ദ്യുതിയിൽ നിന്നുമും, സവിതൃയും വിഷ്ണുവും നിന്നുമും, വസിഷ്ഠൻ രഥന്തരത്തെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു.
Mantra 6
नियुत्वान्वायवा गह्ययं शुक्रो अयामि ते गन्तासि सुन्वतो गृहम्
ഹേ വായു, നിയുത് (യോജിപ്പിച്ച അശ്വങ്ങൾ) ഉള്ളവനേ, ഇവിടെ വരിക; ഈ ശുക്ര (സോമ)ത്തിനായി ഞാൻ നിന്നെ ക്ഷണിക്കുന്നു; രസം പിഴിയുന്ന (സുന്വത്)വന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് നീ തീർച്ചയായും വരും.
Mantra 7
यज्जायथा अपूर्व्य मघवन्वृत्रहत्याय तत्पृथिवीमप्रथयस्तदस्तभ्ना उतो दिवम्
ഹേ മഘവൻ, അപൂർവ്യ—അദ്ഭുതപരാക്രമിയേ, വൃത്രഹത്യയ്ക്കായി നീ ജനിച്ചപ്പോൾ, അപ്പോൾ നീ പൃഥിവിയെ വ്യാപിപ്പിച്ചു; അപ്പോൾ തന്നേ നീ ദ്യൗവിനെയും (സ്വർഗ്ഗത്തെയും) താങ്ങി നിർത്തി.
Frequently Asked Questions
It links Soma’s bright, sustaining essence with the cosmic ‘seed’ of the rite and with the authority of a key Sāman melody, Rathantara—showing how chant and offering work together to make the sacrifice effective.
No. In this Vedic context (and in Sāyaṇa’s reading), māyā is a wondrous, effective power—divine/ritual capability by which forms and results are produced.
The verse presents Rathantara as a transmitted liturgical form: Vasiṣṭha ‘brought/established’ it for sacrificial use, grounding the chant in seer-lineage and ritual provenance.
Read Sama Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
