Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

सप्तपञ्चाशः सर्गः

Hanumān’s Return, Roar of Success, and the Announcement “Sītā Seen”

श्रोतुकामास्समुद्रस्य लङ्घनं वानरोत्तमाः।।5.57.48।।दर्शनं चापि लङ्कायास्सीताया रावणस्य च।तस्थुः प्राञ्जलयस्सर्वे हनुमद्वचनोन्मुखाः।।5.57.49।।

śrotukāmāḥ samudrasya laṅghanaṃ vānarottamāḥ || 5.57.48 ||

darśanaṃ cāpi laṅkāyāḥ sītāyā rāvaṇasya ca |

tasthuḥ prāñjalayaḥ sarve hanumad-vacan-onmukhāḥ || 5.57.49 ||

സമുദ്രലംഘനവും ലങ്കയിൽ കണ്ടതും—സീതയും രാവണനും—ഇവ കേൾക്കാൻ ആകാംക്ഷയോടെ അഗ്രഗണ്യ വാനരന്മാർ എല്ലാവരും ഹനുമാന്റെ വചനങ്ങളിലേക്കു മനസ്സു ചേർത്ത് കൈകൂപ്പി നിന്നു.

श्रोतुकामाःdesiring to hear
श्रोतुकामाः:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रोतुम् (श्रु धातोः तुमुन्) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः
समुद्रस्यof the ocean
समुद्रस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्
लङ्घनम्crossing
लङ्घनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootलङ्घन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
वानरोत्तमाःbest of vanaras
वानरोत्तमाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवानर + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
दर्शनम्seeing / account
दर्शनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अवधारणार्थक-अव्यय
लङ्कायाःof Lanka
लङ्कायाः:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootलङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्
सीतायाःof Sita
सीतायाः:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्
रावणस्यof Ravana
रावणस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
तस्थुःstood
तस्थुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलिट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
प्राञ्जलयःwith folded hands
प्राञ्जलयः:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
हनुमद्वचनोन्मुखाःfacing Hanuman's speech
हनुमद्वचनोन्मुखाः:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootहनुमत् + वचन + उन्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्

All the vanaras longing to listen to Hanuman about his crossing the ocean, seeing Lanka, Sita and Ravana kept looking at the face of Hanuman.

H
Hanumān
S
samudra (ocean)
L
Laṅkā
S
Sītā
R
Rāvaṇa
V
vānaras

FAQs

As in the parallel verse, dharma emphasizes seeking truth from a trustworthy witness before collective decision-making.

A repeated/overlapping transmission of the same scene: the vānaras stand ready to hear Hanumān’s account of Laṅkā and Sītā.

Reverent attentiveness and respect toward the messenger of truth.