Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

सप्तपञ्चाशः सर्गः

Hanumān’s Return, Roar of Success, and the Announcement “Sītā Seen”

सर्वथा कृतकार्योऽसौ हनुमान्नात्र संशयः।।।।न ह्यस्याकृतकार्यस्य नाद एवंविधो भवेत्।

sarvathā kṛta-kāryo 'sau hanumān nātra saṃśayaḥ |

na hy asyākṛta-kāryasya nāda evaṃ-vidho bhavet ||

‘ഹനുമാൻ നിശ്ചയമായും സർവ്വഥാ കൃതകാര്യനായിരിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല. അവന്റെ കാര്യം പൂർത്തിയാകാത്തിരുന്നെങ്കിൽ, ഇത്തരമൊരു നാദം അവനിൽ നിന്ന് ഉയരുകയില്ലായിരുന്നു.’

सर्वथाcertainly, in every way
सर्वथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Adverb), अर्थ: in every way/entirely
कृत-कार्यःone who has accomplished the task
कृत-कार्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातोः क्त-प्रत्यय, कृदन्त-प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: ‘कृतं कार्यं यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
असौthat (person)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हनुमान्Hanumān
हनुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अत्रhere
अत्र:
Deśādhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (Adverb), अर्थ: here
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अर्थ: indeed/for
अस्यof him, his
अस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
अकृत-कार्यस्यof one who has not accomplished the task
अकृत-कार्यस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअकृत (कृ धातोः क्त-प्रत्यय, नञ्-पूर्वक) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: ‘अकृतं कार्यं यस्य’; पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषणम् (qualifying implied ‘asya’)
नादःsound, roar
नादः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
एवं-विधःof this kind
एवं-विधः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएवम् (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अव्ययीभाव-प्रायः/उपपद): ‘एवं प्रकारः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘nādaḥ’)
भवेत्would be
भवेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमा-पुरुष (3rd), एकवचन

"Oh! Hanuman is always successful. If he has not, he would not make sounds in this manner".

J
Jāmbavān
H
Hanumān
V
Vānaras

FAQs

Dharma is truth-guided discernment: Jāmbavān reads signs responsibly and encourages the group with a reasoned, truthful inference rather than speculation.

Jāmbavān interprets Hanumān’s powerful roar as evidence that the mission in Laṅkā has succeeded.

Viveka (discrimination) and āśvāsa (reassuring counsel): he restores confidence through rational assessment.