Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

चैत्यप्रासाद-विध्वंसः

Destruction of the Chaitya Palace and Hanuman’s Proclamation

संप्रधृष्य च दुर्धर्षं चैत्यप्रासादमुत्तमम्।हनुमान्प्रज्वलन्लक्ष्म्या पारियात्रोपमोऽभवत्।।।।

saṁpradhṛṣya ca durdharṣaṁ caityaprāsādam uttamam |

hanumān prajvalan lakṣmyā pāriyātropamo 'bhavat ||

അപ്രാപ്യമായ ആ ഉത്തമ ചൈത്യപ്രാസാദത്തെ കീഴടക്കി തകർത്ത ശേഷം, ഹനുമാൻ ലക്ഷ്മിയാൽ ജ്വലിച്ചു; പരിയാത്രപർവ്വതംപോലെ ദീപ്തനായി തോന്നി.

saṃpradhṛṣyahaving assailed/dared
saṃpradhṛṣya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootsaṃ-pra-dhṛṣ (धातु)
Formत्वान्त (क्त्वा-प्रत्ययान्त) अव्ययकृदन्त; धातु: धृष् (to dare/assail), उपसर्गाः: सम्+प्र; अर्थे: कृत्वा (having done)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
durdharṣamhard to assail, indomitable
durdharṣam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdur-dharṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; समासः: दुर्गम/दुः + धर्ष (hard to be assailed)
caityaprāsādamthe palace/temple-building
caityaprāsādam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcaitya-prāsāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (caityasya prāsādaḥ)
uttamamexcellent, best
uttamam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (caityaprāsādam)
hanumānHanuman
hanumān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
prajvalanblazing, shining forth
prajvalan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra-jval (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: ज्वल् (to blaze), उपसर्ग: प्र
lakṣmyāwith splendour/glory
lakṣmyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootlakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण/हेतु-अर्थे (by/with splendour)
pāriyātropamaḥlike (Mount) Pariyātra
pāriyātropamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpāriyātra-upama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (hanumān); समासः षष्ठी-तत्पुरुष (pāriyātrasya upamaḥ = like Pariyātra mountain)
abhavatbecame/appeared
abhavat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

Having destroyed the fine palace building, the indomitable Hanuman was blazing with glory like the mountain Pariyatra. (one of the seven Kula mountains viz., Mahendra, Malaya, Sahya, Shuktiman, Riksha, Vindhya and Pariyatra)

H
Hanumān
L
Laṅkā
P
Pariyātra (mountain)

FAQs

Dharma here is expressed as steadfast service to a righteous cause: Hanumān’s force is not mere destruction, but purposeful action undertaken for Rāma’s mission and the recovery of Sītā.

In Laṅkā, after causing havoc among the rākṣasas’ strongholds, Hanumān overpowers a prominent shrine-palace structure and is described as blazing with heroic radiance.

Tejas (radiant power) joined with courage—Hanumān’s fearlessness and commanding presence, portrayed through the mountain comparison.