Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

द्विचत्वारिंशः सर्गः (Sarga 42): Omens in Laṅkā, Report to Rāvaṇa, and the Kinkara Assault

तेन त्वद्भुतरूपेण यत्तत्तव मनोहरम्।नानामृगगणाकीर्णं प्रमृष्टं प्रमदावनम्।।5.42.16।।

tena tv adbhuta-rūpeṇa yat tat tava manoharam | nānā-mṛga-gaṇākīrṇaṃ pramṛṣṭaṃ pramadā-vanam ||5.42.16||

അദ്ഭുതരൂപധാരിയായ അവൻ, നാനാവിധ മൃഗക്കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്ന നിന്റെ മനോഹരമായ പ്രമദാവനം പൂർണ്ണമായി തകർത്തു നശിപ്പിച്ചു.

तेनby him
तेन:
करण/कर्तृ (Instrument/agent: by him)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
तुindeed/but
तु:
निपात
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेष/विरोध
अद्भुतरूपेणby/with a wondrous form
अद्भुतरूपेण:
करण (Instrument; manner)
TypeNoun
Rootअद्भुतरूप = अद्भुत + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्मधारयः (अद्भुतं रूपं यस्य)
यत्which/that
यत्:
सम्बन्ध (Relative; refers to garden)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative)
तत्that
तत्:
सम्बन्ध (Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (correlative)
तवyour
तव:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
मनोहरम्delightful
मनोहरम्:
विशेषण (Qualifier of प्रमदावनम्)
TypeAdjective
Rootमनोहर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नानामृगगणाकीर्णम्filled with groups of various animals
नानामृगगणाकीर्णम्:
विशेषण (Qualifier of प्रमदावनम्)
TypeAdjective
Rootनानामृगगणाकीर्ण = नाना + मृग + गण + आकीर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (नानानां मृगगणानाम् आकीर्णम्)
प्रमृष्टम्spoiled/ruined
प्रमृष्टम्:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective of प्रमदावनम्)
TypeAdjective
Rootप्र + मृश् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (smeared/defiled; hence damaged)
प्रमदावनम्pleasure-garden
प्रमदावनम्:
कर्म/विषय (Object/topic described)
TypeNoun
Rootप्रमदावन = प्रमदा + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (प्रमदानां वनम्)

There is not a single place that has not been ruined by him there. Only the place where Janaka's daughter, Sita is resting has not been touched.

R
Rāvaṇa
V
vānarā (Hanumān)

FAQs

Even forceful acts can serve dharma when aimed at resisting oppression; destruction here signals strategic disruption against an unjust captor’s domain.

The rākṣasī-s report the extent of damage done to Rāvaṇa’s pleasure-garden by the intruding monkey.

Hanumān’s effective agency—he acts decisively to challenge adharma and unsettle Laṅkā’s confidence.