Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

लङ्काप्रवेशः

Hanuman’s Stealth Entry and Survey of Lanka

त्रिविष्टपनिभं दिव्यं दिव्यनादनिनादितम्।वाजिहेषितसङ्घुष्टं नादितं भूषणैस्तथा।।5.4.26।।रथैर्यानैर्विमानैश्च तथा हयगजैः शुभैः।वारणैश्च चतुर्थन्तैः श्वेताभ्रनिचयोपमैः।।5.4.27।।भूषितं रुचिरद्वारं मत्तैश्च मृगपक्षिभिः।रक्षितं सुमहावीर्यैर्यातुधानैः सहस्रशः।राक्षसाधिपतेर्गुप्तमाविवेश महाकपिः।।5.4.28।।

triviṣṭapa-nibhaṁ divyaṁ divya-nāda-nināditam |

vāji-heṣita-saṅghuṣṭaṁ nāditaṁ bhūṣaṇais tathā ||

rathair yānair vimānaiś ca tathā haya-gajaiḥ śubhaiḥ |

vāraṇaiś ca catur-dantaiḥ śvetābhra-nicayopamaiḥ ||

bhūṣitaṁ rucira-dvāraṁ mattaiś ca mṛga-pakṣibhiḥ |

rakṣitaṁ su-mahā-vīryair yātudhānaiḥ sahasraśaḥ |

rākṣasādhipater guptam āviveśa mahā-kapiḥ ||

മഹാകപി രാക്ഷസാധിപന്റെ ഗുപ്തമായി കാവലിട്ട മന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു—ത്രിവിഷ്ടപംപോലെ ദിവ്യവും ഭവ്യവും, ദിവ്യനാദങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്നതും; കുതിരകളുടെ ഹേഷിതഘോഷവും ആഭരണങ്ങളുടെ ഝങ്കാരവും ചേർന്ന് ഗംഭീരമായി നാദിതം. അവിടെ രഥങ്ങൾ, യാനങ്ങൾ, വിമാനങ്ങൾ, ശുഭമായ അശ്വഗജങ്ങൾ, കൂടാതെ വെളുത്ത മേഘക്കൂട്ടങ്ങളെപ്പോലെ തോന്നുന്ന ചതുര്ദന്ത ആനകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിന്റെ രുചിരദ്വാരം അലങ്കാരങ്ങളാൽ ഭൂഷിതവും മത്തമായ മൃഗപക്ഷികളാൽ നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു; സഹസ്രങ്ങളായി മഹാവീര്യ യാതുധാനർ കാവൽ നിന്നിരുന്നു।

लोकस्यof the world
लोकस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी/related-to)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन
पापानिsins, evils
पापानि:
Karma (कर्म/object of vināśayantaṃ)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
विनाशयन्तम्destroying
विनाशयन्तम्:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + नश् (धातु) → विनाशयन्त् (कृदन्त, शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying śītāṅśum
महोदधिम्the great ocean
महोदधिम्:
Karma (कर्म/object of samedhayantam)
TypeNoun
Rootमहा + उदधि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास ('great ocean'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
अपिalso, even
अपि:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अपि-कार (also, even)
समेधयन्तम्increasing, augmenting
समेधयन्तम्:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + इध् (धातु) → समेधयन्त् (कृदन्त, शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'increasing/augmenting'
भूतानिbeings
भूतानि:
Karma (कर्म/object of virājayantaṃ)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; qualifying bhūtāni
विराजयन्तम्illuminating
विराजयन्तम्:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + राज् (धातु) → विराजयन्त् (कृदन्त, शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'making shine/illuminating'
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
शीतांशुम्the moon
शीतांशुम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootशीत + अंशु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास ('cool-rayed' = moon); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनन्तर/प्रस्ताव (then/and then)
अभियान्तम्advancing, moving onward
अभियान्तम्:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Rootअभि + या (धातु) → अभियान्त् (कृदन्त, शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'moving forward/approaching'

The son of the Windgod, endowed with great strength, entered the enchanting Lanka and walked along the highway set with flowers of pearls.

H
Hanumān
R
Rāvaṇa (implied by 'rākṣasādhipati')
L
Laṅkā
Y
Yātudhānas (rākṣasas)
V
Vimānas

FAQs

Dharma is steadfast pursuit of truth amid intimidation: Hanumān enters the heavily guarded, dazzling stronghold to carry out a righteous mission without wavering.

Hanumān reaches and enters the protected residence/palace precincts associated with the lord of the rākṣasas, observing its wealth, vehicles, animals, and heavy guard.

Fearless competence: he penetrates a fortified enemy space with composure, discipline, and purpose.