Shloka 16
लङ्काप्रवेशः
Hanuman’s Stealth Entry and Survey of Lanka
दीक्षितान् जटिलान् मुण्डान् गोजिनाम्बरवाससः।दर्भमुष्टिप्रहरणानग्निकुण्डायुघांस्तथा।।5.4.15।।कूटमुद्गरपाणींश्च दण्डायुधधरानपि।एकाक्षानेककर्णांश्च लम्बोदरपयोधरान्।।5.4.16।।करालान् भुग्नवक्त्रांश्च विकटान् वामनांस्तथा।धन्विनः खङ्गिनश्चैव शतघ्नीमुसलायुधान्।।5.4.17।।परिघोत्तमहस्तांश्च विचित्रकवचोज्ज्वलान्।नातिस्थूलान्नातिकृशान्नातिदीर्घातिह्रस्वकान्।।5.4.18।।नातिगौरान्नातिकृष्णान्नातिकुब्जान्न वामनान्।विरूपान् बहुरूपांश्च सुरूपांश्च सुवर्चसः।5.4.19।।ध्वजीन् पताकिनश्चैव ददर्श विविधायुधान्।
dīkṣitān jaṭilān muṇḍān gojināmbaravāsasaḥ |
darbhamuṣṭipraharaṇān agnikuṇḍāyudhāṃs tathā ||5.4.15||
kūṭamudgarapāṇīṃś ca daṇḍāyudhadharān api |
ekākṣān ekakarṇāṃś ca lambodarapayodharān ||5.4.16||
karālān bhugnavaktrāṃś ca vikaṭān vāmanāṃs tathā |
dhanvinaḥ khaṅginaś caiva śataghnīmusalāyudhān ||5.4.17||
parighottamahastāṃś ca vicitrakavacojjvalān |
nātisthūlān nātikṛśān nātidīrghātihrasvakān ||5.4.18||
nātigaurān nātikṛṣṇān nātikubjān na vāmanān |
virūpān bahurūpāṃś ca surūpāṃś ca suvarcasaḥ ||5.4.19||
dhvajīn patākinaś caiva dadarśa vividhāyudhān |
അവൻ പലവിധ രാക്ഷസന്മാരെ കണ്ടു—ചിലർ ദീക്ഷിതർ, ചിലർ ജടാധാരികൾ, ചിലർ മുണ്ഡിതർ, ചിലർ ഗോചർമ്മവസ്ത്രധാരികൾ; ചിലർ ദർഭമുഷ്ടിയെ പ്രഹരണമായി പിടിച്ചവർ, ചിലർ അഗ്നികുണ്ഡയാഗോപകരണങ്ങളെ ആയുധമായി വഹിച്ചവർ. ചിലർ കഠിനമുദ്ഗരം കൈയിൽ പിടിച്ചവർ, ചിലർ ദണ്ഡായുധധാരികൾ; ചിലർ ഏകാക്ഷരോ ഏകകർണ്ണരോ, ചിലർ ലംബോദര-പയോധരന്മാർ. ചിലർ ഭീകരർ, ചിലർ വളഞ്ഞമുഖമുള്ളവർ, ചിലർ വികടാകാരങ്ങൾ, ചിലർ വാമനർ; ചിലർ ധനുർധരർ, ചിലർ ഖഡ്ഗധാരികൾ, ചിലർ ശതഘ്നി-മുസലാദി ആയുധധാരികൾ; ചിലർ പരിഘംപോലെ ശക്തമായ കൈകളുള്ളവർ, വിചിത്ര കവചങ്ങളിൽ ദീപ്തരായവർ. അവർ അതിസ്ഥൂലരുമല്ല അതികൃശരുമല്ല; അതിദീർഘരുമല്ല അതിഹ്രസ്വരുമല്ല; അതിഗൗരന്മാരുമല്ല അതികൃഷ്ണന്മാരുമല്ല; കുബ്ജരുമല്ല വാമനരുമല്ല—ചിലർ വിരൂപർ, ചിലർ ബഹുരൂപർ, ചിലർ സുരൂപരും സുവർചസ്സുമുള്ളവർ; ധ്വജപതാകകൾ ധരിച്ചു, നാനാവിധ ആയുധങ്ങളാൽ സജ്ജരായി നിന്നു।
He observed large contingents of demons lining the highway and spies of Ravana stationed in the middle of the city.
FAQs
The verse implicitly contrasts outer marks (rites, ascetic signs, sacred implements) with inner conduct: dharma is not costume or ritual display, but righteous orientation—here, sacred objects are even turned into weapons.
While scouting Laṅkā, Hanumān catalogs the city’s defenders—an intimidating, varied array of armed Rākṣasas—assessing the threat landscape for the rescue mission.
Alertness and analytical perception: Hanumān carefully notes details of opponents (weapons, formations, physiques), showing disciplined intelligence in service of a dharmic aim.