Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

अभिज्ञानमणि

प्रदानम् — The Signet Jewel as Proof and the Consolation of Sita

मणिं तु दृष्ट्वा रामो वै त्रयाणां संस्मरिष्यति।वीरो जनन्या मम च राज्ञो दशरथस्य च।।।।

maṇiṃ tu dṛṣṭvā rāmo vai trayāṇāṃ saṃsmariṣyati | vīro jananyā mama ca rājño daśarathasya ca ||

എന്നാൽ ഈ മണി കണ്ടാൽ വീരനായ രാമൻ തീർച്ചയായും ഞങ്ങളുടെ മൂന്നുപേരെയും സ്മരിക്കും—എന്റെ മാതാവിനെയും, എന്നെയും, രാജാവായ ദശരഥനെയും.

मणिम्the jewel
मणिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विशेष/विरोधार्थक
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त; धातुः दृश्; अर्थः 'having seen'
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वैcertainly
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (indeed/certainly)
त्रयाणाम्of the three
त्रयाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; 'of three (persons)'
संस्मरिष्यतिwill remember
संस्मरिष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+स्मृ (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
वीरःthe hero
वीरः:
Visheshya (विशेष्य/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; रामस्य विशेषणवत्
जनन्याःof (his) mother
जनन्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootजननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
ममof me
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
दशरथस्यof Dasharatha
दशरथस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदशरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय

"Seeing this jewel,Rama will recall three of us, my mother, myself and the king Dasaratha" (as this was given by her mother at her marriage.)

S
Sītā
H
Hanumān
R
Rāma
D
Daśaratha
M
Maṇi (jewel)

FAQs

Dharma is truth-anchored communication: a reliable token supports satya (verification of identity and message) and preserves rightful relationships.

Sītā speaks about the jewel as a recognition-token so that Rāma will trust the message and recall familial bonds connected with it.

Sītā’s prudence and integrity—ensuring the message is authenticated and emotionally meaningful.