Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

रावणान्तःपुर-पानभूमि-विचयः

Hanumān’s Survey of Rāvaṇa’s Inner Palace and Banquet Hall

चन्दनस्य च शीतस्य शीधोर्मधुरसस्य च।विविधस्य च माल्यस्य धूपस्य विविधस्य च।।5.11.31।।बहुधा मारुतस्तत्र गन्धं विविधमुद्वहन्।

candanasya ca śītasya sīdhor madhurasasya ca |

vividhasya ca mālyasya dhūpasya vividhasya ca || 5.11.31 ||

bahudhā mārutas tatra gandhaṃ vividham udvahan |

അവിടെ കാറ്റ് പലവിധ സുഗന്ധങ്ങൾ വഹിച്ചു പരത്തി—ശീതളമായ ചന്ദനത്തിന്റെ ഗന്ധം, മധുരസൗരഭ്യമുള്ള മദ്യരസം, നാനാവിധ പുഷ്പമാലകൾ, വിവിധതരം ധൂപങ്ങളുടെ പരിമളം—ആ സ്ഥലമാകെ വ്യാപിച്ചു।

candanasyaof sandalwood
candanasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootcandana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
śītasyacool
śītasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootśīta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (candanasya-viśeṣaṇa)
sīdhoḥof wine
sīdhoḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsīdhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
madhurasasyaof sweet essence/sweet-scented
madhurasasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmadhurasa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (madhura-rasa = sweet essence/flavour); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
vividhasyaof various
vividhasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
mālyasyaof garlands
mālyasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmālya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
dhūpasyaof incense
dhūpasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdhūpa (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
vividhasyaof various kinds
vividhasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (dhūpasya-viśeṣaṇa)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
bahudhāin many ways
bahudhā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootbahudhā (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (in many ways)
mārutaḥthe wind
mārutaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootmāruta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tatrathere
tatra:
Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
gandhamfragrance
gandham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgandha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vividhamvaried
vividham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (gandham-viśeṣaṇa)
udvahancarrying/wafting
udvahan:
Kartā (कर्ता)
TypeVerb
Rootud + vah (धातु) + udvahat (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (mārutaḥ-viśeṣaṇa)

With the many scents of cool sandal, of sweet-smelling wines of diverse kinds, as well as flower garlands of several types and of incense burning in that hall, the cool wind blew spreading several fragrances all over.

H
Hanumān (implied as observer)
S
sandalwood (candana)
W
wine (sīdhu)
G
garlands (mālya)
I
incense (dhūpa)
W
wind (māruta)

FAQs

The verse frames sensory richness as background; dharma is implied in the seeker’s ability to remain untempted and true to purpose amid alluring scents and comforts.

As Hanumān searches, the hall’s atmosphere is described through fragrances carried by the wind—sandal, wine, garlands, and incense.

Single-mindedness (ekāgratā): Hanumān continues his task without being diverted by pleasure.