Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

रावणान्तःपुर-पानभूमि-विचयः

Hanumān’s Survey of Rāvaṇa’s Inner Palace and Banquet Hall

सन्तता शुशुभे भूमिर्माल्यैश्च बहुसंस्थितैः।।5.11.21।।हिरण्मयैश्च विविधैर्भाजनैः स्फाटिकैरपि।जाम्बूनदमयैश्चान्यैः करकैरभिसंवृता।।5.11.22।।

santatā śuśubhe bhūmir mālyaiś ca bahusaṁsthitaiḥ ||5.11.21||

hiraṇmayaiś ca vividhair bhājanaiḥ sphāṭikair api | jāmbūnadamayaiś cānyaiḥ karakaiḥ abhisaṁvṛtā ||5.11.22||

ചുറ്റും വ്യാപിച്ചിരുന്ന നിലം പലവിധമായി ക്രമപ്പെടുത്തിയ മാല്യങ്ങളാൽ അത്യന്തം ശോഭിച്ചു; കൂടാതെ വിവിധ സ്വർണമയവും സ്ഫടികവുമായ പാത്രങ്ങളാലും, ജാംബൂനദ-സ്വർണത്തിൽ നിർമ്മിതമായ മറ്റ് കരക-കലശങ്ങളാലും മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു.

santatāspread out, extended
santatā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootsantata (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (भूमिः)
śuśubheshone, looked beautiful
śuśubhe:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootśubh (शुभ् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
bhūmiḥthe floor/ground
bhūmiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mālyaiḥwith garlands
mālyaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootmālya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
bahu-saṅsthitaiḥarranged in many ways
bahu-saṅsthitaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक) + saṅsthita (स्था धातु, क्त/PPP)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषसमासः; विशेषणम् (mālyaiḥ)
hiraṇmayaiḥmade of gold
hiraṇmayaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Roothiraṇmaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (bhājanaiḥ)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
vividhaiḥvarious
vividhaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (bhājanaiḥ)
bhājanaiḥwith vessels
bhājanaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootbhājana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
sphāṭikaiḥcrystal (made)
sphāṭikaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootsphāṭika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (bhājanaiḥ)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle)
jāmbūnada-mayaiḥmade of jāmbūnada-gold
jāmbūnada-mayaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootjāmbūnada (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषसमासः (material)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
anyaiḥwith other
anyaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (karakaiḥ)
karakaiḥwith jars, pitchers
karakaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootkaraka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
abhisaṅvṛtācovered/spread over
abhisaṅvṛtā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootabhi-saṃ-vṛ (वृ धातु) (क्त/PPP)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; विशेषणम् (भूमिः)

(The banquet hall) appeared beautiful with many kinds of garlands arranged in different locations. Also there were vessels made of pure gold, crystalware and jars spread all over.

H
Hanumān
P
pāna-bhūmi (banquet hall)

FAQs

The passage frames the moral lesson that prosperity (śrī) and ornamentation are ethically neutral; their value depends on alignment with dharma. In Laṅkā’s context, splendor coexists with wrongdoing, sharpening the epic’s moral contrast.

Hanumān observes the lavish decoration and precious vessels spread throughout the banquet area.

Steadfastness: Hanumān is not dazzled by wealth; he continues his search with disciplined attention.