Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

हनूमद्बलप्रबोधनम् / Jāmbavān Rekindles Hanūmān’s Power

स तां भुजाभ्यां दीर्घाभ्यां पर्यष्वजत मारुतः।मन्मथाविष्टसर्वाङ्गो गतात्मा तामनिन्दिताम्।।।।

sa tāṃ bhujābhyāṃ dīrghābhyāṃ paryaṣvajata mārutaḥ |

manmathāviṣṭasarvāṅgo gatātmā tām aninditām ||

പിന്നീട് മന്മഥവശമായ സർവ്വാംഗങ്ങളോടെ, ആത്മനിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെട്ട മാരുതൻ തന്റെ ദീർഘഭുജങ്ങളാൽ ആ നിർദോഷിനിയെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
भुजाभ्याम्with (his) two arms
भुजाभ्याम्:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), द्विवचन; करण
दीर्घाभ्याम्long
दीर्घाभ्याम्:
Karaṇa-viśeṣaṇa (करणविशेषण)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), द्विवचन; भुजाभ्याम् इति विशेषणम्
पर्यष्वजतembraced
पर्यष्वजत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-√स्वज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मारुतःthe Wind-god
मारुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमारुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सः इत्यस्य अपपद/विशेष्य
मन्मथाविष्टसर्वाङ्गःwhose whole body was possessed by love
मन्मथाविष्टसर्वाङ्गः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्मथ + आविष्ट (कृदन्त; आ-√विश् धातु) + सर्वाङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः (मन्मथेन आविष्टानि सर्वाणि अङ्गानि यस्य)
गतात्माbeside himself, having lost self-control
गतात्मा:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootगत (कृदन्त; √गम् धातु) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (गतः आत्मा यस्य)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अनिन्दिताम्blameless
अनिन्दिताम्:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-निन्दित (कृदन्त; √निन्द् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ताम् इति विशेषणम्

'The Wind-god lost his control over himself. His whole being was overpowered by love for her beautiful, flawless body. He embraced her with his long arms.

M
Manmatha (Cupid)
A
Anjanā

FAQs

It implicitly warns that overpowering passion disrupts self-mastery; Dharma is sustained by control of mind and senses.

The Wind-god, overwhelmed by desire, moves to embrace Anjanā.

Anjanā is described as “aninditā” (blameless), underscoring her moral purity despite the external disturbance.