Sarga 59

Verse 1

ततस्तदमृतास्वादं गृध्रराजेन भाषितम्।निशम्य मुदिता हृष्टास्ते वचः प्लवगर्षभाः।।।।

അപ്പോൾ ഗൃധ്രരാജൻ ഉച്ചരിച്ച അമൃതാസ്വാദമുള്ള മധുരവചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ വാനരശ്രേഷ്ഠർ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ച് ഹർഷിതരായി.

Verse 2

जाम्बवान् वानरश्रेष्ठस्सह सर्वैः प्लवङ्गमैः।भूतलात्सहसोत्थाय गृध्रराजानमब्रवीत्।।।।

അപ്പോൾ വാനരശ്രേഷ്ഠനായ ജാംബവാൻ എല്ലാ പ്ലവംഗങ്ങളോടും കൂടി ഭൂമിയിൽ നിന്നു ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ് ഗൃധ്രരാജാവിനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 3

क्व सीता केन वा दृष्टा को वा हरति मैथिलीम्।तदाख्यातु भवात्सर्वं गतिर्भव वनौकसाम्।।।।

സീത എവിടെയാണ്? അവളെ ആരാണ് കണ്ടത്? മൈഥിലിയെ ആരാണ് അപഹരിച്ചത്? ഹേ വനവാസികളായ വാനരന്മാരേ, നിങ്ങളാണ് ഞങ്ങളുടെ ഏക ആശ്രയവും മുന്നോട്ടുള്ള വഴിയും—ഇതെല്ലാം ഞങ്ങളോട് പറയുക.

Verse 4

को दाशरथि बाणानां वज्रवेगनिपातिनाम्।स्वयं लक्ष्मणमुक्तानां न चिन्तयति विक्रमम्।।।।

ദാശരഥി രാമന്റെ വജ്രവേഗത്തിൽ പതിക്കുന്ന അമ്പുകളുടെ പരാക്രമം ആരാണ് അവഗണിക്കുക? സ്വയം ലക്ഷ്മണൻ വിട്ട ശറങ്ങളുടെ ശക്തിയെ ആരാണ് ഗൗരവത്തോടെ കണക്കാക്കാതിരിക്കുക?

Verse 5

स हरीन्प्रीतिसंयुक्तान्सीताश्रुतिसमाहितान्।पुनराश्वसयन्प्रीत: इदं वचनमब्रवीत्।।।।

സീതാവാർത്ത കേൾക്കാൻ ഏകാഗ്രരായി ആനന്ദം നിറഞ്ഞ വാനരന്മാരെ കണ്ടപ്പോൾ, അദ്ദേഹം പ്രസന്നനായി വീണ്ടും അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 6

श्रूयतामिह वैदेह्या यथा मे हरणं श्रुतम्।येन चापि ममाऽख्यातं यत्र वायतलोचना।।।।

ഇപ്പോൾ കേൾക്കുക—വൈദേഹിയുടെ അപഹരണം ഞാൻ എങ്ങനെ കേട്ടു, ആരാണ് അത് എന്നോട് പറഞ്ഞത്, ആ ദീർഘലോചന എവിടെയുണ്ട്—എല്ലാം ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു.

Verse 7

अहमस्मिन्गिरौ दुर्गे बहुयोजनमायते।चिरान्निपतितो वृद्धः क्षीणप्राणपराक्रमः।।।।

ഞാൻ ഈ ദുർഗമമായ പർവതത്തിൽ, അനേകം യോജനകൾ വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ മഹാഗിരിയിൽ, ദീർഘകാലമായി വീണുകിടക്കുന്നു—വൃദ്ധനായി പതിതനായി; എന്റെ പ്രാണശക്തിയും പരാക്രമവും ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 8

तं मामेवं गतं पुत्रस्सुपार्श्वोनाम नामतः।आहारेण यथाकालं बिभर्ति पततां वरः।।।।

ഇത്തരത്തിലുള്ള അവസ്ഥയിൽ എന്നെ, ‘സുപാർശ്വ’ എന്ന പേരുള്ള എന്റെ പുത്രൻ—പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—യഥാകാലം ആഹാരം നൽകി പോഷിക്കുന്നു.

Verse 9

तीक्ष्णकामास्तु गन्धर्वास्तीक्ष्णकोपा भुजङ्गमाः।मृगाणां तु भयं तीक्ष्णं ततस्तीक्ष्णक्षुधा वयम्।।।।

ഗന്ധർവന്മാർ ഉഗ്രമായ കാമത്താൽ പ്രേരിതരാണ്; ഭുജംഗങ്ങൾ ഉഗ്രമായ കോപത്താൽ. മൃഗങ്ങൾക്ക് ഉഗ്രമായ ഭയം—അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ, കഴുകന്മാർ, ഉഗ്രമായ വിശപ്പാൽ നയിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 10

स कदाचित्क्षुधार्तस्य ममाहाराभिकाङ्क्षिणः।गतसूर्येऽहनि प्राप्तो मम पुत्रो ह्यनामिषः।।।।

ഒരു വേള ഞാൻ വിശപ്പാൽ പീഡിതനായി ആഹാരം ആഗ്രഹിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യാസ്തമയത്തിനു ശേഷം എന്റെ മകൻ എന്റെ അടുക്കൽ എത്തി—എന്നാൽ മാംസം ഒന്നുമില്ലാതെ.

Verse 11

स मामाहारसंरोधात्पीडितं प्रीतिवर्धनः।अनुमान्य यथातत्त्वमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

ആഹാരം തടസ്സപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് ഞാൻ വിഷമത്തിലായിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, എന്റെ സന്തോഷം വർധിപ്പിക്കുന്ന മകൻ യഥാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി സത്യമായി ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 12

अहं तात यथाकालमामिषार्थी खमाप्लुतः।महेन्द्रस्य गिरेर्द्वारमावृत्य सुसमास्थितः।।।।

‘പിതാവേ, യഥാകാലം ഞാൻ മാംസം തേടി ആകാശത്തിലേക്ക് പറന്നു; മഹേന്ദ്രപർവതത്തിന്റെ കവാടം മറച്ച് അവിടെ ദൃഢമായി നിലകൊണ്ടു.’

Verse 13

तत्र सत्त्वसहस्राणां सागरान्तरचारिणाम्।पन्थानमेकोऽध्यवसं सन्निरोद्धुमवाङ्मुखः।।।।

‘അവിടെ താഴോട്ടു നോക്കി, സമുദ്രത്തിനകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് ജീവികളുടെ പാത തടയാൻ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കായി ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ നിന്നു.’

Verse 14

तत्र कश्चिन्मया दृष्ट स्सूर्योदयसमप्रभाम्।स्त्रियमादाय गच्छन्वै भिन्नाञ्जनचयप्रभः।।।।

അവിടെ ഞാൻ ഒരുത്തനെ കണ്ടു—പൊട്ടിച്ച അഞ്ജനക്കൂമ്പാരത്തെപ്പോലെ ഘോരശ്യാമനും മഹാകായനും—സൂര്യോദയസമപ്രഭയുള്ള ഒരു സ്ത്രീയെ എടുത്തുകൊണ്ട് പോകുകയായിരുന്നു.

Verse 15

सोऽहमभ्यवहारार्थी तौ दृष्ट्वा कृतनिश्चयः।तेन साम्ना विनीतेन पन्थानमभियाचितः।।।।

ഞാൻ ആഹാരം തേടിയിരുന്നവൻ; ആ ഇരുവരെയും കണ്ടപ്പോൾ പിടിക്കണമെന്ന് ഞാൻ നിശ്ചയിച്ചു. എന്നാൽ അവൻ വിനയപൂർവമായ മധുരവചനങ്ങളാൽ ഞാൻ തടഞ്ഞിരുന്ന വഴിയെ അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 16

न हि सामोपपन्नानां प्रहर्ता विद्यते क्वचित्।नीचेष्वपि जनः कश्चित्किमङ्ग बत मद्विधः।।।।

വിനയവും ശാന്തതയും ഉള്ളവരെ എവിടെയും ആരും പ്രഹരിക്കാറില്ല; താഴ്ന്നവരിലും അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവർ വിരളം—അപ്പോൾ എന്നെപ്പോലുള്ളവൻ എങ്ങനെ ചെയ്യും?

Verse 17

स यातस्तेजसा व्योम सङ्क्षिपन्निव वेगतः।अथाऽहं खेचरैर्भूतैरभिगम्य सभाजितः।।।।

അവൻ തേജസ്സോടെ വേഗത്തിൽ ആകാശത്തിലൂടെ പോയി; അവന്റെ പ്രഭയിൽ ആകാശം തന്നെ ചുരുങ്ങുന്നതുപോലെ തോന്നി. പിന്നെ ആകാശചാരികളായ ഭൂതങ്ങൾ എന്നെ സമീപിച്ച് ആദരത്തോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.

Verse 18

दिष्ट्या जीवसि तातेति ह्यब्रुवन्मां महर्षयः।कथञ्चित्सकळत्रोऽसौ गतस्ते स्वस्त्यसंशयम्।।।।

മഹർഷിമാർ എന്നോടു പറഞ്ഞു: “ദിഷ്ട്യാ, താതേ, നീ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു. അവൻ ആ സ്ത്രീയോടുകൂടെ എങ്ങനെയോ ഇവിടെ നിന്നു പോയിരിക്കുന്നു; നിന്റെ ക്ഷേമത്തിൽ സംശയമില്ല.”

Verse 19

एव मुक्तस्ततोऽहं तैस्सिद्धै: परमशोभनैः।स च मे रावणो राजा रक्षसां प्रतिवेदितः।।।।हरन्दाशरथेर्भार्यां रामस्य जनकात्मजाम्।भ्रष्टाभरणकौशेयां शोकवेगपराजिताम्।।।।रामलक्ष्मणयोर्नाम क्रोशन्तीं मुक्तमूर्धजाम्।

അങ്ങനെ അതിപ്രഭയുള്ള സിദ്ധന്മാർ എന്നെ മോചിപ്പിച്ചതിനുശേഷം, അവൻ രാക്ഷസരാജാവായ രാവണനാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയിക്കപ്പെട്ടു. ദശരഥനന്ദനനായ ശ്രീരാമന്റെ പത്നിയും ജനകനന്ദിനിയുമായ സീതയെ അവൻ അപഹരിക്കുന്നതു ഞാൻ കണ്ടു—ആഭരണങ്ങൾ വീണുപോയി, പാറ്റുവസ്ത്രം അസ്തവ്യസ്തമായി, ദുഃഖപ്രവാഹത്തിൽ കീഴടങ്ങി, ‘രാമാ, ലക്ഷ്മണാ’ എന്നു വിളിച്ചുകരഞ്ഞു, മുടി അഴിച്ചുവിട്ട നിലയിൽ.

Verse 20

एव मुक्तस्ततोऽहं तैस्सिद्धै: परमशोभनैः।स च मे रावणो राजा रक्षसां प्रतिवेदितः।।4.59.19।।हरन्दाशरथेर्भार्यां रामस्य जनकात्मजाम्।भ्रष्टाभरणकौशेयां शोकवेगपराजिताम्।।4.59.20।।रामलक्ष्मणयोर्नाम क्रोशन्तीं मुक्तमूर्धजाम्।

അങ്ങനെ അതിപ്രഭയുള്ള സിദ്ധന്മാർ എന്നെ മോചിപ്പിച്ചതിനുശേഷം, അവൻ രാക്ഷസരാജാവായ രാവണനാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയിക്കപ്പെട്ടു. ദശരഥനന്ദനനായ ശ്രീരാമന്റെ പത്നിയും ജനകനന്ദിനിയുമായ സീതയെ അവൻ അപഹരിക്കുന്നതു ഞാൻ കണ്ടു—ആഭരണങ്ങൾ വീണുപോയി, പാറ്റുവസ്ത്രം അസ്തവ്യസ്തമായി, ദുഃഖപ്രവാഹത്തിൽ കീഴടങ്ങി, ‘രാമാ, ലക്ഷ്മണാ’ എന്നു വിളിച്ചുകരഞ്ഞു, മുടി അഴിച്ചുവിട്ട നിലയിൽ.

Verse 21

एष कालात्ययस्तावदिति कालविदां वरः।।।।एतमर्थं समग्रं मे सुपार्श्वः प्रत्यवेदयत्।

കാലത്തിന്റെ മൂല്യം അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സുപാർശ്വൻ പറഞ്ഞു: “ഇതാണ് വൈകിപ്പോയതിന്റെ കാരണം”; പിന്നെ ആ കാര്യമൊക്കെയും എനിക്ക് പൂർണ്ണമായി അറിയിച്ചു.

Verse 22

तच्छृत्वाऽपि हि मे बुद्धिर्नासीत्काचित्पराक्रमे।।।।अपक्षो हि कथं पक्षी कर्म किञ्चिदुपक्रमे।

അതു കേട്ടിട്ടും മുന്നേറാനുള്ള ധൈര്യനിശ്ചയം എനിക്കുണ്ടായില്ല; കാരണം ചിറകില്ലാത്ത പക്ഷി എങ്ങനെ ചെറിയൊരു പ്രവൃത്തിയെങ്കിലും ആരംഭിക്കും?

Verse 23

यत्तु शक्यं मया कर्तुं वाग्बुद्धिगुणवर्तिना।।।।श्रूयतां तत्प्रवक्ष्यामि भवतां पौरुषाश्रयम्।

വാക്കും ബുദ്ധിയും വിവേകഗുണവും ഉള്ള ഞാൻ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നതെന്തോ അതു ഞാൻ പറയുന്നു; ശ്രവിക്കുവിൻ—അത് സഫലമാകുന്നത് നിങ്ങളുടെ വീര്യത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 24

वाङ्मतिभ्यां तु सर्वेषां करिष्यामि प्रियं हि वः।।।।यद्धि दाशरथेः कार्यं मम तन्नात्र संशयः।

വാക്കും ഉപദേശബുദ്ധിയും കൊണ്ടു ഞാൻ നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും പ്രിയമായതു ചെയ്യും; ദശരഥനന്ദനനായ ശ്രീരാമന്റെ കാര്യം തന്നെയാണ് എന്റെ കാര്യം—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 25

ते भवन्तो मतिश्रेष्ठा बलवन्तो मनस्विनः।।।।प्रेषिताः कपिराजेन देवैरपि दुरासदाः।

നിങ്ങൾ ബുദ്ധിയിൽ ശ്രേഷ്ഠർ, ബലവാന്മാർ, മഹാമനസ്സുള്ളവർ; കപിരാജൻ അയച്ചവരായി, ദേവന്മാർക്കും സമീപിക്കാനാകാത്ത വിധം അപ്രതിഹതരും ദുര്ജയരുമാണ്.

Verse 26

रामलक्ष्मणबाणाश्च निशिताः कङ्कपत्रिणः।।।।त्रयाणामपि लोकानां पर्याप्तास्त्राणनिग्रहे।

ശ്രീരാമലക്ഷ്മണരുടെ അമ്പുകൾ മൂർച്ചയുള്ളവ, കങ്കപക്ഷികളിന്റെ തൂവലുകളാൽ അലങ്കരിച്ചവ; മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും രക്ഷിക്കാനും അടക്കാനും അവ മതിയാകുന്നു.

Verse 27

कामं खलु दशग्रीव स्तेजोबलसमन्वितः।।।।भवतां तु समर्थानां न किञ्चिदपि दुष्करम्।

ദശഗ്രീവനായ രാവണൻ തേജസ്സും ബലവും ഉള്ളവൻ എന്നത് സത്യം; എങ്കിലും നിങ്ങൾ സമർത്ഥർ—നിങ്ങൾക്കു ഒന്നും ദുഷ്കരമല്ല.

Verse 28

तदलं कालसङ्गेन क्रियतां बुद्धिनिश्चयः।।।।न हि कर्मसु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः।

കാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യാകുലത ഇനി മതി—ബുദ്ധിയിൽ ദൃഢനിശ്ചയം കൈക്കൊള്ളുക. നിങ്ങളുപോലെയുള്ള ബുദ്ധിമാന്മാർ കര്‍മസമയത്ത് ഒരിക്കലും വിറയുകയില്ല.