Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

स्वयंप्रभा

प्रश्नोत्तरम् / Svayamprabha Explains the Golden Forest and Questions the Vanaras

इदं प्रविष्टास्सहसा बिलं तिमिरसंवृतम्।क्षुत्पिपासापरिश्रान्ताः परिखिन्नाश्च सर्वशः।।4.51.2।।

idaṃ praviṣṭāḥ sahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam | kṣutpipāsāpariśrāntāḥ parikhinnāś ca sarvaśaḥ || 4.51.2 ||

ഇരുട്ടാൽ മൂടപ്പെട്ട ഈ ഗുഹയിൽ ഞങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് കടന്നു; വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ച്, എല്ലാതരത്തിലും അത്യന്തം തളർന്നിരുന്നു.

इदम्this
इदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘बिलम्’ विशेषयति
प्रविष्टाःentered
प्रविष्टाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeVerb
Rootप्र-√विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) परन्तु कर्तरि प्रयोग (entered), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृसम्बन्धः
सहसाsuddenly
सहसा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय, आकस्मिकत्व/शीघ्रत्ववाचक (suddenly/at once)
बिलम्cave
बिलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootबिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तिमिर-संवृतम्covered with darkness
तिमिर-संवृतम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootतिमिर (प्रातिपदिक) + संवृत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (‘तिमिरेण संवृतम्’ = instrumental relation), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘बिलम्’ विशेषयति
क्षुत्-पिपासा-परिश्रान्ताःexhausted by hunger and thirst
क्षुत्-पिपासा-परिश्रान्ताः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + पिपासा (प्रातिपदिक) + परिश्रान्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formसमास (उपपद-तत्पुरुष: ‘क्षुत्पिपासाभ्याम् परिश्रान्ताः’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृविशेषण
परिखिन्नाःwearied
परिखिन्नाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootपरि-√खिद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
FormPPP, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृविशेषण
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक
सर्वशःcompletely
सर्वशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शस् (अव्ययप्रत्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (altogether/in every way)

'What is your mission? For what purpose have you come to this inaccessible forest? What are you looking for?How did you find this?

FAQs

Satya (truthfulness) expressed as straightforward confession of one’s condition; dharmic conduct begins with honest speech and transparency rather than concealment.

Hanuman and the vanaras, weakened by hunger and thirst during their search, have entered a dark cave and explain why they came in.

Candor and accountability—Hanuman openly states their distress and action without evasion.