Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

स्वयंप्रभा

प्रश्नोत्तरम् / Svayamprabha Explains the Golden Forest and Questions the Vanaras

इदं च ब्रह्मणा दत्तं हेमायै वनमुत्तमम्।।4.51.15।।शाश्वता: कामभोगश्च गृहं चेदं हिरण्मयम्।

idaṃ ca brahmaṇā dattaṃ hemāyai vanam uttamam | śāśvatāḥ kāmabhogaś ca gṛhaṃ cedaṃ hiraṇmayam ||

ഈ ഉത്തമവനം ബ്രഹ്മാവ് ഹേമയ്ക്ക് ദാനമായി നൽകി; കൂടാതെ ശാശ്വതമായ കാമഭോഗങ്ങളും ഈ സ്വർണമയമായ ഗൃഹവും നൽകി.

इदम्this
इदम्:
विषय (topic/subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र विषय-निर्देशे
and
:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
कर्तृ (agent in passive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; कर्तृ-करणभावे (agent/instrument: by Brahmā)
दत्तम्given
दत्तम्:
विधेय (predicative participle)
TypeVerb
Rootदत्त (कृदन्त; √दा (धातु))
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), कर्मणि/भावे; ‘given’
हेमायैto Hemā
हेमायै:
सम्प्रदान (Sampradāna/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहेमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान (recipient)
वनम्forest
वनम्:
कर्ता/विषय (subject complement)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
शाश्वताःperpetual, everlasting
शाश्वताः:
विशेषण/विधेय (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootशाश्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण; (पाठे ‘शाश्वता:’ इति विसर्ग-लोप/विरामचिह्न-दोष सम्भाव्यः)
कामभोगःenjoyment of pleasures
कामभोगः:
कर्ता/विषय (subject)
TypeNoun
Rootकाम + भोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कामानां भोगः = enjoyment of pleasures)
and
:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
गृहम्house
गृहम्:
कर्ता/विषय (subject)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
and
:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
इदम्this
इदम्:
विशेषण/निर्देशक (deictic)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
हिरण्मयम्made of gold
हिरण्मयम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootहिरण्मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

'Thus this wonderful forest and the golden house with all luxury were given away permanently to Hema by the creator Brahma.

S
Svayaṃprabhā
B
Brahmā
H
Hēmā
V
vana (forest)

FAQs

Gifts and privileges are framed as divinely sanctioned trusts; dharma lies in rightful stewardship rather than indulgence alone.

Svayaṃprabhā explains the transfer of ownership: Brahmā grants the forest and golden house to Hēmā.

Legitimacy and order—authority and possession are linked to proper grant, not seizure.