Sarga 49

Verse 1

अथाङ्गदस्तदा सर्वान्वानरानिदमब्रवीत्।परिश्रान्तो महाप्राज्ञस्समाश्वास्य शनैर्वचः।।।।

അപ്പോൾ അങ്കദൻ എല്ലാ വാനരന്മാരോടും പറഞ്ഞു—മഹാപ്രാജ്ഞനായിട്ടും ക്ഷീണിതനായി—അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, മൃദുവായി പതുക്കെ ഈ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 2

वनानि गिरयो नद्यो दुर्गाणि गहनानि च।दर्यो गिरिगुहाश्चैव विचितानि समन्ततः।।।।तत्र तत्र सहास्माभिर्जानकी न च दृश्यते।तद्वा रक्षो हृता येन सीता सुरसुतोपमा।।।।

വനങ്ങളും പർവ്വതങ്ങളും നദികളും കടക്കാനാകാത്ത ദുര്‍ഗങ്ങളും ഘനവനപ്രദേശങ്ങളും—ദരികളും പർവ്വതഗുഹകളും ഉൾപ്പെടെ—ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് എല്ലാടവും തിരഞ്ഞു. എങ്കിലും എവിടെയും ജാനകിയെ കാണുന്നില്ല; ദേവപുത്രിയെപ്പോലെ ഉള്ള സീതയെ അപഹരിച്ച ആ രാക്ഷസനെയും കണ്ടെത്തുന്നില്ല.

Verse 3

वनानि गिरयो नद्यो दुर्गाणि गहनानि च।दर्यो गिरिगुहाश्चैव विचितानि समन्ततः।।4.49.2।।तत्र तत्र सहास्माभिर्जानकी न च दृश्यते।तद्वा रक्षो हृता येन सीता सुरसुतोपमा।।4.49.3।।

ഞങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും അന്വേഷിച്ചു—വനങ്ങൾ, പർവ്വതങ്ങൾ, നദികൾ, ദുർഗമമായ കോട്ടകൾ, ഘനമായ കാട്ടുപൊന്തകൾ, കുഴികൾ, പർവ്വതഗുഹകൾ എന്നിവയെല്ലാം ചുറ്റുമെങ്ങും പരിശോധിച്ചു. എങ്കിലും എവിടെയും ജാനകിയെ കാണുന്നില്ല; ദേവപുത്രിയെപ്പോലെ ഉള്ള സീതയെ അപഹരിച്ച ആ രാക്ഷസനെയും കണ്ടെത്തുന്നില്ല.

Verse 4

कालश्च नो महान्यातस्सुग्रीवश्चोग्रशासनः।तस्माद्भवन्तस्सहिता विचिन्वन्तु समन्ततः।।4.49.4।।

നമുക്ക് ഏറെ സമയം കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സുഖ്രീവൻ കഠിനശാസകനുമാണ്. അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുകൂടി എല്ലായിടത്തും അന്വേഷിക്കണം.

Verse 5

विहाय तन्द्रीं शोकं च निद्रां चैव समुत्थिताम्।विचिनुध्वं यथा सीतां पश्यामो जनकात्मजाम्।।।।

ആലസ്യവും ശോകവും നമ്മെ മൂടിയുയർന്ന നിദ്രയും ഉപേക്ഷിക്കുവിൻ; ജനകനന്ദിനിയായ സീതാദേവിയെ നാം ദർശിക്കുവാൻ വിധം അന്വേഷിക്കുവിൻ.

Verse 6

अनिर्वेदं च दाक्ष्यं च मनसश्चापराजयः।कार्यसिद्धिकराण्याहुस्तस्मादेतद्ब्रवीम्यहम्।।।।

അനിർവേദം (അക്ഷീണോത്സാഹം), ദാക്ഷ്യം (കാര്യദക്ഷത), ജയിക്കപ്പെടാത്ത മനസ്സ്—ഇവയാണ് പ്രവർത്തിസിദ്ധി വരുത്തുന്നതെന്ന് പറയുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഈ വാക്കുകൾ പറയുന്നത്.

Verse 7

अद्यापि तद्वनं दुर्गं विचिन्वन्तु वनौकसः।खेदं त्यक्त्वा पुनस्सर्वैर्वनमेतद्विचीयताम्।।।।

ഇപ്പോഴും, ഹേ വനവാസികളായ വാനരന്മാരേ, ആ ദുർഗമമായ വനത്തെ അന്വേഷിക്കുവിൻ; ഖേദം ഉപേക്ഷിച്ച് നാം എല്ലാവരും വീണ്ടും ഈ വനത്തെ സൂക്ഷ്മമായി തിരയുക.

Verse 8

अवश्यं क्रियमाणस्य दृश्यते कर्मणः फलम्।अलं निर्वेदमागम्य न हि नो मीलनं क्षमम्।।4.49.8।।

നിശ്ചയമായും, പൂർണ്ണമായി നിർവഹിക്കുന്ന കർമത്തിന്റെ ഫലം ദൃശ്യമാകും; മതി നിരാശ—കണ്ണടച്ച് കൈവിടൽ നമ്മുക്ക് യോജിച്ചതല്ല.

Verse 9

सुग्रीवः कोपनो राजा तीक्ष्णदण्डश्च वानरः।भेतव्यं तस्य सततं रामस्य च महात्मनः।।।।

വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവൻ ക്രോധശീലനും ദണ്ഡത്തിൽ കഠിനനും ആകുന്നു; അതുപോലെ മഹാത്മാവായ രാമനോടും—നാം എപ്പോഴും ഭയഭക്തിയോടെ ജാഗ്രത പാലിക്കണം.

Verse 10

हितार्थमेतदुक्तं वः क्रियतां यदि रोचते।उच्यतां वा क्षमं यन्नस्सर्वेषामेव वानराः।।।।

“നിങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി ഞാൻ ഇതു പറഞ്ഞു. നിങ്ങൾക്കു രുചിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഇതു ചെയ്യുക; അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ വാനരന്മാരേ, നമ്മളൊക്കെയുംക്കായി യുക്തമെന്ന് നിങ്ങൾ കരുതുന്നതു പറയുക.”

Verse 11

अङ्गदस्य वचश्श्रुत्वा वचनं गन्धमादनः।उवाचाव्यक्तया वाचा पिपासाश्रमखिन्नया।।।।

അംഗദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഗന്ധമാദനൻ, ദാഹവും ക്ഷീണവും കൊണ്ട് തളർന്ന്, മങ്ങിയതും വ്യക്തതയില്ലാത്തതുമായ ശബ്ദത്തിൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 12

सदृशं खलु वो वाक्यमङ्गदो यदुवाच ह।हितं चैवानुकूलं च क्रियतामस्य भाषितम्।।।।

“അംഗദൻ പറഞ്ഞത് നമുക്കു തീർച്ചയായും യോജിച്ചതാണ്—ഹിതകരവും അനുകൂലവും. അതിനാൽ അവൻ പറഞ്ഞ ഉപദേശം നടപ്പാക്കുക.”

Verse 13

पुनर्मार्गामहै शैलान्कन्दरांश्च दरीस्तथा।काननानि च शून्यानि गिरिप्रस्रवणानि च।।।।

വരിക, വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാം—പർവതങ്ങൾ, താഴ്വരകൾ, ഗുഹകൾ; അതുപോലെ കാടുകൾ, നിർജന പ്രദേശങ്ങൾ, പർവതപ്രവാഹങ്ങളും.

Verse 14

यथोद्दिष्टानि सर्वाणि सुग्रीवेण महात्मना।विचिन्वन्तु वनं सर्वे गिरिदुर्गाणि सर्वशः।।4.49.14।।

മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവൻ നിർദേശിച്ചതുപോലെ തന്നെ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എല്ലാ രീതിയിലും കാടുകളും പർവതദുർഗങ്ങളും അന്വേഷിക്കുക.

Verse 15

ततस्समुत्थाय पुनर्वानरास्ते महाबलाः।विन्ध्यकाननसङ्कीर्णां विचेरुर्दक्षिणां दिशम्।।।।

അപ്പോൾ ആ മഹാബലന്മാരായ വാനരന്മാർ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ്, വിന്ധ്യവനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ തെക്കുദിക്കിൽ സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 16

ते शारदाभ्रप्रतिमं श्रीमद्रजतपर्वतम्।शृङ्गवन्तं दरीमन्तमधिरुह्य च वानराः।।।।तत्र लोध्रवनं रम्यं सप्तपर्णवनानि च।व्यचिन्वंस्ते हरिवरास्सीता दर्शनकाङ्क्षिणः।।।।

സീതാദർശനത്തിനുള്ള ആകാംക്ഷയോടെ ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാർ ശരദൃതുവിലെ മേഘങ്ങളെപ്പോലെ ദീപ്തമായ ശ്രീമദ് രജതപർവ്വതം കയറി—ശിഖരങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവും അനവധി ദരികളും ഗുഹകളും നിറഞ്ഞതുമായതു. അവിടെ അവർ രമ്യമായ ലോധ്രവനങ്ങളും സപ്തപർണ്ണവനങ്ങളും തേടി സീതയെ അന്വേഷിച്ചു.

Verse 17

ते शारदाभ्रप्रतिमं श्रीमद्रजतपर्वतम्।शृङ्गवन्तं दरीमन्तमधिरुह्य च वानराः।।4.49.16।।तत्र लोध्रवनं रम्यं सप्तपर्णवनानि च।व्यचिन्वंस्ते हरिवरास्सीता दर्शनकाङ्क्षिणः।।4.49.17।।

സീതയെ കാണുവാനുള്ള ഉത്സുകതയോടെ ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാർ ശരദൃതുവിലെ മേഘങ്ങളെപ്പോലെ കാന്തിയുള്ള ശ്രീമദ് രജതപർവ്വതം കയറി—ശിഖരങ്ങളും ഗുഹകളും നിറഞ്ഞതു; അവിടെ അവർ മനോഹരമായ ലോധ്രവനങ്ങളും സപ്തപർണ്ണവനങ്ങളും തിരഞ്ഞു.

Verse 18

तस्याग्रमधिरूढास्ते श्रान्ता विपुलविक्रमाः।न पश्यन्ति स्म वैदेहीं रामस्य महिषीं प्रियाम्।।।।

അതിന്റെയഗ്രം കയറിയിട്ടും, മഹാപരാക്രമികളായ ആ വീരന്മാർ ക്ഷീണിതരായി; എങ്കിലും രാമന്റെ പ്രിയ മഹിഷിയായ വൈദേഹിയെ അവർ കണ്ടില്ല.

Verse 19

ते तु दृष्टिगतं कृत्वा तं शैलं बहुकन्दरम्।अवारोहन्त हरयो वीक्षमाणास्समन्ततः।।।।

എന്നാൽ അനവധി കന്ദരങ്ങളുള്ള ആ പർവ്വതത്തെ ദൃഷ്ടിയിൽ പൂർണ്ണമായി ഉൾക്കൊണ്ടു, ചുറ്റുമെല്ലാം നോക്കി നോക്കി വാനരന്മാർ താഴേക്ക് ഇറങ്ങി.

Verse 20

अवरुह्य ततो भूमिं श्रान्ता विगतचेतसः।स्थित्वा मुहूर्तं तत्राथ वृक्षमूलमुपाश्रिताः।।।।

അതിനുശേഷം അവർ ഭൂമിയിലിറങ്ങി; ക്ഷീണിതരും മനസ്സിൽ നിരാശരുമായി കുറച്ചുനേരം അവിടെ നിന്നിട്ട് പിന്നെ വൃക്ഷത്തിന്റെ വേരിനടിയിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു.

Verse 21

ते मुहूर्तं समाश्वस्ताः किञ्चिद्भग्नपरिश्रमाः।पुनरेवोद्यताः कृत्स्नां मार्गितुं दक्षिणां दिशम्।।।।

അൽപ്പനേരം വിശ്രമിച്ച് ക്ഷീണം കുറച്ചശേഷം, അവർ വീണ്ടും ഉത്സാഹത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ് ദക്ഷിണദിശ മുഴുവനും അന്വേഷിക്കുവാൻ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 22

हनुमत्प्रमुखास्ते तु प्रस्थिताः प्लवगर्षभाः।विन्ध्यमेवादितस्तावद्विचेरुस्ते समन्ततः।।।।

ഹനുമാന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ആ വാനരശ്രേഷ്ഠർ പുറപ്പെട്ടു; തുടക്കത്തിൽ തന്നേ വിന്ധ്യപർവ്വതത്തെ ചുറ്റുമെങ്ങും സഞ്ചരിച്ചു, അറ്റം മുതൽ അറ്റം വരെ അന്വേഷിച്ചു.